QUÆSTIO XI.

De nutriente et nutrito.

Etquæriturexpartenutrièntis , Utrumnutriatsimile , veldissimile ? Secundo , Utrumnutrienstranseatinsubstantiamnutrii , veltotumemittaturinsecessum , utvideturDominusdicereinEvangelio ?

<--- Page Split --->

Tertio, Si ipsum mutatur in corpus humanum, utrum mutetur in veritatem humanæ naturae, quae resurget in die judicii ?

Quarto autem quæritur ex parte nutriti, Utrum nutritur secundum speciem et materiam tantum ?

Quinto quæritur, Si nutritur secundum materiam tantum, utrum in omnibus partibus materiae possit fieri deperditio et restauratio, vel in quibusdam tantum ?

ARTICULUS I.

Utrum nutriens nutriat simile, vel dissimile ?

Ad primum proceditur sic :

Omne nutriens patitur a nutrito : nihil autem patitur nisi contrarium et dissimile : ergo, etc.

Si forte dicatur, secundum quod Philosophus videtur solvere istam quaestionem 1, quod non est coctum dissimile, coctum autem simile, quaeretur de illo cocto. Est enim similitudo , ut dicit Boetius in Topicis, rerum differentium eadem qualitas. Ergo oportet, quod aliqua qualitas una specie sit in cocto et nutrito. Aut igitur illa forma est substantialis , aut accidentalis. Constat , quod non substantialis : quia si etiam cibus accipiatur decoctus quarta digestione, quae ultima est, adhuc non habet formam substantialem carnis vel ossis : ergo relinquitur, quod sit accidentalis.

SED CONTRA : Probatum est in quaestione de materia, quod solum hyle subjicitur transmutationi illi qua est secundum substantiam, et cum subjectum accidentium sit ens completum, non possunt accidentia inesse illi quod non est

completum per formam substantialem : sed cibus transmutatur per substantialem formam cibi : ergo per consequens amittet omnia accidentia quae fuerunt in cibo : et sic nullum manet in quo possit attendi dissimilitudo.

SED CONTRA hoc est quod dicit Philosophus in secundo de Generatione et Corruptione, quod habentium symbolum facilior est transitus ad invicem, eo quod manet in utroque qualitas una communis. Ergo videtur aliquid manere in transmutato et in eo in quo fit transmutatio, penes quod potest attendi similitudo et symbolum.

SOLUTIO. Dicendum cum Philosopho, solquod priusquam decoquatur, est dissimile : et cum decoctum est, est simile et maxime ultima digestione.

Ad illud quod quaeritur, In quo attenditur dissimilitudo ?

Dicendum, quod penes proportionem ad unum quod inest uni actu, et alterum proximam habet dispositionem ad illud : hoc autem est forma carnis et ossis, qua inest nutrito actu, et nutrimentum ultimum proximam habet dispositionem ad ipsam. Concedimus tamen bene, prout supra probatum est, quod hyle tantum subjectum est transmutationis secundum substantiam : sed ad hoc quod transmutelur in substantiam hanc vel illam, exiguntur dispositiones diversa, quarum licet nulla eadem numero maneat in ma-

<--- Page Split --->

teria prius et post, manet tamen eadem secundum speciem et rationem : et hoc sufficit similitudini.

Et quod dicit Philosophus, quod habentium symbolum facilior est transitus, non intelligit, quod una qualitas numero maneat in utroque, sed specie, quæ facit ad facilitatem transmutationis in hoc quod non agit contrarium, sed movet ad transmutationem si intendatur.

Et per hoc patet solutio ad totum.

dem determinavimus, ideo de his breviter hic nos absolvimus, ad utrumque dicentes, quod cibus transit in substantiam corporis, et quodammodo in veritatem humanae naturae, sicut ibi determinavimus.

Ad ultimam autem rationem dicendum, quod calor ignis consumit, sed calor digestivus non agit tantum secundum proprietatem ignis, sed etiam secundum virtutem coelestem, ut infra determinabimus, et ideo potest incorporare cibum.

ARTICULUS II.

ARTICULUS III.

Utrum nutriens transeat in substantiam nutriti, vel totum emittatur in secessum? Et, Utrum mutetur in veritatem humanae naturae ?

