CAPUT VI.
Quatuor quadrigæ visæ de medio duorum montium æreorum, quatuor venti sunt, egredientes in terram, de coronis in capite Jesu sacerdotis imponendis : de viro cujus nomen Oriens, qui templum ædificabit Domino, et dominabitur in solio suo.
Et conversus sum, et levavi oculos meos, et vidi : et ecce quatuor quadrigæ egredientes de medio duorum montium : et montes, montes ærei.
In quadriga prima equi rufi, et in quadriga secunda equi nigri,
Et in quadriga tertia equi albi, et in quadriga quarta equi varii et fortes.
Et respondi, et dixi ad angelum qui loquebatur in me : Quid sunt hæc, domine mi?
Et respondit angelus, et ait ad me : Isti sunt quatuor venti cœli, qui egrediuntur ut stent coram Dominatore omnis terræ.
In qua erant equi nigri, egrediebantur in terram aquilonis : et albi egressi sunt posteos, et varii egressi sunt ad terram austri.
Qui autem erant robustissimi, exierunt, et quærebant ire et discurrere per omnem terram. Et dixit : Ite, perambulate terram : et perambulaverunt terram.
Et vocavit me, et locutus est ad me, dicens : Ecce qui egrediuntur in terram aquilonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra aquilonis.
Et factum est verbum Domini ad me, dicens :
Sume a transmigratione, ab Holdai, et a Tobia, et ab Idaia; et venies tu in die illa, et intrabis domum Josiæ, filii Sophoniæ, qui venerunt de Babylone.
Et sumes aurum et argentum, et facies coronas, et pones in capite Jesu, filii Josedec, sacerdotis magni :
Et loqueris ad eum, dicens : Hæc ait Dominus exercituum, dicens : ECCE VIR ORIENS NOMEN EJUS 4 : et subter eum orietur, et ædificabit templum Domino.
Et ipse exstruet templum Domino : et ipse portabit gloriam, et sedebit, et dominabitur super solio suo : et erit sacerdos super solio suo, et consilium pacis erit inter illos duos.
Et coronæ erunt Helem, et Tobiæ, et Idaiæ, et Hem, filio Sophoniæ, memoriale in templo Domini.
Et qui procul sunt venient, et ædificabunt in templo Domini : et scietis quia Dominus exercituum misit me ad vos. Erit autem hoc, si auditu audieritis vocem Domini Dei vestri.
<--- Page Split --->
IN CAPUT VI ZACHARLE
ENARRATIO.
« Et conversus sum. » De impietione praemissorum tangitur hic, et dividitur in partes duas. In prima tangitur destruction inimici, in secunda adeptio boni promissi, ibi, y. 9 : « Et factum est verbum Domini ad me, dicens. »
Prima in tres dividitur. Primo enim ostenditur visio. Secundo, ponitur explanationis petitio. Tertio, explanatio.
