QUÆSTIO CXL.

De peccato in spiritum sanctum.

sanctum est perseverans malitia cordis impenitentis. »

MEMBERUM I. Quid sit peccatum in Spiritum sanctum 1 ?

In Littera Magister assignat aliam quæ etiam dicitur esse Augustini, quanrum hæc una est : « Peccatum in Spiritum sanctum est consuetudo peccandi, qua Dei metus annititur, et contemptus incurritur.

CONTRA PRIMAM arguitur sic : quia

Ad primum proceditur sic : Consuevit poni hæc diffinitio, et est Augustini : « Peccatum in Spiritum

  1. Secundum illam videtur, quod non sit peccatum in Spiritum sanctum nisi obstinatio : quod falsum est : quia plu-

<--- Page Split --->

res sunt species ejus, sicut postea patebit. Videtur ergo, quod nulla sit definitio.

  1. Adhuc , Objiciturcontrasecundam : Inquolibetenimactuiteratusactusin - ducitconsuetudinem : etsiestmortale , etnondimittiturproptertimoremDei , inducitamissionemmetusDei : etsimili - tersinondimittiturpropterpræceptumetpræcipientem , inducitcontemptumpræceptietpræcipientis : secundumhocergopecatuminSpiritumsanctumnonessetseparatumabaliquomortalipeca - t o : quodfalsumest : definitioergoillanonvalet .

  2. Adhuc, Videtur nullum peccatum specialiter esse in Spiritum sanctum : quia sicut est una substantia trium, ita est una bonitas in quam peccatur a quolibet peccante mortaliter : ergo videtur, quod nullum peccatum sit in Spiritum sanctum quod non sit in Patrem et Filium.

Et sic patet qualiter definitiones duæ præhabita accipiuntur.

Ad 10 ergo quod contra primam objicitur, dicendum quod falsum est : quia pluribus aliis peccatis adjunctum est quod perdurat in peccatis, sicut obduratio, et sicut finalis impenitentia, et hujusmodi.

Ad 10 quod contra secundam objicitur, dicendum quod licet iteratus actus inducit consuetudinem peccandi, tamen non inducit obstinationem : quia multi qui habent consuetudinem peccanti, propositum habent pœenitendi : sed obstinatus habet propositum non pœenitendi. Unde Augustinus : « Obstinatio est induratae mentis in malitia pertinacia, per quam fit homo impenitens. »

ALIUD solvitur in solutione membri.

Ad 3.

CONTRA :

MEMBRUM II.

Spiritui sancto attribuuntur remissiva peccati, sicut est communio sanctorum, gratia sanctificans Ecclesiam, bonitas, misericordia, et hujusmodi : ergo sicut est peccatum in Patrem quod est contra attributum Patris quod est potentia, et vocatur peccatum ex infirmitate, quod minimum omnium dicitur : et sicut est peccatum in Filium cui attribuitur sapientia, quod peccatum dicitur ex ignorantia : ita est peccatum in Spiritum sanctum, scilicet cui attribuitur bonitas et gratia, quod dicitur esse ex certa malitia, et nullum habet colorem excusationis, sicut dicit Praepositivus. Et hoc concedendum est. Certa autem malitia semper quasi duo habet adjuncta, scilicet mentis obstinationem qua Dei metus amittitur, et contemptus Dei incurritur, et hæc ponuntur in secunda diffinitione : et secundum est ipsa perseverans cordis impenitentis malitia, et hoc dicit prima definitio.

Quæ sint differentiæ hujus peccati secundum Augustinum 1 ?

Secundo quæritur, Quæ sint differentiae hujus peccati secundum Augustinum ?

Enumerant autem statim tres, scilicet obstinationem, desperationem, et imponientiam finalem. Et de istis est disputandum et quaerendum.

Et videtur, quod desperatio non sit peccatum in Spiritum sanctum :

  1. Potest enim aliquis desperare ex cordis infirmitate,sicut multi desperant : et ille peccat in Patrem, sicut paulo ante dictum est : et sic videtur, quod desperatio non sit peccatum in Spiritum sanctum, sed in Patrem in hoc casu.

