CAPUT IX.

Vaticinatur adversus civitates Syriæ, et superbos Philisthæos : rex Christus venturus est ad Sion insidens pullo asini, et ablato bello imperabit mundo in magna pace : qui etiam emisit vinctos de lacu in sanguine testamenti sui : omnidicuntur futura populo Dei prospera, quoniam ipse eum proteget.

filia Jerusalem : ECCE REX TUUS veniet tibi justus, et salvator : ipse pauper, et ascendens super asinam et super pullum filium asinæ 1.

<--- Page Split --->

IN CAP. IX ZACHARLÆ ENARRATIO.

IN CAPUT IX ZACHARLÆ

ENARRATIO.

« Onus verbi Domini. » Hic describuntur ea quae facta sunt sub Græcis populo Judæorum, et dividitur in partes tres, in quarum prima tangitur onus æmulorum : in secunda, pax Regis Sanctorum, ibi, y. 9 : « Exsulta satis. » In tertia, revocatio ad patriam captivorum, ibi, y. 12 : « Convertimini ad munitionem. »

Prima harum dividitur in titulum, et in prophetiam.

Titulus duo continet : oppressionem, et oppressionis rationem.

Oppressio tria habet, scilicet oppressionem, veritatis confirmationem, et quos opprimet.

et diffluit. Jerem. xxxi, 22 : Usquequo deliciis dissolveris, filia vaga ? Isa. xlvii, 1 : Non vocaberis ultra mollis et tenera. « Mollis enim, secundum Philosophum, « pejor est intemperato et incontinen- « te : » unde propter mollitiem austerum onus imponitur. Apocal. u, 22, dicitur de Jezabel quae fluxus sterquilinii interpretatur : Ecce mittam eam in lectum : et qui mæchantur cum ea, in tribulatione mazima erunt. « Et Damasci, » quæ est metropolis Syriæ, « requiei ejus, » id est, oneris. Ibi enim stabilitur et quiescet et fundabitur. Isa. xxx, 32 : Erit transitus virgæ fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum, hoc est, stare, ut continuo affligat. Damascus potus sanguinis interpretatur, et significat eos qui in corruptione sanguinis delecantur, qui onere Domini prementur. Quædam Glossa dicit, requiei ejus, hoc est, Dei : sed moralis est, et intelligitur de conversis a corruptione carnis et sanguinis, in quibus requiescit Deus, sicut in Maria Magdalena. Gregorius : « Ad « ipsius quippe mentem exsultim confu- « gerat, quam post vitiorum ignes, pœ- « nitentiae temperies refrigerabat. » Et subdit rationem :

« Quia Domini est oculus hominis, » hoc est, omnia acta hominis conspiciens. Eccli. xxm, 28: Oculi Domini multo plus lucidiores sunt super solem, circumspicientes omnes vias hominum. « Et omnium tribuum Israel, » supple, est oculus, considerans injurias quæ fiunt Sanctis. Jerem. ii, 3: Sanctus Israel Domino, primitie frugum ejus : omnes, qui devorant eum, delinquunt : mala venient super eos.

« Onus, » hoc est, prophetia quæ modo scribetur, erit onus. III Regum, xii, 4 : Pater tuus durissimum jugum, id est, onus, imposuit nobis. Isa. lviii, 6 : Omne onus dirumpe. Psal. xxxvii, 5. Sicut onus grave gravate sunt super me. Septuaginta habent, « Massa propter pondus gravaminis. » « Verbi Domini, » et ideo verum est quod erit. Tobiae, xiv, 6 : Non excidit verbum Domini. « In terra Hadrach, » hoc est, Syria. Hadh enim interpretatur austerum, Rach molle : unde Hadrach et onus significat, et causam oneris 1 : mollities enim causa fuit oneris. Mollis vero est qui ad omnem concupiscentiam priusquam tentetur, emollitur

laudato : La Sainte Bible, les petits prophètes, Lethielleux, Paris, 1883.

<--- Page Split --->

2

Antiochia .

