CAPUT II.

Oratio quae primo dicitur in Missa, dicitur Collecta.

Sequitur autem post salutationem Oratio, ut Dominus aperiat corda audientium ad instructionem percipiendam, et ad digne suscipiendam oblationem sacramenti secundum dictum Apostoli, II ad Thessal. ui, 1 : Orate pro nobis, ut sermo Dei currat.

in orta. Circa hanc orationem tria sunt nom: in: tanda, scilicet nomen, ritus, et contuso.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nomen dicitur Collecta. Ratio autem Dominus est, vel quia colligit petita populi, quae sacerdos conscius secretorum colligit et offert Domino : vel quia tales fiebant pro populo, dum colligeretur ad communionem Domini celebrandam.

De prima autem ratione dicitur, Tob. xii, 12 : Quando orabas cum lacrymis, et sepeliebas mortuos,... ego obtuli orationem tuam Domino. Hoc dicit Angelus. Jam autem ante ostendimus, quod sacerdos Angelus Domini exercituum est '.

Secundo autem modo dicitur Col-

lecta : quia populus colligitur, cum dicitur. Notandum est, quod tribus modis populus colligi habet ad orandum, scilicet quando partita in unum colligit, hoc est, in Deum corda colligit, quae in multum sunt divisa. Unde Augustinus in libro IV Confessionum : « In omnibus quae mente percurro, non invenio tutum locum animae meae praeter te, Domine, in quo colliguntur sparsa mea. » Matth. xii, 30 : Qui non congregat mecum, spargit. Opus enim Dei semper in colligendo est, et opus diaboli in dispergendo. Secunda collecta est : quia populus ibi colligitur in unum cor et in animam unam. Psal. ci, 23 : In conveniendo populos in unum, et reges ut serviant Domino. Psal. xlix, 5 : Congregate illi sanctos ejus, qui ordinant testamentum ejus. Testamentum enim est promissio Dei suo sanguine confirmata. Dicitur iterum collecta corporis mystici, quae sic in unum commiscetur sicut corpus Christi ex

<--- Page Split --->

multis granis, et sanguis Christi de multis uvis. Psal. cx, 1 et 2 : Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo, in consilio justorum, et congregatione. Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus. Nulla enim sunt majora opera Domini quam incorporari sanguini Christi et corpori, et ipsi Christo. Hoc signatum est, Nehemiæ seu II Esdræ, viii, 1, ubi dicitur, quod congregatus est omnis populus quasi vir unus ad audiendam legem. Genes. xlix, 2: Congregamini, et audite, filii Jacob, audite Israel patrem vestrum. His igitur de causis vocatur Collecta oratio quæ primo dicitur in Missa.

visionis, primus recedit : et ideo etiam, ut dicit Augustinus, Deus operi secundæ diei, cum mundum crearet, non benedixit, cum omnium aliorum benediceret operibus dierum. Quia igitur Dominus dixit, Matth. vi, 7 : Orantes autem nolite multum loqui, sicut ethnici : putant enim quod in multiloquio suo exaudiatur : ideo par numerus Collectarum esse non debet. Plurimus etiam esse non debet : quia, Marc. xii, 40, de Scribis et Pharisæis dicitur, quod devorant domos viduarum sub obtentu prolixæ orationis. Et ideo præcipit beatus Benedictus in regula, quod omnis oratio in conventu brevis sit, ne tædium audientibus generetur, et devotio impeditur. Impar autem numerus, ut dicit Pythagoras, est qui in duo æqualia dividi non potest : stat enim prima ejus divisio in unitate, quæ fieri divisionem non permittit : et ideo dicitur, quod « numero Deus impare gaudet : » quia divisionem Deus in omnibus detestatur. Osee, x, 2 : Divisum est cor eorum, nunc interibunt. Et ideo ad prædictos numeros Collectas beatus Gregorius restrinxit.

