CAPUT II.

De incipientibus a littera quae dicitur B.

BALAGIUS qui et palatius dicitur, esgemma coloris rubei, valde lucidae matet riae, et substantiae valde transparentis : et dicitur feemina carbunculi, habens debilem colorem et virtutes ejus remissas, sicut feemina se habet ad marem. Et quidam dicunt quod est domus ejus, et ideo palatium carbunculi vocatur. Generatur enim frequenter carbunculus in loco isto : et jam visum est hoc nostro tempore, quod in lapide uno exterior pars fuit balagius, et interior carbunculus : propter quod Aristoteles hunc lapidem dicit esse de genere carbunculi.

BORAX, ut quidam dicunt, lapis est qui ita dicitur a buffone, quod in capite ipsum portat : et est duorum generum. Unum album aliquantulum fuscum, aliud nigrum. Quod si vivo palpitanti buffone extrahitur, in medio habet oculum quasi cæruleum, de quo dicunt quod glutitus sordes purgat intestinorum et superfluitates, et temporibus nostris extractus est de buffone parvus viridis. Aliquos etiam vidimus buffones habentes in se depictos, qui de hoc genere dicebantur : vulgariter autem crapodinae dicuntur hi lapides.

BERYLLUS autem est lapis coloris pallidi lucidi transparentis : et ideo superius diximus quod quando involvitur, in eo videtur moveri aqua : secundum pluri-

mum generatur in India sicut multae aliarum genmarum. Sunt autem multa genera et modi in specie lapidis istius, sed melius esse fertur qui magis pallet, et plures habet guttas, quae videntur in ipso manere. Fertur autem operari contra pericula hostium et contra lites, et reddere invictum. Mitem etiam in moribus dicitur efficere et ingenium bonum dare. Medicorum etiam quidam dicunt quod valet contra pigritiam et hepatis dolores, et contra suspiria et eructationes, et quod valet oculis humidis. Expertum est enim quod quando rotundus est, et oculo solis opponitur, adurit, et ignem accendit. Dicunt etiam aurifices quod conjugium conciliat inter maritum et uxorem.

CAPUT III.

De incipientibus a littera C.

CARBUNCULUS qui Graece anthrax, et a , nonnullis rubinus vocatur, lapis perlucidissimus et rubicundissimus et solidus est, habens se ad alios lapides sicut habet aurum ad caetera metalla. Hic plus omnium aliorum lapidum virtutes habere dicitur, sicut et superius diximus. Specialis tamen effectus ejus est venenum aereum et vaporosum fugare : et quando vere bonus est, lucet in tenebris sicut carbo, et talem vidi ego. Quando autem minus bonus est, et tamen verus, emicat in tenebris superfusa aqua clara et limpida in vase nigro mundo polito. Qui autem nullo modo lucet in tenebris, hic non habet nobilitatem perfectam. Secundum autem plurimum sui invenitur in Libya, et licet habeat plures differentias, ut ait Evax, qui dicit eum habere undecim species : tamen Aristoteles, ut Constantinus refert, dicit eum habere tres species, quas supra numeravimus, scili-

<--- Page Split --->

ret halagium, granatum, et rubinum : et quod multi mirantur, dicit in eis praecellere granatum, qui tamen minoris valoris quod germanios estimatur.

CHALARDONICSautemlapiscestpallidusfuscusaliquantulumobscurus : hicsiperforatur , etcumvirtutelapidisquisi - nurisdicitur , collosuspendatur , diciturvalorecontraillusionesphantasticasexmulnucholiaexortas : facitetiamcon - vincerecausas , etvirtutescorporiscon - servat , ethocultimumestexpertum .

CALAPHANOS lapis e s t nigri coloris , cujus virtus vocem clarificare dicituretraucedinimederi .

CERAURUM lapis e s s e fertur crystallo inilis infectocolorecæruleo , quidicitur cæderealiquandodenubecumtonitruo , e t inveniturinGermaniaetHispania : sedHispanusestcandensutignis , p r o - vocatdulcessomnos , utdicunt , e t a d præliaetcausasvincendasetcontraperi - culumtonitruidicituroperari .

CELDONIUSduashabetspecies . Unusestniger , alterrufusinvenitur : trahunturautemambodeventrehirundinis . Rufusauteminvolutuspannolineovelcoriovitulinoetsubsinistraascellagestatus ,diciturvalerecontrainsainametanti - quoslanguoresetlunaticampassioicm .Ettonstantinusdiciteumvalerecontrapilepsiamprædictomodogestatum . Evaxautemrefert , quodfacundumgratumetplacentemreddit . Nigerautem , u t J o - sphdicit , contranocivoshumoresetfebresetirasoperaturetminas . Etlotusaquaoculossanat , adfinemetiamince - plumperducitnegotium : etsiinvolvaturfeliisceldioniæherbæ , dicituroffuscarevisum . SuntautemhilapidesparvivaldeettalesjamvidimuspersociosnostrosdestomachohirundinumextractosinmenseAugusti : tuncenimabstractima - zisvaleredicuntur : utfrequenterautem

semper duo simul in una hirundine inveniuntur.

CELONTESlapisestpurpureicoloris , ctdiciturincorporetestudinisinveniri :quiaquædamsuntmaximætestudineshabentesdomos , quæsuntsicutmargari - tænitentes . Diciturautemapuddivina - torem , quodfaciteumquigestatevo - meresublingua : hancautemvirtutemnondiciturhabere , nisicumlunaprimoestaccensaetcrescensetmonoides : ctiterumcumestvigesimanonamonoidesinultimodecrescens . Diciturautemhiclapisabignenoncorrumpi .

CEGOLTESlapisestincoloreetquan ' i - tatesimilisossiolivæ , dequoreferuntquodestexpertum , quoddissolutusinaquaetrasusetsic - haustus , dissipatla - pideminrenibusetvesica .

CORALLUSlapisestduarumspecierum , amari , sicutsuperiusdiximus , extractus , etpræcipueamariquodestcircaMas - siliam . Unaejusspeciesestrubeasicuteburantiquum : aliaveroalbafiguraturadmodumramusculorumplantarum : etquodexpertumestquodvaletcontraquenlibetfluxumsanguinis . Dicituretiamcollosuspensusvalerecontraepilepsiam ,etcontraoperationesmenstruor : m , etcontratempestates , fulmina , etgrandi - n e s . Etsipulverizeturetsuperherbasetarboresaspergaturcumaqua , ferturfructusmultiplicare . Referuntetiamquodprincipiaexpeditetfinesnegotiorum .

CORNELEUSautem , quemquidamcor - neleumdicunt , lapisestcoloriscarnei , hocest , rubei : abscinditursicutloturacarnis . HicapudRhenumflumeninveni - turfrequentissime , etestvalderubeumhabensferecoloremsicutminim , etquandopolitur , multummicat . Exper - tumautemest , quodconstringitsangui - n e m , etpræcipuemenstruorumethæmorroidarum : ferturetiamirasmitigare .

