DISTINCTIO XII.

Quomodo Verbi seu Christi incarnatio ordinatur ad nostram redemptionem, quantum ad genus naturae assumptae ?

A. An homo ille semper fuerit vel caperit esse ?

Post prædicta quæritur, Utrum homo ille cæperit esse vel semper fuerit: sicut simpliciter enuntiamus Christum vel Dei Filium semper fuisse, nec cœpisse ? De hoc Augustinus ita inquit super Joannem : Habuit aliquando Dei Filius quod nondum habuit idem ipse homo Dei Filius, quia nondum erat homo. Item, idem in eodem : Priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Idem, super Psalmum LXXX : Christus noster etsi forte homo recens est, tamen est æternus Deus. Alibi vero legitur, quod puer ille creavit stellas. Et Christus dicit se esse principium, et esse ante Abraham .

His ergo aliisque auctoritatibus in nullo resultantes, dicinus hominem illum in quantum homo est, cœpisse, in quantum Verbum est, semper fuisse. Hic enim absque distinctione non est referenda responsio. Nam et ipse Augustinus hujusmodi utitur distinctione in pluribus locis, dicens per Christum omnia esse facta in quantum Verbum est. Secundum illud vero quod homo est, ipsum esse factum et glorificatum. Si ergo ad personam respicias, confidenter dic hominem illum semper fuisse : si vero ad naturam hominis, concede eum cepisse.

<--- Page Split --->

ARTICULUS I.

Utrum istae sint verae, Homo factus est Deus, Homo incepit esse Deus, Iste homo incepit esse Deus ?

« Post prædicta quæritur, etc. »

In isto primo capitulo quæritur a Magistro, Utrum Christus incepit esse?

Et ratione hujus quæritur, Utrum hæc sit vera, Homo factus est Deus, et, Homo incepit esse Deus ?

Videtur autem, quod prima istarum sit vera : quia

ULTERIUS quæritur an ista aliquo modo concedatur, Homo iste incepit esse Deus ?

Et videtur, quod concedi debeat : quia

idem est huic homini incipere esse, quod incipere esse homo : sed incipit esse homo : ergo incipit esse. Et si tu velis instare per istam, Ille incipit esse albus : ergo incipit esse : exclusa est instantia : quia esse album est esse secundum accidens, et ideo non infert esse simpliciter : sed esse hominem, est esse substantialiter : ergo videtur, quod sequatur, quod incipit esse.

<--- Page Split --->

loquor vobis 1. Ly ego enim ibi supponit suum prolatorem, hoc est, illum hominem. Et est contra hoc quod ibidem dicit : Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret ego sum 2. Sicut enim dicit, Antequam Abraham fieret, ita potest eadem de causa, scilicet propter unitatem personæ, dicere : Antequam mundus fieret, ego sum.

tem convertantur propositiones illæ sic, Homo factus est Deus, vel, Homo incepit esse Deus : dicunt, quod si sit de re, falsa est, sicut et alia : sed si sit de dicto, necesse est eam veram dici et esse : quia hoc est verum, Factum est quod homo est Deus : et, Hoc incepit quod homo est Deus : quia non ab æterno hæc est vera, Homo est Deus : sed aliud est cum dicitur, Hic homo factus est Deus : quia illa est de re, et falsa.

Ratio autem Antisiodorensis est, quod vult quod termini aliter supponunt ex parte subjecti, et aliter ex parte prædicati : cum enim iste terminus, homo, sit in prædicato, stat pro natura et non pro persona : et cum naturae conveniat factum esse et incipere, ideo concedunt quod Filius Dei factus est homo, et Deus factus est homo, et hic homo factus est homo. Cum autem sit in subjecto, stat pro persona : quia subjecta ratione suppositorum subjiciuntur : et ideo cum humana natura in Christo sit adveniens et vergat ad aliquod simile accidenti, cum dicitur, Homo factus est Deus, intelligitur de persona : et potest descendi ab ipsa ad suppositum sic, Homo factus est Deus ; ergo aliquis homo, vel iste, vel alius : non alius : ergo iste : ergo ista persona factus est Deus, et hoc falsum est : ergo hæc falsa, Iste homo incepit esse Deus : et illa ex qua sequitur.

