DISTINCTIO XV.

A. Utrum Spiritus sanctus a seipso detur ?

Hic considerandum est, cum Spiritus sanctus detur hominibus a Patre et Filio, quod est ipsum temporaliter procedere ab utroque vel mitti, utrum etiam a seipso detur? Si datur a se, et procedit vel mittitur a se. Ad quod dicimus, quia Spiritus sanctus et Deus est, et donum sive datum : et ideo dat, et datur. Dat quidem in quantum Deus, et datur in quantum donum sive datum. Cum autem donatio sive datio Spiritus sancti sit operatio Dei, et communis sit et indivisa operatio trium personarum, donatur itaque Spiritus sanctus 1 non tantum a Patre et Filio, sed etiam a seipso. Unde Augustinus in libro XV de Trinitate 2, dicit quod seipsum dat. Sicut, inquit, corpus carnis nihil est aliud quam caro, sic donum Spiritus sancti nihil est quam Spiritus sanctus. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini datur : quia Deus erat Patri et Filio coaeternus antequam cuiquam daretur : nec quia illi dant et ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det, sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est, Spiritus ubi vult spirat 3. Ecce aperte dicit quod Spiritus sanctus seipsum dat. Si enim Spiritus sanctus seipsum dare non potest, et eum Pater dare potest, et Filius : potest utique Pater dare aliquid et Filius, quod non potest Spiritus sanctus. Item, Si Pater et Filius dant Spiritum sanctum, nec ipse dat aliquid 4 : aliquid ergo Pater operatur et Filius, quod non operatur Spiritus sanctus Dat ergo Spiritus sanctus seipsum. Si autem seipsum dat, tunc et a seipso procedit et mittitur : quod utique verum est. Nam processio temporalis Spiritus sancti vel missio, ipsius est donatio, et ipsa Dei operatio. Procedit ergo Spiritus sanctus temporaliter a se, et mittitur a se : quia datur a se.

<--- Page Split --->

sus dicitur Filius, et non reprehenduntur : cum ergo hoc non possit esse nisi missio sit æterna, videtur quod mitti secundum modum convenit ab æterno : et sic erit duplex missio, æterna, et temporalis.

« Hic considerandum est, cum Spirí- tus sanctus detur hominibus, etc. »

Hic incipit pars secunda, in qua agit Magister de missione Spiritus sancti secundum comparationem ad principium missionis, quaerendo, Utrum sit missus a seipso ?

Et habet distinctio ista tres quaestiones principales . quarum prima est, an Spiritus sanctus mittitur a seipso ? et haec terminator in primo capitulo A. Secunda est de missione Filii, per quam probatur missio Spiritus sancti : et incipit ibi, B, « Ne autem mireris, etc. » Tertia est, cur Pater non legitur mitti ? et incipit ibi, N, « Hic quaeritur, Cur Pater, etc. »

Sed contra :

SOLUTIO. Dicendum ad hoc quod missio et datio non dicuntur nisi temporaliter sive ex tempore.

Ad hoc quod contra obijicitur, dicendum quod cognitio quae importatur in ratione missionis, est cognitio quae fit in effectu appropriabili personae, sicut fuit objectum in contrarium.

Ad ALIUD dicendum, quod secundum æternam generationem non dicitur missio secundum completam rationem missionis : sed habetur congruitas ad hoc quod genitus possit mitti : quia ex hoc ipso quod ab alio est, mitti potest : et hoc intendunt illi qui hoc dixerunt, et non quod missio sua fuerit ab æterno.

Ad ALIUD dicendum, quod ab æterno Spiritus dicitur donum ab aptitudine donandi : sed missio, datio, et hujusmodi nomina verbalia sunt, et respiciunt magis actum missionis qui non est nisi in tempore : et ideo non dicuntur duplicter : sicut processio quae de se magis dicit comparationem ad principium a quo, quam ad eum ad quem procedit vel procedere potest.

Solutio.

Ad 1.

Ad 2.

Ad 3.

<--- Page Split --->

ARTICULUS II.

Utrum Spiritus sanctus est Deus, et etiam donum sive datum, et utrum Spiritus sanctus datur a se ?

Deinde quæritur de hoc quod dicit in Littera primi capituli A, ibi, « Ad quod dicimus, quod Spiritus sanctus, et Deus est, et donum sive datum, etc. »

Videtur hoc esse falsum : qua

Spiritus sanctus in quantum Deus, est dans, et in quantum donum est datum.

ULTERIUS quæritur de hac, Spiritus sanctus datur a se. In hac enim præpositio a notat habitudinem causæ efficientis in re ablativi : sed Spiritus sanctus non habet aliquam habitudinem talis principii respectu sui : ergo hæc locutio est falsa, Spiritus sanctus datur a se : quam ponit Augustinus in Littera.

Si forte dicas, quod Spiritus sanctus ut æterna substantia eadem cum Patre, potest habere habitudinem respectu sui, ut est in tempore procedens. CONTRA : Hæc non conceditur, Spiritus sanctus in tempore vel hodie est a se æterno : ergo videtur, quod nullam habeat habitudinem causæ præposito : et sic locutio est falsa.

SOLUTIO. In hac quæstione sunt pluRum opiniones valde diversæ : quidam enim dicunt, quod dare et dari dicuntur duobus modis. Uno modo secundum quod intentio dantis notat auctoritatem respectu dati, et datum subauctoritatem respectu dantis : et sic Spiritus sanctus non dat se, nec donatur a se. Alio modo dicitur improprie dans pro influens, et dari pro inspirari vel immuti : et sic concedunt quod Spiritus sanctus dat se, et datur a se : quia influt se, et inspiratur a se mentibus fidelium : et hæc opi-

<--- Page Split --->

nofundatursuperilludAugustiniquodhichabetur , « SiPateretFiliusdant « Spiritumsanctum , necipsedatse : « alquidergooperaturPateretFilus « quodnonoperaturSpiritussanctus . » ExhoceniminnutAugustinus , quodcumdicit , Spiritussanctusdatse , nonintelligitnusopusinspirationisinmen - tesfidelium : ethæcestsententaanti - quorumPræpositvietGulelmi .

Aliidecunt , quoddareinaccusativonondicitauctoritatemrespectudati : sedsufficitdifferentiasecundumrationem : etideoccendunt , quodSpiritussanctusutinseconsideratur , dansest , etdatusestsecundumquodestinistovelillocujusnenteminhabitat : etillinoncon - cedunt , quodidemsutdarequodmittere , velprocedere : etdicunt , quodidempot - estessedansetdatum , etquodnonse - quunturraltonesinducte .

Tertiidicunt , qubusvideturmihima - gsesseconsentiendum , quodduplexestdansetdatum : ponuntenimistaquan - doquedominium , etinquoestdomi - niumilludvelquasidominium : quanondatalquisnusicujusdominusest , etinquohabetauctoritatem . HocmodonecPaterdat , necFilius , neeSpiritussanctusSpritumsanctum . Quandoqueautemdicturdansrespectudati , nonapotestatedominu , sedaviamoris : sicutestdatiointeramicos , inquadationeunusdatbenealiiquodhabet , etquodipseest , sicutdicitamicusadamicum , Egodometib : ethocmodocumSpi - ritussanctussitdonuminquoomniadonadonantur , conceduntquodSpiritussanctusdatse . Sienumininferioribus , inquuntilli , amicusamicodatso : etsiamormedusquiestintercos , essetper - sonaperfecta , seipsumuterqueamico - rumdaretintegrum : itacumindivinisSpiritussanctussitamor , dicuntquodipsedatseipsum , ethocvideturmagisprobabile .

Secundumhocergorespondeoadpri - m u m , quoddansetdatumsecundumprimamintentionemdicuntsubstantia -

lem distinctionem dantis et dati, sed non secundum secundam.

Adaluddicendum , quodindonationeSpiritussanctiduosunt . Unumquodestdonumprincipale , quodestSpiritussan - ctusdatus : aliudestdonumquoddaturinillo , etcumillo . Inillo , d i c o , quiaipsesecundumAugustinumestdonuminquoomniadonadonantur : cumilloautemideodico , quiagratiainfunditurSpiritussancti , etrespectuilliusquodda - turindonoSpiritussancti , etcumipso , ponituroperatoPatrisetFliietSpiri - tussanct : quahocesteffectusincrea - turasubstantaliterdifferensaSpiritusancto .

Adaluddicendum , quodquidquiddatursecundumquoddanshabetdomi - numsuperdatum , etexrationeauctori - tatisetdominiihabetauctoritatemdandihoc : velseparaturabeoloco , velusu , veltransitincommunitatemalterusdo - m n n i : sednonindationeubiratodan - tisnonfundaturnisiinamore : quaibidansremanettotus , ettotusdatural - terietaseipso , utpruspatuitinexem - ploamicorumetamoriseorum , siilleamoressetpersona , etsedonareposset .

