CAPUT VI.

De his quae pertinent ad oblationis sanctificationem, ac triplici communione. Et primo, de prima.

1

Te igitur, clementissime Pater.

Habitis omnibus his quae pertinent ad oblationem, ea consequenter adcentenda sunt quae pertinent ad hujus oblationis sanctificationem. Omnia enim quae ad oblationem pertinent, in Praefatione conclusionem acceperunt, quae non recipit variationem, nisi quod aliquando patrocinium illius festi quod agitur, interponitur, in quorum Ecclesiae festo etiam Angeli ad majorem laudem accinguntur, sicut in festo Nativitatis, Epiphaniae, Crucis, Resurrectionis, Ascensionis, Spiritus sancti, et sicut beatae Virginis et Apostolorum, et sicut in tempore quadragesimali : ibi enim specialis gratiae ostensio specialem commovet ad laudem : et hoc videre in singulis non est difficile.

idoneitas efficitur in oblatis, ut in transsubstantiatione eorum sanctitas compleatur. In secunda autem complentia transsubstantiationem panis et vini et confectionem sacramenti perficientia plene ponuntur, ibi, Qui pridie. In tertia autem ut in altari perfecta ad ea quae in conspectu Dei gloriosa sunt, et in coelum elevata, suppliciter Deus exoratur, manibus Angelorum perferantur, ibi, Unde et memores nos.

Adhuc autem in prima harum paticularum duo continentur. Primum horum continet omnium istud sacrificium offerentium communionem, et secundum ipsam quam diximus ad idoneitatem munerum oblatorum continet sanctificationem, et incipit ibi, Hanc igitur oblationem.

Et ideo hoc singulorum meditationibus et studiis relinquentes, hujus oblationis sanctificationem pertractamus.

Quia autem supra quatuor partes in Canone esse diximus, jam una habita, secundam incipimus, quae incipit : Te igitur, clementissime Pater. Et habet tres partes, ex quibus et in quibus integre continetur.

In quarum prima per sanctificationem

Propter communionem enim hoc sacramentum communio sive sacramentum communionis vocatur : quia nemo est pertinens ad sacramentum, qui aliquo schismate vel haeresi a communione Ecclesiae est separatus : sic enim dicit Psalmista, Psal. lxxxiii, 3 et 4 : Passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi ponat pullos suos. Altaria tua, Domine virtutum. Passer enim mobile et

<--- Page Split --->

inquietum animal sæculares in inquietudine sæculi vagantes signat. Turtur autem casta et simplex et innocens avis clericum significat, et sive sit clericus, sive laicus, extra altaria Domini quæ in unitate Ecclesiæ sunt, offerre aliquid de suo gratum non poterit.

Et ideo sic Canon est ordinatus, ut in prima parte supplicationes pro omnibus Deo liant, ut de unitate et communione sint, quam signat sancta communio, et tunc sic Deo sanctificentur oblati : sacra enim communio in panis substantia quæ vertitur in corpus Christi, ex multis granis frumenti puris sicut panis conficitur, ita unitas Ecclesiæ ex multis fidelibus adunatur, ut unum corpus mysticum efficiatur. I ad Corinth. x, 17 : Quoniam unus panis, unum corpus multi sumus, etc. : sic calix ex multis fluit uvis unum calicem perficientibus, et sic unitas Ecclesiæ et communio in electis elementis sacramenti designatur.

Et ideo primo de perfectione hujus communionis præmittitur.

Alia communicatio est membrorum simplicium ad invicem. Simplicia dico quæ simpliciter sunt membra, et officia quibus influant super alia, non habent, sicut pes, manus, etc. Hæc enim communicant in corpore : quia pes non sibi soli ambulat, sed omnibus aliis membris. Sic est de oculo, aure, ore, et omnibus aliis membris, quod quodlibet illorum toti subservit corpori.

Tertia communio in corpore est, qua virtutes ejus cœelestibus virtutibus communicant, sine quibus sua non possunt explere officia, sicut calor naturalis in hepate non digereret cibum ad formam membrorum, nisi virtute cœelesti juvaretur, sed potius incineraret cibum et consumeret eum. Similiter calor cordis non esset vivificus, sed potius ustivus et substantiae destructivus, nisi informaretur cœelesti virtute ad vitam. Similiter spiritus animalis in capite vitam et motum luminis habens, non veheret formas cognitionis ad imaginationem, memoriam et intellectum, nisi communicet et conveniat cum cœelestibus.