Et tangit aliam metropolim :

« Emath quoque in terminis ejus, » supple, est, et ad illam transibit onus. Est autem Antiochia, quæ profunditas interpretatur, et profundatos in carnalibus vitiis significat, qui sunt in terminis Damasci, hoc est, potus sanguinis. Psal. LXVIII, 3 : Infixus sum in limo profundi : et non est substantia. « Et Tyrus, » civitas in mari sita, cujus onus describitur, Isa. XXIII, 1 et seq., Ezech. XXVII et XXVIII. Interpretatur autem angustia, et significat eos qui in angustia et sollicitudine rerum temporalium sunt omni tempore, qui onere Domini prementur. Job, XX, 6 : Si ascenderit usque ad celum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit : quasi sterquilinium in fine perdetur. Et post pauca, 3. 15 : Divitias quas devoravit, evomet, et de ventre illius extrahet eas Deus. Et quia Tyrus sit in Sidone, ideo subdit : « Et Sidon, » provincia enim Sidonia vocabatur, cujus Tyrus erat metropolis : interpretatur autem venatio, et significat eos qui animas diabolo venantur, ad quos transibit onus Domini. Thren. III, 52 : Venatione ceperunt me quasi avem. Hoc significatum est, Genes. XXV, 27, ubi dicitur quod Esau (qui malus fuit) factus est, vir gnarus venandi... Jacob autem, vir simplex, habitabat in tabernaculis. Glossa tamen exponit de Gentibus ab his vitiis conversis, qui requies Domini efficiuntur, sicut paulo ante dictum est.

Causa autem quare transit ad eos onus, subdit :

« Assumpserunt quippe sibi sapientiam valde. » In hoc quod dicit, assumpersunt, notat quod ex dono Dei non habuerunt : et ideo sapientia illa mundana est, de qua dicitur, Jacob. II, 15 : Non est enim ista sapientia de sursum descendens, scilicet a Patre luminum, sed 'errena, animalis, diabolica, et ideo est astutia multiplicandi terrena. Abdie, 3. 8 : Perdam sapientes de Idumæa, et prudentiam de monte Esau. In hoc quod dicit, valde, notat quod subtiles erant

ad hoc. I ad Corinthios, I, 19 : Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Isa. XIX, 9 : Confundentur qui operabantur linum, pecten tes et texentes subtilia.

« Et ædificavit Tyrus munitionem suam. » Divitiis enim se muniunt contra futuras necessitates et Deum, sed hoc non valet. II ad Corinth. X, 4 et 5 : Arma militiae nostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem munitionum, consilia destruentes, et omnem altitudinem extollement se adversus scientiam Dei. Sic munitus fuit ille dives, qui dixit, Luce, XII, 19 : Anima, habes multa bona posita in annos plurimos : requiesce, comede, bibe, epulare.

In quo autem munivit se Tyrus, subdit : « Et, » id est, quia « coacervavit argentum quasi humum. » Hyperbole est, plus dicit et minus significat, hoc est, ita multiplicaverunt Tyrii ut calcarent super argentum, quasi super humum, « et aurum ut lutum platearum, » hoc est, ut præ abundantia vile reputaretur, quod ad litteram avari faciunt. Eccle. II, 8 : Coacervavi mihi argentum et aurum, et substantias regum ac provinciarum. Baruch, III, 18 : Argentum thesaurizant, et aurum, in quo confidunt homines, et non est finis acquisitionis eorum. Job, II, 15 : Possident aurum, et replent domos suas argento. Habacuc, II, 6 : Ve ei qui multiplicat non sua ! Usquequo et aggravat contra se densum lutum ?