Adaluddicendum , quodpersonalaterestdonumetabæternoperaptitudinemdonandi , utdicitAugustnus : sedlicetabæternositdonum , etpersona , nontamenratiodonisceundummodumsu - gnificandestratopersonæ : quado - numdicturabaptitudinedonabilitatuspassivæ , selicetquoddonaripossit : p e r - sonaautemdicturinseEtideoinquantumestpersonaetDeus , habetvir - tutemdandiactive : etinquantumestdonum , habetcongrutatemutdeturpas - s i v e . Etideoinargumentoilloinciditfallaciaaccidentis . qualicetpersonaetDeusetdonumsitSpiritussanctusabæterno , nontamenoportet , quodomnequodeiconventinquantumestdonum , conveniateieademrationeinquantumestunapersonainTrinitate .

Adiemdicendum , quodhectdatumsecundumactumnonsitintempore ,

<--- Page Split --->

tamen non sequitur, quod nullum æternum conveniat ei: potest enim æternum esse ratio ejus quod lit in tempore: sicut omne donum est ratio quare dari possit in tempore.

Ad aliud dicendum, quod hæc est falsa, quod in omni donatone sit auctoritas dantis super donatum: hæc enim propositio non est vera nisi in illa donatione ubi ratio donationis est potestas ex dominio super donatum, vel ex auctoritate : talis autem non est hic, ut patuit.

Ad aliud dicendum similiter, quod esse datum in donatione cujus ratio fundatur in potestate dominii vel auctoritatis, dicit ut procedens a dante : sed non illud quod fundatur in vi amoris amicitiæ.

ibi ubi dicit : « Non enim dici potest non esse suæ potestatis, de quo scriptum est, Spiritus ubi vult spirat » . Quasi diceret : In libertate voluntatis habet, quod se det : et hæc libertas non ponit auctoritatem respectu sui, sed consistit ibi vi amoris eorum quibus se dat.

ARTICULUS III.

Utrum nullum donum detur nisi Spuritus sanctus, et utrum corpus carnis sit aliud quam caro ?

Ad id quod ulterius quaeritur, Utrum Spiritus sanctus detur a se ? inveniuntur diversificari Doctores. Quidam enim dicunt passivam minus propriam quam activam, propter rationem quam tangit objectio. Alii econtra dicunt activam minus propriam quam passivam : quia dicunt, quod habitudo prepositionis a refertur ad effectum connotatum : cujus causa est Spiritus sanctus, sicut et Pater. Mihi videtur, quod passiva sit vera, et minus propria quam activa, sicut dicunt primi : et habitudo prepositionis non notat tunc causam respectu effectus, quia effectus non supponitur in re sui causalis, sed potus Spiritus sanctus : sed notat preposito secundum hoc non auctoritatem, sed potestatem dandi ex vi anioris vel virtute : et ex hoc non potest inferri, datur a se : ergo est a se : vel ergo habet auctoritatem respectu sui : vel ergo habet rationem principii respectu suiipsius : quia illa non exigit talis donatio, cujus potestas tota in libertate voluntatis et amoris consistit. Hunc sensum videtur confirmare intentio Littera : quia cum debeat probare, quod potest dare se, inducit quod est sua potestatis et libertatis

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Sicut corpus carnis nihil aliud est quam caro, etc. »

SOLUTIO. Dicendum, quod Augustinus Soluto. non intendit negare quin multa creata Ad. I. dentur cum Spiritu sancto, et in Spi-

<--- Page Split --->

ritu : sed intendit dicere, quod in nomine et constructione nihil aliud significatur quam Spiritus sanctus : cum enim dicitur donum Spiritus sanctu, propter transitionem obliqui crederet aliquis quod divinitas esset inter obliquum et rectum. Unde vult Augustnus, quod obliquus cum recto intransitivam habeat constructionem : sicut cum dicitur, corpus carnis vel creatura simul.

ARTICULUS V.

Quæritur, an veræ sint illæ tres propositiones, scilicet Spiritus mittut se, et Spiritus mittitur a se, et Spiritus procedit a se ?

Ad ultimum dicendum, quod Augustinus vocat corpus quodlibet quod habet trinam dimensionem : et sic corpus carnis est caro, et corpus ossis est os : et non vocat corpus animatum quod componitur ex organis dissimilibus diversis.

ARTICULUS IV.

Utrum potest Pater aliquid quod non Spiritus sanctus ?

Deinde quæritur de hoc argumento quod facit, ibi, « Su enim Spiritus sanctus seipsum dare non potest, etc. »

Videtur enim non valere : quia Spiritus sanctus non potest spirare Spiritum sanctum : et eum Pater potest spirare : et tamen ex hoc non sequitur, quod Pater possit vel faciat aliquid quod non possit vel faciat Spiritus sanctus, cum spirare non sit aliquid, sed ad aliquid : ergo a simili et hoc non valet, cum secundum Magistrum idem sit dare quod procedere temporaliter.

Deinde quærtur de hoc quod dicit : « Si autem seipsum dat, tunc et a seipso procedit et mittitur, etc. »

Est enim hic dubum, Si Spiritus sanctus mittat se ? Et si ista aliquo modo concedtur, dubia adhuc erit ista, Si Spiritus sanctus mittitur a se ? Et si ambe iste in aliquo sensu concedantur, adhuc remanet haec dubia, Si Spiritus sanctus procedit a se ?

Videtur enim haec esse falsa, Spiritus sanctus mittit se.

Solutio. Dicendum, quod hic tenet argumentum propter connotatum in creatura, quod clauditur in intellectu ejus quod est dare : hoc enim operari est eorum quæ subjiciuntur potentiae : et ideo si ab hoc excluderetur Spiritus sanctus, sequeretur quod aliquid posset Pater quod non posset Spiritus sanctus.

Si forte dicas, ut supra, quod est potestas collationis ex vi amoris, et ex vi

<--- Page Split --->

auctoritatis : et ex vi amoris mittit se Spiritus sanctus, sicut etiam dat se. CONTRA : Dare de sua intentione non duct comparationem ad processionem aeternam, cum infra concedatur haec, Pater dat se : mitti autem inclusam habet in se processionem : ergo non est simile : quia nec ex vi amoris, nec ex ratione auctoritatis vel domini Spiritus sanctus habet quod sit a seipso : ergo nullo modo mittit se, ut videtur.

Si forte dicas, quod in veritate ista locutio falsa est, nec eam ponit Augustnus sed Magister . et quod Magister in hoc falsum dicit. CONTRA : Augustinus dicit : « Spiritus mittit se, et dat se 1. » Ergo non tantum Magister hoc dicit, sed et Augustinus.

Чист. 1.

ULTERIUS quaeritur de ista, Spiritus sanctus mittitur a se.

SED CONTRA : Augustinus dicit. « Tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest 2. » Et haec auctoritas infra in hac eadem distinctione ponitur in Littera. Sed talem cognitionem facit in nobis Spiritus sanctus : et vere dicitur, quod haec cognitio est a Spiritu sancto et mittitur ab eo : ergo videtur, si hoc est eum mitti, quod vere mittatur a seipso.

Чист. 2.

ULTERIUS quaeritur de ista, Spiritus sanctus procedit a se. Haec enim videtur

falsa : eo quod secundum supra dicta, procedere non ponit comparationem nisi ad principium a quo : cum ergo ipse Spiritus sanctus non sit principium sui, videtur quod nullo modo a se procedat.

Si dicatur, quod non procedat a se simpliciter, sed procedit a se in creaturam.

CONTRA :

SOLUTIO. Sicut diximus in principio istius distinctionis, super expositione et veritate et proprietate istarum locutionum, discors Doctorum invenitur sententia. Sunt qui rationibus supra inductis, dicunt omnes istas esse falsas, Spiritus mittit se, Spiritus mittitur a se, Spiritus procedit a se : et dicunt quod si in auctoritate inveniantur, exponendae sunt sic, Spiritus mittit se, id est, a Spiritu est effectus in quo cognoscitur missus. Sed quia in auctoritatibus Sanctorum inve-

<--- Page Split --->

nuntur expresse, et hic a Magistro conceduntur, difficile videtur mihi quod dicantur falsæ. Unde alii dicunt, quod mittere et procedere dupliciter dicuntur, scilicet propre, et improprie. Proprie, quando dicit distinctionem nuntii, et nuntiantus : et sic non sumitur in istis locutionibus. Quandoque autem mittere idem est quod dare : et sic sumitur minus proprie : et in hoc sensu concedunt istas, et hoc volunt trahere ex Littera, ubi Magister dicit, quod Spiritus sanctus dat se, et datur a se : quod est ipsum temporaliter procedere et mutu. Aliorum sententia est, quod non est intentio Augustini et Magistri dicere, quod et dare vel mittere sint idem, nisi secundum rationem et suppositum, non autem secundum intentionem : et illi dicunt, quod cum dicitur, Spiritus sanctus mittit se, duo importantur in verbo. Unum ex principali significato verbi : quia mittit significat missionem, sicut ambulat ambulationem. Aliud est quod est in verbo, scilicet actus effectivus illius connotat, quod confertur in tempore ei cui fit missio : et ideo dicunt, cum dicitur, Spiritus sanctus mittit se, quod Spiritus sanctus non reddit suppositum verbo nisi gratia secundi. Cum autem addtur se, transit actus hujus verbi, mittit, in duo : quorum unum est in altero : et ideo sunt ut unum conjunctum : actus enim effectivus connotati transit super id quod efficitur in ipsa missione : sed quia in illo manifestatur Spiritus, ut in eo speciali modo existens, ideo etiam transit super Spiritum non simpliciter, sed secundum quod specialiter in illo existit : ut ipsa missione temporali non fiat Spiritus simpliciter, sed fiat ut ibi existat hoc modo quo prius ibi non fuit, et hoc per rationem illius effecti ostendatur : sicut etiam dicimus quod Verbum non est factum, sed tamen est factum secundum carnem, ita hic Spiritus non fit missione, sed fit ipsa missione quod est in isto aliter quam prius : et hæc opinio magis concordat cum dictis Sanctorum :

et ideo magis placet mihi. Est ergo sensus, Spiritus sanctus mittit se, id est, a collatione Spiritus qua se dat, est effectus in quo manifestatur Spiritum esse ab alio, et in isto cui mittitur : quia principale significatum verbi ex ipsa missione ostendit ab alio esse :. quia aliter non conveniret ei mitti a se.

