CAPUT VII.

De communione secunda.

Memento, Domine, etc.

Tangitur hic secunda communio corporis mystici, qua quodlibet membrum cuilibet membro suo communicat actiones et utilitates.

Tanguntur autem hic tria : quorum primum est pro quibus et qualibus hic oratur. Secundum, quid pro eis petitur. Tertium, quid ad exaudiendum allegatur.

In primo autem horum duo ponuntur, scilicet pro quibus oratur, et pro qualibus.

In primo duo facit, scilicet memoriam specialem, et memoriam communem.

Dicit ergo : Memento, Domine, non quod Deus umquam alicujus obliviscatur, sed quod in nobis est per passionem, attribuimus Deo per effectum. In nobis quidem memoria est reflexiva potentia, quae prius notum per reditum notitiae ad ipsum stare facit ante oculos cordis ac si esset præsens, quia imaginem præteriti reducit ad notitiam. Et hoc modo Deus non meminit : quia non habet naturam compositam ab huc illuc reflexam, et ab inde huc, cum omnia sibi sunt præsentia : sed potius cum aliquando effectum gratia: alicui non apponat, videtur Deus illius esse oblitus : et cum postmodum iterum gratiam dat, videtur notitiam beneplaciti convertisse ad illum : et sic dicimus, quod memoretur. Isa xxxvni, 1 : Obsecro, Domine, memento, quæso, quod ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto, et quod bonum est in oculis tuis fecerim. Psal. cv, 4 : Memento, Domine, in beneplacito populi

nostri, vivifica nos in salutari tuo. Aliter quam diximus Deus nec obliviscitur nec meminit. Unde, Job, x, 13 : Licet hæc celes in corde tuo, scio tamen quia universorum memineris. Hoc igitur modo per appositionem gratiae memento, Domine, qui dives es in misericordia, et omnis gratiae locuples possessor.

Famulorum, de quibus propter dignitatem sexus prius est memoria. Fam ularumque tuarum, quia aliter nisi per famulatum cultus divini ad Ecclesia unitatem non referuntur.

N. Hic nominandi sunt vivi, maxime tamen et primo loco qui oblationes suas ad altaria tulerunt, et in hoc famulos se esse agnoscunt. Unde cum peteret Salomon mitti sibi sapientiam a sede magnitudinis divinae, ut secum esset et secum laboraret, per quam sciret quid acceptum esset coram Deo omni tempore, stans statim famulatum subjunxit, Sap. ix, 5, dicens : Quoniam servus tuus sum ego, et filius ancillae tuæ, scilicet Ecclesiae per quam natus sum ad tua obsequia. Et David in Psalmo cxv, 16 : O Domine, quia ego servus tuus : ego servus tuus, et filius ancillae tuæ.

Postea in communi vivorum memoria subjungitur : Et omnium circumstantium, et jam seipsos sacrificio exhibentium, ut ipsi sacrificio immixti tibi offerantur. Ad Roman. xii, 1 : Obsecro vos, fratres, per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem,

<--- Page Split --->

sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum.

Quales autem sunt qui in memoria oblationis habentur, subjungit dicens : Quorum tibi fides cognita est, per quam in unitatem sacramenti recipiuntur : quia fides operans per dilectionem purificat eos, ut tibi in oblatione ista quae in puritate sua puritatem mystici corporis importat, offerantur. Act. xv, 9 : Fide purificans corda eorum. Fides enim quae veritati innititur, unit eos veritatis sacramento. Charitas autem per quam fides operatur, perficit eos ad sacramenti virtutem, ut sic veritate et virtute tibi uniti sint per intellectum et affectum. Haec enim fides tibi cognita est per approbationem. II ad Timoth. ii, 19 : Cognovit Dominus qui sunt ejus. Joan. x, 14 : Cognosco meas, scilicet oves, et cognoscunt me mea.

Et nota devotio : quam devotionem ostenderunt se et sua offerendo. Psal. lxv, 13 et 14 : Reddam tibi vota mea quae distinxerunt labia mea. Devotio enim est fervor cordis, ut dicit Ambrosius, quo propria voluntate se vel sua Deo promittit. Et ex hoc patet, quod specialiter pro istis quae offeruntur, oratur.