« Ecce Dominus possidebit eam, » Tyrum scilicet, hoc est, possidere faciet ab alienis dominis. Luc. XII, 20 : Hac nocte animam tuam repetunt a te : quæ autem parasti, cujus erunt ? Isaie, XIX, 4 : Tradam Ægyptum in manu dominorum crudelium. « Et percutiet in mari fortitudinem ejus, » per Alexandrum scilicet, qui insulam Tyri terræ coequavit, et destruxit. Vel spiritualiter per dia-

<--- Page Split --->

bolum. Isaïe, xvn, 8 et 9 : Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam, cujus negotiatores principes, institores ejus inclyti terræ ? Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloria. « Et hæc igni devorabitur. » Ad litteram Alexander succendit Tyrum, et Deus succendit avaros. Psal. cxxxix, 11 : In ignem dejicies eos : in miserii non subsistent. Matth. xxv, 41 : Discedite a me, maledicti, in ignem æternum.

na gloria vestre. « Et Ascalon non habitabitur, » destruente scilicet Deo. Isaie, xxv, 2 : Posuisti civitatem in tumulum, urbem fortem in ruinam.

« Et sedebit separator, » id est, possessionum divisor, Alexander scilicet ut victor, « in Azoto, » tamquam rex, qui militibus suis possessiones Philisthinorum distribuet, vel Dominus qui separat grana a paleis. Luce, ui, 17 : Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit aream suam. In Azoto autem sedet tamquam judicans eam, que ignis mamillae interpretatur : libidinosos enim condemnabit. Isaie, L, 11 : Ecce vos omnes accendentes ignem accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri, et in flammis quas succendistis vobis. « Et » supple, sic « disperdam superbiam Philisthinorum.» Job, xi, 6 : Disperge superbos in furore tuo, et respiciens omnem arrogantem humilia.

« Videbit Ascalon. » Transit ad terram Philisthinorum, quæ receptura erat onus, eo quod vicina erat Syria, et loco, et peccato. « Videbit Ascalon, » civitas scilicet Philisthinorum, quæ ignis ignobilis interpretatur : videbit (inquam) succensam Tyrum, « et timebit » supple, sibi, ut dum fortior resistere non potuit, ne et ipsa succumbat. Isa. xx, 6 : Ecce hæc erat spes nostra, ad quos confugimus in auxilium, ut liberarent nos a facie regis Assyriorum : et quo modo effugere poterimus nos ? « Et Gaza, » supple, videbit ardentem : quæ fortis interpretatur, et secunda civitas fuit Philisthinorum, « et dolebit nimis, » desperans scilicet de sua evasione. Luce, xxii, 31 : Si in viridi ligno hoc faciunt, in arido quid fiet ? « Et Accaron, » tertia civitas Philisthinorum, supple, videbit Tyrum ardentem, et in hoc cognoscet « quoniam confusa est spes ejus. » Sap. v, 13 : Spes impii tamquam lanugo est, quæ a vento tollitur. Job, xi, 28 : Ecce spes ejus frustrabitur eum. Intermation. pretatur autem Accaron sterilis, vel eradicata, et gloriam mundi significat. Sap. iv, 3 : Spuria vitulamina non dabunt radices altas. « Et peribit rex de Gaza, » quæ fuit metropolis Philisthinorum, et interitum regni mundi significat. Jeremie, xii, 18 : Dic regi, et dominatrici : Humiliamini, sedete, scilicet in terra : quoniam descendit de capite vestro coro-

« Et auferam sanguinem ejus de ore ejus, » ne scilicet de cætero innocentes masticare possit. Psal. xxi, 22 : Salva me ex ore leonis. Job, xxix, 17 : Conterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam prædam. « Et abominationes ejus, » hoc est, abominabilia peccata, « de medio dentium ejus, » supple, auferam. Proverb. xxx, 14 : Generatio, quæ pro dentibus gladios habet, et commandit molaribus suis, ut comedit inopes de terra, et pauperes ex hominibus. « Et relinquetur etiam ipse, » scilicet separator, « Deo nostro. » Et videtur tangere quod dicit Magister in Historii, a Beda accipiens, quod cum Alexander properaret in Judæam, in somnis apparuit ei quasi summus Sacerdos pontificalibus indutus, et cum in crastino procederet adversus Jerusalem, summus Sacerdos pontificalibus indutus processit obviam ei : et recordatus somnii de equo descendit, summum Pontificem adoravit,

<--- Page Split --->

et terram Judæorum protexit. Et hoc est quod sequitur : « Et erit quasi dux in Juda, » protector scilicet, sicut et in Ecclesia sæpe factum est, quod persecutores ejus, protectores ejus effecti sunt. « Et Accaron, » civitas scilicet Philisthinorum, supple, erit « quasi Jebusæus, » qui scilicet relicto errore aream suam obtulit, in qua templum ædificaretur 1. Isaie, lx, 12 : Gens et regnum, quod non servierit tibi, peribit.