Ad objecta ergo dicendum per ordinem.

Ad PRIMUM, quod Spiritus mittit se : et bene concedo, quod missio passiva facit cognosci quod missus ab alio sit : activa autem, quod missus ab illo sit qui mittitur : sed jam dictum est, quod gratia principalis significati non egreditur actus missionis a supposito locutionis, sed gratia actus causantis effectus illos in quibus cognoscitur ab alio esse : et ideo pronomen ostendit inesse Spiritui sancto missionem passivam, suppositum autem non ostendit inesse missionem activam : et sub hoc modo sensus est, Spiritus mittit se, id est, a Spiritus collatione in qua dat se, est effectus in quo cognoscitur quod ab alio sit : et hoc verum est.

Ad ALIUD dicendum, quod suppositum in illo actu cujus suppositum est, non quaerit auctoritatem in apposito : quia hæc missio est ex potestate amoris, non ex potestate auctoritatis vel dominii, ut superus in alia quaestione dictum est.

Ad ALIUD dicendum, quod hoc est verum, quod mittere et mitti gratia principalis significati exigunt distinctas personas : sed non gratia alterius actus qui ibi etiam est communis trium personarum, scilicet collationis effectivæ illius doni in quo fit ut insit Spiritus sanctus : et ideo non oportet, quod Spiritus sanctus distinguatur a se.

Ad ALIUD dicendum, quod aliud est in Patre : quia in Patre principale significatum verbi quod est missio passiva in quantum tenet se ex parte appositi, nec respectu sui, nec respectu alicujus salvari potest : quia nullo modo est ab alio ut mitti possit : et ideo non potest signifi-

<--- Page Split --->

cari esse ab alio. Sed in Filio et Spiritu sancto significatum verbi passivum salvatur secundum quod transit in pronomen reciprocum : licet non salvetur respectu illius suppositi, sed absolute respectu suppositu quod intelligituro perari cum supposito eumdem actum : quia actus denotans effectum in creatura communis est trium personarum : et omnes personae supponuntur in locutione ex natura verbi, licet tantum una significetur in locutione : et ideo verbum id quoad actum donationis habet omnes pro supposito : sed quoad actum quem addit missio, habet pro supposito personas quibus convenit missio.

Si autem tu quæras, Quare magis exprimitur ibi una persona, quam alia, si actus ille communis est? Responsio, quod hoc fit, eo quod actus ille magis per approprationem ostensivus est unius personæ quam alterius : ut sapientia collata ostendti Filium, et gratia Spiritum sanctum.

factam : sicut de aliquo spontaneo dicitur, ipse facit se facere hoc, qua facit hoc ex libertate suæ voluntatis et ex amore.

Ad 10 quod ulterius quæritur de ista, Ad 2. quest Spiritus sanctus procedit a se : dico, quod meo judicio ista minus habet proprietatis, quam aliqua aliarum : tamen quia Sanctus eam dicit, concedo eam sub hoc sensu, quod intelligatur de processione passiva temporali : et tunc expono eam sicut etiam illam aliam, Spiritus sanctus mittit se. Quia licet processio non dicat nisi comparatonem ad principium a quo, tamen quando additur determinalio temporalis, additur etiam comparatio ad effectum, et ad eum in quem procedit.

Ad 11 autem quod contra objicitur, dicendum quod processio temporalis ostendit æternam : sed non ostendit eam esse ab eodem supposito quod significatur in locutione, ut prius dictum est.

Ad 12 quod ulterius quæritur de ista, Spiritus sanctus mittitur a se : dico sine præjudicio, quod hæc est magis impropria, quam activa, propter duo : quia hic significatur passive missio respectu sui, et quia ponitur præpositio denotans principium : tamen concedere oportet, eo quod Sancti eam ponunt : et tunc conceditur sub eodem sensu, quod dividatur verbum secundum actus importatos, scilicet collationis, et missionis : et referatur secundum unum actum ad suppositum Spiritus sancti, et ad alias personas, quamvis ei conveniat appropriate : et secundum alium actum referatur ad personas secundum intellectum secum operantes. Et per hoc patet solutio ad totum quod contra illam propositionem objiciebatur.

Et nota, quod sunt quidam breviter et leviter se hic expedientes, et dicunt, quod proprie Pater et Filius mittunt Spiritum sanctum, sed Spiritus sanctus non proprie mittit se : et ideo dicitur mittere se, quia approbat suam missionem ab illis

Ad aliud dicendum, quod cum dicitur temporalis, non ponitur per hoc in specie aliqua processio Spiritus sancti : non enim advenit ut differentia, sed potius ut accidens, non processioni in se, sed accidit ei ex parte termini in quem est processio temporalis : et ideo etiam dirimit rationem ipsius : quia processio temporalis est processio secundum quid.

Et si tu objicias, quod secundum hoc non debet inferre eam. Dicendum, quod non dirimit in actu processionis, sed potius in modo significandi eam : qua temporalis potest significari in supposito cui non convenit, ut cum dicitur, Spiritus procedit a se, non convenit processio passiva æterna huic supposito quod agens eam significatur, nisi gratia actus donationis effectus in quo Spiritus est et datur, et non gratia significati principalis : et ideo etiam quoad hoc non infert eam. Non enim possum inferre, Spiritus procedit a se temporaliter, ergo procedit a se : sed sic, ergo procedit a quocumque procedat.

<--- Page Split --->

Ad alud dicendum, quod non est modus iste qui respicat principale significatum in verbo, ut specificando ipsum, sed potius dirimendo eum, ut in supposto talu significatur, ut dictum est.

Ad ultimum dicendum, quod non est simile de Patre : et hujus ratio prius dicta est : quia principale significatum actus non habet in ipso locum respectu alcuius suppositi.

B. Von est mirum si Spiritus sanctus dicatur mitti vel procedere a secum etiam Filius dicatur mitti a se.

Ne autem mireris, quod Spiritus sanctus dicitur mitti vel procedere a se. Nam et de Filio dicit Augustnus in libro II de Trinitate, quod non tantum a Patre missus est, sed etiam a seipso et a Spiritu sancto 1 : quaerens, quomodo Filius vel Spiritus sanctus sit missus, cum uterque sit ubique tamquam Deus? Nam uterque, inquit Augustinus, legitur missus. De Spiritu sancto enim legitur, Quem mittet Pater in nomine meo 2. Et iterum, Si abiero, mittum eum ad vos 3. Et Filius de se dicit : Exivi a Patre, et veni in mundum 4. Et Apostolus dicit : Misit Deus Filium suum 5. In Propheta autem scriptum est ex persona Dei, Colum et terram ego impleo 6. Itaque ubique Deus est, ubique ergo est Filius, ubique etiam est Spiritus sanctus. Illuc ergo missus est Filius et Spiritus sanctus ubi erat.

DIVISIO TEXTUS.

Deinde quaeritur de secunda parte quae incipit ibi, « Ne autem mireris, etc. » Totus enim tractatus de missione Filii inducitur, ut probetur missio Spiritus sancti.

Dividitur autem in duas partes. In prima ostendit quis misit Filium. In secun-

da declarat modos suae missionis, ibi, 1, « Hic quaeritur, Utrum semel tantum, etc. » 1

Prima subdividitur in tres partes. In prima ostendit, quod mitti Deum a Deo est possibile. In secunda per verba Ambrosi et Augustini, ostendit Filium esse nussum a Spiritu sancto, ibi, D, « Et quod a Spiritu sancto Filius missus sit, etc. » In tertia ostendit, quod etiam a se missus est, ibi, E, « Deinde ostendit esse datum etiam a seipso, etc. »

<--- Page Split --->

ARTICULUS VI.

ARTICULUS VII.

An missio Filii magis sit mani/esta, quam missio Spiritus sancti ?

Utrum quælbet persona divina potest mitti, et quid signfucent hæc verba, mittere et mitti ?

Solutio . Dicendum , quodestratioasimiliconfirmatoperauctoritatem , quiavirtuteauctoritatisaccipitformaminfe - rendisuumsimile . Veldicendum , quodmissioFiliimagisestmanifesta , quamSpiritus : etideoprobaturillaperis - t a m . Veldicatur , quodestaminori : quiaFilioquantumestderationeprincipiimagisconvenitmittere , quamSpirituisancto : secundumquodmagisconvenit , quodpluribusrationibusconvenit , quamidquodpaucioribus .