Et sunt tres in corpore membrorum 2. communiones : sunt enim in corpore 3. membra nobilia quæ a Philosophis offi- 4. cialis vocantur, quia ex officio bonitates 5. suas influunt in corpus, sicut caput a ce- 6. rebro, quod est in eo, sensum influit et 7. motum in totum corpus et omnia mem- 8. bra ejus : ideo oportet ea ad caput habe- 9. re colligationem, et vincula sic ligantia 10. membra ad caput, ut sensum et motum 11. ab eo capiant, vocantur nervi a Philoso- 12. phis. Sic hepar est membrorum princi- 13. pale, quod haustum a stomacho chy- 14. mum nutrimentalem omnibus ministrat 15. membris per vias quibus ei membra col- 16. ligantur, quæ vocantur venæ. Similiter 17. principale membrorum est cor : quia 18. omnibus influit vitam et pulsum : ideo 19. ei omnia colligantur membra : et viæ 20. quibus ligantur ad cor, vocantur arte- 21. riæ, per quas fluit vita et pulsus ad 22. ea.

Hæ tres communiones sunt præcipue in corpore humano, et ad modum istarum sunt tres in corpore mystico, quorum prima est ex connexione obedientiæ et auctoritatis quam habemus cum nobilibus membris Ecclesiæ, quæ sunt Papa, Patriarchæ, Episcopi, et alii secundum ordinem descendendo inferiores prælati, quorum officio corpori mystico gratia influitur ad sensum spiritualem et motum meritorum et nutrimentum spirituale, quod est in verbo doctrinæ et Eucharistia et similibus. Alia est communio societatis et charitatis, qua fideles sibi communicant, prælationem super se invicem non habentes in charitatis, justitiæ, misericordiæ operibus, et hujusmodi. Tertia est, qua militans Ecclesia tota communicat triumphanti in cœlo, cujus adjutorio innititur et suffragiis adjuvatur, et in cujus gaudio hostiam laudis offert Deo : sic enim dicitur, quod una est co.

<--- Page Split --->

lumba 1, id est, Ecclesia, sive in cœlo, sive in terra conversetur. Omnis autem qui ad corpus Domini pertinet, esse debet in his communionibus sanctorum. Primam scindunt schismatici et haeretici. Secundam autem per malum exemplum violant falsi Christiani. Ad tertiam autem nullo modo pertinent damnati, et ideo nec tales pertinent ad oblationem sacramenti istius.

Istas tres communiones in quibus offertur sacrificium sacramenti hujus, et extra quas non offertur, beatus Gregorius ordinator Canonis tangit in primis tribus capitulis per ordinem positis. Prima enim tangitur in Te igitur. Secunda autem in illo capitulo quod incipit, Memento, Domine, famulorum. Tertia autem tangitur in illo quod incipit, Communicantes, etc.

In primo horum tria dicuntur : quorum primum est, quod oblatam hostiam Deus acceptet, suppliciter ibi exoratur. Secundo, quod in communione offeratur, ipse perfector sanctitatis profitetur. Tertio, ipse modus illius communionis describitur.

In primo horum adhuc tria dicuntur : in quorum primo quod hostia offertur et orationes porriguntur, exprimitur. In secundo, modus supplicationis innuitur. Et in tertio quid ab eo petatur, exprimitur.

Dicit ergo : Te igitur, et continuatur ad Sanctus quod est cantatum. Ex quo sanctus est omnis sanctitatis perfector in unitate Trinitatis, et omnis terra et cœlum per hoc sacramentum impletum est gloria tua, igitur te rogamus : rationem enim et causam te rogandi dedisti per hoc quod cœlum et terram gloria tua per sacrificium implesti.

Et hoc est quod dicitur :

et hoc in sacramento fit quod pro condonatione peccatorum offertur. Matth. xxvi, 28 : Qui pro multis effundetur in remissionem. Joel, ii, 13 : Benignus et misericors est, patiens et multæ misericordiæ, et præstabilis super malitia. Qui virtute paterna nos formas, affectu paterno dulcissime de nobis cogitas, providentia paterna nos hæredes bonorum tuorum ordinas, disciplina paterna instruens utiliter nos sanctificas : non enim nisi virtute paterna nos format ad imaginem suam, quia nullius virtutis in cœlo vel in terra est proprium formare natum ad imaginem propriam, nisi paternæ virtutis. Isa. lxiv, 8 : Nunc, Domine, pater noster es tu, nos vero lutum : et fector noster tu, et opera manuum tuarum omnes nos. Eccli. xvii, 1 et 2 : Deus creavit de terra hominem, et ad imaginem suam fecit illum... Et secundum se vestivit illum virtute. Formamur autem dum invisibili imagini Dei, hoc est, Filio in sacramento unimur et incorporamur, imaginem ejus portantes, ad Coloss. 1, 13, qui est imago Dei invisibilis.

De formatione nostri ad eum dicitur, I ad Corinth. xv, 49 : Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem cœlestis. Et supra, 3. 48 : Qualis terrenus, tales et terreni : et qualis cœlestis, tales et cœlestes.

De dulcedine autem affectus Patris quam maxime filiis exhibuit in sacramento, dicitur, Sapient. xvi, 20 et 21, ubi sic dicitur de sacramenti istius præparatione : Paratum panem de cœlo præstitisti illis sine labore, omne delectamentum in se habentem, et omnis saporis suavitatem. Substantia enim tua dulcedinem tuam quam in filios habes ostendebat, et deserviens uniuscujusque voluntati, ad quod quisque volebat convertebatur. Unde etiam hic panis dicitur panis filiorum, qui non est projiciendus canibus, hoc est, immundis peccatoribus 2.