« Et circumdabo domum meam,» protegendo scilicet, « ex his qui militant mihi, » Machabæis, vel Apostolis. Job, xxv, 3 : Numquid est numerus militum ejus? et super quem non surgit lumen illius? Militant, dico, « euntes,» in profectu scilicet virtutis, « et revertentes, » in exhibitione gratiarum actionis. Job, xxxviii, 35 : Numquid mittes fulgura, et ibunt : et revertentia dicent tibi : Adsumus ? Ezech. i, 14 : Animalia ibant, et revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis. « Et non transibit super eos, » supple, conculcans « ultra exactor, » Babylonius, vel diabolus. Isaie, xiv, 4 : Quomodo quievit exactor, cessavit tributum ? Job, xxxix, 7 : Clamorem exactoris non audit. « Quia nunc vidi in oculis meis, » supple, omnia mala quæ fecerunt, et ideo sum testis et judex. Psal. xcii, 9 : Qui finxit oculum, non considerat, id est, nonne considerat? Job, xiii, 1 : Ecce omnia hæc vidit oculus meus, et audivit auris mea, et intellexi singula.

pertinens. Satis autem exsultare, est pro tanto dono gratias agere. « Jubila, filia Jerusalem, » hoc est, ad æternam pacem pertinens. Psal. lxxx, 2 : Exsultate Deo adjutori nostro. Item, Psal. xcix, 1 : Jubilate Deo, omnis terra. « Ecce Rex tuus veniet tibi, » hoc est, ad tuam utilitatem et salutem. Sophon. iii, 14 : Lauda, filia Sion : jubila, Israel : lætare, et exsulta in omni corde, filia Jerusalem. Amos, iv, 12 : Præparare in occursum Dei tui, Israel. « Justus » opere, verbo, et judicio. Jerem. xxii, 6 : Hoc est nomen, quod vocabunt eum, Dominus justus noster. « Et Salvator.» Matth. i, 21 : Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. « Ipse pauper. » II ad Corinth. vn, 9 : Scitis gratiam Domini nostri Jesu Christi, quia propter vos egenus factus est, cum esset dives, ut inopia illius vos divites essetis. « Et ascendens super asinam, » quæ Judaicum populum significat, « et super pullum filium asinæ. » In una enim via utrumque ascendit. (Matth. xxi, 7) asinam et pullum2. Sed pullus Gentilem populum significat, nulla lege frænatum. Marc. xi, 2 : Super quem nemo adhuc hominum sedit, ut sic tamquam prudens sessor utrumque populum gubernaret.

« Et disperdam quadrigam ex Ephraim. » Loquitur de pace qua tempore Christi in toto orbe terrarum facta cificus. est, cujus signum est quod dicitur, Luc. ii, 1 : Exiit edictum a Cæsare Augusto, ut describeretur universus orbis. Hanc pacem describit per destructionem instrumentorum bellicorum, quæ sunt quadriga et equus et arcus. Spiritualiter tamen Ephraim frugifer interpretatur, et fructificantes in temporalibus significat : quadriga vero significat quatuor passionibus inordinatis animam subvectam, quas disperdidit Dominus secundum quod præceptum fuit, Josue, xi, 9 : Equos eo-