Et ponit instantiam sic, quod scutum illud sit modo dealbatum, hæc est vera, Hoc scutum incepit esse album : sed hæc est falsa, Hoc album vel album incepit esse scutum : quia cum ly album est ex parte prædicati, non dicit nisi albedinem in hoc, sed tamen ex parte subjecti stat pro subjecto alio : et ideo cum dicitur, Album incepit esse scutum, sequitur : ergo hoc album vel aliud incepit esse scutum : non aliud : ergo hoc : sed hoc album est scutum : ergo scutum incepit

SOLUTIO. Dicendum meo judicio, quod nulla solutio modernorum hic tantum valet, sicut Auctoris solutio quam ponit hic : quia cautissima est, quod sine distinctione intellecta vel posita in sermone non reddatur responsio : quia factum esse et non factum, cœpisse vel non cœpisse, creaturam esse vel non esse, sunt circa personam Christi, propter unionem duarum naturarum in ipso : sicut alium vel eumdem Deum circa Deum generantem, ut supra dictum est.

Sunt tamen qui subtilitates hic rimati sunt, minus tamen cautas simplicibus, licet verum dicant. Et auctor istarum solutionum est Magister Gulielmus Antisiodorensis. Et secundum illos dicendum est, quod cum dicitur, Deus factus est homo, vel, Filius Dei factus est homo, vel incepit esse homo : quia in omnibus illis in quibus persona simplex pro nomine essentiali vel pro nomine personæ est in subjecto, et subjungitur factus vel incepit ex parte prædicati cum hoc termino homo, quod locutio est duplex ea duplicitate quam supra posuimus in distinctione quinta, scilicet quod potest ly factus vel incepit rem suam ponere circa rem subjecti, et sic locutio est falsa, et vocatur propositio de re apud Sophistas : vel potest retorqueri ad totum, ut factura non ponatur circa rem subjecti, sed sit inceptio vel factura de toto sub hoc sensu, Hoc incepit quod Deus est homo : et tunc vocatur propositio de dicto apud Sophistas, et sic est vera. Si au-

<--- Page Split --->

esse scutum, quod falsum est: ergo et hæc est falsa, Album incepit esse scutum: quia ly album in subjecto supponit pro supposito quod est ante formam albedinis. A simili dicunt hic, cum dicitur, Homo incepit esse Deus, quod ly homo stat pro persona quæ est ante humanitatem quæ in ipso habet similitudinem accidentalis naturae: eo quod posterius advenit: et ideo sequitur ex illa, quod hæc persona incepit esse Deus: hæc autem falsa est: ergo et hæc, Non incepit esse Deus, vel Verbum, vel persona divina. Non autem idem est de hac, Deus vel Filius Dei incepit esse homo: quia ly homo in prædicato stat formaliter: et ideo tunc non licet descendere ad personam: et non sequitur, quod Deus vel Filius incipiat esse persona.

Per hoc igitur patet solutio ad omnes illas, de quibus primo est quaesitum.

Ad auctoritatem Augustini, quæ in Littera habetur, quod Christus Deus noster homo recens est, dicendum cum Maëistro, quod cum determinatione subintellecta recipienda est, et aliter non.

dicto, et non de re : sicut etiam in distinctione sexta dictum est : et non est simile de conversis earum secundum Antisidioresnem, propter causam quæ dicta est.

Ad aluud dicendum. quod in veritate hic homo ab æterno fuit : sed non sequitur ex hoc, quod ab æterno fuerit homo, vel ab æterno sit homo : quia ly homo ex parte prædicati stat formaliter, et formaliter secundum formam significatam per terminum non ab æterno fuit : sed in subjecto supposito stat personaliter, et persona ab æterno fuit. Unde hic homo ab æterno fuit Deus, et homo ab æterno fuit Deus : non tamen sequitur, quod Deus sit ab æterno vel fuit homo, ut dictum est.

Ad auctoritatem Augustini dicendum, quod meo judicio sic intelligitur, quod ly homo sit ex parte prædicati, sic, « Priusquam mundus esset, etc., » hoc est, ipse mediator Dei et hominum Christus Jesus non erat homo priusquam mundus esset : et tunc secundum supra dictam rationem suppositionis in prædicato et subjecto, est vera.

ad. Id quod ulterius quaeritur, Utrum homo iste incipiat esse ? Dicendum quod nullo modo est concedenda.