<--- Page Split --->

De ordinatione nostri in hæredes, quod in sacramento efficimur, quando corpori ejus incorporamur, et veri hæredes spiritu qui vaporatur de sanguine ejus, potamur, sicut dicit Apostolus, ad Galat. iv, 6 : Quoniam estis filii, scilicet Dei, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra clamantem : Abba, Pater 1. Et, ad Roman. viii, 18 : Si autem filii, et hæredes : hæredes quidem Dei, cohæredes autem Christi. Hoc enim nullo convenientiori modo fieri poterat, quam quod per sacramentum vero incorporamur hæredi.

De disciplina quae nos instruendo sancificat dicitur, ad Hebr. xii, 9 et 10 : Non multo magis obtemperabimus Patri spirituum, et vivemus? Et illi quidem in tempore paucorum dierum, secundum voluntatem suam erudiebant nos : hic autem ad id quod utile est in recipiendo sanctificationem ejus. Hanc enim licet multis recipiamus modis, modo sacramenti maxime in quo per spiritum illi unimur, qui numquam recessit a disciplina Patris.

autem, quia dicit, rogamus ac petimus, supplices quidem et proni propitiationem tuam. Ad Ephes. iii, 14 et 15 : Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, ex quo omnis paternitas in cœlis et in terra nominatur. Et ideo sacerdos in isto modo inclinat quasi pronus ante altare. Isa. ii, 11 : Oculi sublimes hominis humiliati sunt, et incurvabitur altitudo virorum : exaltabitur autem Dominus solus.

Rogamus. Rogatio est inclinatio ejus qui rogatur ab eo qui rogat ad exauditionis consensum. Petitio autem est expressio ejus quod desideratur fieri, ab eo qui exauditurus rogatur. Tob. xii, 4 : Peto te, pater mi, ut roges, etc. Ad Philip. iv, 6 : In omni oratione, et obsecratione, cum gratiarum actione, petitiones vestræ imoltescant apud Deum.

Uti accepta. Tangitur quod hic a clementissimo Patre petitur, dicens : Uti accepta habeas, per acceptationem : quia licet dona ista de frugibus terræ sint, et in ipsis tibi tui fideles offerantur, et quoad hoc indigne videantur tuæ majestati, tamen quod per Filium tuum qui hoc instituit, tibi offertur, petimus ut in honore ejus tibi sit acceptum. Psal. 1, 21 : Acceptabis sacrificium justitiæ, oblationes et holocausta. Legis enim oblata numquam tibi fuerunt accepta, sicut dicit Propheta tuus : « Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem aptasti mihi, » dicit alia translatio 2. Isa. 1, 11 : Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum ? dicit Dominus. Plenus sum. Holocausta arietum, et adipem pinguium, et sanguinem vitulorum, et agnorum, et hircorum, nolui. Ubi dicit Glossa : Numquam volui.

Te igitur, clementissime Pater, per Jesum Christum Filium tuum Dominum nostrum, sicut per mediatorem et nostri sacerdotii pontificem : quia ut Deus humanatus, mediat, et ideo dicitur Jesus : et ut homo deificatus, mediat, et ideo dicitur Christus : et manum in te ponit per naturae quam a te per generationem accepit identitatem, et ideo dicit Filius tuus : et manum mediantem in nobis ponit divinitatem, et nobis debitam per naturae nostrae conformitatem, et ideo dicitur Dominus noster, ut sic velut verus et pleno nomine pontifex sit assistens nobis, sicut, dicitur ad Hebr. viii, 1 et ix, 11.

Te igitur sic per ipsum supplices rogamus. Modum tangit orationis in orante quidem, quia dicit supplices : in oratione

Ex quo igitur reprobas illa sicut non tibi accepta, petimus ut hæc in quibus nil potest esse nisi acceptum, habeas accepta per Filium tuum hoc instituentem, et benedicas, benedictionem virtutis tuæ

<--- Page Split --->

et gratiae in ea diffundendo, ut idonea sint tanto sacrificio : non enim nostrum est benedicere, sed tuum, et nostrum est te invocare ut benedicas. Numer. vi, 27 : Invocabunt nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eis.

Sic etiam Filius Dei qui oratur venire in ipsa dona et munera et sacrificia, dicitur donum Patris, et est nobis datus. Isa. ix, 6 : Filius datus est nobis. Ad

Roman. viii, 32 : Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Ex hoc autem quod seipsum obtulit, est munus. Isa. lii, 12 : Pro eo quod tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis reputatus est, et ipse peccata multorum tulit, et pro transgressoribus rogavit, scilicet ut non perirent. Et ibidem, y. 7 : Oblatus est quia ipse voluit. In eo autem quod a se et a pontificibus ad crucem oblatus est, sacrificium est, quod et Pilatus confessus est, dicens : Gens tua et pontifices· tui tradiderunt te mihi 1, supple, ad crucifigendum.

