CAPUT V.

Facta est quasi navis institoris, de longe portans panem suum.

§ 1.

HE (17)

He interpretatur vita vel susceptio : et

debent simul jungi interpretationes istae ut dicatur susceptio vitæ. Et tunc alludit sententiae sequenti : quia panis quem de longe portat, vita mulieris est : sicut dicitur, Joan. vi, 33 : Panis Dei est, qui de cælo descendit, et dat vitam mundo.

<--- Page Split --->

Item, ibidem y. 52: Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum.

Sequitur:

« Facta est quasi navis institoris, de longe portans panem suum. » Hic notantur tria. Primum, quid navis. Secundum, cujus navis. Tertium, ad quem usum, quia « de longe portans panem. »

Circa primum est notandum, quod mulier hic assimilatur navi, quia omnia inveniuntur in ipsa moraliter quae in magna navi esse dicuntur. In navi autem primo sunt ligna quaedam fortia quibus tabulae clavis exterius affiguntur: et habet ante proram, et posterius puppim, et in latere ratem, et in ventre carinam, secundum quod dicitur in versibus :

Prora prior pars est, navis altera, tertia puppis, Dic latus esse ratem, ventrem dic esse carinam.

Habet etiam super puppim castrum, cui conjunguntur retro duo gubernacula : unum a dextris, et aliud a sinistris. Et habet sentinam, et apothecam, et deambulatoria, et cameram et mansionem nobilium, et castrum : habet etiam malum ante, et malum retro, et artemones duos quibus annectuntur duo vela : et habet similiter rudentes quibus trahuntur artemones cum velis super malum : habet etiam anchoras quibus sistitur et immobilitatur quandoque navis. Et haec omnia mystice sunt in muliere.

Ligna enim quae quasi fundamentum navis sunt, sunt vires operandi quas Deus homini dedit in corpore et in anima : sicut quinque sensus exteriores, et potentia loquendi, et ratio, et memoria, et voluntas : quibus lignis affiguntur tabula ordinate conversationis, per clavos doctrinae moralis : quia sicut dicitur, Eccle. xii, 11: Verba sapientum sicut stimuli, supple, sunt, et quasi clavi in altum defixi, quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno. Postea bituminantur intus et exterius bitumine cha-

ritatis, intus diligendo Deum, exterius diligendo proximum : sicut dicitur, Ge nes. vi, 14: Bitumine linies intrinsecus, et extrinsecus. Est etiam uncta exterius unguento suavissimae mansuetudinis, ut facilius labatur super undas hujus mundi.

Prora vero est humiliatio quae oritur ex consideratione nativitatis in mundum : quia sicut dicit Apostolus, I ad Thimoth. vi, 7: Nihil intulimus in hunc mundum : haud dubium quod nec auferre quid possumus. Et, Job, xiv, 1 et 2: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore, repletur multis miserius. Qui quasi flos egreditur et conteritur, et fugit velut umbra, et numquam in eodem statu permanet. Unde etiam pars ista in navi stricta est, quia multa sunt confusiones et humiliationes originis nostrae quibus constringitur vita nostra : quod optime exprimitur, Sapient. vii, 1-4, ubi sic dicitur : Sum quidem et ego mortalis homo, similis hominibus, et ex genere terreni illius, qui prior factus est (secundum Adam per quem habemus originale peccatum) et in ventre matris figuratus sum caro, decem mensium tempore (per quod intelligitur defectibilitas, quia caro defectibilis pars in nobis est) coagulatus sum in sanguine, ex semine hominis, et delectamento somni conveniente (per quod intelligitur fervor libidinis et fomitis incendium). Et ego natus accepi communem aerem (per quod intelligitur mortalitas et brevitas vita, quia scilicet sine respiratione aeris vitam habere non possumus) : et in similiter factam decidi terram (per quod intelligitur impotentia adjuvandi seipsum), et primam vocem similem omnibus emisi plorans (per quod intelligitur luctus miseriae hujus mundi) : in involumentis nutritus sum, et curis magnis (per quod intelligitur fomentum infirmitatis nostrae). Et sequitur, 3. 5: Nemo enim ex regibus habuit aliud nativitatis initium.