<--- Page Split --->

CHRYSOPASSUS lapis ab India veniens et raro invenitur : propter quod et carus aestimatur. In colore etiam est quasi sit ex succo pyri coagulatus, habens auri guttas intrinsecas, propter quas et tale nomen accipit, et chrysos aurum solat in Graeco, et multam similitudinem habet cum chrysolito.

quodammodo est inter metalla et lapides, sicut nos in sequentibus ostendemus. Dicitur autem tertium genus istius lapidis esse colore medium inter caeruleum et rubcum. Universaliter autem dicitur hic lapis tritus scabiem curare et ulcera. In manu gestatus calorem febris mitigare habet.

CHRYSOLITUS lapis est in colore habens tenuem viriditatem lucidam, in qua ad oculum solis micat sicut stella aurea, et non est rarus : dicitur autem venire de Æthiopia . Expertum autem est quod spiritualia confortat : propter quod tritus asmaticis datur. Fertur etiam quod perforatus et setis asini in foramine repletus et brachio ligatus sinistro, fugat terrores et melancholicas passiones : et hoc dicitur in physicis ligaturis : et in auro etiam positus et gestatus, fugat phantasmata, ut dicunt : stultitiam etiam repellere, et sapientiam conferre perhibetur.

CHRYSOPAGION gemma est ab Æthiopia veniens : hic dicitur lucere in tenebris et evanescere a lumine superveniente, ita quod non retinet nisi colorem hebetem, obscuro et quasi sub tenui colore operti auri : et fit in ipso secundum diversitatem luminis et tenebrarum reciprocatio coloris non determinati, velut in quercu putrefacta et noctiluca. De omnibus autem his in libro de Anima dabimus rationem perfectam et veram.

CAPUT IV.

CRYSTALLUS lapis est qui aliquando fit vi frigoris, ut dicit Aristoteles, aliquando autem in terra, sicut saepe experti sumus in Germania, ubi multi inveniuntur. Uterque autem modus generationis facile ex superioribus erit manifestus. Hic frigidus oculo solis oppositus, ignem ejicit : sed si calidus sit, hoc perficere non potest : cujus rationem dedimus in librode Causis proprietatum elementorum et planetarum. Dicitur etiam sitim restringere sub lingua positus, et expertum est quod tritus cum melle mixtus receptus a mulieribus, replet ubera lacte.

De nominibus lapidum a quarta littera quae est D incipientium.

DIAMOXfertur autem quidam lapis daemonis vocari lapis bicolor, ut arcus daemonis qui iris vocatur. Et conferre hunc dicunt febricitantibus, et venenosa pellere.

CHRYSOLITUS gemma est coloris aurei, et in horis matutinis visu pulcherrimus est, in aliis autem horis dissimilis : ab igne autem corrumpitur et fugatur, et, ut quidam dicunt, inflammatur : et ideo timere ignem dicitur. Dicunt autem quidam, quod aliud est genus istius lapidis quod est lapidis ignobilis substantiae incorporatum : et hoc non est verum : sed hoc est marchasita aurea, quae medium

DIACODOSautem lapis pallidus dicitur esse aliquantulum beryllo similis : dicitur autem in tantum phantasmata excitare, quod magi maxime hoc utuntur, tamen applicatus defuncto in tantum vires amittit, quod mortem horrere perhibeatur. Horum autem ratio quae potest haberi, ex libris magorum Hermetis, et Ptolcmæi, Thebith, Bencherath habetur, de quibus non est præsens intentio.

<--- Page Split --->

Dyonysialapis est niger ut ferrum, internicansrubeisguttisetspiratvinum : ctodoreipsiusvinifugaturebrietas , quodmirabilemultisapparet . Causaautemest , quiavinumnonodoresedvaporeoppi - laudoinducitdebilemebrietatem : lapidisautemodorsimplexaperitivusestetex - publivusvaporisvini .

Dinacontesautemlapisestacapitedraconisextractus , etferturabOrienteubisuntdraconesmagni . Estautemvir - tuseficaxejussicutetboracis , quandodivivodraconeadhucpalpitanteextra - bitur . Insidianturautemdraconibusdor - mintibus , etsubitoscissocapitedraco - nisadhucpalpitante , evelluntlapidem . Nunceenimactusmultaconferthistiamsuperfluitatibusquægeneranturinnimalibus : etmortiscorruptioalterateaquandonaturalimortecorruptishumo - tibusmoriuntur , velquandomortuaetcorruptaoccisajacuerunt . EgoauteminpartibusAlamaniæinSueviavidilapi - demsuperquemconvenerantplusquamquingentiserpentesintermontesinquo - damprato : etcumtranstiumfaceretibi - demdominusterræ , suimilitesevagina - tisgladiisscideruntserpentesinmultafrusta , infundotamenquidammagnusscrpensjacuitinmultaspartesscissus : etsubcapiteserpentisinventusestlapisnijerformatusutpyramisabscissa , nonpriucidusincircuitucolorepallido , pultherrimumhabensdescriptumserpen - t e m . Ethunclapidemmihiabuxorealliusnobilispræsentatumcumcapitescrpentisejusdemegohabui . Diciturau - temvenenumfugare , præcipuequæsuntvincessibusvenenatorumanimalium : vitoresetiamdicuntefficere .

Ecititesgemmarumoptimaest , c o - lorepuniceo , etvocaturaquibusdamaquileus , etabaliiserodialis , eoquodaquilehuncaliquandoadnidumsuumjuxtaovacollocantes , sicutgrusinterduoova , quæfacitlapidemcollocari . JamenimexpertisumusadsensuminColonia , ubigruesfætusfeceruntmultisinannisinquodamhorto . Inveniturau - temcehitessecundumplurimumsuige - nerisjuxtalittoraOceani , ubietiamop - timumgenusesterodiorumquisuntheroesavium . DiciturauteminPersiaaliquandoinveniri . Estautemmodusejus , quodinsecontinetaliumlapidem , quiinipsosonatquandomanumoveturetquassatur . Ferturautemquodsuspen - sussinistrolacerto , confertvirespræ - gnantibus , impeditabortum , etpericu - lumparturitionismitigat . Etaiuntqui - d a m , quodcaducorumhominumprohi - betfrequentemcasum . Etquodhismira - biliusest , traduntChaldæi , quodsideministrationevenenicibusaliquissuspe - ctusfuerit , positusincibo , prohibetnepossitglutiricibusille : etsilapissub - trahitur , moxdeglutitur . Quareautemaquilæhunclapidemnidosuoimponant , nonsatisscitur . ExpertienimsumusSnotadela - pidibusgruesnonobservarecujusgenerislapi - quosgruesinsuisni - disappo - modounumetinalioannounumalium . Dicuntautemquidamquodfaciunthocadmitigandumcaloremovorumvelcor - porisaquilæ , neovanimiscalefiant : ethocprobabile . Quidamtamendicuntali - quidconferreadcorumformationemetvivificationem . Quodautemquidamdi - cuntquodlapisabhisavibusinterponi -

<--- Page Split --->

tur ovis, ne frangantur, omnino falsum est : quia citius ad lapidem quam ad seipsa collisa frangerentur. Aiunt etiam quidam, quod si aliquis suspectus habetur de ministratione veneni, quod si in cibo ejus quocumque lapis immittitur, statim ad cibum strangulatur : et quando subtrahitur, glutit cibum si est reus : et si est innocens, glutit cibum in quo lapis missus est.