Sic igitur et offerentes et oblata et ille qui in eo offerendus Patri signatur, sunt dona et munera et sacrificia. Crux autem fit super quodlibet istorum : quia in virtute crucis sanctificationis virtus procedere intelligitur a perfectore sanctitatis, qui loco Dei stat ad aram, in totum oblatum, sive sit signum, ut panis et vinum, sive sit significatum, sicut ex voto in oblatis suis offerentes ea accipiuntur, sive sit is qui sacramentaliter ibi offerendus supplicatur. Et istae cruces tres similiter, propter triplicem differentiam quæ dicta est. Et quod quidam dicunt, quod sint propter Christi illusiones, quibus coram Pontificibus et coram Herode et coram Pilato illusus legitur, est derisio : quia de hoc nulla fit mentio in littera.

Sacrificia autem dicuntur sancta : quia sunt virtute propria sanctificantia, non a sanctitate vacua, sicut Veteris Testamenti sacrificia, nec sunt immunde cruore pecorum fœdata, et ideo omni sanctitate munda, sicut talia quæ debent esse deitatis summae vasa deitatem continentia. Isa. lii, 11 : Mundamini, qui fertis vasa Domini. Unde sacerdos Abimelech, I Regum, xxi, 4, dixit ad David in figura hujus sacrificii : Non habeo panes laicos ad manducandum, sed tan-

<--- Page Split --->

tum panem sanctum. Laicus enim panis communis panis est, qui sacerdotibus in sacrificio non committitur, sed panis Deo sanctificatus et sanctis ministrandus.

Dicuntur etiam illibata, hoc est, non degustata : quia libare idem est quod degustare, et ideo illibata dicuntur, quia ad usum humanum non sunt adhibita, ne aliquam contagionem contraherent manibus vel gustu libantium ea. Hoc autem non videtur competere : quia, Numer. xxix, 11 et seq., praecipiuntur fieri libatoria vascula quibus libentur quaedam sacrificia 1, ut sint digna ad ea Deo offerenda : et ex hoc forte videtur alicui, quod etiam ista essent ante libanda. Ad hoc dicendum est, quod libatoria fiunt ad ea libanda in quibus suspicio est corruptionis et contagionis, quod non est in sacriticio novae gratiae : quia illo omni puritate munda nullam habent suspicionem contagionis et maculae, praecipue quantum ad eum qui oratur venire ut in sacrificium ofleratur : et ideo libatoria essent hic nociva, quia suspicionem inducerent alicujus contagionis : et ideo in Veteri Testamento de sacrificio illibato nihil invenitur, quia nullum fuit illibatum, sed per simile dicitur de agno, Exod. xn, 3, quod erit masculus, amiculus, absque macula. Et ideo dicit Petrus, I Petri, 1, 19 : Pretioso sanguine quasi Agni immaculati Christi.

De speci ebus autem istis oblatis, hoc est, frumento et vino, dicitur, Zachar. ix, 15 et seq. : Bibentes inebriabuntur quasi vino, et replebuntur ut phiale, et quasi cornua altaris. Et salvabit eos Dominus Deus eorum in die illa, ut gregem populi sui, quia lapides sancti elevabuntur super terram ejus. Quid enim bonum ejus est, et quid pulchrum ejus, nisi frumentum electorum, et vinum germinans virgines? Haec enim de sacramento altaris intelliguntur : quia bibentes Domini calicem, inebriantur ad oblivionem sui et terrenorum, quasi vino quod

Deum laetificat et homines, et isto calice implentur devotione ut quaedam phiale spirituales, quorum intima sanguis Domini infundit, et sic omni replet devotionis odoramento : et his sanctificati et confortati sacramentis efficiuntur cornua altaris ad ventilandum omne quod Deo non militat. Et sic salute sacramenti salvabit eos Dominus Deus eorum in die novae gratiae : quia tunc sol clare fulget ad tenebrarum purgationem. Salvabit autem sicut peculiarem gregem populi sui, cui de seipso pabulum praeparavit : lapides enim sancti, hoc est, ministri Novi Testamenti, solidi et vivi et pretiosi tunc elevantur in dignitatem super terram Ecclesiae, quibus dignitatis merito perpetue sanctitatis sacramenta committuntur. Et hanc refectionem in illibato sacrificio determinat, dicens : Quid enim bonum ejus est? bonum, inquam, omnis boni quod omnia bonificat, sine quo nihil bonum est. Et quid pulchrum ejus, quod omnia mundat, et omnia pulchrificat, nisi frumentum, quo toto amore fruendum est, et cui soli inhaerendum est? Electorum autem qui a massa perditionis per gratiam vocationis et electionis divinae separati sunt, qui electi sunt ante mundi constitutionem, ut dicitur, ad Ephes. i, 4, in ipso, de quo dicitur, Cantic. v, 10 : Dilectus meus candidus et rubicundus, electus ex millibus. Hoc autem frumentum illibatum sacrificium est quod ad gustum vel ad usum alieni a Deo numquam libatum fuit. Apocal. ii, 17 : Vincenti dabo manna absconditum, et dabo illi calculum candidum, et in calculo nomen novum scriptum, quod nemo scit, nisi qui accipit. Sanguis autem Christi est vinum germinans virgines, hoc est, virgineas mentes : et has tam virgineas non germinaret omni germine virtutis, nisi et ipsum esset virgineum : et ideo penitus illibatum.