Ad probationem autem, dicendum quod in Christo non est simile : quia esse hominis non est totum substantiale esse hujus, vel hujus hominis, vel Christi : et ideo licet cum determinatione concedatur secundum quod est de dicto, non tamen potest inferri, ergo incepit esse. Et instantia bona est in Christo : eo quod in ipso prædicat homo naturam advenientem, licet non accidentalem, a qua natura non habet hic homo quod sit hic vel persona : quia prius fuit hic et persona.

Ad aluud dicendum, quod licet faciendo hominem univerit, non tamen faciendo hunc vel hanc personam : hanc autem personam supponit ly homo ex parte subjecti.

Ad aluud dicendum, quod illæ concessæ sunt supra, secundum quod sunt de

Ecce, in quantum potui investigare, hæc est sententia Antisidoriensis. Sunt tamen alii sic non dicentes: non enim volunt dicere, quod cum dicunt, Homo vel hic homo in subjecto, quod supponat sicut terminus accidentalis pro supposito sive forma: sed dicunt, quod supponitur in tali nomine persona composita, vel suppositum compositum in triplici substantia et duplici natura, sicut dicit secunda opinio: et ideo illi supposito convenit inceptio et factio, non simpliciter, sed ratione naturae humanae quae signatur in ipso: et ideo dicunt, quod potest recipi ista, Homo factus est Deus, secundum quod est determinata secundum intellectum: et tunc non sequitur, quod homo ille fuerit ab æterno: sed sequitur, quod secundum quod homo non fuerit ab æterno: et hoc fere redit ad idem secundum sensum, licet non secundum verba.

<--- Page Split --->

B. Si Deus alium hominem assumere potuit, vel aliunde quam de genere Adæ ?

Solet etiam quæri, Utrum alium hominem vel aliunde quam de genere illius Adam Deus assumere potuerit? Ad quod sane dici potest, ipsum aliam animam et aliam carnem potuisse assumere: quia gratia tantum assumpta est anima illa et caro a Verbo Dei. Ut enim ait Augustinus, In rebus per tempus ortis illa summa gratia est, quod homo in unitate personæ conjunctus est Deo 1. Potuit ergo Deus aliam animam et aliam carnem sumere: et carnem utique aliunde quam de genere Adam. Unde Augustinus in libro XIII de Trinitate: Potuit itaque Deus hominem aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo obligavit genus humanum: sicut ipsum quem primo creavit, non de genere alicujus creavit. Poterat ergo vel sic, vel alio quo vellet modo creare unum alium, de quo vinceretur victor prioris. Sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat genere assumere hominem, per quem hominis vinceret inimicum: et tamen ex Virgine, cujus conceptum Spiritus, non caro: fides, non libido prævenit: nec interfuit carnis concupiscentia qua cæteri concipiuntur, qui originale trahunt peccatum: sed credendo, non concumbendo facta est fecundata virginitas 2.

Ex his aperte ostenditur, et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse.

DIVISIO TEXTUS.

« Solet etiam quæri, Utrum alium hominem, etc. »

In hoc loco tangit Magister Christum conjunctum ex unione divinitatis et humanitatis ex conditionbus humanæ na-

turæ, secundum ea quæ insunt ei, sicut materia, potestas peccandi, discretio sexus. Et de his tribus movet hic tres quæstiones. Primo, Utrum aliunde potuit assumere materialiter eam materiam, quam de Adam ? Secundo quæritur, Utrum ille homo potuit peccare? ibi, C, « Ideo non immerito quæritur, etc. » Tertio quæritur, Utrum potuit assumere in sexu muliebri ? ibi, D, « Solet etiam quæri, quamvis curiose, etc. »

<--- Page Split --->

ARTICULUS II.

Utrum aliunde potuit assumere materialiter eam materiam, quam de Adam ?

Incidit autem quaestio circa primum, Utrum aliunde quam de Adam potuisset assumere ?

Secundo, Utrum debuit assumere aliquem qui esset similis Adae in principiando totum genus humanum naturaliter et materialiter, sicut Adam ?

satisfit, aut idem debent esse, aut ejusdem naturae : sed idem esse non possunt, quia Adam infinitum bonum Deo peccando abstulerat : ergo oportuit, quod essent ejusdem generis : non autem essent ejusdem generis si hominem alunde assumpsisset : ergo videtur, quod debuit hominem de genere Adae assumere.

