QUÆSTIO LXXVI.

De immortalitate Adæ.

Secundo quaeritur de immortalitate Adæ.

Et quaeruntur tria, quorum primum est, Quid sit ?

Secundum est, In quo differat ab immortalitate patriæ quæ erit post resurrectionem ?

Tertium, Utrum post peccatum possibile fuit consequi immortalitatem post esum ligni vitæ ?

ARTICULUS I.

Qualiter Adam fuerit immortalis ?

  1. Præterea, Quidquid potest mori et potest non mori, non plus habet de mortalitate quam de immortalitate. Adam potuit mori et non mori, ut dicit Augustinus. Ergo plus non debet dici immortalis quam mortalis.

Ad primum proceditur sic :

  1. Dicit Augustinus, quod vera immortalitas est vera incommutabilitas. Maximus autem dicit, quod immortalitas est processio in perpetuam vitam. Neutro istorum modorum Adam fuit immorlalis. Ergo videtur, quod immortalitatem non habuit.

PRAETEREA quaeritur, Utrum immortaQuest. litas esset sua potentia vel habitus ?

Et videtur, quod non sit potentia. Omnis enim potentia radicatur in principiis corporis, vel animæ. Immortalitas autem non radicatur in principiis corporis, eo quod illa contraria sunt a quibus Adam non habuit immortalitatem : sed nec in principiis animæ : anima enim per suam

1 Cf. Opp. B. Alberti. Comment. in II Sententiarum, Dist. XIX, Art. 2. Tom. XXVII nove editionis nostrae. Cf. etiam IIam Part Sum-

mæ theologiae, Quæst. 83. Tom. XXXIII ejusdem editionis.

<--- Page Split --->

substantiam est immortalis, et illam immortalitatem numquam amisit. Ergo immortalitas quam habuit Adam, non est immortalitas animae : quia ipse illam amisit.

Si propter hoc dicatur, quod est habitus. CONTRA :

  1. Omnis habitus perfectivus est alicujus potentiae. Si ergo immortalitas habitus est, oportebit aliquam potentiam esse, quae perficietur ad actum immortalitatis.

  2. Praeterea, Secundum verba Augustini videtur illa potentia fuisse liberum arbitrium. Dicit enim, quod potuit non mori si voluisset, et mori si voluisset, et retorquet mortalitatem et immortalitatem ad voluntatem.

est. 2. PRAETEREA quaeritur, Utrum eadem potentia sit ad mori et ad non mori, ut dicunt quidam.

Et videtur, quod non.

  1. Una enim fuit a gratia, altera vero a natura.

  2. Praeterea, Quaecumque separabilia sunt a se invicem secundum substantiam et esse, non possunt esse eadem secundum substantiam. Potentia moriendi separata est a potentia non moriendi secundum substantiam et esse : ergo non est eadem secundum substantiam. Quod autem separata sit, probatur ex hoc quod habemus modo potentiam moriendi, et non potentiam non moriendi.

contra. CONTRA hoc est, quod oppositorum eadem sunt materia et potentia, et maxime oppositorum privative : mori autem et non mori sic opponuntur : ergo ipsorum una potentia et materia.

olutio. SOLUTIO. Dicendum, quod immortalitas Adae potest considerari secundum id a quo est, id est, secundum potentiam activam, vel passivam sive formalem : et secundum primum modum est potentia, secundum autem secundum habitus est qui dicitur gratia innocentiae.

Ad 1. Ad ut autem quod objicitur de diffini-

tionibus Augustini et Maximi, dicendum quod Augustinus loquitur de immortalitate Dei, eo quod nihil est incommutabile vere, nisi solus Deus. Secundum vero Maximi diffinitionem Adam habuit immortalitatem, licet non fuerit in ipso confirmata.

Ad ALIUD dicendum, quod potentia non moriendi in Adam disposita fuit per habitum gratiae innocentiae. Potentia vero moriendi non fuit deposita per habitum culpae : et propter hoc dicitur potius habuisse immortalitatem quam mortalitatem.

Ad ALIUD dicendum, quod id in quo Ad quæst. fuit immortalitas, est potentia materialis et susceptibilis, a quo est habitus et potentia activa.

Ad id quod contra objicitur, dicendum quod potentia illa radicatur in corpore, non quidem in principiis componentibus corpus, sed in ipso conjuncto et complexionato eodem modo permanente. Si enim corpus aliquod susceptibile est vitæ, idem corpus manens eodem modo in complexione semper erit susceptibile. Corpus autem Adæ potuit permanere eodem modo : unde eadem potentia qua fuit susceptibile vitæ, fuit susceptibile immortalitatis.

Ad ID quod objicitur, quod omnis haAd object. 1. bitus est in aliqua potentia, dicendum 4. quod hoc est verum : sed bene contingit unam potentiam quæ completur per habitum, movere aliam cujus non est ille habitus immediate, sicut patet in ratione movente et ordinante concupiscibilem et irascibilem. Et similiter est hic : gratia enim innocentiae fuit in anima, et illius virtute anima potuit continere corpus in eodem statu complexionis, ut semper esset susceptibile vitæ.