« Et conversus sum,» a tristibus scilicet ad læta videnda. Psal. xxxi, 4 : Conversus sum in ærumna mea. « Et levavi oculos meos, » ad supernaturalia scilicet videnda, « et vidi, » id est, intellectu percepi, « et ecce quatuor quadrigæ, » quatuor scilicet regna mundi significantes, et de quatuor partibus mundi egredientes. Ab Aquilone enim egressum est regnum Chaldæorum, a Meridie regnum Græcorum, ab Oriente regnum Medorum, ab Occidente regnum Romanorum. « Egredientes,» de occulta scilicet Dei dispositione ad publicum mundi venientes. Isaie, xlv, 23 : Egredietur de ore meo justitie verbum, et non revertertur, scilicet ad me vacuum. « De medio duorum montium. » Hieronymus : « Quos supra myr- « teta vel umbrosos montes vocavit 1, hic « vocat æneos : montes autem dicit prop- « ter eminentiam legis et prophetiæ, in « quibus semper ostendit Deus quæ futu- « ra erant. » Amos, ii, 7 : Non facit Dominus verbum, nisi revelaverit secretum suum ad servos suos Prophetas. « Et montes, montes ærei » supple, fuerunt. Ærei dicuntur propter sonoritatem prædica-
tionis. Unde Ezech. 1, 7, ubi videtur quadriga Domini, scintillæ micabant quasi æris candentis. Hæc quadriga quatuor habet rotas, hoc est, in quatuor partes mundi volubilitatem : unde etiam Ezech. 1, 15, et 16, Rota habuit quatuor facies, et animal quatuor facies : quia quatuor regna in astutia rationis humanæ, et præcipite audacia animositatis leoninæ : et libidinosa concupiscentia lasciviæ vitulinæ, et fastu ambitionis aquilinæ superbiæ, quatuor mundi partes occupaverunt. Hæc eadem regna per quatuor cornua significata sunt supra 2. Montes autem ærei significare possent altitudinem sapientiæ divinæ hæc ordinantis, et sublimitatem potestatis ista in opere ponentis. Psal. xxxv, 7 : Justitia tua sicut montes Dei : judicia tua abyssus multa.
« In quadriga prima equi rufi. » Prima fuit Chaldæorum regnum, cujus equi, milites, et ministri trahentes, erant saginarii, et ideo rufi : et hoc in præcedentibus expositum est. Apocal. vi, 4 : Exivit alius equus rufus : et qui sedebat super illum, datum est ei ut sumeret pacem de terra, et ut invicem se interfciant, et datus ei gladius magnus.
« Et in quadriga secunda equi nigri. » Hæc quadriga significat regnum Medorum et Persarum, equi ministros et milites : nigri vero dicuntur, quia per Assueri regis edictum mortem omnium Judæorum tristi nuntio perferebant 3. Apocal. vi, 5 : Ecce equus niger : et qui sedebat super illum, habebat stateram in manu sua, hoc est, æquilibrium justitiæ in judiciaria potestate.
« Et in quadriga tertia, » quæ regnum Macedonum et Græcorum significat, « equi albi, » ministri scilicet, et milites, et reges successores. Hieronymus : « Ideo
<--- Page Split --->
« albi, quia sub eorum rege Antiocho, « Machabæorum victoriam legimus, et « qualiter floruerunt : quod per albedi- « nem significatur. » Apocal. vi, 2 : Ecce equus albus : et qui sedebat super illum habebat arcum : et data est ei corona, et exivit vincens ut vinceret.
« Et in quadriga quarta, » quæ regnum Romanorum significat, « equi varii, et fortes : » varii ex albo et aliis coloribus compositi. Romani enim reges fuerunt, ex quibus quidam clementes in Judæos, ut Gaius : alii persecutores eorum fuerunt, ut Titus et Vespasianus. Fortes dicuntur propter fortitudinem principum illius regni. Unde, Daniel. ii, 40, significatur per ferrum : Quomodo ferrum comminuit, et domat omnia, sic comminuet hæc, supple, regnum illud, et conteret omnia. Hoc non dicitur propter hoc, quod omnia ista post prophetiam istam futura fuerunt : sed quia Deus per hoc iniquitates mundi punivit, et ante, et tunc, et postea.