Puppis autem pars ultima est vita, scilicet consideratio mortis etiam stricta

<--- Page Split --->

ex timore : sicut habetur, Eccli. xli, 1 et 2 : O mors, quam est amara memoria tua homini, scilicet injusto, pacem habenti in substantiis suis : viro quieto, et cujus viae directae sunt in omnibus, et adhuc valenti accipere cibum ! Et hoc significatur in Actibus, xxvii, 21, ubi dicitur : Prora quidem fixa manebat et immobilis, puppis vero solvebatur a vi maris. Quia cum homo credit habere quasi vita principium, tunc finis ejus a timore infirmitatis dissolvitur per mortem.

Latus autem quod ratis dicitur, est compago virtutum cardinalium quae sunt prudentia, temperantia, justitia, et fortitudo : de quibus habetur, Sapient. vni, 7 : Sobrietatem, id est, temperantiam, et prudentiam docet, et justitiam, et virtutem, hoc est, fortitudinem, quibus utilius nihil est in vita hominibus.

Venter autem qui carina dicitur, sunt tres affectiones naturales, scilicet spes, meror, et gaudium. Sentina vero est purgatio confessionis : apotheca, promptuarium meditationis : camera, secretum conscientiae : castrum desuper, confidentia securitatis : deambulatorium latus, transitus contemplationis : malum ante habet fidei altitudinem : malum retro intellectum, quia in divinis intellectus sequitur fidem : artemonem autem habet in fide admirationem veritatis primae, cui appenditur velut quibusdam ansulis vestigii et imaginis, velum speculi et aenigmatis. Per rudentes, auctoritates et revelationes intelliguntur, dicente Augustino, quia « quod credimus debemus au- « cotiriati. » In malo vero intellectus habet artemonem rationis, cui connectitur velum late inquisitionis per ansulas et fibulas studii et lectionis, et attrahitur per rudentes disputationis et doctrinae. Habet etiam retro duo gubernacula, scilicet consilii et scientiae : quorum unum gubernat in profundis, scilicet consilium : alterum autem in fluctibus communibus, scilicet scientia, quae secundum Augustinum, « docet bene conversari in medio prave « et perversae nationis. » De quibus guber-

naculis habetur, Proverb. i, 5 : Audiens sapiens, sapientior erit : et intelligens, gubernacula possidebit. Ista gubernacula vertuntur et revertuntur clavo discretionis. Unde Salomon, malum nautam reprehendens, Proverb. xxiii, 34, dicit: Eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo. Anchora autem hujus navis est spes, de qua dicitur, ad Hebr. vi, 18 et 19 : Fortissimum solatium habeamus, qui confugimus ad tenendam propositam spem, quam sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam, et incedentem usque ad interiora velaminis, hoc est, usque ad secretum velate beatitudinis. Et nota quod in Actibus, xxvii, 29, legitur, quod quatuor anchoras miserunt illi qui navigabant cum Paulo : per quas intelliguntur quatuor certitudines spei, scilicet ex gratia et liberalitate Dei, et ex conscientia propriorum meritorum, et ex patrocinio passionis Christi, et ex suffragis Sanctorum : quia his quatuor spes certificatur.

Sequitur: « Institoris, » per quod intelligitur secundum, scilicet cujus est navis. Dicit autem Glossa, quod « institor dici- « tur mercator, eo quod vehementer in- « stat sive insistit negotiationi. » Et est notandum quod quadruplex est navis, scilicet navis navigantium, et navis pugnantium, et navis piscantium, et navis institorum.

Navis navigantium est penitentia, in qua transitus fit per mare hujus saeculi, et de hac habetur, Sapient. xiv, 5 : Ut non essent vacua sapientiae tuae opera : propter hoc etiam et exiguo ligno credunt homines animas suas, et transeuntes mare per ratem liberati sunt. Exiguum lignum penitentiae est humilis crux Christi, cui penitentes configurantur. Mare autem est inundatio hujus saeculi nequam, in qua soli penitentes liberantur. De hac navi etiam dicitur, Matth. ix, 1 : Ascendens Jesus in naviculam, transfretavit, et venit in civitatem suam.