<--- Page Split --->

Hanc autem communionem tangit sub triplici doctrina, scilicet generalitatis, sublimitatis, et ordinabilitatis.

Dicit ergo : In primis : quia ista communio est prima in corpore mystico : et ideo secundum ordinem charitatis in primis est pro ea et in ea offerendum. Cantic. 11, 4 : Introduxit me rex in cellam vinariam, ordinavit in me charitatem. I ad Timoth. 11, 1 et seq. : Obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus : pro regibus et omnibus qui in sublimate sunt, scilicet constituti : ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate et castitate. Hoc enim bonum est, et acceptum coram salvatore nostro Deo, qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire.

Quæ tibi offerimus : non enim offerimus nisi tibi : quia tibi soli clementissimo Patri est offerendum. Exod. xx, 5 : Non adorabis ea, scilicet idola, neque coles. Ego sum Dominus Deus tuus.

Offerimus, hoc est, ad te porrigentes et elevantes ferimus, ut sicut diximus : Sursum corda, habemus ad Dominum : ita nos ad te extendentes elevamus oblationem, cordium elevatione et manuum protensione, ad te, Domine, clementissime Pater. Levit. ix, 21 : Pectora eorum, et armos dextros separavit Aaron, elevans coram Domino. Pectora quidem pro cordis elevatione, armos autem dextros pro operis perfectione, elevans per intentionem et devotionem

coram Domino. Sic enim et Moyses extensis in cœlum brachiiis 1 stabat coram Domino cum pugnaret Israel contra Amalec : sustentabant autem brachia ejus Aaron et Hur : quia virtus orationis in una parte vice Aaron elevat, et charitas in altera levat vice Hur : et sic vincit in oratione perfectorem sanctitatis populus Dei.

Pro Ecclesia tua sancta, etc.

Hic generaliter exprimitur ista prima communio : quia nulla communio est extra Ecclesiam : Graeco enim nomine Ecclesia, etiam Latino nomine dicitur convocatio : et quia voces et convocationes sunt rationabilium tantum animalium, et inter homines rationales non sunt nisi fideles verbum rationabile fidei audientes et intus percipientes, ideo dicitur Ecclesia congregatio fidelium. Aliorum dicitur esse synagoga, quæ sonat conductionem : et quia irrationabilia alieno tractu ducuntur se invicem, ideo synagoga est in his qui irrationabiliter conveniunt. Apocal. 11, 9 : Ecce dabo de synagoga Satanæ, qui dicunt se Judæos esse, et non sunt, sed mentiuntur. Unde conventus hæreticorum et schismaticorum et peccatorum in Ecclesia non sunt. Eccli. xxi, 10 : Stuppa collecta synagoga peccantium. Psal. xv, 4 : Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus. De Ecclesia autem dicitur, Psal. xxxiv, 18 : Confitebor tibi in Ecclesia magna, in populo gravi laudabo te. Populus enim Ecclesiæ dicitur esse gravis maturitate virtutis : et illi sunt qui soli rationem colunt, et rationabiles Dei voces intelligunt, et audiunt vocationem ipsius.

Hæc Ecclesia dicitur sancta : quia Spiritu sancto sanctificata, sicut in ante habitis in expositione Symboli dictum est 2. I Petri, 11, 9 : Vos gens sancta, populus acquisitionis, ut virtutes aununtietis ejus qui de tenebris vos

<--- Page Split --->

vocavit in admirabile lumen suum.

Dicitur Catholica : quia generaliter principia ejus sunt vera absque instantia, et quia ubique terrarum diffusa et diffundenda sunt, ut in ante habitis dictum est. Unde ipsa Ecclesia clamat dicens : A finibus terræ ad te clamavi 1. Isa. xxiv, 16 : A finibus terræ laudes audivimus, gloriam justi.

In hujus igitur Ecclesiae communione rogamus dicentes, quam, scilicet Ecclesiam, pacificare, hoc est, in triplici pace ponere, scilicet temporis, pectoris, et æternitatis custodire a malo incurrente et in bono ad utramque vitam conferente. Psal. xvi, 8 : Custodi me, Domine, ut pupillam oculi : sub umbra alarum tuarum protege me. Pupilla enim custoditur, ne aliquid incidat quod turbet : et custoditur in visus sui limpiditate, ut virtutem propriam non amittat. Umbra autem protectio Domini est sub alis veritatis et virtutis suæ, ut veritate illuminemur, et virtute ad bonum perficiamur.