Secundo quaeritur, Utrum nutriens transeat in substantiam nutriti, vel totum emittatur in secessum, ut videtur Dominus in Evangelio dicere.

  1. Dicit enim, quod omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittitur 1. Si autem omne in secessum emittitur, tunc nihil transit in substantiam corporis.

  2. Idem, Videtur dicere Beda super eumdem locum in Glossa, et Magister in Sententiis.

  3. Ratio videtur ad hoc idem facere. Calor enim de se transmutat et consumit, et non unit et incorporat. Ergo videtur Beda dicere verum, quod per occultos meatus egreditur, quos Graeci poros vocant.

Solutio. Solutio. Et quia de hoc satis disputa- 1 1 et 2. tum est in quaestione de resurrectione, et de sequenti articulo, Utrum transeat cibus in veritatem humanae naturae, et quid sit veritas humanae naturae 2 ? ibi-

Utrum nutritum nutritur secundum speciem et materiam, vel secundum materiam tantum ?

Quarto quaeritur ex parte nutriti, Utrum nutritur secundum speciem et materiam, vel secundum materiam tantum ?

Videtur, quod secundum speciem et materiam : quia

  1. Nutrimentum accipit speciem nutriti, et non remanet in materia tantum : ergo cum nutritio fiat secundum quod additur, et quod additur sit in specie et materia, nutritio erit per speciem et materiam.

  2. Item, Quod secundum materiam tantum est, secundum potentiam tantum est, et non secundum actum : ergo si nutrimentum tantum esset secundum materiam, numquam nutriretur aliquid actu : sed hoc est falsum : ergo nutrimentum fit secundum speciem et materiam.

  3. Item, Nullus motus potest esse de materia ad materiam, quia sic materiae

<--- Page Split --->

esset materia : oporteret enim, quod aliquid esset subjectum illi motui, et ita esset materia, et moveretur ad materiam : quia nihil est, quod non potest intelligi : ergo nutritio non est motus secundum materiam tantum in nutrito.

veretur ad aliquid, et esset in motum esse in illo simul et semel : et esset aliquid actu, et non esset simul et semel : quae omnia sunt impossibilia : ergo nutritum non nutritur nisi secundum materiam.

  1. Praeterea, Quando deperditur pars materiae in carne, cum forma non habeat esse nisi in materia, necesse est destrui formam quae fuit in illa parte : ergo si restauratio fit secundum modum deperditionis, necesse est restaurationem fieri in forma et materia.

SED CONTRA :

  1. Illud non immutatur, quod eodem modo manet 1 : species nutriti eodem modo manet hodie sicut heri in toto et in parte : eadem enim est caro hodie, quae heri fuit, licet non eadem materia per totum : ergo nutritio est penes materiam tantum.

  2. Praeterea, Dicit Philosophus 2, quod una pars materiae defluit, et alia advenit : species autem et forma stat eadem. Et dicit speciem similem esse vasi, et materiam aquae mersae et remersae, vase uno et eodem remanente.

  3. Praeterea, Nos videmus, quod omnes motus qui aliquo modo sunt ad formam, sive extra, sive intra : extra, sicut motus ad ubi : intra, sicut illi qui sunt ad formam substantialem, vel accidentalem, speciales habent determinationes, quibus reducuntur ad species et genera : et iste non habet : ergo videtur, quod in partibus materiae tantum est. Si enim daretur, quod esset ad speciem, non esset nisi ad speciem carnis vel ossis, quae nutriuntur : nihil autem nutritur nisi illud quod jam est actu per speciem et formam. Si enim diceretur, quod moveretur ad speciem illam, moveretur ad illud quod jam est actu et habet : quod non potest intelligi : secundum hoc enim idem numero moveretur ad aliquid, et quiesceret in illo, et simul et semel mo-

SOLUTIO. Dicendum, quod absque duSolu bio secundum omnes veritatem intelligentes nutrimentum non est nisi secundum materiam. Et quidam contradicunt huic sententiae ex ignorantia veritatis.

DICENDUM ergo ad primum, quod illud Ad quod additur, non efficitur in alia specie quam quae prius fuit : et ideirca nutritum nutritur secundum speciem illam, licet aliquid addatur ei : sed quia alias partes accipit materiales, propter hoc mutatur in partibus materiae et nutritur.