Videtur autem aliunde : quia 1. Ita dicit Augustinus : « Potuit itaque « Deus hominem aliunde suscipere, in « quo esset mediator Dei et hominum, « non de genere illius Adam, qui pec- « cato suo obligavit genus humanum. »

4 Item, Medicina duplicis morbi non paratur corpori per contrarietatem ad unum morbum tantum : sed Christus est medicina nostra : ergo contrarias debuit habere formas ad utrumque morbum : sed duplex est morbus, pœnae, et culpae : ergo videtur, quod ipse neutrum in se habere debuit : et sic de natura Adae quae tota pœnae subjacebat, accipere naturam non debuit, ut videtur.

id contra. SED CONTRA :

<--- Page Split --->

bilitate disposita (quia de illa loquimur) fuit extra principium propagationis naturæ humanæ. Sed quidquid est extra principium propagationis non propagatur : ergo aliqua materia disposita ad formam hominis non propagatur, quod non est intelligibile : ergo necesse fuit, quod tota fuit intra. Si igitur Christus homo esse debuit, ex materia Adæ naturam assumere oportuit.

parare eam si voluisset, potuisset. Prima tamen solutio magis concordat verbis Augustini supra positis de Christi decimatione 1.

Ad aliud dicendum, quod aliud est de medicina spirituali et corporali : quia spiritualis est per modum justitiæ, et satusfacientis : et ideo prout exigit justitia restitutionem quærens, non dimittitur in ea reatus pænæ nisi per pænæ sustinentiam : ideo conveniens fuit Christum de Adam naturam hominis assumere.

Solutio.

SOLUTIO. Ultimis rationibus consentiendo, dicimus quod Deo nihil est impossibile : sed quantum est de congruitate naturae et satisfactionis, non debuit Christus aliunde quam de Adam hominem accipere.

ARTICULUS III.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod Augustinus loquitur de potentia Dei absoluta, cui nihil est impossibile nec incongruum : quia eo ipso quod faceret, hoc congruum esset.

An Christus debuit naturam assumere, quae esset principum omnium ?

Ad aliud dicendum, quod aliud est de extrahente de loco ad locum, et de extrahente per meritum satisfactionis : quia illum oportet distare a loco casus, istum autem ei qui cecidit in aliquo communicare licet, non in debito satisfactionis, nisi sicut ipse volens debitorem facit . unde communicabit in pœna et natura.

Secundo quaeritur, Utrum Christus debuit alicujus naturam assumere qua esset principium omnium, sicut Adam?

Videtur autem quod sic : quia

Ad aliud dicendum, quod totum quod fuit actu in Adam, hoc pœnæ et debito pœnæ subjacuit : et etiam quidquid luit hoc modo originis : sed ipse origo esse potuit : sed non quidquid materialiter, id est, per corpulentam substantiam in eo fuit, subjacuit debito, licet pœnæ subjaceret : quia Christus fuit in lumbis ejus per corpulentam substantiam. Unde dicit Augustinus, quod fuit in eo vulnus, et medicina vulneris : hoc tamen purgatum fuit antequam assumeretur. Unde possumus dicere, quod totum in eo subjacut debito pœnæ : sed ut assumptum de eo, non subjacuit debito pœnæ : sed pœnalitatem voluntarie assumpsit, qui se-

<--- Page Split --->

omnium, et in quo omnes peccaverunt : ergo videtur, quod cum Christus pro omnibus satisfacere venerit, quod eum qui origo omnium erat, protoplastum scilicet, assumere debuit.

d contra. SED CONTRA :

non esset tunc generatione humana : quia non poterit nasci, qui natus est. Quintum et ultimum est, quod secundum hoc Christus ex persona Adae personam assumeret, et persona personam consumeret. Quae quia absurda sunt, dicendum quod Christus unum qui materiale principium vel originale esset omnium principium secundum propagationem, assumere non debuit, id est, non fuit congruum.

AD PRIMUM ergo dicendum, quod Apostolus loquitur per modum satisfactionis et meriti, et non propagationis naturae materialiter vel originaliter.

Ad aliud dicendum, quod non est simile : quia licet peccatum per essentiam et formam non sit in carne sicut in sub-jecto, tamen causaliter est in carne : quia innascitur animae ex carne : sed gratia nec essentialiter nec originaliter potest esse nisi ex Deo, et non nisi in subjecto spirituali quod est anima rationalis vel Angelus.