Adunare, hoc est, ad unum redigere. Hoc, inquam, unum quod est commune per omnem ordinem graduum Ecclesiae, quo ad unum caput ordinatur in cœlis quod est Deus, et in terra quod est Dei vicarius. Act. iv, 32 : Multitudinis credentium erat cor unum et anima una. Psal. cx, 1 : Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo, in consilio justorum et congregatione. Hæc enim congregatio et adunatio in cœlo præfulget, in naturis ostenditur, in operibus Christi exemplificatur, in divinis legibus præcipitur, et in toto Christi corpore mystico observatur. In cœlis enim Angeli ad Archangelos, Archangeli ad Principatus, Principatus ad Potestates, Potestates ad Virtutes, et Virtutes ad Dominationes, et Dominationes ad Thronos, et Throni ad Seraphim, et Seraphim ad Cherubim, et Cherubim secundum obedientiæ et illu-

minationis ordinem ordinati ordinantur. Et ipsa multitudo Angelorum quæ in quolibet est agmine, ad unam personam quæ in quolibet ordine præeminet, adunatur : et ideo ordo cœli vocatur, quia omnis ordo est relatio multorum in gradibus differentium ad unum. Job, xxxviii, 33 : Numquid nosti ordinem cœli, et rationem ejus pones in terra ? Hoc in naturis ostenditur, ubi multi ramusculi ad virgas, ubi multæ virgæ ad ramum, ubi multi rami ad stipitem unum, ubi multi stipites ad unam radicem infiguntur, ut omnia fiant socia et participia succi qui est in radice. Ad Roman. xi, 17 : Socius radicis et pinguedinis olivæ factus es. Sic multæ grues unam sequuntur ordine litterato. Sic multa membra in corpore uno unius capitis percipiunt beneficium. Ad Roman. xii, 4 et 3 : Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. In Christi operibus hæc adunatio exæmplificatur : quia Christi opus est semper in unum colligere dispersa, diaboli autem opus est ordinata dividere et dispergere. Hoc est quod dicitur, Joan. x, 11 : Fiet unum ovile, et unus pastor. Matth. xii, 30 : Qui non est mecum, contra me est : et qui non congregat mecum, spargit. Hoc præcipitur in legibus divinis : quia sicut dicit beatus Dionysius : « Lex divinitatis est per prima media, et per media ultima reducere. » Talis autem reductio ultimorum ad media et mediorum ad prima non potest esse nisi in ordine ad unum primum. Sic igitur divinitatis lex sicut est descensus illuminationum et charismatum ab uno, sic reductio est ad unum : hæc enim lex sicut superiora movet et ligat ad inferiorum providentiam et curam, ita inferiora ligat ad superiorum obedientiam, ut omnia hoc modo sint connexa. Psal. xlvii, 14 : Distribuite gradus 2 ejus, ut enarretis

<--- Page Split --->

in progenie altera. Daniel. x, 11 : Sta in gradu tuo. Sic enim octo gradibus ascenditur ad divinitatis templum et culturam, ut dicitur, Ezechiei. xl, 49, Papatu scilicet, Patriarchatu, Primatu, Archiepiscopatu, Episcopatu, Abbatu, reverentia, praepositura, decanatu, cura parochiali : curam enim archidiaconourum sub praepositura comprehendimus. Hoc enim in toto Christi mystico corpore, quod est Ecclesia, observatur, in quo omnia ad unum rediguntur quae Petri clavibus committuntur. Matth. xvi, 19 : Tibi dabo claves regni coelorum : et quodcumque ligaveris super terram erit ligatum et in caelis, et quodcumque solveris super terram erit solutum est in caelis. Et supra, 3. 18 : Et portae inferi non praevalabunt adversus eam. Ecce caelum imminet clavibus : quia claves caeli dicuntur. Terra clavibus subjicitur : et quidquid in terris ligant vel solvunt, coram Deo ligatum vel solutum reputatur. Infernus comprehenditur in potestate : quia non praevalet tenere quem clavis eruere vult de inferno. Haec clavis uni committitur, ut plenitudo potestatis in uno ostendatur, et in alios ab illo secundum partem sollicitudinis in quam vocantur, committatur. Isa. xxi, 22 et seq. : Dabo clavem domus David super humerum ejus : et aperiet, et non erit qui claudat : et claudet, et non erit qui aperiat. Et figam illum paxillum in loco fideli, et erit in solium gloriae domui patris sui. Et suspendent super eum omnem gloriam domus patris ejus. Paxillus autem dicitur, eo quod imminet sibi totum Ecclesiae tabernaculum. Gloria autem non esset tota suspensa in eum, nisi dispositione et patrocinio et regimine haberet omnem gloriam Ecclesiae, quae est domus Dei patris sui. Et quid diu loquar, Trinitas ipsa hanc custodit adunationem, in qua Pater ordine naturae principium est totius divinitatis, Filius a

Patre solo per generationem omnia accepit, et accepit Spiritus sanctus a Patre et Filio omnia per communem Patris et Filii spirationem.