A d objectum contra, dicendum quod licet in Christo sint diversæ naturae, tamen mittere et mitti non convenit nisi personæ : sed verum est, quod convenit ei gratia naturamum quæ sunt in ipso : et sic etiam convenit Spiritui sancto dare et dari, ut supra dictum est, licet non conveniat ei facere et fieri, eo quod affecibus in quibus datur, non unitur. Unde licet Filius in carne non esset factus, adhuc in carne esset datus, dum in carne illa fuisset, sicut Spiritus essentialiter est in donis in quibus datur.

Deinde quæritur de hoc quod dicit, in fine cap. B, « Iluc ergo missus est Filius et Spiritus sanctus ubi erat. »

Si forte dicas, quod venit per unitatem naturae, sed non per effectum connotatum in creatura : hoc falsum est, quia ille effectus est communiter et indivisibiliter trium.

GRATIAhujusulteriusquæritur , QuidQuæstunc . significenthujusmodiverba , mittere , etmitti ?

<--- Page Split --->

significent principi commendationem : ergo sunt notionalia. Hoc idem videtur per hoc, quod non omnibus conveniunt : quia mitti non convenit Patri : ergo est distinctum et notionale.

Sed contra. SED CONTRA :

sancit fiat in mentem, quod semper mittens est cum misso. De primo dicit Christus : Qui me misit, mecum est, et non reliquit me solum : quia ego quæ placita sunt ei facio semper 1. De secundo ,ipse idem dicit : Ad cum veniemus (scilicet ego et Pater et Spiritus sanctus), et mansionem apud eum faciemus 2. Sed tamen in argumento cavendum est, quod licet Pater sit unum cum Filio, tamen non est idem cum Filio, nisi neutraliter ly idem accipiatur.

Ad m quod contra objicitur, dicendum quod non superfluit missio, nec destruitur ratio missi : quia missio est (ut supra dictum est) ostendens fidem secundum distinctionem personarum, quam ostendit in effectu appropriabili uni magis quam alii : sed verum est, quod superflueret, si ad nihil aliud esset nisi ut Pater (quia alias venire non posset per Filium missum, et per Spiritum sanctum) veniret ad nos. Hoc enim absurdum esset et infidele sentire. Pater enim per seipsum venire potest, sicut et Filius, et Spiritus sanctus. Sed utilis est nobis missio, ut dictum est : quia ostendit nobis fidem distinctionis personarum.

Solutio. Solutio. Dicendum ad primum, quod Ad 1. Hieronymus aut loquitur de missione corporali, aut intelligit quod intus est per indistinctionem personæ et naturae, quod hoc mitti non potest : sed primum videtur esse de intellectu Hieronymi, quia dicit quod sociatum est in corpore, quod hoc mitti non potest.

Ad 2. Ad aliud dicendum, quod in missione spirituali ubi missio non est loci mutatio, sed novi effectus in quo persona cognoscatur acceptio, non exigitur loci mutatio : quia loci mutatio est propter imperfectionem missi, qui in omni loco id ad quod mittitur causare non potest, quia non est ubique.

Ad object. Ad aliud dicendum, quod hoc bene concedo, sive missio Filii fiat in mundum, sive missio Filii simul et Spiritus

Ad m quod ulterius quæritur, diversimode respondetur a Doctoribus. Quidam enim dicunt, quod haec verba principaliter dicunt distinctionem, et secundario essentiam gratia effectus connotati. Quidam autem dicunt e converso : et puto, quod illi verius dicunt. Est enim quoddam essentialiter essentiale ut essentia, substantia, et hujusmodi : et quoddam est personaliter personale, ut Pater generans : et quoddam personaliter essentiale, ut Deus de Deo : et quoddam essentialiter notionale, vel personale, ut mittere, et mitti : haec enim gratia effetus super quem est actus importatus per verbum, dicunt essentiam divinam, et consignificant ex modo suæ significationis distinctionem personarum.

<--- Page Split --->

I object. Et per hoc patet solutio ad omnia objecta : quia notionale consignificatum facit, quod non omnibus personis convenit

mittere, et mitti : effectus autem facit, quod conveniunt ex tempore, et quod referuntur ad essentiam divinam.

C. Quomodo intelligenda sit missio utriusque ?

Quocirca quaerendum est, Quomodo intelligatur missio Filii vel Spiritu sancti ? Pater enim solus (inquit Augustinus in eodem 1) nusquam legitur missus, sed Filius, et Spiritus sanctus. Et de Filio primo videamus quomodo missum eum Apostolus dicat: Misit Deus Filium suum, factum ex muliere 2 : ubi satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, quia Pater intelligitur misisse eum cum fecit ex femina : quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit Filium missum a Patre et Spiritu sancto.

non tamen incarnari : non ergo eo ipso missus est, quo factus est.

Ad hoc dicendum, quod ideo dicit hoc Augustinus, quia missio Filii in mundum, cognoscitur ex hoc quod caro factus est : quia illa missio conjuncta est secundum rem incarnationi, licet alia sit intentio unius et alterius.

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Ostendit ipso eo missum Filium, quo factum, etc. »

Ad id quod obiicitur, dicendum quod missio in mundum non potest saepius fieri : sed missio in mentem saepius, ut infra Magister ostendet in Littera.

Ad aliud dicendum, quod Spiritui sancto non convenit in mundum mitti : quia hoc conjunctum est ad incarnari : et de illa missione quae est in mundum, loquitur hic Augustinus.

1 S. AUGUSTINUS, Lib. II de Trinitate, cap. 3.

2 Ad Galat. iv, 4

<--- Page Split --->

D. Quod a Spiritu sancto Filius sit missus, auctoritatibus confirmatur.

Et quod a Spiritu sancto Filius sit missus (ut ait Augustinus in eodem) auctoritatibus confirmatur. Ipse Christus dicit per Isaiam : Nunc Dominus Deus misit me, et Spiritus ejus 1. De hoc Ambrosius in libro III de Spiritu sancto 2 ita ait : Quis est qui dicit, Me misit Dominus et Spiritus ejus : nisi qui venit a Patre, ut salvos faceret peccatores, id est, Christus : ergo et Pater Filium misit, et Spiritius sanctus. Idem, in eodem : Datus est a Patre, ut Isaias dicit, Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis 3. Datus est, audeo dicere, et a Spiritu, quia et a Spiritu sancto missus est. Dicit enim Filius Dei : Spiritus Domini super me, propter quod unxit me : evangeliezare pauperibus misit me, praedicare calpivis remissionem, etc. 4. Quod cum de libro Isaiae legeret, ait in Evangelio : Hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris 5, ut de se dictum esse signaret. Bene autem dixit, super me : quia quasi filius hominis et unctus est, et missus ad prædicandum. Nam secundum divinitatem non super Christum est Spiritus, sed in Christo 6. Ecce his verbis ostendit Ambrosius Filium esse missum et datum nobis, non tantum a Patre, sed etiam a Spiritus sancto.

ARTICULUS IX.

cundum hominem, secundum quod etiam minor est Patre et Spiritu sancto, et seipso.

Utrum conveniat Spiritui sancto mittere vel dare Filium?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Nunc Dominus Deus misit me, et Spiritus ejus, etc. » Ex hoc enim vult probare, quod missus sit a Spiritu sancto : etsi dicatur, quod hoc convenit ei se-

QUERATUR juxta hoc, Utrum conveniat Spiritui sancto mittere Filium in mentem ? Videtur, quod sic :

1 Isa. xlviii, 16.

2 S AMBROSIUS. Lib. II de Spiritu Sancto, cap. 1.

3 Vulg. habet, Isa. ix, 6 : Parvulus natus est nobis, et Filius datus est nobis.

4 Vulg. habet, Isa. lxi, 1 : Spvritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me : ad an-

nuntiandum manusetis misit me, ut mederer contrtus corde, et praedicarem captivis indulgentiam, et clausis apertonem, etc. Cf. Luc. iv, 18 et 19.

1 Luc. xvii, 21.

6 S. AMBROSIUS, Lib. II, de Spiritu Sancto, cap. 1.

<--- Page Split --->

ut videtur Magister hic dicere : sed Filius ab alio est : ergo convenit ei mitti ab unaquaque personarum : ergo potest concedi, quod Spiritus sanctus mittat Filium.

SED CONTRA : Nec Filius est a Spiritu sancto : nec etiam Spiritus sanctus operatur per Filium, qua præpositio nullam posset notare habitudinem principi respectu Filii : cum ergo non sint plura in locutione, quam significatum missionis, et effectus in creatura, non videtur esse concedenda hæc, Spiritus sanctus mittit Filium.

PRÆTEREA hæc non videtur esse concedenda, Spiritus sanctus mittit Filium in carnem : aliud enim est in carnem mittere, et aliud est in carne existentem mittere. In carnem enim mittere non convenit nisi existentem præter carnem. et sic non convenit mittere Filium nisi secundum quod est æterna persona : sic autem Spiritus non habet auctoritatem respectu ipsius : ergo videtur, quod Spiritus sanctus non mittit eum in carnem nec in mentem.

propter rationes inductas : et hæc est sententia Gulielmi Antissiodorensis : et trahitur ex Littera, ubi dicit Ambrosius : « Bene dicit, Spiritus Domini super me » : « quia quasi filius hominis et unctus est, « et missus ad prædicandum. » Unde innuitur, quod Sancti de illa sola missione loquuntur, quando dicunt Spiritum sanctum mittere Filium.