<--- Page Split --->

Hoc autem Domino convenit, non in se, sed in membris attribuitur ei : quia non peccavit, non pœnituit : sed Dominus transfretavit, hoc est, in suis, et venit in cœlestem Jerusalem quœ est civitas sua. Et hœc navis significatur per arcam, in qua Noe qui justus inventus est, custoditur ab ira Dei et sui. Sicut dicitur, II Petri, 11, 5 : Deus originali mundo non pepercit, sed octavum Noe justitiae, id est, pœnientitiae, praeconem custodivit, diluvium mundo impiorum inducens. Et, Sapient. xiv, 6 et 7 : Ab initio cum perirent superbi gigantes, spes orbis terrarum ad ratem confugiens, remisit saeculo semen nativitatis, quae manu tua erat gubernata. Benedictum est enim lignum, per quod fit justitia. Superbi gigantes sunt magni peccatores, multum habentes de terreno affectu. Gigas enim dicitur a yri graece, quod est terra latine : quia multum habet de terrena substantia. Spes autem orbis terrarum pœnitentes sunt qui relinquunt saeculo semen nativitatis spiritualis, quod manu Dei gubernatur in fluctibus tentationum hujus mundi : quia sicut dicitur, Isa. 1, 9 : Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha similes essemus.

Navis pugnantium est patientia in tentationibus et tribulationibus, quas omnes patiuntur qui volunt pie vivere in Christo, sicut dicit Apostolus, II ad Timoth. 11, 12 1. Et nota quod sunt novem pericula maris, cum quibus oportet pugnare.

Primum est piratarum, qui dicuntur a nòç quod est ignis, et rate1 : quia ignem projiciunt in ratem, et ferunt in rate, et significant dæmones qui in se ferunt ignem inferni, et ignem concupiscentiae

incendunt in nobis : et de hoc dicitur, ad Ephesios, vi, 12 : Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, supple, tantum : sed adversus spiritualia nequitiae, in cœlestibus, id est, pro cœlestibus adversus spirituales nequitias diaboli.

Secundum periculum est accroceraminorum incursus. Et dicitur ab xèpos quod est mons,et xèpos quod est cornut, et amnis aqua 3 : quia sunt montes cornuti aquarum, in quos quandoque impingit navis, et frangitur : et significant ambitionem hujus sæculi quæ demergit navigantes, sicut dicitur in Psalm. cvi, 26, de navigantibus : Ascendunt usque ad cœlos, et descendunt usque ad abyssos : anima eorum in malis tabescebat. Usque ad cœlos ascendunt per ambitionem, et ibi impingunt in montes cornutos, hoc est, in dignitates habentes cornua : et descendunt in profundum inferni, ubi perpetuo tabescet malis anima eorum.

Tertium periculum est Charybdis. Est autem Charybdis absorptio et hiatus maris naves absorbens : unde dicitur etiam quasi carinas abdens : et significat avaritiam, per quam absorbetur navis vitæ. De istis enim intelligitur quod dicitur, Exod. xv, 5, quod descenderunt in profundum quasi lapis. Et, ibidem y. 10 : Submersi sunt quasi plumbum in aquis vehementibus.

Quartum periculum est Syrtes. Sunt autem syrtes elevationes quædam arenarum quibus illa navis confringitur, et significant iram : quia sicut dicit Salomon, Proverb. xxvii, 3 : Grave est saxum, et onerosa arena : sed ira stulti utroque gravior. Et de hoc periculo habetur, Actuum, xxvii, 17, ubi dicitur quod navigantes cum Paulo accingebant navim,

1 II ad Timoth. III, 12: Et omnes, qui pie volunt vivere in Christo Jesu, persecutionem patientur.

2 Vel melius a πειρατικ, a πειραν, tentare, periculis se exponere.

3 Vult probabiliter loqui de montibus Epiri

Accrocerauiiis, quos vocat Horatius infames scopulos Accrocerauia. Hic sumuntur metaphorice, ut in Ovidio :

Hæ tibi sint Syrtes, hæc Accrocerauia vita. [R. 'Açtopxepàvua, ab Êxpos, et xepàvpos, fulmen].

<--- Page Split --->

timentes ne in Syrtim inciderent. Accinction navis nihil aliud est quam armatio patientiae contra illatas injurias. Armatur autem per æquanimitatem et sufferentiam mali, et orationem pro inimicis facatam : his enim quasi quibusdam cingulis alligatur navis, ne a compage propria dissolvatur per illatas injurias.

