QUÆSTIO XVII.
De motibus cœlorum.
Consequenter quæritur de motibus superiorum. Et quæruntur duo, scilicet de simplicitate motus superiorum, et de ratione mensuræ secundum quam dicitur mensurare inferiora.
sive sit violentus, sive naturalis. Contra : Motus cœli est in majori spatio quam aliquid aliorum et in majori subjecto : et ita videtur, quod compositior sit.
ARTICULUS I.
An motus cœlorum sit simplex ?
Ad primum proceditur sic : 1. Nullum continuum est simplex : motus cœli est continuus : ergo motus cœli non est simplex.
DEINDE quæritur, Ad quid indiget Deus motu cœli ?
Perfectioris enim agentis perfectior debet esse operatio : unde cum Deus sit perfectissimum agens, perfectius fuisset si voluisset per seipsum inferiora quam per cœlum
Item, Nihil habens partes differentes inter se, est simplex : motus cœli habet partes inter se differentes, quia prius et posterius : ergo, etc.
Si propter hoc dicatur quod simplex est in comparatione ad motum rectum,
SOLUTIO. Dicimus, quod motus cœli simplex dicitur tribus modis. Uno modo : quia ipse est causa omnium motuum naturalium. Unde cum secundum viam resolutionis causati in causam motus cœli sit ultimum in genere motuum, oportet
<--- Page Split --->
quod ipse sit simplicissimus. Secundo modo dicitur simplicissimus respectu temporis : quia nullus motus in tanto spatio potest esse in tam brevi tempore. Tertio modo dicitur simplicissimus quantum ad regularitatem : quia in omnibus partibus est æque velox : quod non contingit in motu naturali recto nec violento. Violentus enim velox est in principio et tardus in fine, vincente motore naturali motorem violentum : naturalis autem rectus tardior est in principio et velocior est in fine : motus autem cœli uniformis est in principio, medio, et in fine.
Et per hoc patet solutio ad primo objecta : quia motus cœli non sic dicitur simplex ut procedunt objectiones illæ.
ARTICULUS II.
Secundum quam rationem dicatur motus primus mensura aliorum?
Secundo quæritur, Secundum quam rationem dicatur motus primus mensura aliorum?
Et videtur, quod ipse non sit mensura.
Dicitur enim in prima philosophia, quod unumquodque mensuratur sui generis minimo : multi autem sunt minores motus quam motus cœli.
Ad quest. Ad aliud dicendum, quod Deus non indiget motu cœli nisi propter imperfectionem materiae inferiorum : propter enim illius transmutationem oportuit esse corpus quod motu suo transmutaret eam, et illud est cœlum.
Sed quia multa de hoc dicta sunt in quaestione de tempore 1, ideo huic disputationi hic imponimus finem, dicendo, quod motus cœli minimus est in natura et in partibus suis, et secundum se et secundum partes suas mensurat alios omnes motus : et si contingat motum superiorum mensurari ad motum inferiorum, hoc erit quoad nos, et non simpliciter.