  2. Adhuc, Similiter videtur de obstinatione : quia multi obstinantur in pec-

<--- Page Split --->

catis in quae incidunt ex infirmitate vel ignorantia : et illi non videntur peccare in Spiritum sanctum, sed in Patrem et in Filium.

  1. Eodem modo objicitur de impeniitentia, in quam incidunt ex delectatione carnalium peccatorum potius, quam ex certa malitia.

  2. Adhuc, Videtur quod pauciores sunt species quam hic ponuntur. Unde, Levit. x, 2, super illud : Egressus ignis, Glossa Hesychii : « Peccatum in Spiritum sanctum, est in sceleribus suis usque ad finem vitæ perseverare, de sua salute desperare, et de potentia Salvatoris diffidere. » Ibi non enumerantur nisi duæ, scilicet desperatio, et impenitentia. Ergo videtur, quod non sint tot sicut hic enumerat.

  3. Adhuc, In Spiritu sancto remittente peccata non sunt nisi duo, scilicet misericordia, et justitia. Misericordia in remissione culpæ, justitia in exigentia satisfactionis. Ergo videtur, quod in peccato in Spiritum sanctum non debeant esse nisi duo his opposita : et sic præsumptio est contra justitiam, et desperatio contra misericordiam : et tunc non sunt plura peccata in Spiritum sanctum nisi duo.

  4. Adhuc, Non nisi tres virtutes ponuntur quæ ordinant in Deum, scilicet fides, spes, et charitas. Ergo videtur, quod tria debeant esse peccata quæ deformant hominem illum, et non plura, scilicet desperatio contra spem, impugnatio veritatis agnita contra fidem, invidentia gratia fraternae contra charitatem.

  5. Adhuc, Videtur quod tantum debeant esse duæ species. Augustinus in libro de Blasphemia : « Peccatum in Spiritum sanctum per se opponitur illi gratia in qua fit remissio peccatorum. » Et hæc est gratia pænitentia, quæ non habet nisi duas partes, scilicet commissa deflere, et flenda non committere.

Contra primam est finalis impenitentia, contra secundam obstinatio. Illæ ergo duæ sunt species peccati in Spiritum sanctum, et non plures.

  1. Ulterius, Videtur, quod plures sint quam hic enumerantur. Bernardus in libro de Praecepto et dispensatione 1 : « Non est idipsum nolle obedire, et non obedire. Hoc quippe interdum erroris est, nonnumquam et infirmitatis : illud vero odiosa pertinacia, aut contumacia non ferenda, hoc est, non sustinenda. Quod et ipsum repugnare est et resistere Spiritui sancto. » Et inducit hoc quod dixit Stephanus, Act. vii, 31 : Dura cervice, etc., vos semper Spiritui sancto resistitis : sicut patres vestri, ita et vos. Et si usque ad mortem perduraverit hæc blasphemia, non est remittenda. Ergo videtur, quod talis inobedientia sit peccatum in Spiritum sanctum : et ita plures sunt species.

  2. Adhuc, Videtur quod simulatio pœenitentia sit peccatum in Spiritum sanctum. Levit. x, 16, super illud : Inter hæc, hircum, etc., Glossa : « Sicut vera pœenitentia veniam promeretur, ita simulata Deum irritat. Hoc autem Sancti irremissibile peccatum et blasphemiam in Spiritum sanctum esse dixerunt. » Ergo videtur, quod simulata pœenitentia sit peccatum in Spiritum sanctum.

  3. Adhuc, Videtur quod schisma et hæresis sint peccata in Spiritum sanctum : quia dicit Joannes in secunda canonica, y. 9, quod omnis qui recedit, et non permanet in doctrina Christi, Deum non habet. Et infra, y. 10 et 11 : Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, nolite recipi en cum in domum, nec Ave ei dixeritis. Qui enim dicit illi Ave, communicat operibus ejus malignis. Videtur ergo, quod schisma et hæresis sint peccata in Spiritum sanctum, quæ non remittuntur.