Quintum periculum est symplogadum concursus. Sunt autem symplogades lapides mobiles in mari dicti quasi symplodades, a sùv quod est cum, et nÀr¡sso, quod est plico, cas, vel involvo 1. Et significant irrisiones et exprobrationes verborum : et contra quas etiam oportet pugnare ne frangant navim, quia talia patienter debemus sustinere, sicut dicitur in Psal. LXVIII, 10 : Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Et, I ad Corinth. IV, 13: Usque in hanc horam blasphemamur, et obsecramus: tamquam purgamenta hujus mundi facti sumus, omnium peripsema usque adhuc.

Sextum periculum est naturalis æstus maris, ex quo causatur quidam impetus maris retardans naves a via proposita : et significat carnalem affectum qui retardat spiritum, sicut dicitur, ad Galat. v, 17 : Caro concupiscit ædversus spiritum: spiritus autem adversus carnem : hæc enim sibi invicem adversantur.

Septimum periculum est Scylla e rapacitas, et dicitur Scylla scopuli quidam prominentes sub aqua subtus cavernosi, per quorum cavernas fluit et refluit aqua. Unde etiam a poetis dicuntur capita canina: unde etiam dicitur a xÀlÀsÀw-sÀç, quod est movero, moveris 2, non quod ipsi scopuli moveantur, sed quia ibi aqua movetur fluxu et refluxu: et significat inanem gloriam quaë sequitur laudem populi qui movetur sicut aqua. Et de hoc dicitur, Joan. v, 44 : Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam quaë a solo Deo est, non quaeritis?

Octavum periculum est Sirenum cantus. Sunt autem Sirenes ora virginea habentes cantu suo nautas retrahentes, et retractos periclitari facientes. Et significant voluptates hujus sæculi contra quas oportet pugnare navigantes per mare hujus sæculi. Et de hoc dicitur, Isa. xiii, 22 : Sirenes in delubris voluptatis.

Nonum periculum est conflictus belluarum in profundo, et significat pressuram quam patiuntur Sancti in hoc sæculo a malis hominibus, sicut dicitur in Psal. ciii, 23 et 26 : Hoc mare magnum, et spatiosum manibus : illic reptilia, quorum non est numerus. Animalia pusilla cum magnis : illic naves pertransibunt.

Et nota, quod hæc omnia pericula sunt in aqua. Tria alia pericula sunt quæ non sunt in aqua, sed duo in aere, et tertium in portu.

In aere est ventus typhonicus, id est, inflativus maris, et significat impetum superbia, qui inflat mare, hoc est inquietudinem cordis impii : quia sicut dicitur, Isa. LVII, 20 et 21 : Impii quasi mare fervens, quod quiescere non potest, et redundant fluctus ejus in conculcationem et lutum. Non est pax impiis, dicit Dominus. Et de hoc periculo dicitur, Act. XXVII, 14 et 15: Misit se contra navim ventus typhonicus qui vocatur Euroaquilo : cumque arrepta esset navis, et non posset conari in ventum, data nave, id est, dimissa, flatibus ferebamur. Euroaquilo ventus mixtus est. Aquilo enim est ventus frigidus et siccus impetuosus valde, veniens de juxta Septentrionem. Unde dicitur, Eccli. XLIII, 22 : Frigidus ventus aquilo flavit, et gelavit crystallus ab aqua. Eurus autem est ventus calidus et siccus qui nascitur juxta Subsolanum proxime declinans aliquantulum ad Meridiem. Unde Euroaquilo ventus mixtus est, et significat superbiam, ut dictum est, quæ frigida est per impietatem, et

<--- Page Split --->

sicca per crudelitatem, et typhonica sive inflativa per fastum dominandi, et calida per ambitionem: et inde fertur flatibus quasi contrariis, et impedit navem bona vitae, ut dictum est.

Aliud periculum aeris est, nullum penitus habere ventum, et significat pigritiam, quae semper est immobilis: de qua dicit Salomon, Proverb. vi, 9: Usquequo, piger, dormies ? quando consurges de somno? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conferes manus, ut dormias: et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus1.