Hæc sunt quatuor bestiæ egredientes de mari 1 : quatuor facies rotæ 2 : quatuor cornua 3 . Hieronymus : « Quidam putant « quatuor quadrigas, doctrinam quatuor 4 Evangelistarum significare, quæ Domi- « num vehit in omnes fines mundi, in « corda fidelium. Equi ruß martyres, et « equi nigri doctores, qui profunditate « mysteriorum et humilitate vitæ obscu- « ri et nigri videbantur. Psal. xvn, 12 : « Tenebrosa aqua in nubibus aeris. Equi « albi confessores et virgines. Apoc. iii, « 4 : Ambulabunt mecum in albis, quia « digni sunt. Equi varii viros varietate « virtutum depictos. Genes. xxxvii, 3 : « Jacob filio suo fecit tunicam polymi- « tam, hoc est, diversis coloribus colo- « ratam. Ezech. xvi, 10 : Vestivi te dis- « coloribus. Sic ergo sancti rufi chari- « tate, nigri humilitate et sui abjectione, « albi conversationis honestate, varii vir- « tutum varietate, equi justitiæ æqualita-
« te, rotundi obedientiæ volubilitate, per « istas quadrigas et equos intelligun- « tur. »
« Et respondi, et dixi ad Angelum, qui loquebatur in me, » desiderio scilicet illuminationis : « Quid sunt hæc, domine mi ? » hoc est, Quid significant ? Hæc Interrk mii interrogaio enim clavis scientiæ est. clavis « scient »
« Et respondit Angelus, et ait ad me, » illuminando scilicet me de quæsitis : « Isti sunt quatuor venti cæli, » hoc est, aspirationes potestatum de cœlo venientes. Ezech. xxxvii, 9 : A quatuor ventis veni, spiritus. Daniel. vii, 2 : Quatuor venti cæli pugnabant in mari magno. « Qui, » scilicet venti, occulta Dei dispositione, « egrediuntur, » in publicum scilicet, « ut stent » parati ad obsequendum, « coram Dominatore omnis terræ, » hoc est, Deo ad implendam omnem suam voluntatem. Psal. cxxxiv, 7 : Qui producit ventos de thesauris suis.
Et explanat per singula :
« In qua, » scilicet quadriga, « erant equi nigri, « hoc est, regnum Medorum et Persarum « egrediebantur in terram Aquilonis, » ad illud scilicet conterendum et subjugandum. Unde, Isa. xii, 17 et 18, in onere Babylonis dicitur : Ecce ego suscitabo super vos Medos, qui argentum non quærant, nec aurum velint : sed sagittis parvulos interficient : sicut etiam Doctores regnum diaboli frigidum et tenebrosum conterunt. Ad Hebr. xi, 33 : Sancti per fidem viverunt regna. « Et albi, » qui regnum Græcorum significant, « egressi sunt post eos, » Medos scilicet et Persas, quos sibi Græci subjugaverunt, « et varii, » qui Romanos significant, « egressi sunt ad terram Austri, » Græ-
<--- Page Split --->
cia scilicet regnum. Hieronymus : « Ad « australem plagam, et totam terram ce- « leri impetu vastaverunt? »
« Qui autem erant robustissimi, inter Romanos scilicet, sicut Augustus et Tiberius, « exierunt, » finibus propriisno n contenti, « et quaerebant ire, » libidine dominandi, « et discurrere, » crebris scilicet victoriis, « per omnem terram, » ut scilicet totum mundum subjugarent. Luc. ii, 1 : Exiit edictum a Cassae Augusto, ut describeretur universus orbis. « Et dixit, » Angelus scilicet in persona Domini : « Ite, perambulate terram. » Hieronymus : « Vestris pedibus cuncta « regna subternite. » Isa. x, 14 : Sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego congregavi. Et hoc est quod sequitur : Et perambulaverunt terram, » cuncta sibi subjicientes. Tachar. i, 11 : Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur, et quiescit.
« Et vocavit me, » meam scilicet magnam consolationem, « et locutus est ad me, dicens. » Cant. ii, 14 : Vox tua dulcis. « Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis, » hoc est, ad regnum Chaldeorum conterendum, « requiescere fe- » pro cerunt spiritum meum, » hoc est, spiritum irae meae, ut ulterius non irascar et pacato animo sim. Genes. vi, 3 : Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est, hoc est, ira mea. « In terra Aquilonis, » hoc est, quem habui ad terram Chaldaerum. Iratus enim per nares sufflat spiritum, et postquam se vindicavit, quiescit. Isa. ii, 22 : Quiescite ergo ab homine, cujus spiritus in naribus ejus est.