<--- Page Split --->

Solutio . Dicendum, quod veræ species peccati in Spiritum sanctum, sunt quas Magister assignat in Littera ex verbis Augustini, scilicet desperatio, obstinatio, et finalis impœnitentia. Et dicit, quod obstinatio est induratæ mentis malitia pertinacia, per quam fit homo impœnitiens. Desperatio autem, qua quis diffidit de bonitate Dei. Finalis autem impœnitentia, qua homo finaliter proponit non pœnitere de peccatis. Præsumptio, qua tantum præsumit de misericordia, quod putat Deum peccata non vindicare. In libro autem de Sermone Domini in monte Augustinus addit aliam, scilicet impugnationem veritatis agnitæ, et invidiam fraternæ gratiæ : quæ tamen duo dicit quasdam esse species obstinationis.

AdGLOSSAM . Hesychiidicendum , quodlicetillenonenumeretnisiduasspecies , subillistamencomprehenditalias : quiaquodaliquisinsceleribussuis , perseveratusqueinfinem , exobstinationevenitveldesperatione . Ethocnonestinconve - niens , quodunaspeciesoriaturexalia : quiapauloantedictumest , quodobsti - natioestinduratæmentisinmalitiaper - tinacia , perquamfithomoimpcnentiens .

AdALIUDdicendum , quodverumestquodexparteremittentisduosunt , sedexparteEcclesiæinquafitremissio , etexparteejuscuifitremissio , multoplurasunt : etideomultopluressuntspecies .

AdALIUDdicendum , quodnihilvalet : quiasicutsuperiussæpedictumest , m a - lummultoampliorisdivisionisestquambonum . Licetsinttresvirtutesordinan - t e s , nonsequiturtamen , quodtantumtriadebeantessedeordinantia , sedmultopluraexcorruptionequæomnifariamincidit .

AdALIUDdicendum , quodnonproce - d i t : quialicettantumduosuntinpcni - tentiaperquamfitremissio , tamenmultoplurasuntexparteremittentis , etexparteEcclesiæ , etexparteejuscuifitremissio , utdictumest .

AdDICTUMBernardidicendum , quodnolleobedire , nonestpeccatuminSpi - ritumsanctumexse , sedaliquamcon - formitatemhabetcumpertinaciaetin - videntiafraternægratiæ : etproptertalemconformitatemdicitBernardushocquoddicit : nontamenformaliterestpeccatuminSpiritumsanctum , nisisicutomnepeccatummortaleestcontrasanctitatemSpiritussancti .

AdALIUDdicendum , quodsimulatapenientitanonestpeccatuminSpiritumsanctum , sedhypocrisismendaxquæevacuatremissionem . Etexhocconfor - mitatemhabetcumpeccatoinSpiritumsanctum , scilicetexparteremittentis . EtitaintelligiturGlossa . Ethocquoddi - citur , Matth . x i i , 4 3 , superillud : Cumimmundusspiritusexieritabhomine ,

Solutio . Dicendum, quod veræ species peccati in Spiritum sanctum, sunt quas Magister assignat in Littera ex verbis Augustini, scilicet desperatio, obstinatio, et finalis impœnitentia. Et dicit, quod obstinatio est induratæ mentis malitia pertinacia, per quam fit homo impœnitiens. Desperatio autem, qua quis diffidit de bonitate Dei. Finalis autem impœnitentia, qua homo finaliter proponit non pœnitere de peccatis. Præsumptio, qua tantum præsumit de misericordia, quod putat Deum peccata non vindicare. In libro autem de Sermone Domini in monte Augustinus addit aliam, scilicet impugnationem veritatis agnitæ, et invidiam fraternæ gratiæ : quæ tamen duo dicit quasdam esse species obstinationis.

