QUÆSTIO XIII.
De firmamento.
rioribus circulis planetarum. Ergo non tantum sphæra octava dicitur firmamentum, sed etiam inferiores.
ARTICULUS UNICUS. Quid sit firmamentum? et, Quare sit sic appellatum 1 ?
JUXTA hoc quæritur, Quare Deus fecit in octava sphæra multas stellas, et in qualibet inferiorum septem non fecit nisi unam?
Deinde, Quæritur de firmamento, et de septem sphæris inferioribus, de quibus quia parum locuti sunt Sancti, citius quam de aliis nos absolvemus.
Quæritur autem, Quid sit firmamentum? et, Quare sit sic appellatum?
Et dicit Glossa super Genesim, quod firmamentum dicitur, quia firmiter stat inter aquas superiores et inferiores : tunc quæritur ratio hujus firmitatis.
Præterea, Si dicitur firmiter stare, quia sit immobile, patet esse falsum : quia ad oculum videtur circumvolvi.
ITEM, Quare nona sphæra habet moQuæst. 1 tum unum tantum, et quælibet inferiorum habet motus plures?
ITEM, Juxta hoc quæritur, Utrum aliQuæst. 1 quod corpus sit inter sphæras, vel spatium illud sit vacuum, vel sphæræ se contingant?
SOLUTIO. Dicimus, quod firmamentum Solutio dicitur a firmitate naturae : quia ipsum non generatur, neque corrumpitur, ut supra probatum est, et non ab immobilitate secundum locum.
Præterea, Videtur quod non tantum octava sphæra, sed etiam inferiores dicantur firmamentum : quia ita loquitur in primo Genesis : Fiant luminaria in firmamento cali 2. Et infra : Fecit Deus duo luminaria magna : luminare majus, ut præesset diei : et luminare minus, ut præesset nocti, et stellas. Et posuit eas in firmamento cali, ut lucerent super terram 3. Constat autem, quod secundum omnes sol et luna sunt in infe-
Quod autem dicit Glossa, quod firmiter stat inter aquas inferiores et superiores, dicendum, quod hoc non est propter ponderositatem aquarum superiorum, ut patet ex prædictis, sed propter firmum concentum calidi et sicci, et frigidi et sicci, calidi et humidi, et frigidi et humidi : hic enim concentus impedit nocivitatem uniuscujusque per se : et dicitur propter hoc firmum, quia est indivisibilis concentus ille, cum sit extra-
<--- Page Split --->
ctus extra actionem et passionem contrariorum.
Ad aliud dicendum, quod firmamentum dicitur duobus modis. Uno modo dicitur octava sphæra tantum firmamentum: alio modo dicitur tota natura quinti corpori firmamentum, et sic accipitur in Genesi, 1, 16, ubi dicitur, quod Deus fecit duo luminaria magna, et posuit ea in firmamento.
ad. Ad aliud quod quæritur, Quare in octava sphæra sint multæ stellæ, et quare in inferioribus tantum una?
Ponit Philosophus tres solutiones in II de Cælo et Mundo 1. Prima est, quod sphæra octava causa est vitæ inferiorum præ cæteris sphæris : et hoc non potuit esse nisi per diversum lumen in stellis diversis. Secunda est, quia natura temperavit ut daret inferioribus sphæris quæ plures habent motus, cuilibet unam stellam tantum : et superiori quæ pauciores habet motus, daret multas stellas: et ideo quia superior movet inferiores. Unde cum inferiores plures habeant motus, oportuit quod superior plures haberet stellas, ex quibus plures motus causarentur in inferioribus. Solutio ista supponit duo, scilicet quod superior sphæra movet inferiores, et quod movet eas secundum potentiam proportionatam tantis mobilibus, quantæ sunt inferiores sphæræ : ex quibus duobus sequitur, quod si inferiores haberent plures stellas quam superior, non posset eas movere.
quæst. Ad aliud dicendum secundum Philosophum, quod sphæræ quanto sunt altiores, tanto sunt nobiliores : et ideo prima propter nobilitatem sui percipit bonitatem motoris uno motu, inferiores autem pluribus.
quæst. Ad id quod quæritur, Quid sit inter sphæras ?
Dicendum, quod secundum Anavlepetram contingunt se : sed ipse ponit, quod non sint eccentrici, neque epicici, neque elevationes, neque depressiones planetarum : et hoc dicit ipse hac ratione, quia secundum naturam corpus quintum non est divisibile : si ergo esset elevatio et depressio planetarum, tunc aut oporteret, quod corpus illud divideretur et succederet aliquid stellæ elevatæ et depressæ in locum suum, aut quod locus unde recedit stella, remaneret vacuus: quorum utrumque impossibile est secundum naturam. Alii dicunt, scilicet Averroes et sequaces sui, quod totum est unum continuum a luna superius et habet unum centrum terræ, et nihil elevatur, et deprimitur in ipso. Et hoc dicit hac ratione, quia totum est corpus unius naturae : et ideo habet unum motum et unum centrum. Unde etiam ipse negat excentricos et epiciclos et depressiones. Et isti ambo diversitatem motuum planetarum causant ex diversitate polorum et circulorum super quos volvuntur.
Quidam autem dicunt, quod sphæræ non contingunt se, et corpus ejusdem naturae est inter eas divisibile quidem a sphæris, sed non transmutabile in speciem aliam : et in illo elevantur et deprimuntur eccentrici et planetæ.
Quidam tamen antiqui dixerunt, quod eccentrici et stellea transeunt per corpus quod est inter sphæras, et tamen non dividunt ipsum : et hoc contingit propter formalitatem illorum corporum, sicut et lumen transit per aerem. Sed secundum hoc transitus planetarum esset potius immutatio alterationis quam transitus localis alicujus corporis.
Mathematici Ægyptii et Chaldæi et quidam Arabes dicunt, quod superiora sunt ignea : et ideo non est inconveniens si ipsa moveantur motu eccentricorum et planetarum.
<--- Page Split --->