QUÆSTIO XX.

Quis cecidit ?

MEMBRUM I.

Utrum superiores vel inferiores fuerunt Angeli cadentes ¹ ?

Primo ergo quæritur, Utrum superio-

res vel inferiores fuerunt Angeli cadentes ?

Et videtur, quod fuerit simpliciter superior Lucifer princeps cadentium.

  1. Gregorius in homilia super illud Evangelii Matthæi. xvi, 1: Accesserunt ad Jesum Pharisæi, tractans illud verbum Ezechielis, xxviii, 12 et 13: Tu si-

¹ Cf. Opp. B. Alberti Magni. Comment. in II Sententiarum, Dist. VI, Art. 1. Tom. XXVII hujusce novæ editionis nostræ. Cf. etiam Iam

<--- Page Split --->

gnaculum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore : in deliciis paradisi Dei fuisti, dicit sic : « Notandum, quod Angelus non ad similitudinem Dei factus dicitur, sed ad signaculum similitudinis Dei : ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei similius insinuelur expressa. Quo in loco mox subditur : Omnis lapis pretiosus operimentum tuum : sardius, topasius, et jaspis, chrysolithus, et onyx, et berillus, sapphirus, et carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines Angelorum: quibus nimirum ordinibus ille primus Angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis Angelorum agminibus prælatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. »

  1. Adhuc, Super illud Isaïæ, xiv, 12 : Quomodo cecidisti de cælo, Lucifer, qui mane oriebaris? Glossa dicit sic : « Diabolus in exordio mundi creatus, inter Angelos gloriosior fuit. »

  2. Adhuc, Accipiantur verba Magistri in cap. illo, Præterea sciri oportet, inducta, ubi sic dicit : « Sicut de majori- « bus et de minoribus quidam perslite- « runt, ita de utroque gradu quidam « corruerunt. Inter quos unus fuit om- « nibus aliis cadentibus excellentior, « nec inter stantes aliquis fuit eo digiior. » Et inducit illud Job, xl, 14 : Ipse est principium viarum Dei. Et illud quod ante dictum est de Ezechiele et Gregorio. Et subdit, quod per illam excellentiam vocatus est Lucifer. Inducit etiam illud quod dictum est de Isaia 1.

  3. Adhuc, Isidorus, « Lucifer postquam creatus est, eminentiam naturae et profunditatem scientiae suæ perpendens, in suum Creatorem superbivit, in tantum quod etiam Deo se æquare voluit, ut in Isaia dicitur : In cælum conscendam, super astra Dei exaltabo

solium meum... Similis ero Altissimo 2. Similis quidem Deo esse voluit, non per imitationem, sed per æqualitatem potentiæ. »

  1. Adhuc, Idem videtur per rationem : Angelus enim cum intellectualis esset, deiformi intellectu altitudinem æqualitat's Dei non concupisceret, nisi omnibus excellentior esset, et ex hoc se dignum tanta altitudine reputaret : ergo videtur, quod Lucifer omnibus fuit excellentior.

CONTRA :

  1. Damascenus in libro II de Fide orthodoxa : Ex angelicis virtutibus ille qui præerat terrestri ordini, et cui a Deo terræ custodia commissa erat, non natura mala facta sed bona existens, et a bono erat facta, et nequaquam in seipsa a conditore malitiæ semitam habens : non ferens illuminationem et honorem quem ipsi conditor largitus fuerat, liberi sui arbitrii electione demutata est ab eo statu qui secundum naturam, in eum qui contra naturam, hoc est, in malitiam 3. »

Adhuc, Idem penitus dicit Gregorius Nyssenus : « Si terrestri ordini nullus præficitur superiorum secundum ordinem hierarchiæ : ergo Lucifer qui terrestri ordini præerat, de superioribus non erat, sed de infimis. »

  1. Adhuc, Augustinus in libro XI super Genesim ad litteram, tangens hanc quæstionem, dicit disputandq : « Nunc sufficiat ista complexio : aut ab initio creationis suæ diabolum a beatitudine, quam si voluisset percepturus fuerat, impia superbia cæcidisse : aut alios esse Angelos inferioris ministerii in hoc mundo, inter quos secundum eorum quamdam non præsciam beatitudinem vixerat, et a quorum societate cum subditis sibi Angelis suis tamquam Archangelus cæcidit per superbam impie-

<--- Page Split --->

tatem : sed hoc nullo modo asseri potest, illud mirum si potest 1. » Ex hoc accipitur, quod ad minus dubium est, utrum fuerit de superioribus, vel de inferibus, et quod neutrum asseri potest.