Ad ID quod objicitur de libero arbitrio Ad object. 2. per Augustinum, dicimus quod mori et non mori fuit in libero arbitrio sicut in efficiente non proximo : sed in gratia innocentiae fuit non mori sicut in efficiente proximo : in distemperantia vero

<--- Page Split --->

complexionis mori fuit sicut in efficiente proximo.

Ad quest. 2.

Ad aliud dicendum, quod eadem potentia materialis et indisposita fuit moriendi et non moriendi : et haec potentia fuit complexio corporis, sed non eodem modo fuit susceptibilis utriusque : per rationem enim componentium potuit mori, sed virtute animae innocentis potuit non mori.

ARTICULUS II.

  1. Item, Augustinus in libro VI super Genesim ad litteram : « Aliud est non posse mori, sicut quasdam naturas immortales creavit Deus, aliud est autem posse non mori, secundum quem modum primus homo creatus est immortalis : quod ei præstabatur de ligno vitæ, non deconstitutione naturae 4. » Ex hoc iterum accipitur, quod immortalitas resurrectionis quæ est non posse mori, alia est ab immortalitate primi hominis quæ fuit posse non mori.

  2. Item, Immortalitas primi hominis fuit a gratia innocentiae : immortalitas autem resurrectionis est a statu gloriae : ergo non sunt eadem.

In quo differt ab immortalitate patria 1 ?

Secundo quaeritur, In quo differt ab immortalitate patria?

Et videtur, quod alia sit.

  1. Dicit enim Augustinus : « Alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimus : alia vero quam in resurrectione per Jesum speramus. Ille factus est immortalis ut non possit mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret. Filii vero resurrectione non potuerunt ultra peccare nec mori 2. »

  2. Item, Augustinus in libro VI super Genesim ad litteram : « Id quod in Adam perdidimus, secundum quemdam modum recipimus per Christum, et secundum quemdam modum non recipimus : non itaque recipimus immortalitatem spiritualis corporis quam nondum habuit Adam, sed recipimus justitiam ex qua per peccatum lapsus est homo 3. » Ex hoc accipitur, quod immortalitatem spiritualis corporis quam habebimus post resurrectionem, non habuit Adam. Ergo non est eadem immortalitas.

Sed contra : Sedcon 1. Eadem est potentia sub dispositione et necessitate : posse vero non mori et non posse mori se habent sicut dispositio et necessitas : ergo eadem est potentia ad utrumque. Cum igitur immortalittas secundum unum modum sit potentia, eadem est immortalitas in statu innocentiae et in statu gloriae.

  1. Item, Potentia ad mori et potentia ad necessario mori est una : ergo ab oppositis una erit potentia ad posse non mori, et ad necessario non mori.

  2. Item, Liberum arbitrium in Angelis unum est, et primo modo potuit non peccare ante confirmationem, et post confirmationem non potuit peccare : ergo a simili eadem est immortalitas, quae primo potest non mori in statu innocentiae, et postea non potest mori in statu gloriae.

Solutio. Dicendum, quod quodamsoluti modo est eadem, et quodammodo diversa. Si enim consideretur status et efficiens proximum et dispositio recipientis, tunc erit diversa : una enim est in statu gloriae qui est status plena per-

1 Cf. Opp. B. Alberti. Comment. in II Sententiarum, Dist. XIX, Art. 3. Tom. XXVII nova editionis nostrae.

2 S. AUGUSTINUS, Lib. Quæstionum veteris et

novæ legis, cap. 19.

3 Idem, Lib. VI super Genesim ad litteram, cap. 24.

4 Idem, Ibidem, cap. 25.

<--- Page Split --->

fectionis: altera vero in statu via, qui est status progredientis ad Deum non plene perfecti. Similiter efficiens proximum in una est dotes corporis, in altera vero gratia innocentiae. Adhuc autem dispositio proxima in una est spiritualitas corporis glorificati, in altera autem fuit corpus animale susceptibile tamen vitae perpetua propter justitiam innocentiae. Justum enim fuit quamdiu anima vitae sua adhaesit per obedientiam, qua est Deus, quod tamdiu persusceptionem vitae adhaereat ei corpus quod erat sub ipsa. Si vero consideretur prima potentia ad immortalitatem sine dispositionibus adaptantibus eam, tunc erat semper eadem immortalitas utrobique secundum quid, et non simpliciter.

Et per hoc patet solutio ad totum.

ARTICULUS III.

SED CONTRA :

In quocumque die comederis ex eo, morte morieris 1, id est, necessitati mortis subjacebis, ut dicit Augustinus.

Item, Sancti communiter dicunt, quod ante peccatum potuit homo non mori, sed per peccatum factum est, quod non posset non mori.

JUXTA hoc iterum quaeritur, Si post Quest. 1. peccatum comedisset de ligno vitae et continuasset vitam, utrum eamdem immortalitatem habuisset quam prius?