Siquisautemperartemvultsciremultiplicationemharumspecierum , talispotestessemultiplicatio . Adremissio - nempeccatorumquædamsuntexparteremittentis , remittentis , quædamsuntexparteejuscuifitremissio . Exparteremittentisdu - s u n t , scilicetmisericordia , etjustitia . Contraunumillorumestpræsumptio , tacontraaliuddesperatioetobstinatio , exquibusoriturfinalisimpcnentientia , sicutdiciturinLittera . Exparteejuscuifitremissio , primumest , quodsitinuni - tateEcclesiæ . PropterhocinsymboloApostolorumdicitur : « CredoinsanctamEcclesiam , communionemsanctorum , remissionempeccatorum . » EtcontrasancitatemEcclesiæinquafitremissio , sicutestimpugnatioveritatisagnitæ . Cofftracommunionemsanctorumestinvidentiafraternægratiæ . EtsicspeciespeccatiinSpiritumsanctumaccipiuntursecun - dumremissivasiveexparteDei , siveexparteEcclesiæinquafitremissio , siveexparteejuscuifitremissio .

AdPRIMAtriadicendumest , quodlicetintaliapeccataaliquandoaliquisincidatexinfirmitate , velignorantia , tamenipsapeccatanumquamsuntignorantiavelin - firmitas : etideosuntpeccatainSpiritumsanctum , noninPatrem , nequeinFilium .

<--- Page Split --->

Augustinus : « Simulata æquitas non est æquitas, sed duplex iniquitas. » Et sic est de quolibet capitalium vitiorum quando simulatum reddit.

Ad 10. Ad ultimum dicendum, quod licet schisma et hæresis conformitatem habeant cum peccato in Spiritum sanctum, ex hoc quod non remittuntur : nihilominus tamen ex specie non opponuntur his ex quibus fit remissio : et ideo non dicuntur peccata in Spiritum sanctum.

MEMBRI TERTII

ARTICULUS I.

Quid sit blasphemia ? et, Quæ species ejus, et quot ? et, Utrum univoce vel æquivoce an per prius et posterius prædicetur de ipsis ?

MEMBRUM III.

Quæ sunt differentiæ hujus peccati secundum Ambrosium ?

TERTIO, Quæritur de assignatione peccati in Spiritum sanctum secundum Ambrosium, quam Magister ponit in illo cap. De hoc quoque peccato in Spiritum sanctum Ambrosius in libro de Spiritu sancto 1 disserens, diffinitam assignationem tradit, dicens.

Ubi primo occurrit quaerere : quia blasphemiam vocat peccatum in Spiritum sanctum.

Et de blasphemia quæruntur quatuor, scilicet primo quid sit?

Secundo, Quæ differentiæ ejus, et quot?

Tertio, Quantum peccatum sit, utrum semper mortale, vel aliquando veniale ?

Et quarto, Quare vocatur peccatum irremissibile ?

Ad primum sic proceditur :

Super epistolam Judæ, y. 8 : Majestatem blasphemant. Glossa Haymonis : « Omnis blasphemia cavenda est, sed maxime in creatorem. » Ergo videtur, quod omnis blasphemia sit in Deum, et nulla in creaturam.

Adhuc, Ibidem definitio blasphemiæ ponitur sic : « Blasphemia est, per quam de Deo ipso falsa dicuntur. »

Sed contra hoc objicitur : quia sicut jam habebitur in sequenti articulo, tres sunt species blasphemiæ. Prima est cum attribuitur Deo quod ei non convenit. Secunda est cum ab eo removetur quod ei convenit. Tertia, cum attribuitur creaturae quod soli Deo appropriatur, sicut quod Angelus creet, ut multi dixerunt.

Sed in illa specie nihil attribuitur creaturae quod ei non convenit. Ergo videtur, quod definitio nulla sit, nec generalis ad omnem speciem : cum enim creaturae attribuitur quod Dei est, per hoc nihil attribuitur Deo, nec aufertur ab eo.