Ad aliud dicendum, quod licet nullus magis debeat, tamen nullus minus potest quam ille. Ad satisfactorem autem (ut supra probatum est) exigitur, quod possit et debeat : debeat ex natura, possit autem ex deitate sibi conjuncta.

C. Si homo ille potuit peccare, vel non esse Deus?

Ideo non immerito quaeritur, Utrum homo ille potuerit peccare, vel non esse Deus? Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari, potuit non esse Deus. Ergo si potuit peccare, potuit non esse Deus: quia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinctione opus est, utrum de persona, an de natura agitur'. Si enim de persona

<--- Page Split --->

agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura, discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an de ea tamquam non unita Verbo, et tamen enti, id est, an de ea secundum quod fuit unita Verbo, an de ea secundum quod esse potuit, et non unita Verbo. Non est enim ambiguum, animam illam entem unitam Verbo peccare non posse: et est sine ambiguitate verum, eamdem si esset et non unita Verbo, posse peccare.

cit Anselmus, quod id quod per se debet, solvendo illud, pro alio non satisfacit.

ARTICULUS IV.

An Deus potuit assumere hominem peccatorem ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit in secunda questione, ibi, « Ideo non immerto quaeritur, Utrum ille, etc. »

Videtur autem, quod assumere potuit hominem peccatorem : quia

SOLUTIO. Dicendum, quod in veritate peccatorem non potuit nec debuit assumere : quia hoc nec naturae Dei, nec officio mediatoris competebat, et redimendis intulisset potius redemptionis impedimentum.

AD PRIMUM ergo dicendum est, quod impotentiae est assumere peccatorem, ita quod peccato suo subjaceat assumens.

AD ALIUD dicendum, quod crudelis est misericordia, nec est misericordia, quæ miseriam auget et non abolet. Si autem Christus peccator fuisset, tanto plus fuissemus miseri : quia tunc ille in quo omnium spes erat, ut a peccato liberaret, a peccato nec sepsum liberare potuisset.

Ad aliud dicendum, quod haec non erat brevis via. Si enim prius purgasset peccatorem, et tunc assumpsisset : licet illum liberasset, nos tamen adhuc non liberasset : et idco adhuc oportuisset cum omnia facere quae fecit, et nostram naturam innocentem in utero Virginis assumendo.

<--- Page Split --->

et ita videtur, quod non repugnent ista, posse velle iniquitatem, et esse Deum.

ARTICULUS V.

An Christus potuit velle malum aut iniquitatem ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, C, « Esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeut. »

Videtur enim, quod hoc sit falsum :

SOLUTIO. Dicendum, quod Christus non potuit velle iniquitatem : et hoc non fuit coactio, sed immobilitas honestatis suae ex unione ad deitatem.

AD PRIMUM ergo dicendum, quod bonitas Christi laudabilissima fuit ex hoc quod peccare non potuit : quia hoc non posse, nobilissimum posse est : unde non sonat coactionem, sed potius immobilitatem voluntatis ex perfecta affectione circa summum bonum quam habet Christus ex unione.

AD ALIUD dicendum, quod Christus numquam mentiri potuit : et pono, quod proferat falsum, erit materialiter supposiltum suum falsum, et non cum intentione fallendi, vel significandi falsum ita esse ut pronuntiatur : falsitas enim veritati immisceri non potest.

Ad ALIUD dicendum, quod Christus numquam voluit quod Pater noluit eum velle. Quando enim Pater eum fecit hominem, voluit eum velle et ostendere se velle omnia homini naturalia : et ideo voluit eum velle quod sequebatur ex timore naturalium. Quod dixit : Si possibile est, etc., ostensivum fuit naturalis timoris : et hoc velle dummodo timor non deduceret rationem non fuit contrarium voluntati Patris, sed potius Pater voluit eum hoc velle.

Ad ID quod objicitur de Canticis, dicendum, quod intelligitur de conformitate voluntatis Dei et forma volendi, scilicet ut ex eadem charitate velimus ex qua vult Deus : in volito enim solo quandoque conformare voluntatem ad voluntatem est mortale peccatum, ut patet in fine primi libri Sententiarum, in auctoritate Augustini, de duobus filiis, quorum unus ex avaritia patrem morientem vult mori : alter ex pietate vult eum vivere, quod non vult Deus. De hac autem materia ibi plura notata sunt.

<--- Page Split --->

Ad 5.