Eliotropialapisestviridisferesma - ragdosimilis , respersussanguineisguttis . Hunceliotropiamdicuntessevocatumnecromantici , quiestgemmaBabylo - nensis : quiasiungatursuccoherbæcjusdemnominis , etinvasaquaplenumremissus , facitsanguineumsolemviderisicutsipateretureclipsim . Cujuscausaest : quiatotamaquamcbullirefacitinnebulam , quæinspissandoaeremimpe - ditsolemvideri , nisiquasiinruboreetspissanuberorando : postmodumautemdescenditillanebularorandosicutperguttaspluviæ . Oportetautemquodquodamcarminesacratussit , etquibus - damcharacteribusmixtus : etsituncarreptitiipræsentessint , divinandoquæ - damprædicunt : propterquodtemplo - rumpontificesistolapideutebantur , etmaximeinfestisidolorum . Diciturau - temredderehominembonæfamæetin - columenetlongævitæ , etcontrafluxumsanguinisetvenercavalere . Dicituretiamquodunctusherbasuinominis , utpræ - diximus , visumfallitintantumuthomi - nemprohibeatvideri . InveniturautempluricsinÆthiopia , Cypro , etIndia .

EmatiteslapisestinventusinAfrica , etinÆthiopiaetArabia , ferugincicoloris , habensvenassanguineasim - mixtas . Virtusautemejusestvaldesti - ptica : propterquodexpertumest , quodvaletcontrafluxumvesicæventrisetmenstruorum , quandocontritusinaquamixtusbibitur : sanatetiamfluxumsa - livæsanguineæ : vinoetiampermixtuspulvisejussanatulceraetvulnera , e t

carnemetiamsuperfluaminvulneribusnatamcorrodit . Etvisushebetesexhu - m i d a ' causaconfortatetsanat , ettempe - ratasperitatempalpebrarum .

Epistititeslapisestnatusinmarirutilansetrubicundus : inincantationi - busautemetphysicisligaturisdicitur ,quodantecorgestatus , tutumhominemservatetcompescitseditionesetcompes - cereetiamdiciturlocustas , etvolucres ,etnebulas , etgrandinemettempestatesafructibusterræcompescerefertur . E x - pertumetiamest , quodoppositusoculosolis , ignemetradiosigneoscmitit :dicituretiamquodsihiclapisinaquamferventemprojiciatur , cessatebullitiocjus , etpostmodumfrigescit . Causaau - temhujusaliaessenonpotestnisiquodprocertofrigidissimuscest : etmotusacalorebullicentisaquæfrigiditassuæcomplexionisagereincipit .

Etindroslapisestcrystalloincoloresimilis , quiperpetuisguttisdistillat , quæfebricitantibusvaleredicuntur : ettamenlapisnonminoraturnecorrumpitur . Causaautemhujusestpræfcto : quiaexsubstantialapidisistæguttænequaquamdistillant , sedpropternimiamfrigidita - t e m , acremsetangentemcontinuemutatinaquam , sicutfaciuntdurilapidesetpolitipostresolutionemfrigoris .

Exacolitusautemlapisessediciturvariusetdissolutivus , utdicuntperitiMedicorum : propterquodvinopermixtusetpotatusdiciturcontracolicametilia - camvalerepassiones .

Exacontalitusautemlapisestsexa - gintacoloribusdistinctus , parvæquanti - tatisvalde , quifrequentiusinLybiain - venitur , etapudTrogloditas , etnocetnervisvalde : propterquodetiamoculoshominisdiciturefficeretremu ' o s .

<--- Page Split --->

CAPUT VI.

In invipientibus a sexta littera quae est F.

FULCONES, quod alio nomine arsenium votatur, et a vulgo auripigmentum, alium significat. Est autem de genere lapidum citrinum et rubeum, quem lapidum unum de spiritibus vocant Alchimiri. Habet autem naturam sulphuris in alio faciendo et desiceando, et cum calculator per ignem, nigrum efficitur, et statim sublimatione efficitur albissimum. Et si iterum calcinetur, iterum efficitur nigrum, et iterata calcinatione efficitur albissimum : et cum hoc ter vel quater iteratur in ipso, tantum efficitur adstium, quod aeri compositum statim facit formamina per ipsum, et exurit vehementer omnia metalla praeter aurum solum : appositum autem aeri ipsum in album colorem transmutat : propter quod falcarii utuntur ipso quando aes volunt facrre simile argento : quia magnum in hoc habet effectum.

FULACERIUM, ut ferunt gemmarii, gemma est eadem cum chrysolito et ejusdem irritis.

CAPUT VII.

In incipientibus a littera septima quae est G.

IGAGATES est kacabre, quem quidem lapidem de genere gemmarum ego re-

puto. Invenitur autem in Libya et Britannia juxta littus maris, et abundanter invenitur in mari quod attingit Aquilonarem partem Theotonìæ. Etiam in Anglia frequenter invenitur, et est duplicis coloris, nigri videlicet et crocei : sed croceum est perlucidum fere sicut topasion. Invenitur etiam glaucum et declinans ad pallidum conjunctum cum citrino colore. Confricatum autem trahit paleas, et incensum ardet sicut thus : dicitur autem quod confert hydropicis, et fluidos firmat dentes, ut aiunt. De expertis autem est, quod lotum cum aqua et per suffumigationem mulieribus inferius suppositum, provocat menstrua. Fertur etiam quod fugat serpentes, et valet etiam contra stomachi et ventris subversionem, et contra phantasmata melancholica quae quidam dæmones vocant. Aiunt autem de expertis esse, quod si colatura et ejus lotura cum rasura detur virgini, bibita retinebit eam, quod non minget. Si autem non est virgo, statim minget : et sic debet probari an aliqua sit virgo. Dicunt etiam valere contra laborem parturientis.

GAGATRONICA est lapis diversi coloris sicut pellis capriolæ, cujus virtutem Avicennam dicit esse, quod victores reddat se gestantes. Expertum autem dicunt esse in Alcide principe quodam, quod quoties hunc lapidem secum habuit, semper vicit in terra et mari : quoties autem caruit, fertur hostibus succubuisse.