Periculum autem in portu est locus dithalassi portus bifidus, ubi scilicet scissura quaedam maris est per linguam terræ in mare pertensa. Et hoc est periculum fraudis et doli, in quod impingit homo quando creditur esse securus. Et hoc est quod dicitur, Act. xxvii, 21: Cum incidissemus in locum dithalassum, impegerunt navem: et prora quidem fixa manebat immobilis, puppis vero solvebatur a vi maris. Quia scilicet fraus blanditur ad faciem, sed amaritudine doli puppim, id est, incircumspecta nostra, quæ retro sunt, dissolvit et confringit.

Contra omnia hæc pericula fortissima navem patientia oportet esse armatam et munitam : quia sicut dicitur in Psal. cvn, 23 et 24: Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis: ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo. Et, Eccli. xlii, 26: Qui navigant mare, enarrent pericula ejus: et audientes auribus nostris admirabimur. Evadendi autem omnia pericula hæc non est possibilitas nisi per instantiam orationis ad Dominum : ut scilicet excitetur Dominus a somno dissimulationis adjutorii. Et hoc signatur, Matth. viii, 23 et 27, ubi dicitur quod ascendente Jesu in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus: et ecce motus ma-

gnus factus est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus, ipse vero dormiebat. Et accesserunt ad eum discipuli ejus, et suscitaverunt eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus... Tunc surgens, imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna.

Sequitur de navi piscantium : et hæc est hujus sæculi navis. Rete autem cum quo piscatur, est verbum Dei, quod quando mittitur a sinistris navis, scilicet quando in cura pastorali et verbo Dei intenditur lucrum hujus mundi. Et hoc significatur, Joan. xxi, 3, ubi dicitur de Petro et aliis discipulis quod ascenderunt in navim piscari, et illa nocte nihil prendiderunt. Nihil, id est, temporale lucrum, quod nihil est, et minus quam nihil, quia peccatum est. Et de hoc dicit Apostolus, I ad Corinth. ix, 18: Quæ est ergo merces mea ? ut Evangelium prædicans, sine sumptu ponam Evangelium, id est, gratis prædieem, ut non abutar potestate mea in Evangelio : quia ita præceperat Christus dicens, Matth. x, 8 : Gratis accepistis, gratis date. Quidam etiam mittunt in dextera, sicut Christus præcepit, Joan. xxi, 6 : Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Et sunt illi qui quærunt animas et non lucra. Et tales piscatores fecit Dominus discipulos suos : sicut legitur, Matth. iv, 19 : Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum.

Sequitur de navi institoris : et hæc est navis negotiationis. Est autem duplex negotiatio, scilicet temporalium, et spiritualium : et secundum hoc est duplex navis, una transitoriorum, altera æternorum.

De primo dicitur, Sapient. v, 8 et seq.: Quid nobis profuit superbia? aut divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia hæc tamquam umbra, et tamquam nuntius percurrens, et

<--- Page Split --->

tamquam navis quæ pertransit fluctuantem aquam : cujus, cum præterierit, non est vestigium invenire, neque semitam carinae illius in fluctibus.

De nave negotiationis spiritualium habetur, Genes. xlix, 13: Zabulon in littore maris habitabit, et in statione navium pertingens usque ad Sidonem. Zabulon interpretatur habitaculum fortitudinis, et significat fortem mulierem, de qua jam dictum est. Mare autem est fluctuans instabilitas et amaritudo hujus saeculi. Littus autem hujus maris est stabilimentum gratiae Dei, in quo littore habitant Sancti in statione navium, hoc est, in negotiatione spiritualium. Pertingens usque ad Sidonem, quod interpretatur venatio : quia in amaritudinibus hujus saeculi per patientiam æternas divitias mercantur : sicut dicitur, Deuter. xxxiii, 19: Inundationem maris quasi lac sugent, et thesauros absconditos arenarum. Qui autem sint hi thezauri describitur, III Regum, x, 22, ubi dicitur quod classis regis, scilicet Salomonis, per mare cum classe Hiram semel per tres annos ibat in Tharsis, deferens inde aurum, et argentum, et dentes elephantorum, et simias, et pavos. Salomon pacificus mulierem istam significat. Hiram autem interpretatur oliva Domini, et significat Christum cum cujus navi vadit navis mulieris hujus : quia negotiatio ejus est similis negotiationi Christi. Tharsis vero interpretatur exploratio gaudii, quia tales jam primitias Spiritus accipientes experiuntur gaudia æterna. Vadit autem navis ista semel per tres annos : annus enim unus una perfecta revolutio solis est : quia sol justitiæ Christus Deus noster tripliciter mulierem istam illuminat, scilicet ad agendorum providentiam, et ad veritatis Scripturæ intelligentiam, et ad contemplationem æternitatis, secundum quod dicitur, Eccli. xlii, 4: Tripliciter sol exurens montes, id est, excelsos in vita, radios igneos exsufflans. Aurum autem quod deportatur significat charitatem.