Unde sequitur : Pro quibus tibi offerimus. Hoc respondet illi quod dixerat : Quorum tibi fides cognita est : quia illi non nisi fide referuntur ad munus quod offertur a sacerdote : sacerdos enim ut perfector sanctitatis offert pro populo et pro se, sicut dicitur, ad Hebr. v, 3 : Propterea debet, quemadmodum pro populo, ita etiam et pro semetipso offerre pro peccatis. Quod autem dicit : Offerimus, notat unitatem corporis mystici, quae in tota multitudine fidelium et cleri totius servitute offert hostiam salutarem.

oblatione continentur et offeruntur : quia sicut sacerdos offert mysteriis, ita illi offerunt spirituali voto : et ideo illorum specialis est recordatio. Unde Innocentius secundus in quadam sua ostendit epistola ad sacerdotem quemdam missa, qui consultationem faciebat, pro quibus esset in oblatione Missæ memoria facienda. Dicit autem sic : « Superfluum est ut cujus hostiam necdum offeras, ejus ante nomen insinues, licet illi incognitum nihil sit. Prius ergo oblationes commendandæ sunt, ac tunc eorum nomina quorum ipsæ sunt oblationes, edicenda, et inter sacra mysteria nominentur, ut inter illa quæ præmittimus in ipsis mysteriis, viam futuris precibus aperiamus. » Fit ergo hæc oratio specialiter pro offerentibus, et consequenter pro aliis : et ideo monendus est populus ut offerat : quia per oblationes speciali voto hostiæ conjungitur, qui offertur : ipse hostiam offert voto, quam sacerdos offert mysterio. Hoc est ergo quod dicit : Vel qui tibi offerunt hoc sacrificium laudis. Sacrificium autem dicitur, quia sacros facit : laudis autem dicitur, quia nihil est in eo nisi quod est laudis et pulchritudinis et honoris. Psal. xlix, 23 : Sacrificium laudis honorificabit me : et illic iter quo ostendam illi satutare Dei. Iter enim ad salutem per nullum umquam fuit sacrificium nisi per istud.

Quid autem his in sacrificio per nomina recitatis oratur, aperitur cum sub- 0- ditur : Pro se, etc.

Dicit autem tria, scilicet personas cum personis adhaerentibus, et quod pertinet ad partem personae quae est anima, et quod pertinet ad partem personae quae est corpus.

De primo dicit : Pro se : quia offerimus, et ipsi offerunt pro se : quia unicuique in ordine dilectionis principalitas conceditur. III Regum, xvii, 13: Fac mihi primum de farinula subcinericium panem parvulum, et affer ad me : tibi autem et filio tuo facies postea.

<--- Page Split --->

Suisqueomnibus . Suntpersonæadhæ - rentia , sicutamiciconjunctisanguineethenoficio , etbonatemporaliaquæinad - miniculumvitæsuntconcessa : q u a m - viseniumDominusdicat : Quæritepri - numregnumDeietjustitiamejus , ethæromniaadjicienturvobis 1 : tamentemporaliaproutsuntinDeiservitiosus - tentantiaetadminiculaadvirtutem , quaripossunt . EtsicdicitSalomoninProverbiis , x x x , 8 : Tribuevictuimeonerressaria . SicigituroramushicproamicisetrebusadservitiumDeineces - sariis , sicutCenturiorogavitproservo , Matth . v u r , 6 , etcommendatusest . SicetpatriarchaJacob , Genes . xxvni , 2 0 e t 2 1 , oravitpronecessariis , quandodixit : NifueritDeusmecum , etcustodieritmenvia , perquamambulo , etdederitmihipanemadvescendum , etvestimen - tumadinduendum , reversusquefueroprospereaddomumpatrismei , eritmihiDominusinDeum . SicDominusdocuitorare , Matth . v i , 1 1 , dicens : Panemnustrumquotidianumdanobishodie .

Proredemptioneanimarumsuarum , hocest , quoindigemussecundumani - n u m . Redemptioenimanimæestpergratiametvirtulesapecato , persangui - numaulemChristiaboriginalidebito , etperbeatitudinemestabhismiseriisquæcausanturabistoinquosumusexsilioetroprorisergastulo .

EtdeprimaredemptionediciturinPsalmoLXXI , 1 4 : Exusurisetiniquitatere - dimetanimaseorum . Usuræenimexcre - scentessuntcumulatapeccatapostpri - mamdiabolideceptionem , aquibususu - risetiniquitateDeusredimitpergratiametvirtutumcollationem . Sicenimsecun - dumsapientemredemptioanimæviriestpropriædivitiævirtutum . Sicredemitmeuxorprophetæacreditoribusperoleinvasavacuainfusionemetmultiplica - tionem 2 .

DesecundaredemptionediciturinPsalmocxxix , 7 : ApudDominummi - sericordia , etcopiosaapudeumredemp - t i o . O s e e , x i i , 1 4 : Demanumortisliberaboeos , demorteredimameos . P s a l . xlviii , 1 6 : VerumtamenDeusre - dimetanimammeamdeinferno , cumacceperitme .