<--- Page Split --->

rum subnervavit, currusque combussit igni. Idem legitur de David, II Reg. VIII, 4, et I Paral. XVIII, 4. Et hoc est quod sequitur : « Et equum de Jerusalem. » Jerusalem enim significat fideles animas, visioni æterna pacis intendentes : equus vero præcipitem audaciam in malum. Psal. XXXII, 17 : Fallax equus ad salu- 1 doten. « Et dissipabitur arcus belli. » Per arcum intelligitur omne instrumentum bellicum, intelligitur etiam lingua dolosa de longe feriens. Ezech. XXXIX, 3 : Percutiam arcum in manu sinistra tua, et sagittas tuas de manu dextera tua. Jerem. IX, 8 : Sagitta vulnerans lingua eorum, dolum locuta est. Causa hujus pacis est, quia omnibus venientibus ad unam fidem, unus spiritus et una charitas erit in omnibus eis. Isa. XI, 12 et 13 : Levabit signum in nationes, et congregabit profugos Israel, et dispersos Juda colliget a quatuor plagis terra. Et auferetur zelus Ephraim, et hostes Juda peribunt : Ephraim non æmulabitur Judam, et Judas non pugnabit contra Ephraim. Isa. II, 4, et Mich. IV, 3 : Conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces : non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad prelium.

Et subdit de pace :

« Et loquetur pacem Gentibus. » In praedicatione scilicet Evangelii, in cujus fide omnis discordia sectarum ad unitatem et pacem reducta est. Psal. LXXXIV, 9 : Loquetur pacem in plebem suam. Et super Sanctos suos, et in eos qui convertuntur ad cor. Augustinus in libro de Civitate Dei : « Pax coelestis civitatis est « concordia fruendi Deo, et invicem in « Deo 1. »

Et subdit de potestate conservante pacem :

« Et potestas ejus a mari usque ad mare, » supple, erit. Et describit terminos terrae promissionis, per hos intelligens totius orbis descriptionem. Et in-

telligit a Mari mortuo quod est ad Orientem, usque ad Mare magnum quod est ad Occidentem. « Et a fluminibus, » Rivorucula et Nilo scilicet, quæ sunt ad Austrum, « usque ad fines terrae, » supple, versus Aquilonem. Vel forte melius, ab amphitrice usque ad amphitricem, ab Oriente in Occidentem mensurando, et a paludibus Meotidis, quæ ut flumina in Meridie diffunduntur, usque ad terminos orbis in Aquilonem. In his enim quatuor terminis tota terra nostra habitabilis "describitur, in qua prædicata est fides Christi. Psal. LXXI, 8 : Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum. Item, Psal. CVI, 3 : A solis ortu, et occasu : ab aquilone, et mari.

Quod autem hoc fiat per opus redemptionis subdit. Et facit apostrophen, loquens ad ipsum regem Christum :

« Tu quoque, » o Christe, « in sanquine testamenti tui, » hoc est, quem testando per Prophetas promisisti fundere. Daniel. IX, 26 : Occidetur Christus : et non erit ejus populus, qui eum negaturus est. Ad Hebr. XII, 24 : Accessistis ad sanguinis aspersionem melius loquentem quam Abel. « Emisisti vinctos tuos, » vinctos in peccato et in limbo inferni. Isa. LXI, 1 et 2 : Ut prædicarem captivis indulgentiam, et clausis aperlionem : ut prædicarem annum placabilem Domino. « De lacu, » inferni scilicet, vel profundo peccati. Thren. II, 53 : Lapsa est in lacum vita mea, et posuerunt lapidem super me. Psal. XXXIX, 3 : Eduxit me de lacu miserix, et de luto facis. « In quo non est aqua, » alicujus scilicet refrigerii : quia quamvis ignem in limbo non sentirent, tamen contra carentiam visionis Dei nullum habebant refrigerium. Hæc est aqua quæ exivit de latere Salvatoris, Joan. XIX, 34, quæ ab æstu æstuantis gehennæ nos educit, ipsum etiam ignem

<--- Page Split --->

exstinguendo a nobis. Ezech. xlvii, 9 : Vivent omnia, ad quæ venerit torrens. Psal. 1, 9 : Lavabis me, et super nivem dealbabor. Ezech. xxxvi, 25 : Effundam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inquinamentis vestris.

patimur : in futura vero gloria, duplicia recipimus, quia in corpore et anima glorificamur.