  1. Adhuc, Sicut paulo ante dictum est, Magister dicit in praeinducto capitulo, quod de cadentibus sicut de persistentibus quidam fuerunt de superioribus, quidam de inferioribus. Et hoc etiam dicit communis sententia. Dicit enim, quod non unus ordo cecidit, sed de quolibet ordine tot, quot unum ordinem efficerent secundum numerum.

  2. Adhuc, Beatus Gregorius dicit, quod homines assumuntur secundum ordines Angelorum : ita quod quidam ascendunt ad superiores, quidam ad medios, quidam. ad inferiores. Et inducit illud Deuteronomii, xxxii, 8, secundum translationem Septuaginta : « Statuit terminos populorum juxta numerum Angelorum Dei. » Si ergo ex hominibus assumptis reparatur ruina Angelorum, oportuit quod de quolibet ordine quidam caderent.

restri ordini praefuisse, ut per quem illuminationes in terrestrem ordinem descenderent, per quas Angeli custodientes homines, melius ad voluntatem Dei custodirent. Et hoc est simile huic quod dicitur, Isa. vi, 6, secundum expositionem Dionysii in Calesti hierarchia », ubi dicitur, quod Seraphim volavit ad Prophetam, et purgavit labia ejus calculo, quem forcipe de igne altaris tulerat : ubi dicit Dionysius, quod ille non fuit de ordine Seraphim, qui purgavit Prophetam, sed de ordine inferiori, in quem a Seraphim illuminatio ignita descendit, qua Prophetam purgaret. Et sunt haec ejus verba : « Summus autem sacerdos et post Deum dux, ipse praestantium essentiarum ornatus, a quo ego purgare deiformiter eruditus sum. Ipse igitur est per me te purgans, per quem providas et proprias actiones ex occulto in nos produxit. » Inferiores enim cum actiones et officia accipiunt superiorum, etiam nomina eorum sortiuntur : quia, ut dicunt Gregorius et Beda, ex officiis nomina sortiuntur.

Solutio. Dicendum, quod de quolibet gradu (sicut dicit Magister in Sententiis) quidam ceciderunt : sed Lucifer princeps cadentium, omnibus et stantibus et cadentibus ante casum excellentior fuit in omnibus quae attributa sunt naturae angelicae, ut expresso dicit Gregorius in auctoritatibus inductis.

Et per hoc patet solutio ad quinque prima : quia illa procedunt et concludunt.

Ad dictum Augustini dicendum, quod Ad cbi^ct. 2. prima pars divisionis suae vera est, quod scilicet Lucifer ab initio, hoc est, statim post initium conditionis suae de cœelo cecidit impia superbia, sicut expresse, Isa. xiv, 12 : Corruisti de cœelo in terram. Et, Luc. x, 18 : Videbam Satanam sicut fulgur de cœelo cadentem. Et, Ezechiel. xxviii, 17 : In terram projecì te : ante faciem regum dedi-te ut cernerent te.

Ad object, t. Ad in quod contra objicitur de Damasceno et Gregorio Nysseno, dicendum quod Lucifer non dicitur terrestri ordini praefuisse, ut ordinatus in illo ordine cui terræ custodia commissa est : ille enim est infimus ordo, qui Angelorum vocatur, qui ministrant circa nos, et custodiunt homines : sed dicitur ter-

Alia pars divisionis Augustini non asseritur ab Augustino : sed dicit eam aliorum errorem recitando, qui hoc quod dicunt, probare non possunt. Et licet Augustinus non asserat aliquid de Angelis, tamen Gregorius et alii sancti hoc expresse dicunt, quorum dicta æqualis auctoritatis sunt cum dictis Augustini.

<--- Page Split --->

Ad object. 3. AD DICTUM Magistri patet solutio per dicta in principio hujus solutionis.

Ad object. 4. PER HOC etiam patet solutio ad dictum Gregorii sequens : quia hoc verum est. Unde Apostolus, ad Ephes. vi, 12, loquens de daemonibus cadentibus, nominat quosdam de media hierarchia, sic dicens : Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum. Potestates enim secundum ordinem beati Dionysii, de media hierarchia sunt, Principes de infirma.

MEMBRUM II.

Utrum unus eorum aliis suam voluntattem persuaserit, vel quilibet eorum propria voluntate ceciderit 1 ?

cauda tertiam partem stellarum traxit. Glossa ibidem : « Cauda est deceptio, per quam celatur iniqua voluntas. » Sed quod trahitur, suasione trahitur in rationali creatura : ergo videtur, quod Lucifer stellas secum cadentes, hoc est, Angelos suasione traxerit in consensum suae malae voluntatus.