Hac igitur adunatione petimus, o Pater, ut adunare velis Ecclesiam, et regere. Regere est regulis et principiis legalibus et canonicis unumquemque in explanationem sui officii dirigere. Psal. xlvi, 7 : Virga directionis, virga regni tui. In virga significatur regiminis potestas, in virga autem rectitudine signantur praecepta et principia legalia quibus regendum est : unde, Exod. iv, 17, dicitur, cum Dominus mitteret Moysen ad regendum populum, dixit : Virgam quoque hanc sume in manu tua, in qua facturus es signa.

Haec igitur quatuor quae oramus sic diversificantur, ut duo sint secundum recessum a malo, et duo secundum ordinem ad bonum.

Secundum recessum a malo dupliciter. Est enim malum Ecclesiae extrinsecus illatum impugnans, et est malum intrinsecus surgens et bonum adimens. Contra malum quidem extrinsecus impugnans Ecclesiae tranquillitatem, petimus pacificationem. Esther, xiii, 2 : Ut absque ullo terrore vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Contra malum autem a nobis factum, bonum Ecclesiae adimens, pelentes dicimus, custodire. Hoc autem malum est peccatum, a quo nos custodiri per gratiam oramus : quia nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam 1. Sapient. x, 12 : Custodivit illum ab inimicis, et a seductoribus tutavit illum.

Alia autem duo sunt in ordine ad bonum, quod dupliciter accipitur, scilicet in participatione boni Ecclesiae, vel perfectione boni personae. Et ut percipiamus bonum Ecclesiae, dicimus, adunare : quia bonum Ecclesiae non perci-

<--- Page Split --->

cipiturnisiinadunationecummembrisEcclesiæ . P s a l . cxvii , 6 3 : Particepsryosumomniumtimentiumte , etcusto - dientiummandatatua . Inperfectioneautembonipersonæindigemusdivinoregimine , utcongrueetrectetendamusinhonumpropriumunicuiquepersonæ : etideodicimus , regere . Apocal . v i i , 1 7 : Agnusquiinmediothroniestregetillos , etdeduceteosadvitæfontesaquarum . Ilæcautemomniasecundumordinemacapitedescenduntincorpus : quiapaci - ticatioEcclesiæestinprælatissicutabincursumalorumpræservantibusEccle - s i a m . EtideosicutmurumsedebentponereproEcclesia , etsuscipereinseictusetinsultushostium , sicutdicitur , J o a n . x , 1 1 : Bonuspastoranimamsuamdatproovibussuis . EtideoDo - minusimproperatquibusdam , Ezechiel . x u i , 3 : Nonascendistisexadverso , nequeopposuistismurumprodomoIsrael . Similiteradprælatosreferturcustodia : quiaipsisuntcustodesEccle - s i æ , sicutdicitur , I s a . l x i i , 6 : Supermurostuos , Jerusalem , constituicu - stodes , totadieettotanoctenontace - b u n t . Adunatioetiamestinipsis : quiaabipsisprofluuntcharismataquibusadunamur : u n d e , adEphes . i v , 3 : Sollicitiservareunitatemspiritusinvinculopacis . Regnumautemtotumestinmanibuseorum . A c t . x x , 2 8 : Atten - ditevobis , etuniversogregiinquovosSpiritussanctusposuitepiscopos , regereEcclesiamDei , quamacquisivitsan - guinesuo .

Sicigiturprimamcommunionemsi - gnificantesdicimus : Quampacificare , custodire , adunare , etregeredigneris : quiasuædignationisestquodfacitetnonnostrimeriti . P s a l . cxvii , 9 : Nonnobis , Domine , nonnobis , sednominituodagloriam .

Totoorbeterrarum : quiasicutdixi - m u s , Ecclesiaveldiffusaveldiffundenda

estintotoorbeterrarum , sicutvocataestdeomnibusfinibusterrarum . Ethocsi - gnificatur , A c t . i i , 5 , quodcumomniumlinguisinciperentprædicareApostoli , erantinJerusalemhabitantesviriDeiexomninationequæsubcæloest . I s a . x l i x , 6 : Dediteinlucemgentium , utsissalusmeausqueadextremnumterræ . A c t . i , 8 : EritismihitestesinJerusalem , etinomniJudæa , etSamaria , etusqueadultimumterræ .