Alii sunt qui aliter dicunt, consentientes quod cuilibet personæ convenit mittere, sed non cuilibet convenit mitti : mitti enim non convenit Patri, sed Filio et Spiritui sancto. Unde quælibet persona potest mittere illam cui mitti convenit : et hoc ideo, quia ly mittere non dicit auctoritatem in suo supposito respectu ejus super quod transit actus verbi, in quo est missio passiva : sed recipit suppositum gratia actus communis qui causat effectum connotatum in quo cognoscitur persona missa : et quia hoc videntur sentire Sancti qui probant missionem per comparationem istius effectus, ideo magis placet nobis ista opinio : consentiamus igitur primis duabus rationibus hoc probantibus.

ULTERIUS quæritur, si Spiritus sanctus dat Filium ?

Videtur, quod non : quia dans in dato aut habet potestatem auctoritatis, aut amoris. Primam autem non habet Spiritus sanctus in Filio : sed videtur, quod nec secundam, quia Filius non est donum amoris, imo hoc est Spiritus sanctus, et cum donum amoris hujusmodi efficiat potestatem, non videtur hoc convenire Spiritui sancto respectu Filii, sed potius Filio respectu Spiritus sancti.

SOLUTIO. Dicendum, quod quidam distinguunt hic triplicem missionem, scilicet in mentem, et in carnem, et ad prædicandum : et dicunt, quod Spiritus sanctus non mittit Filium duabus missionibus primis, sed tertia : et hoc dicunt

Ad uo quod contra objicitur, quod Filius nec est a Spiritu sancto : nec etiam Spiritus sanctus operatur per ipsum : dicendum, quod verum est : sed hoc non exigitur ad mitti a Spiritu : sed sufficit, quod Spiritus sanctus operetur effectum in quo sit et cognoscatur Filius ens ab alio, ut supra diximus.

Ad uo quod quæritur, Utrum mittat eum in carnem ? Dicendum secundum hanc opinionem, quod sic : quia operatur carnem in qua cognoscitur : et est Filius ens ab alio : et hoc non exigit auctoritatem aliquam in supposito verbi respectu materiae actus, sive respectu appositi.

Ad hoc quod ulterius quæritur, Utrum Ad quæst.3 Spiritus sanctus det Filium ? Concedo

<--- Page Split --->

quod sic in eodem sensu : et non oportet, quod sit aliqua potestas vel auctoritas significata in Spiritu sancto respectu Filii : quia cum dicitur, Spiritus sanctus dat Filium, non suppont ly Spiritus verbo nisi quantum ad actum effectivum connotati effectus, ut prius habitum est : in quo tamen effectu accipitur Filius ens ab alio : et sic planum est respondere ad omnia.

ARTICULUS X.

An Spiritus potest dici Spiritus Christi, et in Christo ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit :

« Secundum divinitatem non super Christistum est Spiritus, sed in Christo. »

Ex hoc enim videtur innuere opinionem Graecorum esse veram, quod Spiritus sit Christi, sicut etiam in ipso requiescens, et a Patre indistanter procedens.

SOLUTIO. Ly in habet notare multas habitudines, scilicet identitatem naturae, secundum quam quælibet persona est in alia : et habet notare simultatem nature, secundum quod unum relativorum simul habet esse cum alio, et in intellectu ejus : et hoc modo intelligit Spiritum esse in Christo : et ex hoc sequitur Spiritum esse a Christo, ut supra probatum est 1.

E. Quod Filius sit datus etiam a seipso.

Deinde ostendit esse datum etiam a seipso, ita dicens in eodem libro : Cum enim non diffinitum fuerit per Prophetam a quo datus est Filius, ostenditur datus gratia Trinitatis, ut etiam ipse Filius se dederit 2. Ecce hic dicit, quod Filius se dedit : quia Trinitas eum dedit. Si autem Filius a se datus est, a se ergo missus est, et a se processit. Et hoc utique verum est, et concedi oportet, cum ejus missio sit divina operatio.

ARTICULUS XI.

Utrum hæc sit concedenda, Trinitas mittit se vel dat se : et utrum Pater mittat Filium, et Filius mittat se et Spiritum : et Spiritus mittat se et Filium : et utrum Pater, Filius, et Spiritus sanctus mittant Filium et Spiritum sanctum.

« Trinitas eum dedit. » Quæritur enim juxta hoc, si hæc concedenda sit Trinitas mittit se ? Et videtur, quod non.

CONTRA :

Deinde quaeritur de hoc quod dicit :

4 Cf. Supra, Dist. IV.

2 S. AUBROSIrS, Lib. II de Spiirtu Sancto,

cap. 1.

<--- Page Split --->

bitur mentibus fidelum : cum ergo non illabatur nisi immissa, videtur quod ipsa mittit se.

Quærit 1 ULTERIUS quæro, Si Trinitas dat se ? Videtur, quod non : quia non habet aliquam auctoritatem respectu sui.

Quærit. 2. QUÆRITUR ulterius, Si Pater mittit se et Spiritum sanctum, et Spiritus sanctus mittit se et Filium secundum supra dicta : utrum pluraliter possum inferre : ergo Pater et Filius et Spiritus sanctus mittunt Filium et Spiritum sanctum ?

Videtur, quod sic : quia singulare geminatum infert suum plurale : in præmissis autem geminantur singulares missiones : ergo infert plurale.

hæc non est concedenda, Trinitas mittit se, eo quod Trinitas non sit ab alio, sicut probant primæ duæ rationes.

Ad 10 quod contra objicitur, dicenAd object. dum quod procedit ab insufficienti : non enim sufficit operatio effectus in quo cognoscatur : sed oportet, quod cognoscatur ab alio esse, et quod sit ab alio ex ipsa ratione missionis passivæ : nec imago est talis effectus qualis exigitur ad missionem, quia ille est effectus revocans et sanctificans creaturam, quæ aberraret nisi ad ipsam mitteretur, ut supra per verba Augustin probatum est.

Ad 10 quod ulterius quæritur, dicenAd quest 1. dum quod Trinitas dat se, secundum quod dare dicit potestatem dandi ex amore solo : hanc enim potestatem quilibet habet respectu sui in collatione sui ei quem amat : et per hoc etiam patet solutio ad id quod contra posset objici.

Sed contra. Sed contra : Cum dico, Pater mittit Filium et Spiritum sanctum, in supposito verbi notatur auctoritas respectu appositi, et etiam operatio effectus connotati : cum autem dico, Filius mittit se et Spiritum sanctum, vel e converso, non semper notari potest auctoritas : ergo in alia et alia ratione accipitur ly mitti : sed plura dicta æquivoce non inferunt aliquod plurale : non enim sequitur, hoc est canis marinus, et cœlestis : ergo sunt hæc canes : ergo videtur, quod non po-sum inferre pluraliter.

Ad 10 quod ulterius quæritur, Utrum Ad quest. 2. Pater et Filius et Spiritus sanctus simul mittant? Quidam ratione inducta dicunt, quod non : sed non video, quare non possit concedi, quod simul mittunt : præcipue cum habeamus in Littera, quod Filius cum Patre et Spiritu sancto se mittit.

Ad 10 ergo quod contra objicitur, Ad object. dicendum quod diversa habitudo suppositi non facit æquivocationem missionis : præcipue cum gratia illius actus, qui est operari effectum connotatum in eo ad quem mittitur, tres personæ æqualiter ad verbum illud referantur.

Solutio. Dicendum, quod, ut opinor,

F. Quod Filius sit missus a se.

Quod autem a se mittatur, Augustinus adstruit in libro II de Trinitate 1, dicens : Forte aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Fi-

<--- Page Split --->

lium : quia et Mariæ conceptus, et partus, operatio Trinitatis est. Sed, inquit aliquis, quomodo Pater eum misit, si ipse se misit? Cui respondeo quærens ut dicat, Quomodo eum Pater sanctificavit, si et ipse se sanctificavit? Utrumque enim Dominus ait : Quem Pater, inquit, sanctificavit, et misit in mundum 1. Et alibi : Pro eis ego sanctifico meipsum 2. Item, quæro quomodo Pater eum tradidit, si ipse se tradidit? Utrumque enim legitur. Credo quod respondebit, si probe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non inde separato Spiritu sancto 3. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia a Patre et Verbo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quaproppter et Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est : qui si ita visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse desisteret, id est, si 4 substantia invisibilis Verbi in creaturam visibilem mutata et transiens verteretur, ita missus a Patre intelligeretur Filius, ut tantum missus, non etiam mittens cum Patre inveniretur. Cum vero sic est accepta forma servi, ut maneret incommutabilis forma Dei, manifestum est quod a Patre et Filio non apparentibus factum sit, quod appareret in Filio, id est, ab invisibili Patre cum invisibili Filio, idem ipse Filius visibilis mitteretur.

G. Summatim colligit quæ ex prædictis adstruuntur.

Ex prædictis aperte monstratur, quod Filius missus est a Patre et Spiritu sancto, et a seipso : et quæ sit ipsa missio, scilicet incarnatio, id est, quod factus est homo, per quod visibilis apparuit : quod est opus commune Patris, et Filii, et Spiritus sancti.