Quare autem statutum sit, quod una, 3 vel tres, vel quinque, vel septem, Quare 4 multi multas assignaverunt inutiles ravel 3, 7 tiones. Dicunt enim quidam, quod una lecta cant est propter fidem unitatis substantiae divinae in tribus personis, tres autem propter fidem Trinitatis, quinque vero propter quinque vulnera Jesu Christi, septem autem propter septem dona Spiritus sancti. Hæc autem ratio nulla est : quia sic etiam novem esse deberent propter novem ordines Angelorum, et undecim quia undecim discipuli abierunt in Galilæam, et tredecim propter Christum cum Apostolis, et quindecim propter quindecim gradus in quibus describitur profectus virtutum, in quo proficimus in oratione. Unde tales ra-

<--- Page Split --->

nus penitus nullae sunt et derisibiles. Verat autem ratiohujus institutionis , quod tria attenduntur in oratione, licet intentio orantis, et res in oranpetita, et modus petitionis. Respindo autem ad intentionem orantium n una est, ut aeternum bonum habear, institutio dicit unam sufficere Coltum. Luc. x, 42 : Porro unum est nemurium. Psal. xxvi, 4 : Unam petii Domino, hanc requiram. Respiciendo iem ad petita qua tria sunt, institutio stuit tres dici Collectas. Secundum diem enim petimus a malo liberari pediente nos ad meritum : secundum diem autem ad bonum petimus boim gratiae et bonum gloriae. Matth. vi, 1 : Quaerite primum regnum Dei et ultitiam ejus. Justitia autem regni Dei in habet partes, scilicet declinare a alo, et facere bonum.

Considerando autem modos petendi, modi considerantur, implicitus et plicitus. Considerando modum implitum, statuit constitutio quinque, quas ditiones ponit Dominus, Luc. xi, 2 et q., ubi dicit sic : Pater, sanctificetur mihi tuum. Adveniat regnum tuum. uum nostrum quotidianum da nobis dir. Et dimitte nobis peccata nostra, quidem et ipsi dimittimus omni denti nobis. Et ne nos inducas in tentam. Et non ponit plures petitiones : in in illa qua dicitur, Adveniat, etc., plicite continetur illa, Fiat voluntas a : quia si voluntas Dei perficitur, quum justitiae Christi jam adveniet. illa qua dicitur : Libera nos a malo, plicite continetur in illa : Et ne nos ducas in tentationem : ab omni enim alo liberatus est, qui in tentationem in inducitur : sicut etiam dicit Glossa id. Si autem consideratur modus plicitus petitionum, tunc statuit contutio septem fieri Collectas : quia multus, Matth. vi, 9 et seq., septem eruit petitiones, explicite omnia qua oraria sunt petentes, dicens : Pater uter, qui es in caelis, in quo nulla pe-

titio contiinetur, sed potius ostenditur ad quem oratio est dirigenda. Sanctificetur nomen tuum, ecce prima. Adveniat regnum tuum, ecce secunda. Fiat voluntas tua sicut in caelo et in terra, ecce tertia. Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie, ecce quarta. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimitiimus debitoribus nostris, ecce quinta. Et ne nos inducas in tentationem, ecce sexta. Sed libera nos a malo, ecce septima. Ultra istas non est procedendum : quia vergit ad multiloquium, et generat taedium, et minuit devotionem.

Quod autem quidam plures volunt dicere sub una conclusione, nihil est : quia Collectae non numerantur a conclusione : quia in secundo loco aliquando dua, et aliquando quatuor, et aliquando sex sub una terminantur conclusione : et ideo hoc non est faciendum, sed tenenda Ecclesiae institutio : quia hoc est apostolicum. Unde, I ad Corinth. xi, 2 : Laudo autem vos, fratres, quod per omnia mei memorés estis, et sicut tradidi vobis, praecepta mea tenetis. Et post pauca, y. 16, dicit de illis qui statuta Patrum contemnunt, et sua esse meliora quam constitutiones Patrum contendunt, sic dicens : Si quis autem videtur contentionus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei. Si autem aliqua necessitas temporis illud exposcit et non contemptus constitutionis, possunt tunc dici pares, sicut in festo. S. Stephani dua dicuntur, et in die Innocentium quatuor propter commemorationem Octavarum.

Conclusio autem fere in omnibus, exceptis valde paucis, est per Dominum nostrum. In qua conclusione tria sunt notanda, quorum unum est, unde addita sit haec conclusio. Secundo, qualiter sit facienda. Tertio, quid in ea contineatur.