SOLUTIO. Ad hoc dicendum, quod inducta definitio Haymonis datur secundum potissimam sui malitiam et esse, non quia illa sola sit, sed quia potior est inter alias. Alia tres species assignantur ab Augustino in libro de Trinitate, qua-

<--- Page Split --->

rum una est eorum qui sapiunt de Deo secundum corpus, ut qui credunt Deum esse rutilum vel candidum. Alia est qui sapiunt Deum secundum spiritum creatum, ut qui dicunt Deum reminiscentem et obliviscentem, iracundum et misericordem : eo quod Scriptura aliquando talia dicit de Deo, cum Scriptura talia non dicit de Deo, nisi per prosopeiam quae dicitur anthropospathos. Tertia est eorum qui de Deo sentiunt quod nulli spirituali vel corporali creaturae convenit, sicut qui dicunt, quod Deus seipsum genuerit : cum nulli creaturae conveniat, quod seipsam gignat ut sic.

Quæritur ergo, Utrum blasphemia univoce prædicetur de his speciebus, vel per prius et posterius, vel etiam æquivoce. Et penes quid sumatur numerus harum specierum?

Videtur autem, quod univoce : quia genus semper univoce prædicatur de suis speciebus : blasphemia est genus, istae sunt species : ergo prædicatur de eis univoce.

CONTRA :

Ista species participant blasphemiam secundum majus et minus posse : ergo blasphemia prædicatur de eis secundum prius et posterius. Et hoc concedendum est. Blasphemia enim dicitur dupliciter : proprie, et extenso nomine. Proprie non fit nisi in Deum. Extenso nomine fit etiam in creaturam, in qua est potestas Dei, sicut in Prælatos. Sicut dicitur, III Reg. xxi, 10 ab impia Jezabel : Submittite duos filios Belial contra eum, scilicet Naboth, et falsum testimonium dicant : Benedixit Deum et regem. Et educite eum, et lapidate, sicque moriatur Sic enim extenso nomine blasphemia fit in creaturam, licet vera ratione non fit nisi in Deum.

Similiter secundum quod est in Deum, non de omnibus speciebus dicitur æqualiter, sed per prius et posterius.

Et si quæritur, Inter quas species in Deum dicatur per prius ?

Dico quod inter primas tres species, de prima dicitur per prius, in qua attribuitur Deo quod sibi non convenit. Sed inter tres quæ sunt Augustini, de ultima dicitur per prius : quia ibi attribuitur Deo quod nulli rei convenit, neque vestigio, neque imagini : quod sine maxima injuria esse non potest.

Si quæritur, Quare sunt tot species ? Facile est respondere : primæ enim accipiuntur secundum injuriam quæ fit Deo in seipso, scilicet attribuendo ei quod sibi non convenit, vel auferendo ab eo quod sibi convenit, vel attribuendo alii quod sibi non convenit. Secundæ tres accipiuntur sub prima, quando scilicet Deo attribuitur quod soli corpori convenit : et valde indigne Deo attribuitur, cum ipse sit supra omne corpus. Secunda accipitur sub eadem, quando scilicet attribuitur Deo quod convenit spirituali creaturæ : quod non potest fieri nisi figurative, sicut dictum est. Tertia quæ maxima est, accipitur etiam sub eadem, quando scilicet attribuitur Deo, quod nec vestigio ejus, nec imagini convenit : propter quod maxima dicitur.

Et sic determinatum est quid sit blasphemia, et quæ et quot ejus species : quod secundo quærendum fuit.

MEMBRI TERTII

ARTICULUS II.

Quantum peccatum sit blasphemia, utrum semper sit mortale, vel aliquando veniale ?

Deinde quæritur, Quantum peccatum sit blasphemia? et, Utrum semper sit mortale, vel aliquando veniale?

<--- Page Split --->

Et videtur, quod semper sit mortale.

  1. Isa. xviii, 2 : Ite, Angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam : ad populum terribilem. Glossa : « Omne peccatum blasphemiae comparatum, levius est. » Sed non esset levius, nisi esset mortale peccatum.

  2. Adhuc, Levit. xliv, 14 : Educ blasphemum extra castra :... et lapidet eum populus universus. Et ibidem, y. 16 : Qui blasphemaverit nomen Domini, morte moriatur. Nullum peccatum morte et lapidatione puniebatur in Veteri Testamento, nisi esset mortale peccatum.

quos per turpissima facta sua et sacrificia vel etjam ministeria exercenda, quae faciunt in odium Christiani nominis : et ad quae concitant imperitos, nomen Dei blasphematur. » Ergo videtur, quod etiam in factis blasphemia sit.