Et subdit de potentia super inimicos :

« Convertimini. » Hic conversis ad Regem multa bona promittit, quæ in duo dividuntur. Primo enim promittit victorias super inimicos : secundo, prosperitatem in temporalibus, ibi, infra in cap. x, 1 : « Petite a Domino pluviam. »

Prima habet quatuor paragraphos. In primo ponitur revocatio captivorum, in secundo victoria inimicorum, in tertio adjutorium divinum, in quarto regimen tanto pastore dignum.

« Convertimini ad munitionem vincit spei, » hoc est, o vincit in Babylone, vel in inferno, vel in peccato, convertimini redeuntes ad munitionem spei, hoc est, ad munitam spem, vel ad spem quæ munit vos, hoc est, ad spem divinam, quia omnis alia spes vana est. Ad Hebr. vi, 18 et seq. : Fortissimum solatium habeamus, qui confugimus ad tenendam propositam spem, quam sicut anchoram habemus animæ tutam ac firmam, et incedentem usque ad interiora velaminis, ubi præcursor introivit Jesus. Et ut limentibus convertantur, adhibet promissionem, subdens : « Hodie quoque annumtians, » id est, hoc præsenti tempore per ora Prophetarum pollicens, « duplicia reddam tibi, » hoc est, victorias et prosperitatem, vel bona corporis et animæ. Isa. lxi, 7 : In terra sua duplicia possidebunt. Isaie, xi, 2 : Suscepit de manu Domini duplicia. Propter hoc dicitur, Eccli. xxxvi, 18 : Da mercedem, Domine, sustinentibus te, ut Propheta tui fideles inveniantur. Glossa inducit illud Apostoli ad Rom. viii, 18 : Non sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis. Hoc enim tempore, solo corpore

« Quoniam extendi mihi Judam. » Et intelligitur de ostensione virtutis et fortitudinis, ad similitudinem arcus extenti : quia sicut arcus fortissimas emittit sagittas, ita sub Machabæis duæ tribus emiserunt crebras victorias. Psal. cxxxvii, 7 : Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua. « Quasi arcum, implevi Ephraim, » hoc est, propter quosdam de regno Ephraim, hoc est, decem tribuum, qui temporibus Ezechiae redierunt ad cultum Domini, captivatis jam decem tribubus, quando Ezechias celebravit Pascha, sicut dicitur, II Paral. xxx, 15 et seq., qui etiam tunc cum duabus tribubus in Babylonem ducti sunt, et cum eisdem redierunt, et cum Machabæis pugnaverunt. Psal. cxiv, 4 : Sagitta potentis acutæ. Sicut enim arcus multum extensus impletus sagittis, profunda et crebra infert vulnera : ita illi cum Juda Machabæo pugnantes, crebra vulnera intulerunt inimicis. Spiritualiter autem intelligitur hoc quod Judas confitens, et Ephraim fructum spiritualem afferens, Prædicator est, cujus arcus Scriptura est. Job, xxix, 20 :

« Et, » supple, sic, « suscitabo filios tuos, Sion, » Judæorum scilicet, vel Ecclesiae, « super filios tuos, Græcia : » de Græcorum enim reliquiis erant Antiochus, Demetrius, Alexander, et cæteri, cum quibus Machabæi pugnaverunt. Vel etiam Apostoli super sapientes mundi suscitati sunt, et verbo prædicationis prævaluerunt eis. I ad Corinth. ii, 4 :

<--- Page Split --->

Non in persuasibilibus humanæ sapientiæ verbis, sed in ostensione spiritus, et virtutis. Item, I ad Corinth. 1, 19: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. « Et ponam te, » Juda scilicet, et Ephraim, 1 Deit « quasi gladium fortium. » Hoc in Ma- 1 us est chabæis impletum est, et quotidie impletur in Ecclesia, in gladio spiritus (quod est verbum Dei) pugnante. Ad Ephes. vi, 17: Gladium spiritus (quod est verbum Dei) assumite. Isa. xlix, 2: Posuit os meum quasi gladium acutum : sub umbra manus suæ protexit me.