Inventa est igitur conclusio et derivata ab Apostolis, considerando dictum Christi, Joan. xiv, 13 : Et quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, hoc

<--- Page Split --->

faciam. Oportet enim nos in nomine ejus petere in cujus merito exaudimur : non enim in nostro, sed in merito Christi audimur, et ideo nomine Christi oportet concludere orationem. Psal. cxiii, 9 : Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam. Et hoc signatum est, Job, xlui, 8 : Job autem servus meus orabit pro vobis, faciem ejus suscipiam. Job enim qui dolens interpretatur, significat Christum dolentem, pro nobis in cruce orantem.

Nomen autem quod ponimus, nomen est Jesu Christi : quia illa sunt nomina mediatoris. Deum humanatum dicit Jessus : hominem autem deificatum dicit Christus. Et unum nomen est mediatoris, qui ponit manum in ambobus, in Deo scilicet et homine : sicut enim a sole qui est longe, ignem mutuare non possumus, nisi medio berillo vel crystallo vel aliquo tali utamur : ita a Patre cœelesti, a quo nos per peccatum elongavimus, haurire gratiam non possumus, nisi per mediatorem qui nobis et Patri est propinquus. I ad Timoth. ii, 5 : Unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus. Igitur patet quare tali conclusione, non omnibus Collectis, est necesse.

tem oratio fit ad Spiritum sanctum, oportet quod sic concludatur : « Qui Patre et Filio vivis, etc. » Similiter e! quando in oratione directa ad Pater mentio de Filio, oportet quod tum conclusione dicatur : Per eumdem minum nostrum. Si autem in Collect Patrem directa, fit mentio de Spi sancto, tunc sic concluditur : Per Do num nostrum Jesum Christum, qui te vivit et regnat in eodem Spiritu san

Ea autem quæ in hac conclusione sita sunt, intelligibilia sunt per ea c jam ante fere dicta sunt. Quod enim citur : Per Dominum, dicitur propter cultatis divitias quæ derivatur in orar per Dominum Christum : quia talium cultatum copiam sonat hoc nomen, i minus. Ad Roman. x, 12 : Dominus di in omnes qui invocant illum. Quod aut dicitur : Nostrum, dicitur, quia in suscepit nostrum debitum. Quod, Jes Christum, dicitur propter meditation ex qua potest et debet debito cong subvenire. Quod autem dicitur, Fili tuum, notatur quod facultatem ha subveniendi per naturae divinae hære tatem. Per hoc quod dicitur, vivit, no tur, quod non morte prohibetur, sempiternum suum sacerdotium, q offert et orat pro nobis, semper vivens interpellandum pro nobis 1. Per l quod dicitur, regnat, notatur confirm potestas ad subveniendum. Cum aut dicitur, in unitate Spiritus sancti, c plex, ut dicit Hilarius, notatur unit essentiae scilicet et consensionis : et h secunda attribuitur Spiritui sancto. P ma autem est essentiae trium persor rum. Spiritus enim sanctus eo qu amor est, appropriatam sibi habet uni nem consensionis. II ad Corinth. xm, 1 Gratia Domini nostri Jesu Christi, charitas Dei, et communicatio Spiritu sancti sit cum omnibus vobis. Am Quod autem additur, vivit et regnat De

<--- Page Split --->

Militur propter unitatem essentiae in trius personis declarandam. Quod autem mhifertur, amen, vox est idiotae secunum Apostolum : et si referatur ad finem intellecte, quae oratoria est, vel deprecaria, tunc sonat idem quod fiat, hoc est, ut quod petis a Deo. Psal. xix, 2 : Exauuit te Dominus in die tribulationis, rutegat te nomen Dei Jacob. II Machab. 5 : Exaudiat Dominus orationes vetrus, et reconcilietur vobis, nec deserat us in tempore malo. Si autem referatur

ad finem conclusionis, tunc debet interpretari, verum est, sicut in ante habitis diximus, hoc est, Trinitas Deus vivit per omnia saecula saeculorum. Nihil esset dictum, fiat: quia hoc necessario est, et non fit. Sed dicitur, verum est: quia hoc verum, quod sic Deus Trinitas vivit et regnat. Quid autem sit dictum, Per omnia saecula saeculorum, jam superius diximus cum exponeretur, Gloria Patri, quia hic idem significat quod ibi 1.