GELOSIA dicitur esse lapis habens figuram grandinis et colorem, duritiae adamantis similis. Et tantæ fertur hunc esse frigiditatis, ut ab igne vix vel nunquam calefieri possit. Cujus causa est nimia pororum constrictio non permittens inde ignem ingredi. Aiunt etiam hunc iram et luxuriam et cæteras hujusmodi calidas passiones et desideria mitigare.

<--- Page Split --->

GALARICIDES quam quidam Galaricidem vocant, lapis est similis cineri, et secundum plurimum invenitur in Nilo et Acheloo fluviis : hic tritus dat saporem lactis : et succus ejus in ore clausus turbat mentem. Dicitur etiam in libro de ligaturis physicis, quod alligatus collo, replet ubera lacte : et alligatus femori, facit faciles partus. Aiunt etiam pastores Ægypti, quod si vespere contritus cum sale mixta aqua ovile circumspergatur, ubera ovium replentur lacte, et fugatur ab eis scabies : generaliter etiam dicitur contra scabiem valere.

quidam dicunt hunc esse de genere hyacinthi, est falsum. Invenitur autem hic lapis secundum plurimum ejus in Æthiopia, et aliquoties juxta Tyrum inter arenas maris.

CAPUT VIII.

De incipientibus ab II, I et J litteris.

GECOLITUS lapis est, ut fertur, orientis ossis oliva similis. Cujus virtutem esse dicunt, quod tritus et cum aqua haustus, lapidem frangit et educit de vesica et renibus.

GERACIDEMlapis est, ut fertur, nigri coloris : probatur autem veritas hujus lapidis sic, quod gestans lapidem totum corpus suum unctum melle, musicis et vespis exponit : et si intactus manet ab eis, lapis est verus : et si deponat lapidem, statim musca et vespa super mel cadunt et sugunt. Aiunt autem quod in ore portatus, facit bene judicare opiniones et cogitationes. Fertur etiam, quod gestantem se hominem amabilem et gratiosum reddit.

GRANATUS , sicut Constantinus Aristotelem refert dicere, de genere est carbunculi. Est autem lapis rubeus et perlucidus, in colore similis balaustiis qui sunt flores malorum granatorum. Est autem rubeus aliquantulum obscurior quam carbunculus, et cum substernitur ei niger color in sigillis, tunc magis rutilat : et invenitur in hoc genere quidam modus, qui inter ruborem aspersum habet violae colorem : propter quod hoc genus violaceum dicitur et est pretiosior omnibus aliis granatis : dicitur laetificare cor et pellere tristitiam, et secundum Aristoteles est calidus et siccus. Et quod

HIENAlapis est a bestia qua vocatur hiena sic dicta, eo quod ex oculis ejus cum in lapidem vertuntur, tollitur. Aiunt tamen antiqui Evax et Aaron, quod positus sub lingua, confert divinando predicere futura.

HYACINTHORUMduosuntgenera : a q u a - ticusvidelicetetsaphirinus . Aquaticusestflavusalbescens , acsiperviumaquadesubflatoperspicuoerumpatetsupe - rarecontendat , ethicestvilior : etinve - niturinistogenereaquescensrubeus , inquoetiamsuperatpervietasaquae . Saphirinusetiamestflavusvaldeperlu - cidus , quasinihilhabensaqueitatis , ethicestmelior . Etideotrianominaha - b e t : diciturenimaliquandohyacinthussaphirinus : inÆthiopiaautemsecundumplurimuminvenitur . Etquidamdicuntquartumessequodestaquaticumcaru - l e u m , sicuttopasion , ethocestdurissi - mumvilissimumgeneraliter , quodinsesculperevixpermitat . Ideexpertisau - temest , quodestfrigidussicutviridis , etconfortatcorporasicutomnefrigidumquodconstringitvirtulescorporum . Inligaturisautemplysicisestususejus , quodcollosuspensusveldigitogestatus , tutumredditperegrinumetgratumho - spitibus , etestcontrapestiferasregiones .

Etexpertumest , quodsomnumprovocatadsomnumprovocandum . Saphirinusautemhocspecialiterhabere

<--- Page Split --->

dicitur, quod est virtus ejus contra toxicum. Aiunt etiam quod confert ad divitis, et naturale ingenium bonum confert et latitiam.

Iuslapisestcrystallosimilis , etestutfroquentiusexagonus . DicitautemEvaxquodabArabiavenit , etinmariRubromascitur . NosauteminvenimusmaximamcropiamhorumlapiduminmontibusGer - manic , quisuntinterRhenumfluviumctTreverensemcivitatem , etdiversacquantitatisomnessuntexagoni . Inaliisautemlapidibusnaticircumpositionelapidiscumnaturalitersuntrotundi , vagoniefficiuntur , sicutforaminaapuminnediopositaexagonaefficiuntur : t a - monillaquaesuntinextremissuntro - tunda . Estautemlapissiccissimus , quodsuaindicatsicabilitasmaxima . Fitau - temexaqueosiccoquodevaditdemate - rialapidisquigeneraturexrubeoluto : ctquiahocaqueumestvehementerasircoapprehensum , siccusetdurusestvaldelapis . Cumautemsubtectosoliparsejusimmittitur , etparsinumbratentur , projicitreflectendopulcherrimosroloresiridissuperopositumparietem , velsuperaliquodcorpuspropterquodirisvocatur . Cujuscausaestsuperiusassignata . Aliudautemsimilehuicnasci - turingypso , quodetiamperspicuumestinextremisetsiccissimumvalde : ettutuntureoquidamprovitroinvitreis .

Iscustos, ut refert Isidorus et Aaron similiter, est lapis in ultimis Hispaniarum partibus frequentius inventus juxta Gades Herculis in tertio vel secundo climatibus ultra Hispaniam illam, quam modo Hispaniam vocamus. Est autem lapis tiliabilis propter viscositatem in eo arefactam : et si de ipso vestis fiat, non romburitur, sed igne purgatur et nitet : et forte illud est quod pennam vocant salamandrae : quare haec lanugo quaedam est sicut lanugo lapidis humidì. Quare autem non cremetur, in Meteoris expeditum est. Hujus speciem quamdam dicit

esse quemdam lapidem quem quidam vocant carbunculum album, et quidam alii calculum album. Imitatur enim carbunculum in hoc quod phantasmatibus et præstigiis resistit : valet etiam contra dolorem oculorum ex humida causa, et redactus in pulverem, sanat scabiem. Idem Isidorus dicit de lapide Judaico, qui est albus ad modum glandis in quantitate scripturis quibusdam insertus quasi litteris quas Græci γράμματα appellant. Judaicum autem dicit Avicenna hunc, quia frequentius in Judæa invenitur.

