QUÆSTIO XXIX.

De olfactu ex parte odoris.

Consequenter quæritur de olfactu ex parte odoris. Et quæruntur sex. Quorum primum est, Utrum odor sit qualitas simplex vel composita ? Secundum, Qualiter odor sit actus calidi et sicci ? Tertium, Qualiter immutat per evaporationem ? Quartum, Qualiter est passio saporum ? Quintum, Utrum sit sequela totius complexionis rei o'torantis ? Sextum et ultimum, De speciebus odoris et differentiis.

<--- Page Split --->

quod odores nihil conferunt ad nutrimentum, sicut supra habitum est.

SED CONTRA :

Sed cont

ARTICULUS I.

Utrum odor sit qualitas simplex vel composita ?

Ad primum proceditur sic :

  1. Omne agens proportionatum est suo proprio patienti : odor est agens in olfactum : ergo proportionabitur instrumento olfactus : instrumentum autem olfactus habet naturam simplicem, quia dominatur in eo humidum et frigidum, ut supra dictum est : ergo odor erit qualitas simplex.

  2. Item, In libro de Sensu et sensato adhuc Philosophus contra Pythagoricos inducit qualior rationes. Quarum prima est haec : Quidquid nutrit, oportet esse cibum compositum incorporabile : odores sunt simplices : ergo odores non nutriunt. Pythagorici enim dicebant odores esse compositos et nutrire.

  3. Amplius, Aqua quae accipitur in potu, nec ipsa sola nutrit, sed mixta cum alio : corporale enim mixtum oportet esse constrictivum corporis. Cum ergo odores sint magis simplices quam aqua, nec ipsi nutrient.

  4. Amplius, Quidquid ad naturam aeris accedit cum sit simplex et corporale, non nutrit : odores qui omnes sunt in vaporativo sicco, accedunt ad naturam aeris : ergo sunt simplices, et non nutriunt.

  5. Amplius, Omne nutrimentum compositum ab animali receptum vadit ad locum digestionis, a quo totum corpus nutritur : odores autem non vadunt ad locum digestionis, sed ad caput : ergo non sunt compositi ut cibus, nec nutriunt. Et ex his concludit Philosophus,

  6. Nihil conferens desiderium nutrimenti, simplex est : odor est qualitas conferens desiderium nutrimenti : ergo non est simplex qualitas. MAJOR patet per rationes supra inductas a Philosopho : quia scilicet nutrimentum non est simplex, sed compositum. MINOR etiam scribitur ibidem in eodem capitulo.

  7. Item, Quidquid sentitur per differentias compositi, est compositum : odor sentitur per differentias compositi. PRIMA probatur per hoc quod species compositi compositae sunt. SECUNDA scribitur in libro de Sensu et sensato, ubi dicitur, quod non oportet proportionabilcs esse odores humoribus, id est, saporibus. Et in secundo de Anima 1, ubi dicitur, quod odores videntur analogiam habere ad gustum : et ita est humor, id est, sapor ille quidem dulcis, ille vero amarus : sic et odores sunt.

SOLUTIO. Dicimus, quod odor duobus solutio. modis consideratur, scilicet in se secundum quod habet naturam qualitatis, et sic est simplex. Et consideratur in comparatione ad subjectum in quo est, quod est materia et odoris causa, et hoc est corpus odorabile : et sic odor non simplex est, nec simplici constituitur : quod patet : calidum enim erit vaporativum, et humidum saporosum erit vaporativum, siccum autem erit terminativum illius humidi. Consideratur etiam in comparatione ad medium quod est subjectum deferens : et sic iterum simplex est quodammodo, secundum quod simplex dicitur quod est spirituale secundum naturam aeris, et compositum secundum quod est grossum mixtum habens purum cum impuro et grave cum levi, sicut est cibus inanimatorum corporum : et de hac simplicitate intelligit

<--- Page Split --->

Philosophus in suis rationibus contra Pythagoricos.

Et patet per hoc solutio ad quatuor rationes Philosophi.