Argentum vero scientiam de Scriptura. Dentes elephantorum, castitatem mentis et corporis quibus mordetur concupiscentia carnis. Simia autem imitationem sanctorum exémplorum, eo quod simia non omne animal, sed hominem imitetur, qui discretius et rationabilius agit inter animalia. Pavi autem signant specula sanctarum virtutum.

Sed notable est, ut habetur, III Reg. xxn, 49, quod etiam rex Josaphat fecerat classes quae navigarent in Ophir propter aurum: et ire non potuerunt, quia confracte sunt in Asiongaber. Josaphat enim, qui interpretatur judicium Domini, significat eos qui volunt hic gloriari in mundo, et in futuro regnare cum Christo. Unde etiam Asiongaber interpretatur vinculum: quia tales vinculo amoris hujus mundi ad hoc constricti sunt. Unde etiam legitur, Paralip. xx, 35 et 36, de Josaphat quod participationem habuit in factura hujus classis cum Ochozia, rege Samariæ, cujus opera impiissima erant. Samaria enim mundum hunc significat, pro cujus nimio amore etiam confringuntur opera quae æternam remunerationem videbantur negotiari. Et hoc est quod Eliezer propheta dixit ad Josaphat, II Paralip. xx, 37: Quia habuisti fædus cum Ochozia, percussit Dominus opera tua, contritæque sunt naves, nec potuerunt ire in Tharsis.

§ 2

Sequitur :

De longe portans panem suum.

Notandum autem primo est, quod quadruplex est longe, scilicet secundum profundum, secundum altum, secundum latum, et secundum longum. Longe secundum profundum est infernus, in quod

<--- Page Split --->

longe negotiatur mulier per timorem. Longe secundum altum est æternum regnum, in quod negotiatur per charitatem. Longe secundum latum est inquisitio intellectus, qui etiam latitudinis terminos hujus mundi excedit: ad quod negotiatur per studium Scripturarum. Longe vero secundum longum est distantia a Deo, qui est principium omnium creaturarum usque ad hominem, qui finis est omnis creaturæ : ad hoc negotiatur mulier ista per fidem et spem redemptionis, quæ facta est per mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum, ut dicit Apostolus, I ad Timoth. n, 5 1. De hoc quadruplici longe dicitur, ad Ephes. iii, 16 et seq.: Det vobis Deus secundum divitias gloriæ suæ virtute corroborari per Spiritum ejus in interiorem hominem : Christum habitare per fidem in cordibus vestris, in charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus Sanctis quæ sit latitudo, et longitudo, et sublimitas, et profundum. Istud etiam quadruplex longe significatur per quatuor brachia crucis.

Similiter est quadruplex panis quem mulier ista reportat de quadruplici longe.

De primo enim reportat panem compunctionis, de quo legitur in Psal. lxxix, 6: Cibabis nos pane lacrymarum: et potum dabis nobis in lacrymis in mensura. Et, III Reg. xxii, 27: Mittite virum istum in carcerem, et sustentate eum pane tribulationis, et aqua angustiae. Carcer est custodia Ecclesiae firmata super penitentem. Panis tribulationis est panis compunctionis. Aqua angustiae, aqua lacrymarum. Et hoc significatum est, III Reg. xix, 3 et seq., ubi legitur, quod Elias fugiens Jezabel obdormivit subter unam juniperum, et Angelus Domini excitans eum dixit: Surge, et comede: et invenit ad caput suum sub-