14 Et transit ad auxilium divinum :

« Et Dominus Deus super eos videbitur. » Hoc ad litteram factum est, II Machab. xi, 8-12, ubi sic dicitur: Cumque pariter prompto animo procederent Jerosolymis, apparuit praecedens eos eques in veste candida, armis aureis hastam vibrans. Tunc omnes simul benedixerunt misericordem Dominum, et convaluerunt animis : non solum homines, sed et bestias ferocissimas, et muros ferreos parati penetrare. Ibant igitur prompti, de cælo habentes adjutorem, et miserantem super eos Dominum. Leonum autem more impetu irruentes in hostes, prostraverunt ex eis undecim millia peditum, et equitum mille sexentos. Legitur item, ibidem, x, 29 et 30, quod cum vehemens pugna esset, apparuerunt adversariis de cælo viri quinque in equis, frænis aureis decori, ducatum Judæis præstantes : ex quibus duo Machabæum medium habentes, armis suis circumseptum incolumem conservabant : in adversarios autem tela, et fulmina jaciebant, ex quo et cæcitate confusi, et repleti perturbatione cadebant. « Et exibit ut fulgur, jaculum ejus. » Gladius enim eductus emicat ut fulgur. Hoc etiam verum est de Ecclesia, cujus gladius (quod est verbum Dei) fulgurat exemplis vel miraculis, et incidit in acumen veritatis. Psal. cxlii, 6: Fulgura coruscationem, et dissipabis eos :

emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Job, xxxvi, 29 et 30: Si voluerit extendere nubes quasi tentorium suum, et fulgurare luminesuo desuper, cardines quoque maris operiet, hoc est, mundi.

« Et Dominus Deus in tuba canet, » hoc est sancti in virtute Domini : quia ad litteram Machabæi clangebant sacris tubis, quæ in Ecclesia significant tubam prædicationis. Osee, vn, 1 : In gutture tuo sit tuba quasi aquila super domum Domini. Numer. x, 2 : Fac tibi duas tubas ductiles, argenteas, quibus convocare possis multitudinem in die, quando movenda sunt castra. » Et vadet in turbine austri, » hoc est, vadet involvendo et confringendo hostes, sicut turbo veniens ab Austro, qui ventus involutivus et tempestuosus est, et significat impetum et involutiones Spiritus sancti in spiritualibus. Isaie, xxi, 1 : Sicut turbines ab Africo veniunt, de deserto venit. Charitas enim in turbine venit, et cum impetu devotionis.

« Dominus exercituum proteget eos, » Hebræos scilicet, vel sanctos Prædicatores. Psal. xc, 1 : Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei cæli commorabitur. « Et devorabunt, » Hebræi scilicet Græcos, vel Prædicatores suos auditores sibi incorporabunt. Esther, xi, 11 : Lux et sol ortus est, et humiles exaltati sunt, et devoraverunt inclytos. « Et subjicient, » supple, servituti suæ, « lapidibus fundæ. » Judæi dicunt, quod tanta fuit victoria Machabæorum, quod victis hostibus a Machabæis, etiam a communi populo obruti sunt, et contra fugientes jacti sunt lapides per fundas : sed nos non curamus illas fabulas. Dicimus ergo, Funda mystica. quod funda quæ duas chordas habet, et sinum in quo lapis ponitur, rationem perfectam studio sacrarum Sripturarum significat, cujus duæ chordæ sunt ratio in parte una, studium Scripturæ in parte altera : sinus autem adaptatio ad

<--- Page Split --->

propositum : lapis autem auctoritas solidæ veritatis et limpidæ : circumrotatio vero fundæ, est collatio et dispositio in corde Prædicatoris. Hæc est funda, in qua David prævaluit Philisthæo 4. Judicum, xx, 16 : Sic fundis lapides ad certum jacientes, ut capillum quoque possent percutere, et nequaquam in alteram partem ictus lapidis deferretur.