Ad ALIUD dicendum, quod nutrimenAd tum non tantum est in potentia, sed in actu : sed ille actus est idem qui fuit prius in partibus nutriti, licet non eadem partes sint secundum materiam.

Ad ALIUD dicendum, quod nullus moAd tus est de materia in materiam, ut probatum est : sed bene contingit aliquid idem numero movens recipere partem materia pro parte et post partem et cum parte, secundum quod ipsum transmutat aliquid in se et in speciem suam.

Ad ALIUD dicendum, quod cum perdiAd tur pars materiae, non destruitur propter hoc species membri animati corporis : pars enim deperdita non fuit necessaria speciei, sine qua esse non posset : et ideo potest effluere illa et influere alia, sicut per simile ostendit Philosophus in vase et aqua.

<--- Page Split --->

ARTICULUS IV.

Utrum in omnibus partibus materiae possit fieri deperditio et restauratio, vel in quibusdam tantum ?

Quinto et ultimo quaeritur, Utrum in omnibus partibus materiae possit fieri deperditio et restauratio, vel in quibusdam tantum ?

Et est objectio antiquorum, quod non in omnibus, quae videtur esse fortis.

  1. Si enim in omnibus potest fieri deperditio, significatur quod corpus per partes quas modo habet, cras quasdam ex eis non habebit, sed quasdam alias restauratas, et post cras iterum similiter : et sic contingit tandem, quod habebit omnino alias materiae partes numero in toto corpore : et sic una forma numero posset esse in duobus corporibus numero successive, quod videtur inconveniens.

  2. Præterea, Nutritiva est virtus quædam operans in organo : ergo ad opus suum necesse est salvari substantiam organorum : ergo non est possibile fieri deperditionem in illis.

  3. Item, Per experimentum probatur: quaedam enim membra in homine sunt, quae abscissa non possunt restaurari per nutrimentale humidum, sicut illa quorum substantia est ex humido substantiali seminali, ut dicit Galenus. Cum igitur non fiat deperditio partium in nutrito, nisi earum quarum potest fieri restauratio per nutrimentum, non videtur fieri deperditio et restauratio in partibus membromum radicalium.

leontra. Quod si concedatur, est objectio gravissima in contrarium.

  1. Illa enim membra radicalia composita sunt ex contrariis ad invicem repugiantibus : et cum in omni tali fiat deperditio, necesse est fieri continuam deperditionem in illis.

  2. Item, Calor naturalis consumptivus est : quia aliter nullius fieret deperditio : ergo facit deperditionem in omni eo in quod agit : ergo cum similiter agat in partes radicales, sicut in alias, æqualiter faciet deperditionem in illis sicut in aliis.

  3. Et ad hoc dixerunt quidam, quod virtus vegetativa quæ est in animato, dirijit calorem, et non dirigit ipsum in membra radicalia : et idcirco non facit deperditionem in ipsis. Sed hoc minus est quam nihil. Virtus enim vegetativa regit ad modum naturae, et non ad motum deliberantis : ergo dirigitur calor naturalis a virtute regitiva in omne quod est vicinum ei : vicinum autem est radicale : ergo consumit radicale.

  4. Præterea, Quod principaliter nutritur, sunt membra radicalia : ergo videtur, quod principaliter fiat deperditio in illis.

SOLUTIO. Dicimus, quod substantia solutio. corporis humani et similiter cujuslibet animalis materialiter constat duplici humido, scilicet humido seminali, quod non tantum est materiale, sed etiam factivum organorum : et ex illo principaliter fit substantia illa, in qua est prima organizatio corporis : recipit autem augmentum per aliud humidum, quod attrahit quasi pro cibo, et vocatur humidum nutrimentale a quibusdam : et tamen non est ita adeo conveniens super factura corporis sicut primum : et propter hoc virtutes naturales operantes in corpore animato, hebetantur in illo.