cinericium panem, et vas aquæ: de quo comedit et bibit, et rursum obdormivit. Et iterum Angelus Domini excitavit eum ut comederet et biberet, quia grandis ei via restaret: quod cum fecisset, ambulavit in fortitudine cibi illius, quadraginta diebus et quadraginta noctibus, usque ad montem Dei Horeb. Elias robustus dominator interpretatur, et significat pœnitentem qui dominatur sibi. Jezabel interpretatur sterquilinium, et significat peccatum et infernum, quæ fugit pœnitens. Umbra juniperi protectionem et refrigerium clavium Ecclesiæ significat, sub quo dormit pœnitens quando quiescit ab opere malo. Angelus excitans est gratia præveniens remittens peccatum, et stimulans ad esum panis compunctionis, et ad potum lacrymarum, eo quod grandis restet via usque ad mortem. Dicitur autem subcinericius propter arma pœnitentium, quæ secundum Augustinum, « sunt cinis et cili- « cium. » Rursus autem obdormivit, quia post compunctionem a strepitu terreni amoris quiescit. Sed Angelus eum rursus excitat, quando gratia subsequens pœnitentem ad sustinendas tentationes pulsat. Iterum autem comedere, est prius compunctum pro peccato, rursus pro tentatione compungi: eo quod grandis restet via ab inquietudine hujus vitæ tentationum ad securitatem tranquillitatis æternæ vitæ. Ambulat autem in fortitudine cibi illius per profectum boni operis, quadraginta diebus, hoc est, per tempus totum vitæ hujus, quod pœnitentiæ deputatur: quia quadragenarius numerus pœnitentiam significat, eo quod in partibus suis surgat usque ad quinquagesimum jubileum *, per quem significatur gaudium æternum. Mons autem Dei Horeb, qui incendium interpretatur, significat altitudinem spiritus in incendio charitatis.

De secundo longe reportat panem comsolationis æternorum : de quo dicitur,

<--- Page Split --->

Genes. xlix, 20 : Aser pinguis panis ejus, et præbebit delicias regibus. Aser beatus interpretatur, et significat eos qui jam spe et gustu æternorum beati sunt, quorum panis consolationis apud reges, qui regunt seipsos, delicatus est. De hoc etiam dicitur, Isa. xxi, 14 et 15: Qui habitatis terram Austri, cum panibus occurrite fugienti. A facie enim gladiorum fugerunt, a facie gladii imminentis, a facie arcus extenit, a facie gravis prælii. Terra Austri regio venientis luminis et caloris est, et significat cœlestem patriam. Habitantes eam sunt beati qui occurrunt nobis suffragiis et illuminatione, ferentes panem consolationis fugientibus a facie gladiorum, hoc est, a tentatione dæmonum : a facie gladii imminentis, hoc est, a tentatione carnis, quæ semper imminet nobis : et a facie arcus extenit, hoc est, a tentatione diaboli, qui de occulto jaculans vulnerat nos. Grave autem prælium est prælium mundi in vanitatibus et spectaculis suis.

De tertio longe negotiatur panem vitæ et intellectus : de quo dicitur, Eccli. xv,

3 : Cibabit illum pane vitæ et intellectus, et aqua sapientiae salutaris potabit illum. Et, Amos, viii, 11 : Ecce dies veniunt, dicit Dominus : et mittam famem in terram : non famem panis, neque sitim aquæ, sed audiendi verbum Domini.

De quarto longe portat panem sacramenti, scilicet corpus Domini : de quo dicitur, Joan. vi, 48 : Ego sum panis vivus qui de cœlo descendi. Et, Sapient. xvi, 20 et 21 : Angelorum esca nutrivisti populum tuum : et paratum panem de cœlo præstitisti illis sine labore, omne delectamentum in se habentem, et omnis saporis suavitatem. Substantia enim tua dulcedinem tuam quam in filios habes ostendebat, et deserviens uniuscujusque voluntati, ad quod quisque volebat convertebatur. Per quod intelligitur Eucharistia, quæ continendo Christum, continet auctoritatem omnis gratiae et saporem : quem panem nobis Deus ex substantiali bonitate dulcedinis suæ dedit omnibus nobis deserviens, cum omnes inveniamus in ipso quod quærimus.