Ad 1.

Ad PRIMUM autem dicendum, quod agens et patiens semper sunt proportionabilia : sed illa proportio non attenditur in simplicitate vel in compositione, sed potius in hoc quod patiens receptivum sit formæ agentis : simplex enim bene agit in composito, ut patet quando calidum ignis exurit ligna.

d 2, 3, i et 5.

Ad ALIUD dicendum, quod odor est vaporativum sicci ex humido vaporoso : et propter hoc secundum comparationem quam habet ad corpus ex quo est vaporatio, indicat nutrimentum.

satur desiderium ejusdem : desiderium autem nutrimenti causatur a fame, et fames est appetitus calidi et sicci : ergo odor constituitur ex calido et sicco principaliter.

  1. Praeterea, Sapor et odor conferunt alimentum, ut dicit Philosophus : aut ergo eodem modo, aut diversis modis. Si eodem modo, tunc erunt sensibilia ejusdem sensus, quod est impossibile. Si diversis modis : ergo cum in sapore dominetur actu humidum, et secundario insit ei siccum, necesse est ex contrario dominari actu siccum et secundario humidum.

Sed contra :

Sed contra.

Omne quod immutat longe, quærit terminos alienos : odor est hujusmodi : ergo quærit terminos alienos. PRIMA probatur ex hoc quod stans in terminis suis, non recedit longe. SECUNDA patet ad sensum. Inde proceditur sic : Quidquid quærit terminos alienos, principaliter est humidum : odor quærit terminos alienos : ergo odor principaliter constituitur ex humido. PRIMA probatur per diffinitionem humidi : quia humidum est male terminabile proprio termino, bene autem alieno. SECUNDA autem probata est prius.

ARTICULUS II.

Utrum odor sit actus calidi et sicci ?

Secundo quæritur, Qualiter odor sit actus calidi et sicci ?

  1. Dicitur enim in libro de Sensu et sensato, quod id quod facit in alio genere odoris, scilicet enchimum humidum in aere et in aqua similiter, hoc est, sicut in uno genere sensibilis in actu humido siccum permixtum facit saporem, ita et in alio genere, odoris scilicet sensibilis in actu sicco permixtum enchimum humidum, id est, saporosum, constituit odorem : et sic siccum erit principaliter constitutivum : odoris, et humidum enchimum secundario.

  2. Item habetur in libro de Anima, sic : Est autem odor sicci, sicut humor, id est, sapor humidi : olfactus autem instrumentum potentia est hujusmodi 1.

  3. Item, Omne conferens desiderium nutrimenti, necesse est principaliter constitui ex illis qualitatibus ex quibus cau-

SOLUTIO. Dicimus, quod odor principaliter constituitur in actu sicco, secundario in humido saporoso : et hoc contingit propter tres causas.

Quarum una est secundum quam odor refertur ad alimentum, cujus confert desiderium. Cum enim alimentum debeat incorporari, et omne quod incorporatur, necesse est subintrare in id cui incorporatur : non autem subintrat nisi in hoc quod est humidum subtile, ut per hoc quod est humidum, quærat terminos alienos et terminetur ad partes ejus quod nutritur : et per hoc quod est subtile, sit penetrativum partium et partis partium, ut habetur in secundo de Ge-

<--- Page Split --->

neratione et Corruptione : necesse est saporem qui est in ipso alimento, principaliter consistere in humido, et secundario in sicco. Odor autem propter hoc quod non debet incorporari, ut prius habitum est, debet constitui opposito modo, scilicet principaliter ex sicco, et secundario ex humido saporoso.

Secunda causa est in comparatione ad organum sensus : illud enim frigidum et humidum est, ut supra habitum est : ergo sicut necesse est odorem esse calidum actu ut temperet excellens frigidum in cerebro, ita necesse est, quod in actu sit siccus ut temperet excellens humidum in eodem.