Dicendum igitur, quod in primo humido deperditio non recipit restaurationem per ejusdem nominis humidum : licet enim membra radicalia augmentum et nutrimentum recipiant per cibum, non tamen umquam adeo conveniens potest fieri humidum cibi, quod efficiatur radicale : et ideo consumpto universaliter humido radicali, vel in tanto quod non sufficiat corpori animato, necessario inducitur mors, et non potest fieri restauratio : et consumptio ejus impëditur per

<--- Page Split --->

continuam infusionem humidì nutrimentalis : humidum enim radicale est illud quod est in ipsis membris radicalibus imbibitum, et est quasi quoddam vas et instrumentum naturale in quo virtutes animæ quæ sunt in organis, convertunt humidum nutrimentale attractivum in membra, et in complexionem membri, et sine quo hoc facere non possunt, sicut nec artifex potest operari sine instrumento. Et inde est quod si distinguatur humidum per locum, triplex humidum reperitur in corpore humano, scilicet radicale quod est intra membra radicalia, et per quod tamquam per instrumentum operatur natura in humidum cibi. Et secundum quod est humidum nutrimentale, quod est jam attractum ad singula membra. Et tertium est humidum nutrimentale superinfusione semper infusibile a venis, quæ sunt viæ nutrimenti. Et hujusmodi exemplum ponitur in oleo lucernæ, cujus quædam pars est imbibita intra lychnum, et quædam pars attingit lychnum undique, et quædam circumnatat in plures lucernas : et cum apponitur ignis, agit quidem immediate in humidum quod est intra lychnum continue et paulatim, et attrahit continue humidum circumstans lychnum : sed ne subito possit consumere humidum primum, impeditur a continua infusione olei circumstantatis. Et sic calor naturalis continue agit in radicale, continue deperdendo partem ejus : sed ne subito possit consumere, impeditur a continua infusione humidì nutrimentalis.

DICENDUMergoadprimum , quodde - perditiofitinomnibuspartibuscorporissecundummateriam , sivesintexhumidonutrimentali , siveexhumidoradicali : sednoneodemmodofitrestauratio : l i - cetenimresituaturcaroexhumidonu - trimentali , tamenillacarononeritin - strumentumetvasnaturæinquapossitoperaricarnemaliam , sicutinstrumen -

tum et vas est illa caro quæ fit ex humido radicali : vas enim appellat Philosophus eam in libro I de Generatione et Corruptione 1.

ADALIUDdicendum , quodsinedubioproceditillaobjectio , sicutjampatetexsupradictis : sedsubstantiaorganorumfitexhumidoradicali . Undesicutde - structaradiceinplantanonfitposteanutrimentum , quianonestquodconver - titnutrimentumadmateriamplantæ , sicdestructoradicaliquoddiffusumestperorgana , noneritvegetatiomembrorum : radicaleenimestconvertensetactivumpervirtutemanimæ , quæestinipso : sednutrimentaleestconvertibiletan - t u m .

ADALIUDdicendum , quodsecundumPhilosophuminlibroprimodeGenera - tioneetCorruptione 2 , suntpartesincorporeanimato , quæsuntsecundumspeciem , etpartesquæsuntsecundummateriam . Suntenimincorporemem - braanomiomera , utmanus , etpartes , quæsuntsecundumspeciemetformam . Quodpatetexhocquodabscissanonre - tinentnomensuum , nisiæquivoce . Etsunthumoresquisuntvicinissimijuxtamateriamelementorum , exquibusgene - ranturpercommixtionem . Etsuntquæ - dampartesmediæ , exquibuscomponun - turanomiomera , . . etquæsecundumdiversascompositionesgeneranturexhumoribus : etillasuntmembraquædi - cuntursimilia , utcaro , nervus , o s , e t h u - jusmodi : etillasuntmediaintermate - rialiaetformalia : inquantumenimcontinuamrecipiuntgenerationempar - tiumexnutrimentalihumidohumorum , tenentsejuxtamateriam : inquantumveroexprimoradicaligeneratacompo - nuntorganaquæsuntanomiomera , t e - nentseadspeciem : etillaquæsicfor - maliasunt , dicunturvas : etideoabscissanonrecrescunt : quiadeestvasinquopræpararidebuitmateriarestaurans , n i s i

<--- Page Split --->

forte in quibusdam animalibus, in quibus quædam membra fiunt ex humido nutrimentali tantum, ut in cancro. Et hoc est

quod dicit Philosophus, quod maleria effluit et refluit, sed species manet. Residuum disputationem concedimus.