Detertiaredemptionedicitur , I s a . x x x v , 9 e t 1 0 : Ambulabuntquiliberatifuerint . EtredemptiaDominoconver - tentur , etvenientinSioncumlaude : etlatitiasemptiernasupercaputeorum : gaudiumetlatitiamobtinebunt , e t f u - gietdoloretgemitus .

Prospesalutis , e t c . Hocpertinetadcorpus : etduopetuntur : proinfirmisenimofferturprospesalutis , etprosanisofferturprospeincolumitatiseorum .Sanitateminfirmispetimus , utfortioressintinDeiservitio , sicutetDominusincorporemultossanavit . Sanitasautemillapropriesalusvocatur , quandoexin - firmitateetanimæetcorporisseparatsalutem , sicut , J o a n . v , 1 4 : Eccesanusfactuses : jamnolipeccare , nedeteriustibialiquidcontingat . P s a l . c u , 3 : Quipropitiaturomnibusiniquitatibustuis , quisanatomnesinfirmitatestuas , e t c . Esteliamquædamspessalutiseva - dendimachinationesinimicorum , sicutinPsalmoxxi , 2 2 , dicitur : Salvameexoreleonis , etacornibusunicor - nitumhumilitatemmeam . Daniel . x u i , 6 2 : Salvatusestsanguisinnoxiusindieilla . Dehissimuldicitur : Dominusconserveteum , etvivificeteum , etbea - tumfaciateuminterra , etnontradateuminanimaminimicorumejus . D o m i - nusopemferatilliisuperlectumdolorisejus 3 .

Etincolumitatissuæ . Incolumitasdi - citurperfectæsanitatisintegritas : ethancpetimusprosanisinsacrificiistiusoblatione , quianisiDeusconservet , s a - nitasnonstabit : quiasuperfundamen -

<--- Page Split --->

tum debile est ædificata, quod est continua pugna calidi et frigidi, et humidi et sicci, levis et gravis, duri et mollis, et aliarum contrarietatum quæ sunt in corpore. Et hoc petitur in Psalmo xv, 1 : Conserva me, Domine, quoniam ego speravi in te. Et iterum, Psal. lxx, 9 : Ne projicias me in tempore senectutis, et cum defecerit virtus mea, ne derelinquas me. Sapient. xvi, 12 : Neque herba, neque malagma sanavit eos : sed tuus, Domine, sermo, qui sanat omnia.

5. Tibi reddunt vota sua.

Tangit rationem exauditionis : quia tibi reddunt vota sua, quæ voto proprio et non obligatione alicujus necessitatis in se et in suis obtulerunt ad altare. Psal. lxxv, 12 : Vovete, et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus offertis munera. Quia sicut dicitur, Proverb. xx, 25 : Ruina est hominis devotare sanctos, et post vota retractare. Unde dicit Augustinus, quod vovere est voluntatis, reddere necessitatis. Vola ergo quibus se devotaverunt, ad sanctum reddunt altare.

Æterno Deo vivo et vero. Sunt enim dii participatione divinae potestatis : dii facti sicut Moysi dictum est, Exod. vn, 1 : Ecce constitui te Deum Pharaonis. Et in Psalmo lxxxii, 6 : Ego dixi : Dii estis, et filii Excelsi omnes. Et isti sunt veri et vivi, et non æterni : unde

de his in Psalmo lxxxv, 7, dicitur: Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Joan. x, 33 : Si illos dixit Deos, ad quos sermo Dei factus est.

Sunt etiam dii qui divinitatis gloriam usurpant, sicut dæmones : et ideo dicitur, Matth. iv, 9, ad Christum : Hæc omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me, supple, ut Deum. Unde eidem respondit Dominus : Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Psal, xcv, 3 : Omnes dii gentium dæmonia, et illi sunt æterni quoad finis carentiam, et sunt vivi, sed non veri.

Sunt etiam dii sola nuncupatione, ut idola lignea et lapidea et metallica. Osee, xiv, 4 : Non dicemus ultra : Dii nostri opera manuum nostrarum. Et isti dii nec æterni, nec vivi, nec veri sunt.

Ad exclusionem enim omnium istorum dicitur : Æterno Deo vivo et vero, de cujus æternitate dicitur, I ad Timoth. vi, 16 : Qui solus habet immortalitatem. Quia sicut ibidem dicit Glossa : « Vera immortalitas est vera æternitas et incommutabilitas. » De vita dicitur, III Regum, xvii, 1 : Vivi Dominus Deus Israel, in cujus conspectu sto. De veritate, Joan. un, 33 : Qui accepit ejus testimonium, signavit quia Deus verax est.

Hæc est igitur secunda communio.