Tertia causa est in comparatione ad medium per quod est odoratus : hoc enim est medium extra, scilicet aer, et aqua. Dicit enim Aristoteles in primo Meteororum, quod vapor calidus et siccus omni vapore altius ascendit et citius. Ut ergo odores cito perveniant a longe ad odoratum, necesse est, quod sint in vapore actu calido et sicco.

Ad object. Ad iLLUD autem quod objicitur in contrarium, dicendum quod quaerere terminos alienos contingit propter duas causas, scilicet propter vehementiam passibilitatis, quia nullo modo stat in se : et sic humidum quaerit terminos alienos. Alia causa est propter vehementiam qualitatis activae : quia quaerit aliorum naturam in se transmutare : et sic calidum quaerit terminos alienos, et praeipue siccum : et hoc modo quaerit odor terminos alienos.

ARTICULUS III.

Qualiter odor immutat per evaporationem ?

Tertio quaeritur, Qualiter odor immutat per evaporationem ? In hoc enim

differunt odores ab omnibus aliis sensibilibus.

Dicit enim Aristoteles in primo de Sensu et de sensato, quod odor est fumalis evaporatio. Fumalis autem evaporatio est ab igne.

Sed contra hoc obiicitur sic primo :

  1. Quæcumque sunt simul circa easdem differentias, si differentiæ unius sentiuntur per evaporationem, necesse est etiam per evaporationem sentiri differentias alterius : odor et sapor sunt circa easdem differentias, ut dicit Philosophus : ergo si odor est per evaporationem, necesse est saporem per evaporationem fieri, et hoc est falsum.

Si forte dicatur, quod sapor est in grosso et humido, et odor in subtili evaporativo humido, secundum hoc odor et sapor non differunt nisi per subtile et grossum : et secundum hoc odor non erit nisi quidam subtilis sapor : sicut autem differunt objecta, ita differunt sensus : ergo odoratus est quidam subtilis gustus.

  1. Praeterea, Non fit evaporatio nisi quibusdam partibus subtilioribus a corpore evaporante : partes autem illius corporis sunt, in quibus est humidum saporosum : ergo videtur, quod humidum saporosum sit in vapore odorum : ergo sapore s def eruntur cum odoribus, et discernuntur cum eis per olfactum, quod falsum est : ergo et hoc est falsum, quod odores fiunt per evaporationem.

  2. Item, Si differentiae odorum sunt circa differentias saporum, et differentia cum sit qualitas et forma, non est separabilis actu ab eo cujus est differentia et forma, tunc non contingit differentias odorum in aliquo inveniri in quo non inveniuntur differentiae saporum : sed differentiae saporum nunquam inven iuntur in evaporatione : ergo nec odores sunt per evaporationem.

Quod si concedatur, objicitur in conSed conti ntrarium sic :

Membrum illud quod excellenter est

<--- Page Split --->

calidum et principium caloris in respirantibus, necesse est habere mitigationem caloris per inspiratum aerem : ergo similiter membrum quod excellenter est frigidum, necesse est habere mitigationem frigoris per aliquod quod est actu calidum pertingens ad ipsum : hoc autem membrum est cerebrum : ergo aliquid actu calidum oportet pertingere ad cerebrum : et non potest nisi per evaporationem : ergo necesse est per evaporationem pertingere : sed nullum sensibile organum suum immediate habet a cerebro, nisi odor : ergo necesse est odorem per evaporationem pertingere ad cerebrum.

autem hebetat sapores et exstinguit odores per hoc quod impedit evaporationem. Unde per hoc patet, quod cum differentiae odorum et saporum non sunt circa idem numero, quod sit immediatum utrique, actu enim humidum et actu siccum non sunt idem numero, ideo bene possunt separari differentiae odorum a differentiis saporum.

Ad aliud dicendum, quod cum partes saporosi separati elevatae sunt ab ipso per evaporationem, tunc non sunt subjectum vaporis nec humid i saporosi, sed potius quando sunt in commixto corpore in quo dominatur humidum saporosum : et tunc non sunt subjectum saporis nisi potentia, scilicet in quantum possunt evaporare per calidum et siccum.