  1. Adhuc, Isa. lii, 3 : Jugiter tota die nomen meum' blasphematur, scilicet inter gentes. Scitur, quod hoc non fit nisi in factis. Dicit ibidem Hieronymus, quod « in hoc blasphemant, quod dicunt quod non possit esse potens Deus et bonus qui talem populum habet, de cujus vita et actibus nulla laus Deo accrescit. » Ergo videtur, quod etiam in his sit blasphemia.

GRATIA hujus quaeritur, Utrum blasphemia sit peccatum tantum via, vel etiam damnationis in inferno ?

Et videtur, quod in inferno blasphemant. Apocal. xvi, 9 : Blasphenaverunt nomen Dei habentis potestatem super has plagas. Ibi Glossa : Interius pœenitentes dolebunt, extra confiteri non audebunt. » Ibidem Glossa alia : « Interius dolebunt, quod Deus tantam potentiam habebit, quod scilicet tales plagas inferre possit. » Hoc est blasphemare, auferre scilicet a Deo quod sibi convenit, scilicet potentiam.

ULTERIUS quaeritur, Utrum blasphemia semper sit in verbis, vel aliquando in factis ?

Et videtur, quod aliquando in factis. II Petr. ii, 2 : Per quos via veritatis blasphemabitur. Hoc videtur esse in factis. Ergo in factis aliquando est blasphemia.

Sed contra. CONTRA :

  1. Blasphemia peccatum est oris : quia ore attribuitur Deo quod sibi non convenit, vel aufertur ab eo quod sibi convenit secundum omnes species supra inductas.

  2. Adhuc, Quod sit in factis, probatur sic : II Petr. ii, 2, super illud : Per quos via veritatis blasphemabitur, Glossa : « Per haereticos non solum in eis

SOLUTIO. Ad primam partem quaestionis dicendum, quod absque dubio blasphemia secundum omnes species suas mortale peccatum est, sicut probant auctoritates ad hoc inductae : nisi forte ex eventu efficiatur veniale per confessionem et pœenitentiam. Unde Augustinus in sermone 11 de Verbis Domini in monte sic dicit : « Impcnientia et cor impcnitens quamdiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo enim desperandum est, quamdiu patientia Dei ad pœenitentiam adducit. Paganus est hodie, Judaeus est hodie, infidelis est hodie, haereticus est hodie, schismaticus est hodie : quid si cras amplectatur Catholicam pacem, et sequatur Catholicam veritatem ? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas et tamquam desperatissimos damnas, antequam finiant hanc vitam, agant pœenitentiam et inveniant veram requiem et vitam in futuro ? » Et inducit illud Apostoli 1 ad Corinth. iv, 5 : Itaque nolite ante tempus judicare.

Ad 19 quod quaeritur, dicendum quod Ad quest. t. in veritate peccatum blasphemiae via est, non patriae. Unde cor blasphemi proprie in via egreditur in actum blasphemiae.

Et quod dicuntur damnati blasphe-

<--- Page Split --->

mare, potius est ex amaritudine quam sustinent in pœnis qua murmurant contra potentiam condemnantis, quam sit ex aliquo spiritu blasphemiæ sicut etiam in textu et in Glossa innuitur inductis.

Et ita sunt intelligendæ auctoritates inductæ.

Adquest. 2. Ad aliud dicendum, quod proprie loquendo blasphemia est in verbis : aliquando tamen refertur ad facta sicut et confessio. Ad Titum, 1, 16 : Confitentur se nosse Deum, factis autem negant.

Et sic procedunt auctoritates inductæ ad utramque partem.

MEMBRI TERTII

ARTICULUS III.

Quare blasphemia dicatur peccatum irremissibile 1 ?

Tertio quæritur, Quare blasphemia dicatur peccatum ad mortem et irremissibile, pro quo non sit orandum ?