Ad aliud dicendum, quod petiit quod voluit eum Pater petere, quando naturam passibilem dedit : et ideo nec duplex, nec difformis a Patris voiuntate osienditur.

ARTICULUS VI.

An ista sit vera, demonstrando Christum, Iste homo peccare potuit ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, C, « Hic distinctione opus est, etc. »

Videtur enim, quod haec simpliciter sit falsa, Iste homo peccare potuit.

scilicet unionem et statum comprehensoris in via, quia in via verus comprehensor fuit : cessante unione, non propter hoc deficit ratio comprehensoris : et tunc iterum peccare non potuit : ergo videtur, quod in omni sensu ista simpliciter sit neganda.

Solutio. Videtur mihi simpliciter et absolute neganda esse : et tamen Magister intelligit distinctione opus esse, non quod locutio sit multiplex, quia in veritate absolute est falsa : sed intendit, quod si questio fiat de natura, quod tunc potest intelligi unita, vel non unita : et si intelligitur non unita, tunc habebit potentiam peccandi : non ex aliquo inclinante in peccatum, sicut nos ex fomite, sed potius ex sola flexibilitate liberi arbitrii.

Et tunc ad argumentum contra factum de compr. hensione, dicendum, quod comprehensio Chrsiu fundatur super unionem, et cessante unione cessabit comprehensio in via : quia in statu patriae non sic est : sed natura humana non accipiur hic nisi soia et nuda contemplatione intellectus, qualiter numquam fuit : quia ipse faciendo eam univit, et uniendo fecit eam esse.

D. Quorumdam oppositio, quod potuerit etiam unita peccare.

Quidam tamen probare conantur etiam eam unitam Verbo posse peccare : quia liberum arbitrium habet, et ita potest flecti in utramque partem : quod frivolum est, cum et Angeli liberum arbitium habeant, et tamen gratia adeo sunt confirmati ut peccare nequeant. Quanto magis ergo ille homo cui spiritus est dalus sine mensura '? Inducunt quoque auctoritatem

<--- Page Split --->

ad probandum idem. Scriptum est enim in libro Sapientiæ : Qui potuit transgredi, et non est transgressus : facere mala, et non fecit '. Sed hoc accipiendum est secundum membra : vel partim de capite, partim de membris. De capite, Non est transgressus, et non fecit malum. De membris, Potuit transgredi, et facere malum.

SOLUTIO. Dicendum, quod Christus potestatem peccandi non habuit.

Ad alud dicendum, quod potestates malorum non sunt potestates ad mala : et ideo non eliguntur secundum quod sunt malorum, sed eliguntur secundum quod sunt potestates ad bona : quia eadem est potestas boni et mali, licet non sit nisi ad bonum : et ideo gratia illius ad quod finaliter est, dicit eam esse eligendam, et non gratia mali, quod quando est, indicat defectum ejus. Quod autem dicit, quod Deus potest prava agere, intelligitur sic, ut quidam dicunt, quod quaedam facere potest Deus, quæ nunc prava sunt : sed si faceret ea, non essent prava. Vel potest dici ipsum loqui secundum opinionem Gentilium de his quæ idola sunt.

Ad alud dicendum, quod potentia rationalis ut est potentia, est ad opposita, et sic semper fuit in Christo : unde in ipso numquam fuit ut potentia indifferenter se habens ad utrumque contrariorum.

ARTICULUS VIII.

An Christo datus sit spiritus et gratia sine mensura ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, bi, D, « Ille homo cui spiritus est datus sine mensura, etc. »

Videtur enim hoc falsum : quia

ARTICULUS VII.

An Christus potuit peccare in actu ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Quidam tamen nituntur probare, etc. »

Licet enim Christus peccare non potuerit in actu, videtur tamen potentiam peccandi habuisse, pluribus rationibus.

contra. SED CONTRA :

« Putasne, quod additum minuit, et subtractum auget, esse libertatem et partem libertatis ? » Ita dicit Anselmus, et loquitur de flexibilitate ad opposita : ergo flexibilitas minuit libertatem arbitrii si addatur ei : ergo videtur, quod non fuerit in Christo, quia nihil minuens libertatem suam profuisset nobis.

<--- Page Split --->

creatus. Si increatus, hoc esset parum dicere : quia omni ille datur homini, cui datur, sine mensura : quia ille non habet mensuram. Si autem loquimur de creato qui est gratia : hoc videtur falsum : quia essentia animae Christi finita est : ergo non est sine mensura habitus ejus.