  1. Adhuc, Isidorus : « Lucifer ille major aliis non solum cecidit, sed cum eo multi qui in malitiam consenserunt. » Consensus non est nisi postquam fit persuasio. Ergo videtur, quod ante persuaserit, et persuadenti illi alii consenserunt.

  2. Adhuc. Matth. xxv, 41 : Discedite a me, maledicti, in ignem æternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Constat, quod Angeli ejus non dicuntur per creationem vel possessionem : restat ergo quod dicantur Angeli ejus per consensum malitiae : et tunc sequitur idem quod prius.

CONTRA :

Sed conti

SECUNDO quaeritur. Utrum unus eorum aliis suam voluntatem persuaserit, vel quilibet eorum propria voluntate ceciderit ?

Hanc enim quaestionem tangit Magister in libro II Sententiarum, distinct. VI, cap. Et tanta superbiae merito.

Videtur autem, quod unus alteri voluntatem suam persuaserit.

  1. Damascenus in libro II de Fide orthodoxa sic dicit : « Simul autem cum eo, scilicet Lucifero, evulsa est quae secuta est eum, multitudo infinita eorum, qui sub ipso ordinati erant Angelorum 2. » Ex hoc accipitur, quod inferiores secuti sunt eum : ipse ergo fuit primus, et alii suasioni ejus consenserunt.

  2. Adhuc, Apocal. xn, 3 et 4, Draco qui de cœlo projectus est in terram,

Si Angelus persuasit aliis iniquam voluntatem suam, ad persuasionem illam exigebatur mora, in qua id quod persuadere voluit, conciperet et ordinaret, et alium ad consensum induceret : ergo aliquo tempore malus in cœlo exstitit, quod est contra Augustinum, qui dicit, quod mox superbiae merito depressus fuit.

  1. Adhuc, Secundum hoc inferiores Angeli per alium peccassent, et non per se. Dicit autem Augustinus, quod « qui per alium peccat, per alium potest redimi. » Ergo inferiores Angeli possunt redimi, sicut homo qui per alium peccavit. Et hic est error qui condemnatus est in Origene, sicut dicit Hieronymus contra Rufinum.

SOLUTIO. Dicendum, quod Lucifer, solutio. princeps daemonum, nulli actualiter per-

1 Cf. Opp. B. Alberti. Comment. in II Sententiarum, Dist. VI, Art. 3. Tom. XXVII hujusce novæ editionis. Cf. etiam. Iam Part. Summae

de Creaturis, Quæst. 62, Art. 2. Tom. XXXIV. 2 S. J. DAMASCENUS, Lib. III de Fide orthodoxa, cap. 4.

<--- Page Split --->

suasit suam voluntatem : sed unusquisque propria voluntate consensit ei. Videntes enim decorem ejus in naluralibus, dignum æqualitate Dei reputaverunt, et quod propria potestate regret et se et alios, nulli subj ectus : et hoc fuit peccatum eorum. Nec fuit ibi persuasio, nisi occasionaliter, scilicet quod excellentia decoris ejus quilibet finferiorum persuasus esse dicitur. Propter quod dicit beatus Bernardus super Cantica, quod « in lumine divino prævidit tantam esse Dei benignitatem, quod aliquam creaturam rationalem Deus assumpturus erat in suæ personæ unitatem et pietatem : et decorem suum considerans, putabat se esse illam, et propria potestate delectatus, qua per se sub nullo esse voluit, æqualitatem Dei concupivit, et esse super alios, et quod hoc haberet a se, et non a Deo 1. »

æqualis Deo : aliis autem non persuasit, nisi occasione rei, qu'a scilicet considerato decore ejus, reputabant eum esse dignum Dei æqualitate.

Ad aliud dicendum, quod tractus ad 2. caudæ draconis vocatur ibi illa occasionalis et realis persuasio, qua quilibet persuasus in seipso consensit in malitiam suæ pravæ voluntatis : hoc enim modo rationalis creatura sæpissime persuadetur ex ipsa re.

Eodem modo dicendum est ad dictum Ad 3. Isidori : persuasi enim sunt ex ipsa re, non intelligib li sermone Luciferi.

Ad ultimum dicendum, quod angeli Ad 4. ejus dicuntur propter consensum malitiae, et non propter consensum persuasionis, quae, ut dicit Damascenus, intelligibili sermone fit sine sono vocis prolato.

ILLA quae in contrarium sunt, proceAd object. dunt.

Ad 1. Ad PRIMUM ergo dicendum, quod ipse primus fuit qui consensit, et voluit esse