<--- Page Split --->

Sanctificatur enim quod de non sancto sanctum efficitur : et hoc non convenit Christo qui numquam fuit non sanctus.

An verum sit, quod Pater sanctificavit Christum ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Quomodo Pater eum sanctificavit, etc. »

Ad hoc dicendum, quod sanctificare sumitur hic pro sanctum facere : non ita quod prius non fuerit, et postea factus sit sanctus : sed quod totum simul factum est, scilicet subjectum, et sanctitas ipsa.

H. Quæstio, Cur dicit, A meipso non veni ?

Sed ad hoc opponitur, Si Filius a seipso missus est, cur ergo ait, A meipso non veni ? Ad hoc Augustinus respondet in libro II de Trinitate dicens, hoc dictum esse secundum formam servi, secundum quam non fecit ut mitteretur, id est, non operatus est incarnationem, sed secundum formam Dei '.

ARTICULUS XIII.

facit a seipso : quia regula est, quod quidquid est, et quidquid facit persona procedens, habet et facit a persona a qua procedit.

An Filius potest dici venisse a seipso?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Sed ad hoc opponitur, Si filius a seipso, etc. »

Videtur enim, quod etiam non conveniat ei secundum formam Dei : quia etiam secundum formam Dei a seipso non est : ergo nec venit, nec aliquid

SOLUTIO. Sine dubio verificari potest uno modo locutio, etc., secundum formam Dei, si pronomen notet discretionem : quia tunc sensus est, A meipso non veni tantum. Si autem negatio respiciat pronomen secundum operationem adventus tantum, non potest verificari nisi secundum formam servi : quia ipse secundum formam Dei causa fuit adventus sui, sicut et Pater.

<--- Page Split --->

I. Utrum semel tantum missus sit Filius, an sæpe?

Hic quæritur, Utrum semel tantum missus sit Filius, an sæpe mittatur? Si enim missio Filii, ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, et semel tantum videtur missus. At si sæpe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quæ est illa? Numquid æterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quærenda est?

ARCTICULUS XIV.

« Hic quæritur, Utrum semel tantum, etc. »

Hic incipit Magister distinguere modos missionis Filii.

Et habet tres partes pars ista. In prima, scilicet in duobus primis capitulis movet quæstionem de modis missionis, et determinat. In secunda ostendit, quod secundum alterum istorum modorum sæpe mittitur Filius, et secundum alterum semel tantum, ibi, L, «Ecce distincti sunt duo modi, etc. » In tertia ostendit, quod secundum alterum modum mittitur in mundum, et secundum alterum non, ibi, M, « Praeterea notandum est, quod cum his duobus modis, etc. »

Quare Filius potius mittitur duobus modis, quam Spiritus sanctus ? et quare Pater non apparuit nisi in voce, et Filius in carne, Spiritus in columba, linguis igneis, et in flatu.

Hic incidit dubium de duobus modis missionis Filii, quare scilicet potius duobus modis mittitur, quam Spiritus sanctus?

Videtur enim Spiritus sanctus etiam visibiliter et invisibiliter missus esse, scilicet cum mente percipitur, et cum in columba super Christum descendit t.

PRETEREA , Pater apparuit in creatura Quæst. 1. non unita sibi, Spiritus sanctus similiter : quare non legitur Filius umquam in creatura non unita sibi apparuisse? Et si tu dicas, quod tres apparuerunt Abrahæ 2 in signum trium personarum : et ita Filius apparuit in creatura subjecta non unita sibi : vel quod apparuit Moysi

<--- Page Split --->

in igne flammæ rubi 1. Hoc nihil est : quia supra ostensum est, quod hæc omnia facta sunt per ministerum Angelorum in persona Dei apparentium. Sed ego quæro de creatura assumpta, in qua divina persona per seipsam apparuit, sicut Spiritus in columba, et Pater in voce, et Spiritus in linguis et in flatu : sic enim non legitur Filius apparuisse, nisi cum carnem assumpsit.

PRETEREA , Quare Pater non apparuit nisi in voce loquente . Filius autem tantum in carne assumpta, et Spiritus sanctus in triplici creatura assumpta : sicut in columba, igneis linguis, et flatu quo inflavit Filius in discipulos?

...

Solutio . Dicendum ad primum, quod Filius habet duos modos missionis visibiliter, scilicet in creatura unita sibi, et invisibiliter quando mittitur in cor : eo quod ipse solus unibilis est creaturae assumpta : et hoc infra probabitur 2.

Ad id quod contra objicitur, dicendum quod visibiltas non tam attenditur hic in modo missionis Filu quam unibilitas : et illa deficit in missione Spiritus sancti.

Ad aliud dicendum, quod Pater est cui convenit secundum aeternam genera-

tuonem dicendo generare : et ideo congruentiam habet ad hoc, ut dicendo in voce se manifestet : quia sic manifestatur in actu personali quo se habet ad Filium : et præcipue in voce qua dicit, Huc est Filius meus dilectus, etc, 3 : illud enim in quantum vox fuit, manifestavit dicentem : et per ipsum quod dictum est, ostendit Patrem : ut sic utroque modo ostendatur generans, et Verbum et Filius : quorum unum significat manifestationem intellectus, alterum naturae. Spiritus autem sanctus operatur tripliciter, scilicet in donis ad actus operis ordinatis, et in remissione peccati, et a terrenis removendo ad ecclesia : et quoad primum ostenditur in columba, quoad secundum in igne qui est consumptive nature, et quoad tertium in spiritu flatus qui spiritualis est : sicut etiam cantatur de ipso : « Tu insprando das spirituales esse homines. »

Vel ducatur, quod Spiritus habet quiddam ex nomine doni, quod proprie dicitur : et quaddam ex nomine amoris, quod iterum proprie dicitur : et quiddam ex nomine Spiritus sancti, quod iterum proprie dicitur : et quoad primum apparet in columba : quoad secundum in igne, quia amor ignis est : et quoad tertum in flatu spirituali : et qua non sunt plura propria nomina Spiritus sancti, ideo non sunt ejus visibles missiones plures. Filius autem habet congruentiam ad hoc ut uniat sub creaturam assumptam, et ideo non apparuit in non unita : humana autem natura congruentiam habet ut uniatur . et ideo in ipsa sola missus est Filius.

<--- Page Split --->

K. Quod duobus modis dicitur Filius mitti.

Ad quod dicimus, quod duobus modis dicitur Filius mitti, præter illam æternam genituram quæ ineffabilis est : secundum quam etiam missus posset dici, ut videtur quibusdam, sed melius ac verius secundum eam dicitur genitus. Præter eam ergo duobus modis dicitur mitti, scilicet vel cum visibiliter mundo apparuit carne indutus, vel cum se in animas pias sic transfert, ut ab eis percipiatur ac cognoscatur. Hos duos missionis modos aperte Augustinus distinguit in IV libro de Trinitate 1, dicens : Non eo ipso quod de Patre natus est, missus dicitur Filius : sed vel eo quod apparuit huic mundo, Verbum caro factum. Unde dicit, Exivi a Patre, et veni in mundum 2 : vel eo quod ex tempore cujusquam mente percipitur, sicut dictum est de Sapientia : Mitte illam de cœlis sanctis tuis, et a sede magnitudinis tuæ, ut mecum sit et mecum laboret 3, id est, doceat me laborare. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest, pro captu vel proficientis in Deum, vel perfectæ in Deo animæ rationalis.

missio, sed quod facit congruitatem ad missionem : qui enim genitus est ab alio est : et qui ab alio est, mitti congrue potest.

ARTICULUS XV.

An æterna generatio etiam sit missio?

ARTICULUS XVI.

Deinde quæritur de hoc quod dicit : « Secundum quam etiam missus posset dici, etc. »

Hoc enim non videtur : quia æterna generatio non dicit comparationem ad terminum ad quem : missio autem dicit comparationem ad eum cui mittitur : ergo æterna generatio non est missio.

Utrum Filius mutlatur in pias animas, vel tantum Spiritus sanctus : et hoc cum gratia gratum faciente, aut sine ipsa ?

Deinde quæritur de hoc quod dicit : « Cum se in animas pias sic transfert, etc.

DICENDUM ad hoc, quod non fuit intentio istorum, quod æterna generatio sit

Pia enim animæ sunt Sanctorum ani-

<--- Page Split --->

mae : ergo videtur, quod Filius spiritualiter non mittatur nisi in Sanctos.

■ contru. SED CONTRA :

CONTRA : I ad Corinth, XIX, 4 et seq., inter dona Spiritus, in quibus proprie Spiritus manifestatur, ponitur sapientia, scientia, tides, operatio miraculorum, prophetia : ergo videtur, quod utrumque ostendat missionem Spiritus sancti, et non Filii.

Nol contra. CONTRA :

que : sed ut aliter, vel ad aliud adsit, qui prius essentialiter præsentialiter et potentialiter affuit.

SOLUTIO. Dicendum ad primum, quod solutio. dicendum ad primum, quod solutio. solutio. solutio. solutio. solutio. solutio.

Solitio. Ad. 1. solutio. solutio. solutio. solutio. solutiosolutio. solutio. solutio. solutio. solutio. solutio.