  1. Ad hoc dicit Magister Hugo de sancto Victore, sic loquens de hoc peccato, et bene : « Peccatum blasphemiæ nihil habet in se excusationis : et ideo non meretur habere excusationem remissionis. » Matth. xii, 31 : Spiritus blasphemia non remittetur, scilicet neque in hoc sæculo, neque in futuro.

  2. Adhuc, Hugo : « Blasphemus sine misericordia punitur a patribus tamquam civis ineruditus, sine misericordia ejicitur tamquam peregrinus, et veniam non consequitur. »

CONTRA :

  1. Hieronymus : « Blasphemiæ culpa grave peccatum, quamquam culpa gravi non careat, erroris tamen veniam habet propter corporis infirmitatem. »

  2. Adhuc, Matth. xii, 31 et 32, non dicitur, quod nulla blasphemia remittatur, sed quod Spiritus blasphemia non remittetur. Sic enim jacet littera : Ideo dico vobis : omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus : Spiritus autem blasphemia non remittetur. Et quicumque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei : qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc sæculo, neque in futuro. Et ex hoc accipitur, quod aliqua blasphemia remissibilis sit.

SOLUTIO. Ad hoc respondet Magister solutio. Richardus de sancto Victore dicens, quod aliquis blasphemat spiritu blasphemiæ ex coactione : et hoc peccatum procedit ex infirmitate carnis, et ideo in Patrem fit, et hoc est remissibile. Alius ex certa malitia : et hoc quia excusationem non habet, irremissibile est, hoc est, de se non habens causam quare remittatur.

Aliam videtur dare responsionem Ambrosius, et ponitur in Littera in distinctione XLIII, in illo cap. De hoc quoque peccato. Et dicit sic : « Si quis corporis specie deceptu s humani remissius aliquid sentit de Christi carne quam dignum est, habet culpam, non est tamen exclusus a venia. Si quis vero Spiritus sancti dignitatem, majestatem et potestatem abneget sempiternam, et putet non in Spiritu Dei ejici daemonia, sed in Beelzebub (quod peccatum dicitur invidentia gratiae oppugnans fraternitatem, et gratiae Dei invidere non dubitat) hic excusationem non habet. Et ideo irremissibile ejus peccatum dicitur : quia causam remissibilitatis in se non

<--- Page Split --->

habet, infirmitatis scilicet vel ignorantiae : cum hoc quod non convenit nisi Spiritui sancto, scilicet expellere demones, et remittere peccata, ex certa malitia attribuit Beelzebub, quod blasphemia est, sicut in antehabitis dictum est : quia hoc principi attribuitur daemoniorum, quod non convenit nisi Spiritui sancto. » Et subjungit : « Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda est, quasi trium personarum divisa sint offensa : sed ibi genera peccatorum distincta sunt. Peccatum enim in Patrem id intelligitur, quod per infirmitatem carnis fit, quia Patri Scriptura frequenter attribuit potentiam. Peccatum in Filium, quod fit per ignorantiam, quia sapientia Filio attribuitur. Sed peccatum ex certa malitia dicitur esse contra Spiritum sanctum, cui bonitas attribuitur. »

Et sic patet solutio : quia procedunt auctoritates ad utramque partem introductae.

MEMBRI TERTII

ARTICULUS IV.

Quare hoc peccatum dicitur peccatum ad mortem ?

Ulterius quaeritur, Quare hoc peccatum dicitur peccatum ad mortem pro quo non est orandum?

  1. I Joan. v, 16 : Est autem peccatum ad mortem, non pro illo dico roget quis.

  2. Adhuc, Augustinus in libro I de Sermone Domini in monte : « Peccatum ad mortem esse puto, cum quis post agnitionem Dei per gratiam Domini nostri Jesu Christi fraternam oppugnat charitatem, et adversus gratiam qua

reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. » De hoc enim dicitur, Jerem. vii, 16 : Tu ergo, noli orare pro populo hoc, nec assumas pro eis laudem et orationem, et non obsistas mihi, quia non exaudiam te.