Jaspisestlapismultorumcolorum , ethabetspeciesdecem : meliortamenestviridistranslucens , rubeashabensvenas , etinargentopropriolocarihabet , etinpartibusmultisinvenitur . Expertumeninestquodstringitfluxumsanguinisetmenstruorum . Aiuntetiamquodnegatconceptun , etjuvatpartum : etquodgestantemsealuxuriaprohibet . I n m a - gicisetiamlegitur , quodsiincantatusest , redditgratumetpotentemettutum , etfugatfebresethydropisim .

CAPUT IX.

De incipientibus a nona littera quae est K.

Kacabreestidem , utdiximus , quodgagates : sedtamenquidamdicuntquodKacabremeliusest , cumtamenneccolo - renecvirtutibusdiscrepetabipso . K a - cabresautemlapisestsimiliscrystallo : dequoferuntquodeloquentiamdatethonoremetgratiam , etquodvaletcon - trahydropisim .

Kacamanlapisestfrequenteralbusintotovelinparte . Variusenimestinco - l o r e , frequentissimeinveniturimmixtus

<--- Page Split --->

onyxine. Virtus ejus autem fertur esse ex imaginibus et sculpturis quae inveniuntur in ipso, et ex sigillis de quibus in sequentibus habebitur tractatus.

CAPUT XI.

CAPUT X.

De incipientibus ab M littera quæ est undecima.

De incipientibus a littera L.

LIGURUS lapis est qui fit ex urina lyncis, et haec animalia dicit Plinius esse Orientis, quæ tamen frequenter in Teutcnia et Sclavonia inveniuntur abundanter in sylvis. Dicit etiam Plinius quod hoc genus animalis urinam suam sub arenis abscondit quasi invideat juvamentum quod est ex lapide. Beda dicit quod hic lapis nascitur in renibus hominis. Dicit autem Plinius quod est rubeus scintillans ut carbunculus, præter hoc quod non luect de nocte. Invenitur autem frequentius creceus parum tendens ad nigredinem. Et est expertum de ipso, quod fricatus trahit paleas, quod fere convenit omni lapidipretioso. Dicitur etiam valere contra dolorem stomachi et icteritiam et fluxum ventris.

LIPPARES dicitur esse lapis qui frequentius in Lybia invenitur. Fertur autem lapidis virtus esse mirabilis : omnis enim bestia a venatoribus et canibus infestata currit ad eum, et ipsum intuetur quasi patronum. Et, ut aiunt, canes et venatores noscere non possunt bestiam quamdiu lapidem habent præsentem : quod si verum est, mirabile est valde, et absque dubio cœlesti virtuti deputandum : quas Hermes mirabiles esse dicit in lapidibus et etiam in plantis : per quas etiam naturaliter fieri posset quidquid fit scientis magicis, si virtutes illæ bene cognoscerentur.

MAGNES sive magnetes lapis est ferruginei coloris, qui secundum plurimum in mari Indico invenitur,et in tantum abundare dicitur, quod periculosum est in eo navigare navibus quæ superiores clavos habent. Invenitur etiam in Traconitidis regionibus. Ego vidi inveniri in partibus Teutoniæ in ea provincia quæ Francia Orientalis vocatur, unum magnæ quantitatis et maximæ efficaciæ, et fuit valde niger, ac si esset ferrum rubiginosum et combustum cum pice. Virtus autem ejus est mirabilis in attractione ferri, ita quod virtutem ejus transmittat in ferrum, ut illud etiam attrahat : et aliquando multæ acus hoc modo suspensæ ad se invicem videntur. Unctus autem lapis allio non trahit : si supponitur ei adamas, iterum non attrahit, ita quod parvum adamas magnum ligat magnetem. Inventus autem est nostristemporibus magnes, qui ab uno angulo traxit ferrum, et ab alio fugavit : et hunc Aristoteles ponit aliud genus esse magnetis. Narravit mihi unus ex nostris sociis curiosus experimentator, quod vidit Fredericum Imperatorem habere magnetem, qui non traxit ferrum, sed ferrum vice versa traxit lapidem. Aristoteles dicit quod est quoddam genus aliud magnetis quod trahit carnes hominis. In magicis autem traditur quod phantasias mirabiliter commovet,principaliter seu præcipue si consecratus obsecratione et charactere sit, sicut docetur in magicis. Ferunt etiam hoc cum mulsa acceptum curare hydropisim. Aiunt etiam hunc lapidem capiti mulieris dormientis suppositum, statim eam movere ad amplexum mariti sui si

<--- Page Split --->

r. otaest . Si autem est adultera, præ nimiotimorephantasmatum dicitur cadere d. lorto . Dicunt etiam quod fures in domumintrantespositis carbonibus in quatuorangulisdomus, lapidem hunc contritumsuperspergunt : et tunc dormientonindomoitaphantasmatibus tenent u r , quodfugientesædesrelinquunt : ettumfuresfuranturquidvolunt .

Magnesia quem quidam magnosiam uorant , lapis est niger quo frequenter obtulur vitrarii : hic lapis distillat et fluit in magno et forti igne, et non aliter : et tunc immixtus vitro ad puritatem vitri duducitsubstantiam.

Marchasitasivemarchasida , utqui - damdicunt , estlapisinsubstantiaetha - betmultasspecies , quarecoloremacci - pitcujuslibetmetalli , etsicdiciturmar - chasidaargenteaetaurea , etsicdealiis . Metallumtamenquodcoloratcum , nondistillatabipso , sedevaporatinignem : etsicrelinquiturcinisinutilis : ethicla - pisnotusestapudAlchimicos , etinmul - tislocisinvenitur .

valet etiam contra fluxum sanguinis et con tra fluxum lientericum et contra diariam.

MediuslapisessediciturquiaregioneMedorumubipluresinveniuntur , sicvo - catus . Suntautemduæspecieshujus : unusniger , alterviridis . Virtutemejusessedicuntcontraveterempodagrametoculorumcæcitatemetnefreticam : r e - fovereetiamdiciturfessosetlassosetde - biles . Feruntautemquodejusquinigerest , sifragmentainaquacalidaresolu - tafuerint , etsealiquisillaaqualaverit , incurritmembrorumexcoriationem : etsibiberitexeo , peribitvomendo .

Melochitesquemquidammelonitemvo - c a n t , lapisestArabicusgrossæviriditatis , sednontranslucidus , sicutsmaragdus , etestmollis . Ferturautemquodvirtutemhabetcustodiendigestantemseanociviscasibus , etsimilitercunabulainfantium .

MemphiteslapisestacivitateÆgyptiquæMemphisvocatur , dictus , quidiciturutigniscalerevirtutequidem , quodvi - deturactu : hictritusetaquamixtainpotudatusurendisvelsecandis , inducitinsensibilitatemnesentiaturcruciatus .