« Et factum est. » Tangit hic de adeptione boni in promissis, scilicet de restitutione sacerdotii, regni, civitatis et templi : et tria dicit, scilicet materiam
coronarum, inventionem coronarum, in capite sacerdotis impositionem, et coronarum significationem.
« Et factum est verbum Domini ad me, dicens, » per Angelum scilicet qui loquebatur.
« Sume a transmig ratione, » hoc est, a transmig ratis qui de Babylone redierunt, quos propter dignitatem describit per nomina : « Ab Holdai, et a Tobia, et ab Idai a. » Holdai deprecatio Domini interpretatur, et significat eos qui pro liberatione populi continuo orabant. Jacob. v, 16 : Multum valet deprecatio justi assidua. Tobias bonus Domini interpretatur, et significat eos qui bonum populi desiderabant ex fraterna dilectione. Ad Galat. vi, 10 : Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Idai a notus Domini interpretatur, et significat eos qui notitiam Dei in timore et charitate divina habuerunt. Exod. xxxiii, 17 : Invenisti gratiam coram me, et teipsum novi ex nomine. Hi offerunt munera ad templi decorem. I Paral. xxix, 17 et 18 : Populum tuum, qui hic repertus est, vidi cum ingenti gaudio tibi offerre donaria... Domine Deus, custodi in aeternum hanc voluntatem.
« Et venies tu, » o Zacharia scilicet, « in die illa, » quando lucebit miseratio divina. IV Regum, vii, 9 : Hæc dies boni nuntii est. « Et intrabis domum Josie, filii Sophonie. » Hic erat ædituus et custos templi (ut dicit Hieronymus) et apud eum thesauri templi reponebantur, et erat persona excellens in religione et fama. Isa. xxii, 23 et 24 : Erit in solium glorie domus patris ejus. Et suspendent super eum omnem gloriam domus patris ejus. Hoc significat nomen, quia Josias salvatus interpretatur, Sophonias autem visitatio Domini interpretatur : quem enim visitat Dominus, salvatus est. Lucæ, 1, 78 : Per viscera misericordiæ Dei nostri, in quibus visitavit nos. « Qui ve-
<--- Page Split --->
nerunt de Babylone. » Infra apponit quartum, quem vocat Hem. Hieronymus: « Hebræi dicunt Ananiam et Azariam et « Misaelem de captivitate revertentes, « aurum et argentum in munera templi, « et coronas pontificis et ducis attulisse, « et Hem, id est, gratiam, Danielem sci- « licet cum munere venisse : et istos per « hos viros qui hic nominantur, intelligi, « mutatis nominibus. »
lach. iv, 2 : Orietur vobis timentibus nomen meum Sol justitiæ, et sanitas in pennis ejus. Esther, viii, 16 : Judæis nova lex oriri visa est, gaudium, honor, et tripudium. « Et ædificabit templum Domino, » et litteraliter et spiritualiter Ecclesiam. I ad Corinth. iii, 9 : Dei ædificatio estis.
« Et ipse, » scilicet, Zorobabel rex, « exstruet templum Domino, » hoc est, extra per effectum struet, « et ipse portabit gloriam, » alteram scilicet coronam. Isa. lxii, 3 : Eris corona gloriae in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui. « Et sedebit, » ut Rex scilicet, et Judex : « et dominabitur, » potestate scilicet, « super solio suo, » pacis scilicet, et justitiæ. Isa. xvi, 3 : Præparabitur in misericordia solium, et sedebit super illud in veritate in tabernaculo David, judicans et quærens judicium, et velociter reddens quod justum est.
« Et erit sacerdos super solio suo, » in throno scilicet sacerdotali sedens, docens, et regens populum. Eccli. L, 1 : Sacerdos magnus, qui in vita sua suffulsit domum. « Et consilium pacis, » totius terræ scilicet, et populi, « erit inter illos duos, » Regem scilicet, et Sacerdotem. Isa. ix, 7 : Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis.