<--- Page Split --->

quod secundum intentiones Sanctorum, nec Filius, nec Spiritus sanctus mittitur nisi in gratia gratum faciente : non enim Spiritus sanctus donum dicitur, quod sibi invicem Pater et Filius dant, sed quia nobis dant cum : et eo modo dicitur Filus etiam datus, non quod tantum datum sit aliquid, quod habetur sine ipso, sed qua ipse in dato datur : sicut dicutur, Jacob. 1, 5 : Si quis vestrum undget sapientia, postulet a Deo, quo dat omnibus affluenter, et non inproperat. Unde dico, quod in fine istae missiones non distinguuntur, sed in actu proximo qua Filius illuminat intellectum, et Spiritus accendit affectum. Et per hoc patet solutio ad primum

Ad aliud dicendum, quod finis missionis est sanctificatio, et reductio : et hoc non tantum est Spiritus sancti : quia reductio dicit ostensionem via, et quoad hoc est Filii : et dicit adeptonem boni, et quoad hoc est Spiritus sancti Simul enim mittuntur : nec tamen alter est imperfectus, vel est superfluus : quia ita oportet propter duplicem partem anima nostrae, quae est intellectus et affectus.

Ad aliud dicendum, quod licet gratia in genere, et quoad actum qui est gratum facere, sit attributa et ostensiva Spiritus sancti, tamen haec gratia vel illa est, vel potest esse attributum Filii : et ideo cum missio sit in collatione gratiae particularis ad intellectum vel affectum, dico quod tunc mittitur Filius.

tuali, intellectuali, et a dignitate vel congruitate perceptionis secretorum Dei . sicut dictus est Abraham Prophetae, de quo, Genes. xvii, 17 et 18, dicitur : Num celare potero Abraham quae gesturus sum, cum futurus sit in gentium magnam, etc. ? et in Psalmo civ, 15 : Nolite tangere Christos meos, et in Prophetis, etc. Et quoad hoc ultimum ad prophetam exiguntur duo, scilicet illuminatio, et gratia gratum faciens : et in illa sola prophetia est completa missio, non autem in aliis tribus, nisi secundum quid : alud enm infundere est revelationem, et alud est in ipsam animam sapientiam se transferre : in primo enim non mittitur sapenta nisi secundum quid, in secundo autem mittitur simpliciter.

Ad aliud dicendum, quod distributo omnium donorum spiritualium pertinet ad Spiritum sanctum secundum illam proprietatem Spiritus, quod unit et vivificat corpus mysticum : quia in illa ratione, sicut noster spiritus dividit singulis membris proportionabilia sibi, ita Spirtus sanctus uniens Ecclesiam, dividit dona prout vult : sed tamen ipsa dona per se considerata, aliquando ostendunt Filum : et in hac ratione loquitur Apostolus 1, ut patet intuenti circumstantias Litterae.

Ad aliud dicendum, quod sicut probatum est, ita opinor illam opinionem falsam esse.

ARTICULUS XVII.

An cognuto nostra sit substantialis missioni, ita quod ad mussonem exigatur cognitio ? et utrum aliquis sere potest an odio vel amore dignus sit ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Et tunc unicuique mittitur cum a quo-

<--- Page Split --->

quam cognoscitur, etc. » Ex hoc enim videtur, quod cognitio nostra substantialis sit missioni.

gratia boni, et propter bonum virtutis etiam vitam contemnere : et tamen illud non necessario procedit ex charitate.

Similiter, Dicit Apostolus, I ad Corinth. xiii, 3 : Si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest. Ergo patet, quod propter Deum possum postponere vitam : et tamen nesciam me habere charitatem : ergo nesciam mihi nissum esse Spiritum sanctum.

SOLUTIO. Cognitio exigitur ad missionem, ut mihi videtur, sed non omnis, sed triplex, scilicet una quae est ex parte cogniti, scilicet ut sentiam in me donum in quo ut in signo cognoscibilis sit persona missa : signum autem voco id quod habet actum gratiae facientis gratum, et appropriabile est Filio vel Spiritui sancto. Secunda est habituali scognitio.Tertia est conjecturalis ex signis, sicut si videam me posse de facili facere quae non habens gratiam vel non potest, vel cum magna difficultate potest : si videam spiritum meum esse liberum a vana spe, et vano amore, et vano gaudio, et caduca tristitia, et timore mundano, et hujusmodi. Et illam triplicem cognitionem puto sufficere secundum habitum ad missionem, et dico non oportere adesse cognitionem secundum actum. Et per hoc patet solutio ad primum.

Ad aliud dicendum, quod Ecclesiastes non excludit cognitionem ex signo, et conjecturalem, et habitualem : cui enim missus est Spiritus, habet habitum in quo hoc cognosci potest, si aperiatur oculus, vel per revelationem post mortem.

Ad aliud dicendum, quod Apostolus loquitur ibi de inhabitatione Christi per operationem miraculorum, et potestatem signorum, quae ex se expertus fuerat. Et hoc non est mitti sapientiam nisi secundum quid, ut prius habitum est.

Ad aliud dicendum, quod Apostolus

<--- Page Split --->

aut loquitur ibi ex revelatione sibi facta præter legem communem, aut loquitur ex conjecturis.

Ad 10 autem quod dicunt, quod scientia certa exigitur, credo falsum esse quod dicunt.

L. Quod secundum alterum semel, secundum alterum saepe sit missus : et secundum alterum ut sit homo, et secundum alterum ut sit cum homine.

Ecce distincti sunt duo modi missionis Filii, et secundum alterum semel tantum missus est Dei Filius : secundum alterum saepe missus est, et mittitur quotidie. Nam secundum alterum missus est, ut sit homo, quod semel tantum factum est : secundum alterum vero mittitur, ut sit cum homine, quomodo 1 quotidie mittitur ad sanctos, et missus est etiam ante incarnationem, et ad omnes sanctos qui ante fuerunt, et etiam ad Angelos. Unde Augustinus de Filio, id est, de sapientia Patris loquens in libro IV de Trinitate 2, ait : Aliter mittitur sapientia ut sit cum homine, aliter missa est ut sit homo. In animas enim sanctas se transfert, et amicos Dei et Prophetas constituit, sicut implet etiam sanctos Angelos. Sed cum venit plenitudo temporis, missa est non ut impleret Angelos, nec ut esset cum hominibus vel in hominibus, ut antea in Patribus erat et in Prophetis, sed ut ipsum Verbum fieret caro, id est, homo.

ARTICULUS XVIII.

Utrum Spiritus sanctus plenius sit missus post incarnationem quam ante ? et utrum cælibatus Joannis conjugio Abrahæ sit præferendus ?

Deinde quæritur de hoc quod dicit : « Missus est etiam ante incarnationem, et ad omnes sanctos, etc. »

Dubium enim potest esse, Utrum plenius mittebatur ante incarnationem, quam post ? Videtur enim, quod post

plenius sit missus : quia plenior est gratia Novi Testamenti quam Veteris : cum ergo missio st propter gratiam, videtur plenius miti Filius vel Spiritus sanctus in Novo quam in Veteri.

Sed contra hoc est quod dicit Augustinus in libro de Bono conjugali, quod non præfertur cælibatus Joannis conjugio Abrahæ : ergo nec cætera dona præferuntur, et videtur.

Ad hoc respondeo per Augustinum in libro IV de Trinitate, capite 20, dicentem sic : Quod dicit Evangelista, Quia nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus 3 : quomodo

<--- Page Split --->

intelligitur ? nisi quod certe illa Spiritus datio vel missio post glorificationem Christi futura erat, qualis numquam antea fuerat : neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat, Et infra, ibidem : Oportebat Spiritus adventum signis sensibilibus monstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutas credituras in Christum per donum Spiritus sancti, ut compleretur quod in Psalmo xvni, 4, cantatur : Non sunt loquela, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum.

Secundum hoc distinguendum est, quod est missio in gratia personali, et missio ordinata ad conversionem orbis, et est missio invisibilis, et missio in visibili signo. Personalis igitur et invisibilis se habent ante adventum et post, ut excedentia et excessa : quia quibusdam personis ibi plus infundebatur gratiae, et quibusdam plus hic. Sed missio universalis et visibilis, talis fuit post, qualis numquam ante fuerat.

AD PRIMUM ergo dicendum, quod verum est quod objicit quantum est de conditione status : sed quaedam personæ ibi in Veteri Testamento existentes (ut dicit Augustinus) pertinebant ad Novum : et quaedam e converso.

Ad in quod in voppositum objicitur, dicendum quod hoc verum est quod dicit Augustinus quantum ad habitum continentia, qui maximus fuit in Patriarchis : sed quantum ad actum continentiae et statum praefertur virginitas omni conjugio.

ARTICULUS XIX.

Utrum Spiritus sanctus mittatur ad Angelos?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Sicut etiam implet sanctos Angelos, etc. »

Ex hoc enim videtur, quod mittatur Spiritus ad Angelos.

SED CONTRA :

SED CONTRA :

<--- Page Split --->

quoties interioris gratiae aliquid percipit : hoc autem saepe contingit.

Solutio. Solutio. Dicimus, quod missio fit in perceptione gratiae et in augmento gratiae : quia semper aliter sentitur adesse Spiritus, quam prius affuit, et ad Angelos missus est, et mittitur quoad novas revelationes : licet non augmentetur in eis gratia quae substantialis est praemio.