Et videtur, quod sic. Prima enim immortalitas fuit in statu animalis corporis et cibi sustentanda, et similiter secunda.

SED CONTRA :

Sed contra.

Dicit etiam Augustinus 2, quod Elias et Henoch revertentur sub Antichristo ad debitum illud solvendum, quo omnes debitores facti sumus in Adam: sed in prima immortalitate nullus hoc debitum non persolvisset: ergo non esset eadem immortalitas.

Utrum post peccatum possibile fuit consequi immortalitatem?

Tertio quaeritur, Utrum post peccatum possibile fuit consequi immortalitatem per esum ligni vitae?

Et videtur, quod sic :

  1. Lignum enim vitae effectum habebat continuandi vitam, ut dicit Augustinus in libro VI super Genesim ad litteram: ergo si post peccatum fuisset comestum, continuasset vitam.

  2. Item, Hoc probatur per Eliam et Henoch, quibus continuat vitam, ut dicit Augustinus.

  3. Item, Hoc videtur per verba posita in Genesi, III, 22, quia dicit Dominus post peccatum: Num ergo ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vite, et comedat, et vivat in aeternum.

JUXTA hoc iterum quaeritur ulterius, Quest. 2. Utrum pro quolibet peccato homo necessitati moriendi in corpore fuisset addictus?

Et videtur, quod non. Sunt enim quaedam peccata in quibus corpus non communicat animae, sicut infidelitas, et quaedam inanis gloria de spiritualibus: injustum autem esset ut corpus cum anima societatem in piena haberet, nisi etiam societatem in culpa habuisset: ergo si in talibus peccatis peccasset Adam, non necessario fuisset mortuus in corpore.

SED CONTRA :

  1. Multa peccata sunt tantum secundum unam potentiam animae, pro quibus tamen totus homo est condemnatus : ergo similiter pro peccato spiritus condemnari debuit etiam corpus.

  2. Item, Dicunt Sancti, quod peccatum induxit mortem per hoc quod avertit

1 Genes. II, 17. 2 S. AUGUSTINUS, Lib. IX super Genesim ad

<--- Page Split --->

animam ab incommutabili vita. Cum ergo hoc sit in omni peccato, omne peccatum iuduxisset mortem.

PRAETEREA , Quæriturdehocquodha - beturinlibroSapientiæ : Deusmortemnonfecit . . . Impiiautemmanibusetver - busaccersieruntillam ' . Morsenimestinstrumentumjustitiæjudicantis , quamDeusinflixitprimispeccantibus : ergovidetur , quodDeusfeciteam .

  1. Item, Dicit Amos propheta : Si erit malum in civitate, quod Dominus non fecerit 2. Et hoc intelligitur de malo pene: ergo omnis penea a Deo est facta.

Quæst , 4 . ULTERIUSetiamquæritur , Quajustitiapostericondemnatisuntmorte ? Filiusnonportabitiniquitatempatris , etpaternonportabitiniquitatemfilii , dicitDo - minus 3 .

niusexpedieturinlocoilloubiquæreturdeterminoilloaquoestresurrectio .

Ad objecta vero in contrarium, dicendum quod homo post peccatum numquam posset dici immortalis : quia per esum ligni vitæ posset ei continuari vita, sed non sic, quin semper necesse esset mori ante transitum ad patriam : et hoc intendit Dominus cum dixit : Ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vitæ, et comedat, et vivat in æternum 4 .

Abinquodulteriusquæritur , UtrumAdquproquolibetpeccatomortuusfuissetincorpore ? Dicendum , quodsic .

Ad objecta in contrarium, dicendum quod potentia peccati non facit peccatum : quia operationes et actus particularium sunt et totius : et ideo totum condemnatur.

Solutio . Solutio . Dicendumadprimum , quodpeccatuminduxitnecessitatemmoriendi . Undeperesumlignivitænonfuissetablatamortalitas : oporteretenimmoriquantumlibetfuissetprolongatavitaantetranstiumadgloriam . Ethæcestsen - tentiaAugustiniinlibroVIsuperGene - simadlitteram .

Adquæst . UndedicitEliametHenochredituros , eoquodoportetnosexspoliari , etnonpossumussupervèstiri , utabsorbeaturquodmortaleestavita . Hujusautemcausainquæstionederesurrectioneple -

Abinquodulteriusquæritur , UtrumAdquproquolibetpeccatinonfactapecca - t u m : quiaoperationesetactusparticu - lariumsuntettotius : etideototumcondemnatur .

Dicendum , quodDeusestcausacffi - ciensmortisetinfligensetpenarum : sedpeccatumhominisestcausamerito - r i a : etsicintelligiturdictumSapientiæ .

Adultimumdicendum , quodmorsestAdqu - exmateria : undeomnespartesilliusmateriæcorruptibilesfactæsunt : etquiaomnesmaterialitersumusinprimishominibus , ideoomnesmorimur , etquasiaquædilabimurinterram 8 . DictumveroProphetædepeccatoactualiintelligitur , etnondeoriginali .

<--- Page Split --->