« Et sumes aurum, et argentum, » supple, quod obtulerunt. Isa. lx, 6 : Omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes. « Et facies coronas, » non unam sed duas, argenti et auri varietate distinctas. Cantic. i, 10 : Muremulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento. Aurum enim sapientiam, argentum vero eloquentiam significat. « Et pones in capite Jesu, filii Josedec, sacerdotis magni : » unam scilicet, et significatur quod alia imponenda erat Zorobabel, in signum restitutionis dignitatis sacerdotalis et regalis. Quæ non nisi in Christo completa sunt, qui fuit Rex et Sacerdos. Isaie, lxi, 10 : Quasi sponsum decoratum corona. Psal. viii, 6 et 7 : Gloria et honore coronasti eum : et constituisti eum super opera manuum tuarum.
« Et loqueris ad eum, dicens.» Ad Sacerdotem scilicet, per quem ad populum verbum Dei transire debet : « Hæc dicit Dominus exercituum, dicens, » de Zorobabel scilicet, vel verius de Christo : « Ecce Vir, » a vi scilicet, et virore dictus. Jerem. xvii, 7 et 8 : Benedictus vir, qui confidit in Domino, et erit Dominus fiducia ejus. Et erit quasi lignum quod transplantatur super aquas. « Oriens nomen ejus. » Et subdit rationem nominis : « Et, » id est, quia « subter eum orietur. » Psal. lxxi, 7 : Orietur in diebus ejus justitia, et abundantia pacis. Ma-
Et subdit de conservatione et consecratione coronarum in memoriam offerentium :
« Et coronæ erunt, » supple, in templo conservatæ et consecratæ, « Helem. » Quem prius Holdai vocavit, modo vocat Helem, et somnium interpretatur, ut sciatur quod tres pueri revelatione somnii gratiam hanc meruerunt . « Et Tobie, et Idaiæ : » hosteiam superius nominavit, « et Hem, filio Sophoniæ. » Videtur quod quem prius Josiam custodem
<--- Page Split --->
et ædituum templi, nunc Hem nominet, quem Hebræi (ut dicit Hieronymus) Danielem intelligunt. Hem enim interpretatur gratia. Daniel. 1, 9 : Dedit Danieli Dèus gratiam et misericordiam in conspectu principis. « Memoriale, » hoc est, in memoriale perpetuum, « in templo Domini, » ut scilicet quia hæc obtulerunt, memoria eorum in sempiternum habeatur. Apocal. iii, 5 : Non delebo nomen ejus de Libro vitæ.
I Et subdit de populi revocatione et litteraliter et spiritualiter :
« Et qui procul sunt, venient, » vel dissimilitudine peccati, vel spatio terræ. Isa. xlix, 1 : Audite, insulæ, et attendite, populi de longe. Proverb. xxxi, 10 : Procul, et de ultimis finibus pretium ejus. « Et ædificabunt in templo Domi-
ni. » Unusquisque scilicet, pro rata portionis suæ. Ad Ephes. ii, 22 : Coædificamini in habitaculum Dei in Spiritu, scilicet sancto. « Et scietis, » supple, tunc per beneficia suscepta, « quia Dominus exercituum misit me ad vos, » ut hæc scilicet prædicerem vobis.
Quia autem omnia hæc intelliguntur, si obedientes fuerint mandato Domini, ideo sequitur : « Erit autem hoc, » scilicet impletio præmissorum, « si auditu » interiori, « audieritis » extra « vocem Domini Dei vestri, » in lege scilicet, et prophetis. Isa. i, 19 et 20 : Si volueritis, Inauspicata coniunacia, terrarum coniunacia. et audieritis me, bona terræ comedetis. Quod si nolueritis, et me ad iracundiam provocaveritis, gladius devorabit vos. Isa. lv, 2 : Audite, audientes me, et comedite bonum, et delectabitur in crassitudine anima vestra.