  1. Adhuc, Matth. xii, 31 : Spiritus blasphemia non remittetur. Glossa : « Blasphemus exigentibus malis meritis suis sicut numquam ad remissionem, ita numquam ad pœnitentiam perveniet. »

Ex his omnibus accipitur, quod peccatum in Spiritum sanctum non est peccatum ad mortem, nisi cum finali impenitentia.

Sed contra hoc est.

  1. Quod in praecedenti articulo habitum est ex verbis Augustini, et ponuntur in libro secundo Sententiarum, didistinct. XLIII, cap. Est etiam alia hujus peccati assignatio, quod de nullo desperandum est quamdiu patientia Dei ad pœnitentiam adducit : et de quo non desperatur, pro illo non incongrue oratur.

  2. Adhuc, Augustinus super illud Psalmi lxviii, 23 : Dixit Dominus : Ex Basan convertam, convertam in profundum maris. Hoc est eos qui erant deperatissimi. Et sicut peccatum desperationis quod est peccatum in Spiritum sanctum, remittitur : ita et alia. Ergo non est peccatum irremissibile, nec ad mortem, nisi in morte comitante.

  3. Adhuc, Super illud Psalmi lxviii, 7 : Qui educit vinctos in fortitudine, etc., Glossa : « Eos qui vincti et obstinati erant quasi de sepulcro æternæ mortis educit ad pœnitentiam et ad vitam. »

  4. Adhuc, Super illud Psalmi cxlvii, 17 : Mittit crystallum suam sicut buccellas, Glossa : « Obstinatos et induratos facit aliorum doctores, sicut Paulum. » Ergo videtur, quod istud peccatum aliquando remittitur : et quod remittitur, pro eo non incongrue oratur.

<--- Page Split --->

solutio. Solutio Magistri patet in Littera in illo cap. Sed quæritur, Utrum omnis obstinatio mentis, quod non dicitur irremissibile propter hoc, quod numquam remittatur, sed quia vix et difficulter subit humilitatem pœnitentiae qua remittatur : sicut vix et magno igne solvitur crystallus. Et hoc satis planum est.

mortem, quod cum finali impœnitentia et obstinatione perdurat usque ad mortem. Unde Glossa interlinearis super illud I Joannis, v, 16 : Est peccatum ad mortem, hoc est, usque ad finem vitæ, si in hac obstinatione impœnitens decesserit. Per istam distinctionem scitur, quod obstinatio et finalis impœnitentia sunt peccata ad mortem.

Et sic auctoritates procedunt ad utramque partem : quia quidem remittitur, sed vix et difficulter.

Alii tamen posteriores, distinctionem accipiunt ex ipsis verbis Joannis1 et Glossa ibidem, et melius dicunt. Dicunt enim, quod peccatum ad mortem dicitur tribus modis. Uno modo quo omne peccatum mortale dicitur peccatum ad mortem. Unde, Joan. v, 17 : Omnis iniquias peccatum est, et est peccatum ad mortem. Et sic secundum specialem rationem non dicitur peccatum in Spiritum sanctum ad mortem, sed generalem.

Et sic patet solutio ad omnia objecta : quia post mortem non est locus remissionis, sed retributionis. Sed ante mortem pro quolibet peccatore orandum est : quia patientia Dei ad pœnitentiam adducit. Unde, ad Hebr. x, 28 et 29 : Irritam quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus moritur : quanto magis putatis deteriora mereri supplicia, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti pollutum duxerit, in quo sanctificatus est, et spiritui gratiae contumeliam fecerit?

Secundo modo, dicitur peccatum ad mortem,ut ibidem dicit Glossa,quod separat finaliter a Deo,sicut mors animam e corpore. Et sic peccatum in Spiritum sanctum potest dici peccatum ad mortem.

Tertio modo, dicitur peccatum ad

Et hæc de peccato in Spiritum sanctum dicta sufficiant : quia quod ultimo de differentiis et sufficientia istorum peccatorum quærendum esset, secundo membro istius distinctionis disputatum et determinatum est per singula in communi.

<--- Page Split --->