UnacumfamulotuoPapanostroN . , e t c . Tangitmembraofficialiaaquibusprin - cipaliterhæcprofluitunitas . Ethocestquoddicit : U n a . Etestadverbiumquodidemestquodsimul , etnotatassocia - tionemcapitiscumcorpore . Diciturau - temfamulus : quiaadEcclesiasticumhujussacrificiipertinetfamulatum . Papaautemdicitur : quiaestpaterpatrum , etsuccessorPetri , vicariusJesuChristi . Nosterautemdicitur : quiaperipsumnobishæcinfluiturcommunio : etideonnvaletoblatiosiabunioneordinisetobedientiæadPapamscindaturvelsepa - retur . UndeLeoMagnusPapa : « SicutdivinæreligioniscultumqueminomnesgentesomnesquenationesDeivoluitgratiacoruscare , itaDominusnosterJe - susChristushumanigenerissalvatorin - stituit , uthujusnuminissacramentumetbeatissimoPetroApostolorumomniumsummoprincipalitercollocaret , etabipsoquasiquodamcapitedonasuavelletincorpusomnemanare , utexsortemsemysteriiintelligerethicessequiaususfuissetaPetrisoliditaterecedere . Hunceniminconsortiumdivinæunitatisas - sumptumidquodipseeratvoluitnomi - naredicendo : TuesPetrus , etsuperhancpetramædificaboEcclesiammeam ' . » EtideoPapænomensicutabeoaquohæcprofluitEcclesiæunitatiscommunio , esthicexprimendum . UndePelagiusPapadicit : « Abuniversiorbiscommu -

<--- Page Split --->

nione separati sunt, qui qualibet dissensione inter sacra mysteria Apostolici Pontificis nomen secundum consuetudinem non frequentant ».

continent Ecclesiae unitatem, specialiter est orandum, sicut supra in auctoritate Apostoli ad Timotheum est ostensum.

Et antitiste nostro N. Secundo gradu : quia antistes noster est quasi canalis per quem in nos a primo capite Papa communio descendit unitatis, sicut unguentum primo descendit a capite in barbam quae capiti adhaeret, et a barba stillat in superiora, et a superioribus in media, et fluit usque in oram et fimbriam vestimenti 1. Papa enim et Episcopi quamvis super homines sint constituti, et in hoc sint loco perfectoris sanctitatis, tamen et ipsi homines sunt et fragiles : et ideo indigent ut oretur pro ipsis, et magis etiam indigent quam alii : quia quanto plus innititur eis Ecclesia, tanto indigent majori adjutorio gratiae : quia plus eis quam aliis diabolus insidiatur. Unde, Thren, 1, 5 : Facti sunt hostes ejus in capite, et inimici ejus locupletati sunt.

Et rege nostro N. Hic etiam in exterioribus defendendis et regendis unitati paciset communionis Ecclesiæ subministrat, et fluit ab eo in nos rectitudo justitiæ et pacis. Unde sanctum Jeremiam invenimus scripsisse per manum Baruch notarii sui. Sic dicit Baruch, 1, 11 : Orate pro vita Nabuchodonosor, regis Babyloniæ, et pro vita 'Balthassar, filii ejus, ut sint dies eorum sicut dies cæli. Inde etiam Dominus, Luc. xxii, 38, cum diceretur. Ecce duo gladii hic, dixit : Satis est. Quia feritas quorumdam sæviens in Ecclesia, comprimenda est gladio materiali : aliorum contumacia se unitati Ecclesiæ objiciens, gladio spirituali est ferienda. Et ideo pro personis illis quibus usus gladiorum Dei est commissus, quia

His autem sicut membra simplicia adjunguntur omnes cum dicitur : Et omnibus orthodoxis. Orthodoxum dicitur a Graeco ςφθον quod est rectum, et δοξά quod est doctrinalis regula, hoc est, qui rectam et sanam tenent fidei doctrinam, sicut dicitur, ad Galat. vi, 16 : Quicumque hanc regulam secuti fuerint, pax super illos, et misericordia , et super Israel Dei.

Aque catholicæ et apostolicæ fidei, hoc est, universalis et ab Apostolis fundatæ fidei, cujus symbolum exposuimus, cultoribus. Cultus autem est servitus Deo et tali fidei debita, quæ servitus θεοσήθειά vel εὐσήθειά vocatur, hoc est, Dei servitus vel bona servitus, qui cultus sacrificiis in oratione et bonis exhibetur operibus, ut in ante habitis diximus. Omnes enim talis fidei cultores sunt in civitate Ecclesiæ, hoc est, Ecclesiasticorum civium unitate : et ideo orandum est in oblatione sacramenti pro ipsis. Jerem. xxix, 7 : Quærite pacem civitatis ad quam transmigrare vos feci, et orate pro ea ad Dominum, quia in pace illius erit pax vobis.

Hanc quam exposuimus orationem, quidam dicunt a Pelagio Papa factam, quæ aliquando sola et nulla alia confectioni sacramenti præmittebatur : quia beatus Petrus Antiochiæ primam dicens Missam, dicitur non nisi tres in Missa dixisse orationes : ante confectionem, unam, et eam quam dixit in confectione, et Dominican orationem post sacramenti confectionem. Quidam autem dicunt, quod eam fecit beatus Gregorius.

<--- Page Split --->