Margartalapisestinobscurisconchili - businventus . MelioresabIndiaveniunt : multiautemaBritannicomari , quodnuncAnglicumdicitur : etversusFlandriametTeutoniaminveniuntur , itaquodegohabuiinoremeodeceminunamensa , quæincomendenoostreainveni . Juvenesenimconchæhabentmeliores : quædamautemexeisperforatæsunt , etquædamintegræ : colorissuntacsiparvaluxpe - netraretinmultumalbum , etideoni - t e n t , cumtamensintalbæ . Ferturetiamquodintonitruquasiabortiendoeasos - træevonunt : etideoinflumineinve - niuntur , inMosellaetquibusdamGalliæfluviisinterarenas . Estautemvirtusea - rumexpertaadconfortationemspiri - tuumetcontracardiacauetsyncopim :

CAPUT XII.

De incipientibus a duodecima littera qua est N.

Nicomaridemestquodalabastrum , quodquidemestdegeneremarmorum : tamenquiavirtusejusestmirabilis , i n -

<--- Page Split --->

ter lapides pretiosos ponitur. Et expertum est de hoc, quod frigiditate sua conservat aromatica unguenta. Et ideo pyxides de hoc lapide fecerunt Antiqui. Conservat etiam frigiditate sua corpora mortuorum a fectore excellenti : et ideo monumenta et mausolea antiqua de hoc lapide inveniuntur : est autem albus nitens. Aiunt etiam quod victoriam dat et amicitiam conservat.

N u s z . Suntquidamquidicuntquodlapissititavocatus , etquodsitdegene - relapidumbuffonis , etinmultisinveni - turbuffonibus . Etsuntduogenera : unussubalbidussicutsilacintraveritsangui - nemetviceriteum , ideosanguinisob - scurasvenasdicuntineoapparere : etalterestniger , etaliquandoineodepingi - turbuffosparsispedibusanteetpost . D i - cuntetiamquodsiambosimulincludan - turpraesenteveneno , eosadureremanumtangentis . Probationemautemhujusla - pidisessedicunt , quodexhibitusbuffonivivo , buffoelevaturcontraeum , ettangiteumsipotest . Dicituretiamquodprae - sentevenenovariusefficiturquisubalbi - dusest .

tem sardinus sit præsens, ligatur onyx et suspenditur a nocumento. Hæc autem omnia si habet, profecto habet ideo, quia virtutem habet movendi melancholiam præcipue in capite : ex motu enim illius et vapore omnia ista procedunt.

Onychaveroseuonychulus , utdicuntquidam , idemestquodonyx , quodve - risimileest , velquodsitaliquaspeciescjus , sedcolorenonnigernisialiquando , sedcoloremhabetuthumanusunguis , sicutsupradiximus . Sedonychinisno - minisinveniunturmulticoloresalbietnigrietrubicundi , quitamenomnesinsubstantiaquadamfabricantur , quæsi - militudinemexprimitunguishominis . Aiuntetiam , quodlachrymaexarborequæonychadicitur , induratainlapidemgeneratur : ethancessecausamquododoriferusestinigne . Hancetiamcau - saminquintesse , quodfrequentiusaliisdepictusimaginibusmirabiliusinvenitur : quialachrymaaprincipiomollisfacileformabilispingitur , etpicturamretinetquandoinlapideminduratumcoagula - t u r . Hunclapidemdicuntinsensibiliterintrareinoculum , etessemirabile . Sedegovidisaphirumintrareinoculum , etlapidemgalli , etquemdamaliumcujusnomenignoravi , sinelæsioneoculi : p o - litumcnimtenuenonlæditoculum , nisitangataciemsivepupillamsensibilemcontraforamenuveæ .

CAPUT XIII.

De incipientibus a decima tertia littera qua est O.

Onyxgemmaesseperhibetur , nigrico - loris , inveniturmeliusgenusejusnigrumalbisvenisvariatum . VenitautemdeMe - diaetArabia . Inveniturautemquinquediversitatumproptervarictatemvenarumetcolorum . Aiuntquodcolloveldigitosupensus , excitattristitiamettimoresetinsomnophantasiasterribiles , etmul - tiplicareferturtristitiasetlites . Dicuntautemquodaugetsalivampueris . S i a u -

Ophthalmius lapis est ab ophthalmia dictus : cujus color non nominatur, forte ideo quoniam multorum est colorum. Valere autem dicitur gestanti contra omnes malos morbos oculorum : visus autem circumstantium dicitur obcæcare : et ideo etiam patronus furum vocatur : gestantes enim cum quasi invisibiles redduntur.

ORISTEShabettresspecies , quarumunanigraetrotunda : aliaviridismacu - lasalbashabent . Tertia , cujusalteraparsestaspera , alteraplana , etestcolor

<--- Page Split --->

qius quasi ferri lamina : et talis etiam est dispositio corporis ejus de quo ferunt, quod unctus oleo rosato et gestatus praeservat ab adversis casibus et pestiferis morsibus reptilium. Dicitur etiam in physiciis ligaturis, quod appensus mulieri, prohibet ipsam impraegnari : et si praegnans est, abortum facit.

PERITHE , sivePeridonius , lapisestfulvicoloris : dicituretiamvalerecontraartericam . Mirabileetiamreferuntdeistolapide , quodsifortiusconstringaturma - n u , aduritmanum : vultergoleviteretpavidetangi . Diciturautemdehocge - nereessealiaspecies , quæestchrysoli - tosimilis , nisiquodestmajorisviridita - t i s .

OHPIANUSestlapisquiincoronaRo - maniImperatorisest , nequeunquamalibivisusest : propterquodetiamor - phumusvocatur . Estautemcolorequasivimosus , subtilemhabensvinositatem : ethocestsicutsicandidumniviscan - dusseumicanspenetraveritinrubeumclarumvinosum , etsitsuperatumabip - s o . Estautemlapisperlucidus : ettradi - turquodaliquandofulsitinnocte , sednunctemporenostrononmicatintene - b r i s . Ferturautemquodhonoremser - vatregalem .

PRASSIUSestlapisquiestmatrixetpa - latiumsmaragdifrequentius : estautemviridiscoloris , habensviriditatemspis - s a m , sicutprassiumquodestmarrubium . Inveniturautemaliquandocumrubeisguttisetaliquandocumalbis . Expertumautemestquodconfortatvisum , etquasdamjaspidisetquasdamsmaragdihabetoperationes .

InepistolaetiamÆsculapiiquidamPhilosophiadOctavianumAugustumfe - r u n t , quodaliquodvenenumesttantæfrigiditatis , quodcorhominisinteremptivenenoconservatabigne . Etsicorilludinigneponaturtamdiu , quodinlapi - demoptesiconvertitur , lapisillevocaturprofilisabigne , vocaturhumanusamateria , præconsusessedicitur , eoquodvictoresfacitetavenenopræservat . Narra - turautem , licetfabulæsitsimile , quodAlexanderMacedoniushoclapidesubcingulosuoinprælioutebatur : c u m - querevertecrutabindia , etvelletlava - riinEuphrate , depositosubcingulo , m o r - suserpenscausupræciditlapidem , etevomuiteuminEuphrate : etdehocmentionemdiciturAristotelesfecisseinlibrodenaturaserpentum , quiliberadnosnonpervenit . Coloreautemrubethiclapiscandoremhabensadmixtum .