Quam præcipites autem erant ad pericula, subdit :

« Et bibentes inebriabuntur quasi a vino; » hoc est, victores quasi ebrii obliti sui et periculi, contra hostes fe-

Vinum pellit rebantur in mortem et periculum. « Viformidinem. « num enim (ut dicit Philosophus) bona « spei facit hominem et audacem. » Cant. vn, 2 : Dabo tibi poculum ex vino conditum, et mustum malorum granatorum meorum. III Esdræ, iii, 18 : Viri, quam prævalet vinum omnibus hominibus qui bibunt illud! Et paulo post, y. 24 : O viri, num præcellit vinum? quis sic cogitat facere? « Et replebuntur ut phialæ, » vino illo scilicet audaciæ et bona confidentiæ. Cant. v, 1 : Comedite, amici, et bibite, et inebriamini, carissimi. « Et quasi cornua altaris, » supple, replebuntur, quæ semper fuerunt infusa libaminibus. Septuaginta sic habent : « Bibent sanguinem « eorum sicut vinum, et implebunt sicut « phialas altaris. » Sanguinem enim inimicorum (quia ad honorem Dei fuderunt) quasi libamen Deo obtulerunt.

greges mei, greges pascuæ meæ homines estis : et ego Dominus Deus vester, dicit Dominus Deus. Psal. xav, 7 : Nos populus pascuæ ejus, et oves manus ejus.

Et horum omnium causam, subdit : « Quia lapides sancti elevabuntur superterram ejus : » et tangit quod habetur, I Machab. iv, 44 et seq., et II Machab. vi, 2 et seq., quod altare profanatum a Gentibus destruxerunt, et lapides in loco apto posnerunt, donec surgeret Propheta qui annuntiaret de eis : et aliud de lapidibus (quos ferrum non tetigit) erexerunt 4. Spiritualiter autem lapides sancti, Sancti sunt solidae vita, qui elevantur super terram, quando principatum accipiunt. Job, v, 23 : Cum lapidibus regionum erit pactum tuum. Isa. liv, 12 : Ponam portas tuas in lapides sculptos, et omnes terminos tuos in lapides desiderabiles.

Quid autem incitet ad tantam audaciam, subdit :

« Quid enim bonum ejus est, » quod scilicet desiderium moveat, « et quid pulchrum ejus, » quod scilicet conversationem ad honestatem componat, « nisi frumentum electorum, » hoc est, Electio venire, » hoc est, virgineas mentes. Septuaginta : « Quia si quid optimi illius « est, et si quid bonum ab eo, frumentum « juvenibus, et vinum boni odoris ad vir- « gines. » Et est sensus, quia refectio optima in esculento quæ electis danda est, et optima refectio in poculento quæ virginibus datur ad pulchritudinis conversationem, quæ terra sponte gignit, et quæ Deus promittit, ad tantam movet audaciam. Spiritualiter autem frumentum puritas et dulcedo gratia est

« Et salvabit eos Dominus Deus eorum, » Machabæos scilicet, vel Sanctos, « in die illa, » lucente scilicet gratia Omnipotentis, « ut gregem populi sui : » transitive, hoc est, ut gregem qui est populus suus. Ezech. xxxiv, 31 : Vos,

illis esset in opprobrium, quia contaminaverunt illud gentes, et demoliti sunt illud. Et reposuerunt lapides in monte domus, in loco apto, quoadusque veniret propheta, et responderet de eis, etc.

<--- Page Split --->

divinæ quæ electis datur. Psal. cxlivii, 14 : Adipe frumenti saliat te, et maxime gratia Sacramenti. Vinum autem conceptus est gaudiorum æternorum, quod virgineas mentes et inœrruptas infundit et inebriat. Cantic. ii, 4 : Introduxit

me rex in cellam vinariam, ordinavit in me charitatem. Deuteronom. xxxiii, 28 : Oculus Jacob in terra frumenti, et vini. Genes. xxvii, 37 : Frumento et vino stabilivi eum.