Ad aliud patet solutio per prædieta.

Ad 2.

est. QUÆRITUR etiam circa hoc, Quæ est differentia inter fumum evaporativum, et exhalationem ? Hæc enim omnia nomina attribuuntur odoribus.

Iutio. Solutio. Dicimus, quod odores semper fiunt per evaporationem.

d 1. Ad PRIMUM ergo dicendum, quod hoc quod dicit Philosophus, quod differentiae odorum sunt circa differentias saporum, non intelligitur sic, quod differentiae saporum et differentiae odorum sint eadem : sed quia differentiae odorum duplicem analogiam habent ad differentias saporum. Quarum una est, quia quidquid non habet saporem, non habet etiam odorem : et hoc tangit etiam Philosophus in libro secundo de Sensu et sensato, sic dicens : « Elementa odorabilia non sunt, velut ignis, aer, aqua, terra : quia humida et sicca elementorum achima sunt, id est, sine sapore, nisi quidem commixta fiant. » Secunda quidem analogia est, quia ex eisdem primis qualitatibus constituuntur sapore s et odores, licet non eodem modo complexis activis et passivis : sapor enim principaliter constituitur ex humido et secundario ex sicco calido commiscente siccum cum humido : odor autem principaliter natura est ex sicco, et secundario ex calido humido faciente evaporationem : frigidum

Ad ULTIMUM dicitur, quod fumus diciAd quæst tur proprie qui elicitur ab exteriori calido igneo, hoc est, agente secundum proprietatem ignis, sicut terrestre siccum quod permitum est vaporibus odorum : fumus enim est vapor terræ, ut dicit Aristoteles in libro Meteororum : vapor enim est in quantum elevatur ab extrinseco calido, exhalatio vero in quantum ab exteriori calido agente educitur calidum naturale, et cum illo humidum siccabile : et quia hæc omnia inveniuntur in evaporatione quæ est subjectum odoris, propter hoc nomina hæc odoribus attribuuntur.

ARTICULUS IV.

Qualiter odor est passio saporis ?

Quarto quæritur, Qualiter odor sit passio saporis ?

Et objicitur sic :

  1. Omnis passio est in eo cujus est passio ut forma in subjecto, non separa-

<--- Page Split --->

bilis ab illo : odor est passio saporis : ergo est in sapore ut forma in subjecto, non separabilis ab illo. PRIMA probatur per diffinitionem passionis : passio enim est accidens quod per se est in subjecto. SECUNDA est scripta in libro de Sensu et sensato.

  1. Item, Forma per se activa est, materia vero per se passiva : ergo si odor et sapor se habent ut subjectum et passio, vel sapor non aget sicut materia, vel oportet, quod sapor non agat nisi per odorem : et sic differentiae saporum potius cognoscuntur per differentias odorum, quam econtra, quod falsum est.

  2. Item, Omne quod agit secundum propriam virtutem et secundum alienam, fortius agit secundum propriam quam secundum alienam : odores autem secundum propriam virtutem agunt et secundum virtutem saporum : ergo fortius agunt secundum propriam virtutem quam secundum alienam. PRIMA patet per se. SECUNDA accipitur ex libro de Sensu et sensato, ubi dicit Aristoteles, quod odores habent delectabile proprium et delectabile alimenti. Inde proceditur ulterius : Omne quod principaliter agit secundum propriam virtutem, non agit ut passio alicujus : odores principaliter agunt secundum propriam virtutem : ergo non agunt ut passio saporum.

SeJ contra. Sed contra :

  1. Unicuique agenti essentialior est virtus illa secundum quam agit in omne patiens sibi determinatum, quam illa secundum quam agit in quoddam tantum : odor secundum quod confert desiderium nutrimenti, et ut est passio saporis, agit in omnem olfactum cujuslibet animalis, sed secundum proprie delectabile agit in hominis olfactum tantum : ergo essentialius est odori indicare nutrimentum et esse passionem saporis, quam immutare secundum proprium delectabile.