CAPUT XIV.

De incipientibus a decima quarta littera quæ est P.

PANTHERUSlapisestmultoshabenscc - loresinunocorporelapidis , nigrumvi - delicet , etviridem , etrubeum , etaliosmultos . Inveniturautempalliduspurpu - reusetroseus . Feruntautemluscosefii - cerevisus . Invenitursecundumpluri - numinMedia : debetautemgestansipsuminspicereinmancorientesole , utsitefficaxetvictoriosus : totautemvirtutesdiciturhaberequotcoloresha - b e t .

PERANTESlapisestgeneratusdemi - cheton , etestfomineisexus . Namcer - totemporediciturconcipereetparereconsimilemlapidemnaturalem : valereautemdiciturprægnantibus .

<--- Page Split --->

CAPUT XV.

CAPUT XVII.

De incipientibus a decima quinta littera quæ est Q.

De incipientibus a decima septima littera quæ est S.

QUANDROS lapis est, qui aliquando invenitur in cerebro vulturis, cujus virtutem ferunt esse contra quoslibet nocivos casus, et replet mamillas lacte.

QUIRITIA lapis est, qui invenitur in nido uppæ aliquando, quæ tota est avis præstigiosa et multa augurans, ut dicunt magi et augures. Est autem lapis hic proditor secretorum, et phantasias commovens si ponatur super pectus dormientis.

CAPUT XVI.

De incipientibus a decima sexta littera quæ est R.

RADAM lapidem et donatidem eumdem aiunt : dicunt autem, quod niger est lucens. Ferunt autem, quod quando capita gallorum comedere dantur formicis, quod aliquando post tempora multa in capite maris galli hic lapis invenitur. Ferunt etiam hunc valere ad quodlibet impetrandum.

RAMAT quod in medicinalibus invenitur et alchimicis, quod idem est quod bolusarmenus. Est autem lapis subrubeus. Hujus autem virtus pro certo experta est, quod e constrictiva ventris, et præcipue sanguinis disynteriæ et menstruorum.

SAPHIRUS lapis est, valde notus, et secundum plurimum ejus venit ab Oriente ex India. Invenitur etiam in hypodræmo apud Thodanum provinciæ regionem, et civitatem, sed non est adeo pretiosus ut per omnia sit similis Orientali. Est autem in colore perspicuus flavus s:cut cælum serenatum : sed vincit in eo flavus color : et ideo est melior qui est non satis percludus. Optimus autem, qui nubes habet obscuras ad rubedinem declinantes. Invenitur etiam bonus, qui albidas habet nubeculas. Substantia sua fit sicut fusca nubes aliquantulum transparens. Hujus autem virtutem ergo vidi, quod anthracos duos fugavit. Aiunt etiam hunc lapidem hominem castum reddere,et interiorem ardorem refrigerare, sudorem stringere, dolorem curare frontis et linguæ. Vidi ego unum in oculum intrare, et sordes ex oculis purgare : sed ante vult poni in aquam frigidam, et post similiter. Quod autem dicunt, quod amittit virtutem et colorem postquam semel fugavit anthracem, est falsum : quia vidi unum qui successive interjecto spatio fere annorum quatuor, fugavit anthraces duos. Dicunt etiam quod corpus invegetat, et paces conciliat, pium et devotum ad Deum efficit, et animam firmat in bonis. Hic lapis alio nomine sirites, vel ut aliis placuit, siritles vocatur : eo quod in siritibus invenitur.

SARCOPHAGUS lapis est devorativus cadaverum mortuorum. Græce enim σαρχός sonat carnem, φχγῶ autem comedere. Antiqui autem quidam hoc lapide primo

<--- Page Split --->

fecerunt arcas mortuorum : eo quod in spatio tringinta dierum cadaver consumit. Ob hoc autem nostra monumenta lapidea sarcophagi sunt vocata.

SARDA , quodaliidicuntsardo , lapisctquisehabotadtabulaslignisicutmagnesadferrum : etideoadhæretitafortitertabulisnavium , quodevellinonpossit , nisiabscindaturcumipsoeaparstabulæcuiinhæserit . Estauteminco - lorepurissimusnitens .

SARDINUSlapisestabantiquissimotemporeinterpretiososlapidesconnume - ratus . Estautemruboremspissumha - benscumsubstantiaobscurepervia , s i c - utsipervietasimaginareturinrubeaterra : etsecundumhancdiversitaleminveniturquinquemodis , itaquodali - quisinhochabetdepervictate : etfor - teestillematrixaliorumetdomusinquageneratur . InSardisautemcivitatepriusesserepertusdicitur : ideosicvo - catur . Aiuntautemhuncaccendereani - mamadgaudiumetacuæreingenia , pervirtutescontrariasligareanocumen - toonychinum .

SARDONYX , quemquidamsardonycemvocant , etiamcompositusestexduobuslapidibus , sardovidelicetonyce . Estergorubeus , ethiccolorsupermenitinipsoexsardio : estetiamalbusetniger , etcolorisunguisproferensexonyce . Laudabiliorautemestquihoscoloresmagishabetdistinctos , etquidensiorisestsubstantiæ . Inveniturautemquinquemodisetfortepluribuspropterdiversamcolorumcommixtionem , etsubstantiædiversamdensitatem , etfrequentiusin - veniturinIndiaetArabia . Ferturautemluxuriamdepellere , ethominemcastumreddereetpudicum . Estautemmaximalujusvirtusinhocquodcumonychi - nussit , hicnocerenonpotest , sardumsibiinsubstantiahabensadmixtum .

SARMIUSlapisestaSarmiainsulainquainvenitur , dictus . Hocautemlapidepolituraurum . Ferturautemquodpo - tatusvertiginemsedat , etmentemsoli - d a t : habereautemhocvitiumdicitur , quodalligatusmanuipartutientis , i n - peditpartumetcontinetipsuminma - trice .

SILENTESlapisestdequovar . arefe - runtur . DicuntenimquidamhuncnasciinquodamgeneretestudinisIndico , etessevariumrubeoalbopurpureoquo - quecolorepulcherrimum . Aliiautemdi - cunthuncvirentemetinPersidisparti - busfrequentiusinveniri . Dicuntautemhunccrescerelunacrescente , etlunade - crescentedecrescere : gestatumautemferuntconferreprescientiamquamdamfuturorum , sisublinguaportatur , p r æ - cipueprimalunaetdecimaexistente : dicuntenim , quodmaneprimalunaunatantumhorahabethancvirtutem : d e - cimaautemexistentelunahabetvirtu - teminprimahoraetsexta . Modusau - temdivinationisest , quodcumportatursublingua , cogitaturdealiquonegotioutrumfieridebeatvelnon : etsifieride - b e t , corditenaciterinfigitur , itaquodcvellinonpotest : siautemnondebetfieri , statimcorresilitabipso . Ferturetiamquodcuratptisicoslanguentesetdebiles .