Ad hoc autem quod primo objicitur, dicendum quod Angelus non est nuntius in illa missione, ita quod ipse cum gratia menti illabatur : sed est nuntius ut obsequens Domino misso, et praeparans viam per amotionem impedimentorum, et hoc per operationem extrinsecam menti, sicut est suggestio, et doctrina, et adhortatio, et hujusmodi : sed non sicut est inspiratio quae intrinseca est menti : et ideo ad eam est facta, et fit missio.

Ad aliud dicendum, quod distantia quam exigit ista missio non est localis : sed sicut natura distat a gratia : quia per naturam et naturalia non potest haberi, sed a solo Deo : et ideo cum sic a gratia distat Angelus, ad eum necessaria est missio.

Ad aliud dicendum, quod revocare aberrantem dupliciter est, scilicet qui aberravit jam, vel ne aberret ille qui est in via : et hoc secundo modo est missio ad Angelum et ad Sanctos, qui jam tamen habent Spiritum sanctum : licet non sint confirmati sicut Angelus, et ideo crebrori indigeant missione.

Ad aliud eodem modo dicendum, quod sanctificatio fit in augmento gratie, et in prima gratia : quia sanctificatio dicitur tribus modis, scilicet simul facere substantiam et gratiam ut in Christo : vel facere naturam et addere gratiam, ut in primo homine et Angelo bono : vel facere de non sancto sanctum, sicut in peccatoribus conversis.

M. Quod secundum alterum modum dicitur missus in mundum, secundum alterum non.

Praeterea notandum est, quod cum his duobus modis mittatur Filius, secundum alterum dicitur missus in mundum, secundum alterum vero non. Eo enim modo missus dicitur in mundum, quo visibilis mundo apparuit. Unde Augustinus in eodem libro 1 ait : Cum ex tempore cujusquam mente percipitur, mitti quidem dicitur, sed non in hunc mundum. Non enim sensibiliter apparet, id est, corporis 2 sensibus praesto est. Nam et nos, secundum quod mente aliquid aeternum capimus, non in hoc mundo sumus : et omnium justorum Spiritus etiam in carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Ex praedictis liquet, quod praeter ineffabilem genituram, duobus modis mittitur Filius, scilicet cum visibiliter apparuit, vel invisibiliter percipitur mente.

<--- Page Split --->

mundum, ipsa erit essentialiter ut in loco extra mundum.

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : « Nam et nos, secundum quod mente aliquid æternum capimus, non in hoc mundo sumus, etc. »

SED CONTRA videtur esse, quod

SOLUTIO. Dicendum, quod anima secundum id quod est et per essentiam, quamdiu vivit homo non est nisi in corpore. In quolibet autem de quo cogitat vel a quo afficitur, est sicut in objecto, ad cujus locum in sua essentia nec per se nec per accidens refertur.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod Augustinus loquitur, quod non in hoc mundo sumus quantum ad modum cognoscendi vel vivendi : quia secundum viam mundi cognoscimus per speculum in ænigmate : sed in quantum æternum ali-

1 Ad Phulp. III, 20. 2 S. DIONYSIUS, Lib. de Divinis nominibus,

cap. 3.

<--- Page Split --->

quid accipimus, cognoscimus aliqualiter attingendo speciem, et abstrahimur a materialibus hujus mundi.

Ad 2. Ad aliiud dicendum, quod hoc verum est, quod anima non est in loco corporali nisi per accidens : sed illud accidens est ei conjunctum per naturam : per corpus enim est in loco, et nisi essentialiter esset in corpore, non esset in loco corporis : et ideo per illud in quo ipsa non est essentialiter, sed potius illud est in ipsa per essentiam et similitudinem, non habet locum aliquem nec per se nec per accidens.

Ad aliiud dicendum, quod forma per se, id est, sine materia, non determinat sibi locum, quia sic est simplex : sed sic non est nisi per intentionem : sed per esse suum in materia determinat sibi locum : ita etiam, quod moveat ad locum illum, nisi prohibeatur, ut dicit Philosophus. Esse autem ita non accidentale est, sicut accidentale est quod contingit eidem adesse et abesse in natura manenti : sed est accidentale, sicut per aliud conveniens, scilicet per hoc quod est in materia : et hoc est naturale, non accidentale formae, si accidens proprie secundum naturam accidentis accipiatur. Unde formam tripliciter est considerare,

scilicet ut est intellecta, et sic est species in anima intelligentis, et species quae est in anima unius non est species quae est in anima alterius : vel ut ratio naturae communis, abstrahens a quolibet particulari, et sic est in quolibet suo particulari et semper : vel secundum esse quod habet in natura, et sic est in eo quod est hoc aliquid : et non per accidens, sed naturaliter : absurdum enim est dicere, quod forma accidentaliter habeat esse in materia, nisi hoc modo sumpto accidente quod est per aliud convenire : sed hoc accidens non repugnat substantiali et naturali : sicut patet, quod hoc accidente Socrates per accidens est animal, et tamen esse animal substantialiter et naturaliter convenit Socrati.

Ad aliiud dicendum, quod Augustinus vocat verius esse, nobilius esse, et non verius in natura : quia anima et quaelibet forma nobilius esse habet in nobiliori causa, quam in se : quia in causa prima non admiscetur privationibus et mate- rialibus, quemadmodum in seipsa vel in corpore.

Ad aliiud dicendum, quod virtute orationis attribuimus nos in Deum : non loco, sed merito, ut scilicet aliter adsimus ei quam prius affuimus.

N. Cur Pater non dicitur missus, cum ab aliquo cognoscitur ut Filius?

Hic quaeritur, Cur Pater non dicitur missus, cum ex tempore a quoquam cognoscitur, sicut Filius? Ad quod dicimus, quia in eo est principii auctoritas, quae non habet de quo sit, a quo Filius et Spiritus sanctus. Pater enim est (ut ait Augustinus in eodem libro 1) principium totius divinitatis : vel, si melius dicitur, deitatis : quia principium est Filii et Spiritus sancti. Nam, ut ait Augustinus in eodem 2 : Si voluisset etiam Deus Pater, per subje-

<--- Page Split --->

ctam creaturam visibiliter appareret: absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit : misisse autem ille, qui in ea non apparuit '.

0. Putaverunt quidam Filium et Spiritum sanctum minores fuisse Patre, quia missi dicuntur.

Ideoque putaverunt quidam haeretici, cum Pater non sit missus, sed Filius et Spiritus sanctus, Patrem esse majorem, ac Filium minorem esse et Spiritum sanctum : atque Patrem, quasi majorem, misisse utrumque quasi minorem. Quod Augustinus improbat in libro IV de Trinitate illis contradicens : Non ideo, inquit, arbitrandum est minorem esse Filium, quod missus est a Patre : nec ideo minorem Spiritum sanctum, quod et Pater eum misit et Filius. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter principii auctoritatem vel commendationem, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae, in Scripturis haec posita intelliguntur. Non ergo ideo dicitur Pater misisse Filium vel Spiritum sanctum, quod ille esset major, et illi minores : sed maxime propter auctoritatem principii commendandam, et quia in visibili creatura non sicut ille apparuit 2.

Ecce ostensum est quae sit missio Filii, et quibus modis mittatur.

DIVISIO TEXTUS.

ARTICULUS XXI.

Deinde quaeritur de tertia parte distinctionis quae incipit ibi, N, « Hic quaeritur, Cur Pater non dicitur missus.

Et dividitur in duas. In prima ostendit P atrem non esse missum. In secunda ostendit, quod non ideo Filius et Spiritus sanctus sunt minores, quia missi sunt, ibi, O, « Ideoque putaverunt quidam haeretici, etc. »

An pater det se, vel detur a se ?

Dubium est hic, Utrun Pater det se, vel detur a se? Quod enim mitti non potest vel procedere, satis constat ex praedictis. Videtur autem, quod non : quia secundum Magistrum dare se, est procedere a se temporaliter et mitti : sed hoc non convenit Patri : ergo nec dare.

<--- Page Split --->

Sed contra

SED CONTRA :

Solutio.

Solutio. Magistri concedunt, quod Pater dat se, et datur a se : et quod dare non dicit mittere secundum rationem, nec procedere : et hoc supra satis determinatum est : non tamen dicunt, quod habeat effectum ita distinctum Pater sicut Filius et Spiritus sanctus : quia licet posse attribuatur Patri, tamen posse animarum sancturam est in donis intellectus et affectus : et ideo non ita manifestatur dan-

do se, sicut Filius et Spiritus sanctus : et ideo a Sanctis non ita ponitur, quod det se sicut quod Filius dat vel Spiritus sanctus.

SED CONTRA : Pater est principium toSed contitius divinitatis : ergo sui.

Solutio. Non sequitur : quia sensus est, quod est principium Filii et Spiritus sancti in quibus est tota divinitas : dicit autem, quod melius dicitur deitatis quam divinitatis : quia divinum esse est perpetuum esse : et hoc est communicabile creaturis, secundum quod Philosophus dicit, quod omnia appetunt esse divinum, et propter illud agunt quidquid agunt : deitas autem est forma a qua imponitur hoc nomen Deus, quod non est communicabile creaturis, ut supra notatum est 1.

<--- Page Split --->