  2. Item, Omni agenti virtus illa essentialior est secundum quam fortius agit, quam illa secundum quam debilius : odor

secundum quod confert desiderium nutrimenti, fortius agit quam secundum quod immutat in proprio delectabili : ergo essentialius est ei esse passionem saporis, quam esse per se.

Solutio. Dicimus, quod odor quidem solutipassio est saporis, et non accidentaliter, Ad obi- 1. sed virtute propria. Sed passio dicitur multis modis, scilicet quae praedicatur de subjecto, sed quod dicimus passionem numeri par vel impar, et passionem lineae rectam vel curvam. Dicitur etiam passio quodlibet accidens quod accidit subjecto. Dicitur etiam passio quaelibet forma quae est in materia. Et nullo istorum modorum dicitur odor passio saporis. Sed dicitur passio id quod non accidit nisi subjecto eidem in quo est, cujus est passio, et generatur a principiis ejus agentibus et patientibus, non tamen eodem modo se habentibus : et sic odor dicitur passio saporis : quia non accidit nisi cui accidit sapor, et causatur a principiis saporis, non eodem modo se habentibus in odore et sapore, sed quemadmodum supra dictum est.

Et per hoc patet solutio ad primum objectum.

Ad alud quod objicitur in contraAd objet 2. rium, dicendum quod virtus saporis non est aliena nec accidentalis odoribus : quia sicut jam dictum est, odores causantur a principiis saporum.

ARTICULUS V.

Utrum odor est sequela totius complexionis rei odorantis?

Quinto quaeritur, Utrum odor sit sequela totius complexionis rei odorantis ?

Videtur enim, quod sic.

Omnis passio causata per se ex quali-

<--- Page Split --->

tatibus complexionantibus suum subjectum, est sequela complexionis totius : odor est passio hujusmodi : ergo est sequela complexionis totius. MAJOR patet per se. MINOR probatur ex supra dictis : quia in odore est siccum permixtum humido, et calidum faciens evaporare : et ex his principaliter constituitur corpus odoriferum.

outra. SED CONTRA :

Idem corpus odoriferum est et saporosum, ut supra habitum est : si ergo odor esset sequela totius complexionis, ergo eodem modo et sapor. Sed odor principaliter est in sicco et secundario in humido : sapor vero est e contra : ergo idem corpus erit principaliter ex sicco, et secundario ex humido : et principaliter ex humido, et secundario ex sicco, quod est impossibile.

st. 1. Et JUXTA hoc quaeritur, Si odor est passio saporis, ut habitum est, quare non omnia corpora nobis bene sapiant, scilicet quae nobis bene odorant ?

Hoc enim videtur per Philosopbum in secundo de Anima, ubi dicit, quod animalia quaedam proportionabiliter habent odorem et humorem, id est, saporem. Dico autem et dulcem humorem. Alia vero contrarium. Similiter autem et acer et austerus, acutus et pinguis est odor.

st. 2. EoDEM modo quaeritur de hoc quod ipse dicit in libro de Sensu et sensato, quod mare habet odorem, et sal nitro est magis odorabile : et hoc manifestat : quia a sale fluit oleum, nitrum autem magis terrae est.

Amplius, Lapis non odorat, quia est achimus : ligna autem odorant, quia sunt enchima : et lignorum minus sunt odorabilia aquatica.

Amplius autem, Inter ea quae metallantur, aurum non odorat, quia est achimum : es autem, id est cuprum et ferrum sunt odorabilia : et quando comburitur humidum in metallis, tunc scoriae

metallorum fiunt inodorifere sive inodorabiles. Argentum vero et stannum magis odorant quam aurum, et minus quaim ferrum et es : eo quod sunt magis aquatica.