SMARAGDUSlapispretiosiormultisaliisetnonrarus , etestcolorcjusviridissi - mustranslucens , itaquodvicinumac - remsuavideturtingereviriditate . Figurasuameliorestplanitiessuperficiei : quiatuncunaparsnonobumbrataliam . M e - liorautemestquænecluminenecum - bravariatur . Hujus , propterplanitieietcolorisvarietatem , dicuntessediversita - tesduodecim : eoquodaliquandoquod - damfelnigrumpermodumvirgularumpermixtumhabet . Suntautemalocisdi - ctiScythici , velBritannici , etNiliaci : etquiinvenisærisnascuntur , etmaculosiquidam , etquidamcalecdonii , eoquod

<--- Page Split --->

admixturam habent cum illo lapide. Meliores omnibus sunt Scythici. Fertur autem quod illi de nidis griphonum auferuntur, qui lapidem hunc cum crudelitate magna custodiunt : dixit enim unus de Græcia veniens veridicus et curiosus experimentator, quod ille lapis nascitur in rupibus qui sunt sub aqua maris, et quod ibi frequenter invenitur. Rationale etiam est quod in venis æris in perspicuo quod ad æris substantiam non venit, nascitur : quia rubiginis æris habet viriditatem. Expertum autem est temporibus nostris, quod hic lapis si vere bonus et verus est, non sustinet coitum : propter quod rex Ungarie, qui nostris temporibus regnat, in coitu cum uxore sua lapidem hunc in digito habuit, et propter coitum in tres partes fractus fuit. Et ideo probabile est quod dicunt, quod hic lapis gestantem se ad castitatem inclinat. Ferunt etiam quod auget opes, et in causis dat verba persuasoria, et quod collo suspensus, curat emitrituem et caducos morbos. Expertum autem, quod visum debilem confortat, et oculos conservat. Dicunt etiam quod bonam facit memoriam, et quod tempestatem avertit, et valet divinantibus : propter quod a magicis quæritur.

SPECULARIIS lapis vocatur, eo quod ad modum vitri perspicuus sit. Dicitur autem in Hispaniarum urbe Segobia primitus inventus. Ego autem vidi illum abundanter inveniri , ita quod currus inde onerantur in diversis partibus Teutoniæ : vidi etiam in Gallia inveniri cum gypso, quia gypsi extremitas quædam est : effossus autem scinditur in quaslibet tenues partes, et fiunt inde fenestre sicut de vitro, nisi quod loco plumbi oportet ponere lignum leve abignum. Sunt, ut videtur, tres species ejusdem, unum scilicet lucidum ut vitrum, aliud nigrum penitus quasi atramentum, tertium citrinum quod vocant auripigmentum vel arsenicum, sicut supra diximus, quod carius est et nobilius.

SUETINUS lapis est crocei coloris, quem Græci eliciam vocant. Invenitur enim aliquando translucens ut vitrum. Vocabulum autem trahit a materia : quia succo vel gumma arboris nascitur, quæ pinus vocatur : vulgariter autem lubra vocatur. Confricatus autem trahit folia, paleas, et fila, sicut magnes ferrum. Dicunt autem quod confert portantibus se castitatem. De expertis autem est quod fugat serpentes incensus, et prægnantibus valet ad facilem parturitionem. Melior autem est qui fit de succo qui in æstate calida prosilit, obscurior autem qui fit de succo alterius corporis.

SYRUS est lapis a Syria dictus, ut dicit Isidorus, qui integer natat, et communitus fluctuat. Profecto hujus [causa est, quia in poris integrum acrem continet, qui evanescit a pulvere comminuti lapidis.

CAPUT XVIII.

De incipientibus a decima octava littera quæ est T.

TOPASION lapis est sic vocatus a loco suæ prime inven tionis, qui fertur vocari Topasis insula : et quia auri similitudinem prætendit. Sunt autem duæ species in hoc genere lapidis, quarum una est omnino similis auro, et hæc est pretiosior. Alia est crocea magis tenuis coloris quam auri sit color, et hæc est vilior. Expertum autem est in nostro tempore, quod si in aquam bullientem immittatur, ita defervere facit quod statim manu immissa extrahitur, et hoc fecit Parisiis unus de nostris sociis. Dicunt etiam quod valet contra hæmorroicam et lunaticam passionem. Hoc autem certum est, quod speculum est lapis iste et idolum objecti

<--- Page Split --->

corporis sicut speculum concavum in convoxum repræsentat : cujus causa esse non potest, nisi quod interius per su- perficies concavas concrescit et coagula- tur.

Tructoslapis est coloris flavi et lucidi candutis, ac si lac penetraret in flavum colorem, et resultet per ipsum ad super- tition. Dicunt autem quod visum con- servat, et a nocivis casibus portantem urdefendit .

Viarresestgemmaquamsupraperiri - temdiximus . Colorautemejusestful - gensutignis , utsupradiximus : leniteretreverentervulttangi , autadurittan - gentismanum . Nimirumquiaetiamno - ctilucaanimalaliquandoaduritmanum , sicutegoipseexpertussæpius .

CAPUT XX.

CAPUT XIX.

De incipientibus ab V littera.

ZEMEGH est lapis qui vocatur laxuli: huic inest tenuis color flavus cum corpusculis aureis. Fit autem inde azurium. Certissime valet sumptus contra melancholiam et quartanam et syncopim ex vaporibus melancholicis provenientem.

VARACHquoddicitursanguisdraconis , vocundumAristotelemlapisest . Quidam autommedicorumdicuntquodestsuc - uscujusdamherbæ . Sedquoddicit , stenditurinpulverecujussuperficiesni - tetetasperaestsicutcomminutuslapis : restautemrubeusvalde . Valetautem contraquemlibetfluxum , etpræcipue sanguinis : etexeoetargentovivofit ulgula .

Vernixestlapisquidiciturarmenicus . Estautemcolorissubpallidi , etvaletcer - tissimecontramelancholiam , etcontravitiumsplenisethepatis , etcontracar - diacaumpassionem .

Zigarteslapisestcolorisvitrei , alionomineetiamevaxvocatus . Etdiciturquodgestatuscollo , stringitsanguinem , etdepellitmentisalienationem .

Hæc de lapidibus dicta in speciali surficiant. Quoniam si in speciali de virtute cujuslibet lapidis vellemus dicere, modum voluminis excederemus. Sicut enim a principio diximus, si quis experimentari voluerit, vix lapillum inveniet qui non habeat aliquam virtutem : sed per ea quae dicta sunt, judicare de omnibus est planum.

<--- Page Split --->