SED CONTRA :

Ponatur, quod Christus habeat gratiam finitam, alius Sanctus quicumque sit, habebit aliquanto minorem : et cum utraque sit finita, essent proportionabiles : finitu enim ad finitum semper est proportio aliqua. Proficiat ergo ille Sanctus : ergo tantum proficere potest, quod gratia sua erit sicut gratia Christi in quantitate, quod falsum est : ergo gratia Christi etiam creata est et finita, ut videtur.

Item, Anselmus probat, quod infinitum est quod Adam abstulit Deo, et non potest recompensari nisi per infinitum bonum : sed recompensatur per meritum Christi : ergo meritum Christi est infinitum bonum, ut videtur.

SOLUTIO. Dicendum, quod gratia Christi duplex est, scilicet creata, quae est habitus animæ . et unionis, quae attingit gratiam infinitam : quia unio facit hominem esse Deum, et posse quod Deus potest. Actus autem meriti Christi attendtur penes utramque gratiam : quia aliter non esset verum quod dicit Anselmus,

quod illud non possit redimere nisi Deus. Unde dico, quod habitus animæ Christi est habitus animæ unitæ deitati, et agit in virtute illius unionis.

Dico igitur ad primum, quod est finitus habitus in sua substantia : et tamen potest in infinitum, non ex se, sed quia est habitus potentiae unitæ deitati. Unde non est smile ad quamlibet virtutem creatam simplicem, quæ non est unita : quia illa non potest in hoc quod potest Christus, propter unionem. Et per hoc patet solutio ad ultimum, quod nullus quantumcumque proficiat, potest æquare habitum illum propter unionem.

Ad m quod ante objicitur ad hoc quod sit infinitus simpliciter, dicendum quod finitus est in essentia : tamen posse ejus non accipitur tantum ex ipso, sed etiam ex unione potentiae m qua est : et ab illa parte attingit infinitum, et contrahit infinitum posse in actu, ut Anselmus probat.

Et per hoc patet solutio ad totum.

ARTICULUS 1X.

An Christus habuit potestatem transgrediendi ?

Deinde quæritur de hoc quod dicit, ibi, D, circa finem : « Qui potuit transgredi, et non est transgressus, etc. »

Hoc enim videtur esse ad augmentum laudis : et ita cum nihil laudabilium defuerit Christo, videtur quod hoc habuit : ergo potuit transgredi. Nec videtur valere solutio Magistri : quia

<--- Page Split --->

SOLUTIO. Dicendum, quod Christus potentiam transgrediendi non habuit : quia transgressio non potentia secundum quod hujusmodi, sed defectus est.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod in homine dicit laudem. non per se, sed per accidens, scilicet in quantum ex ea infertur voluntaria servatio justitiae : sed in quibus major libertas est, ratio sumitur non ex hujus potentia, sed potius ex immobilitate liberae voluntatis servantis

justitiam, sicut in Christo, et confirmatis. Aliam solutionem Magister dicit in Littera.

Ad ALIUD dicendum, quod potentia peccandi in quantum hujusmodi, non est plantata ut pars in natura nostra, sed potius est defectus consequens ex hoc quod creati sumus de nihilo : et ideo nec dicit libertatem (ut dicit Anselmus) nec perfectionem libertatis.

Ad ALIUD dicendum eodem modo, quod intelligitur de partibus integralibus, et virtutibus : sed potentia peccandi est defectus et impotentia consequens exitum rationalis naturae de nihilo : et ideo non oportuit illam assumere : quia non expediebat nobis.

E. Si Deus potuerit assumere hominem in sexu muliebri?

Solet etiam quaeri, quamvis curiose, a nonnullis, Si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum ? Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femina nasecretur, et virum assumeret: ut ita utriusque sexus liberatio ostenderetur. Unde Augustinus in libro LXXXIII Quæstionum: Hominis liberatio in utroque sexu debuit apparere: ergo quia verum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio 1. Hinc apparet, quia ille vir de femina natus est. Sapientia ergo Dei quadicitur unigenitus Filius, homine suscepto in utero et de utero Virginis, liberationem hominis indicavit.

<--- Page Split --->

fuisset filius et filia : quia hypostases communicarent sibi invicem suas propritates.

ARTICULUS X.