SOLUTIO. Dicimus ad primum, quod sapor et odor sunt sequelae complexionum corporum odorantium : quia causantur a qualitatibus complexionabilibus corporis : sed non oportet, quod eodem modo causantur ab eis quo illud complexionatur. Et per hoc sapor consistit principaliter in humido : quia habet influere in partes nutriti, ut supra habitum est : odor autem principaliter in sicco calido, ut temperet frigiditatem et humiditatem cerebri.

Ad aliud dicendum, quod non in Ad quest. omnibus odor sequitur saporem : nec hoc dicit Philosophus, sed dicit, quod in quibusdam sic, et in quibusdam non. Causa autem est, quod quandoque in corpore odorabili humidum quod acutum est in ipso, est indigestum : et propter hoc dicit saporem acutum acrem, illud quod evaporat ex ipso per calidum quod facit ipsum evaporare. Hoc enim subtile est facile digestibile : et tunc erit odor dulcis : et hoc praecipue est in floribus, et in quibusdam fructibus pomorum acidorum. Et hujus signum est, quia si poma illa assantur vel elixentur, acquirunt etiam dulcem saporem per decoctionem humidi.

Ad aliud quod quaeritur ulterius, dicendum est, quod nihil est odoriferum Ad quaest. nisi quod est compositum et evaporati- 2. vum vapore sicco, ut supra habitum est. Elementa ergo cum sint simplicia, non sunt odorabilia. Mare autem cum habeat admixtum vaporem siccum terrestrem adustum, qui causat in eo salsedinem, efficitur odoriferum : quia odor consistit in sicco vapore. Sal autem species terrae est, ut habetur in libro Meteororum : liquatur enim ex humido

<--- Page Split --->

aquoso : generatur autem ex sicco terrestri combusto. Nitrum autem species est salis, et magis sicca. Et propter hoc de oleo plus extrahitur de sale, quam de nitro, sicut expertum est in alchimia : et hoc est, quia humidum aereum plus est in sale, quam in nitro : et quia hoc facile vaporat, propter hoc sal magis est odoriferum quam nitrum.

Lapis autem generatur ex luto viscoso, et est compactus et terrestris, et ideo non vaporat, et propter hoc non habet odorem. Ligna autem plus habent de aereo : cujus signum est, quia cremabilia sunt : et quia haec facile odorant, ideo sunt odorabilia : et per consequens ligna aquatica, quia magis sunt frigida et magis humida humiditate aquæ, propterea sunt magis vaporativa, et propter hoc minus odorabilia.

Aurum vero quia fit ex puro sulphure et argento vivo optime commixtis calido commiscente et frigido congelante, ex bonitate commixtionis habet compactionem vehementem, et hujus signum est ejus ponderositas : et ex frigido congelante habet constrictionem pororum extrinsecus : et utrumque istorum prohibitivum est evaporationis, et consequens odoris. Cuprum autem et ferrum sic se habent, quod in cupro sulphur purum, argentum vero vivum non purum, et bene commixtum, neque æquale, quia de sulphure est plus : et propter hoc non est solidum in partibus, sed porosum est propter abundantiam sulphuris, et ideo est vaporativum, et per consequens odoriferum. Ferrum autem est ex sulphure lutoso viscoso, et argento vivo lutoso : et propter hujus viscositatem non potest separari aqueum argenti vivi : et ideo ferrum non est liquabile, sed mollificabile, et propter non bonam commixtionem est porosum et vaporativum, et per consequens odoriferum. Stannum autem et plumbum sunt ex utroque impuro : sed vincit in eis aqueum argenti vivi : sed non habent

compactionem partium : propter minorem igitur compactionem sunt magis odorifera quam aurum : propter aquam vero quæ obstruit poros, sunt minus odorifera quam ferrum et æs : scoriae autem omnium istorum propter actionem calidi quod est apertivum pororum et evaporativum terrae et hujusmodi magis sunt odorabiles.

ARTICULUS VI.

De differentia odoris.

Sexto et ultimo, Quæritur de differentiis odorum.

Dicit enim Philosophus in libro de Sensu et sensato, quod duæ sunt species odorum. Una est quæ est penes delecationem odoratus in saporibus, et habet delectationem per accidens. Alia est in ipsis odoribus, et habet delectationem per se. Exemplum primæ speciei est odor cibi. Secundæ autem exemplum est odor florum.

Videntur autem istae non esse species odoratus : Quidquid enim non cognoscitur nisi in relatione ad aliud, hoc non habet speciem propriam neque delectationem separatam ab illo : odor est tale in comparatione ad saporem : ergo non habet speciem propriam, nec delectationem separatam a sapore.

PRETEREAquæritur, Quare illa dicitur Quæst. I delectatio per accidens quæ est in odore cibi ?

  1. Quod enim omnibus odorantibus convenit, magis per se convenire videtur odori, quam illud quod convenit alicui tantum : delectatio quæ est in odore cibi, convenit omnibus odorantibus, delectatio autem in odore per se, convenit homini tantum : ergo delec tatio quæ est in odore cibi, est per se,

<--- Page Split --->

et delectatio quae est in odore tantum, convenit odori per accidens.

  1. Præterea, Accidens est quod adest et abest præter subjecti corruptionem, ut dicit Porphyrius : vel quod contingit eidem inesse et non inesse, ut dicit Aristoteles. Si ergo delectatio cibi convenit odori per accidens, contingit eam odori inesse et non inesse respectu animalis : ergo contingit aliquod brutum delectari in odore non propter cibum, quod est contra Aristotelem, qui dicit : « Aliorum ab homine animalium quoddam non indignatur ad ea quae sunt secundum se fœtida, nisi quod affert corruptionem : ex odoribus enim quandoque corrumpitur, et tunc fugit eos 1. »

  2. Item, Dicit Pilosophus, quod cætera animalia ab homine non curant ipsam fœditatem secundum se, quamvis multa crescentium vegetabilium fœtidos habeant odores, nisi quid conferant ad gustum.

wst. 2. PRETEREAquæritur , Quaredelectatioinodoresescundumsepropriasitho - m i n i ?

Cujus enim melius est sentire odorem, illius magis est delectari quam tristari in odoribus : quorumdam brutorum melius est sentire odores quam hominis : ergo ipsorum est magis delectari vel tristari in odoribus : et sic non erit proprium homini.

Juest . 3 . Præterea , Quæriturdehocquoddi - cuntAristotelesetAvicenna , scilicetquodilliquisecundumaccidenshabentdelectabile , dividunturinspeciessecun - dumsapores : illiveroquisecundumse , nonsicdividuntur . Hocenimvide - turessecontrariumpræhabitis : cujuscausaest , quiaoportetcognoscereom - nesodorespersapores .

w e s t . 4 . Præterea , Quæriturdedifferentiisodorum , scilicetquotsunt , etquæsunt :

videntur enim tres esse secundum Gregorium Nyssenum dicentem in capitulo de odore vaporum : « Quorum generalissima diffrentia bonus odor est, et malus, et quod medium horum est, quod neque bene nec secundum fœtidum odorabile est. »

Solutio . Dicendumest , quodspeciesSolutio . Adquæst . odorumdistinguuntursecundumtresmodos , scilicetinseetincomparationeaddelectationemveltristitiamquaminferuntolfactui . Inseautemdistin - guuntursecundumduosmodos , scilicetabsolute , etincomparationeadsapores . Absoluteautemnonhabemusproprianomina : eoquodmaleodoramus . Undeinilladistinctionenonhabemusnisinominaexcellentiarum , etunumdici - musredolens , etaliudfætens : etsihabemusmedium , hocestperabnega - tionemextremorum , etnonpercom - mixtionem , scilicetquodnecredolensest , nequefætens . EtperhocpatetsolutioadultimamactoritatemGrego - r i i .

In comparatione vero ad sapores denominamus odores nominibus saporum, ut a dulci sapore dulcem odorem, et ab amaro amarum, et ita a pingui pinguem, et sic de aliis : et sic multiplicandi sunt odores secundum doctrinam supra habitam de coloribus et sonis.

Penes delectabile autem distinguuntur odores in duas species tantum, scilicet secundum delectabile quod confert ad alimentum, et secundum delectabile quod confert ad sanitatem : delectabile autem quod ad alimentum confert, principaliter est in sapore cibi, secundario in odore, sicut dicit Philosophus * de Strate qui vituperans Euripidem quemdam coquum, dixit : Cum decoquis lentem, non infundas miron, hoc est, pinguedinem : quia μ ε ί ζ ο ν in Greco tantum valet sicut unctio : odor enim pinguis manifestat saporem pinguem, qui est

<--- Page Split --->

delectabilis in cibo. Delectabile autem quod confert ad sanitatem cerebri, est per se in odore : cum enim odor sit quadam evaporatio, pertingit ad locum cerebri, ad quem non potest pertingere substantia cibi. Et ideo necesse est, quod hoc delectabile sit in odore per se, et non in odore in comparatione ad cibum : et hoc est præcipue quod est in floribus et aromaticis. Quia vero humidum vaporativum, ut est vinum vel muslum præcipue nocet cerebro humano : vapores enim elevati ad cerebrum, infrigidantur propter naturam cerebri, et corrumpuntur, et fluunt inde catarrhi, et defluentia reumata : et ideo homo in potu talium immiscet odorifera, ut duo delectabilia duorum sensuum in unum conveniant, scilicet delectabile saporis in potu ad linguam quod confert ad alimentum, et delectabile aromaticorum in evaporationem ad cerebrum quod confert ad sanitatem.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod odor semper constituitur ex eisdem qualitatibus primis de quibus est sapor, sed non semper denominantur odores secundum species saporum, sed quandoque, ut supra habitum est, et tunc habent proprium delectabile.

bilis sit esurientibus, non tamen plenis vel saturalis, ut dicit Philosophus.

Ad ALIUD dicendum, quod omnibus animalibus convenit quandoque delectari in odore cibi, quandoque non, ut jam dictum est.

Ad ALIUD patet solutio per ante dicta Ad q: ubi dictum est de dispositione cerebri humani in comparatione ad alia animalia.

Ad aliud autem quod objicitur in contrarium, dicendum quod animalia bruta melius sentiunt odores quam homo, sed non indignantur vel letantur ad eos, nisi sint corrupti, sicut apes et formicae fugiunt odorem sulphuris, et serpentes odorem cornu cervi combusti : nec est causa naturalis delectationis melius sentire odorem, sed potius quod magis confert ad sanitatem.

Ad ALIUD dicendum, quod odores qui Ad q: u: habent delectabile saporum, proportionati sunt saporibus, et ideo distinguuntur penes ipso. Qui autem habent proprium delectabile, non semper sunt proportionati : odor enim floris quandoque dulcis est : et ideo penes sapore s non possunt distingui.

Ex his patet solutio cujusdam quastionis quam tangit Aristoteles in libro de Sensu et sensato, scilicet quare quinque existentibus sensibus odoratus medius ponitur? Ratio hujus est, quia sensus gustus et tractus sunt alimenti constituentis substantiam animalis : et cum his convenit odoratus, eo quod habet delectabile gustus per accidens secundum quod conducit ad alimentum : visus autem et auditus non habent talia delectabilia, et sunt propter bene esse : et cum his convenit odoratus secundum quod habet delectabile per se, et est per medium extrinsecum.

Ad quæst. Ad ALIUD dicendum, quod duabus Ad 1 et 2. rationibus delectabile cibi convenit odori per accidens secundum duplicem acceptionem accidentis. Accidens enim opponitur ad per se, et sic per accidens convenit quod non convenit gratia sui sed gratia alterius : et hoc modo id quod sapori est proprium delectabile, convenit odori gratia saporis, et sic per accidens. Alio modo dicitur per accideus, quod non semper inest : et hoc modo delectabile cibi convenit odori per accidens : quia licet odor cibi desidera-

<--- Page Split --->