AD PRIMUM sic proceditur :

falsum est : ergo nulla videtur esse proximitas spiritualis.

IN CONTRARIUM autem sunt

RESPONSIO. Dicendum, quod spiritualis proximitas est.

AD PRIMUM ergo dicendum, quod caro hominis præcipue Christiani non accipitur ut caro hominis tantum, sed prout est habitaculum Spiritus sancti : et ideo vinculum spiritus habet locum in carne : et ideo illi qui sunt unum, ab Ecclesia non judicantur ut divisi : omnes autem qui junguntur matrimonio, accipiuntur ut divisi : et ideo dicendum, quod transitur ad unionem carnis, quæ est habitaculum vel debet esse Spiritus sancti per spiritus unionem.

Ad id quod contra objicitur, dicendum quod est unio sacramentalis, quæ est per modum generationis esse spiritualis, vel confirmationis ipsius, et est unio habitualis charitatis. Prima autem unio facit hoc, et non secunda

Ad ALIUD dicendum, quod anadochus ex officio patrinatus non habet docentis vocem tantum, sed etiam operantis ad esse spirituale ipsius qui regeneratur.

Ad ALIUD dicendum, quod licet spiritus non sit ex spiritu, etc., tamen secundum rem et characterem sacramenti potest fieri aliquo ministerialiter : et ita quodammodo spiritualis proximitas generatur, quia esse spiritus secundum bonum sacramenti est quodammodo ex spiritu.

Ad ALIUD dicendum, quod emanat a spirituali generatione : sed illa est sacramentalis, ut prius dictum est. Et objectio non est nisi de cooperatione ad aliquid bene esse per modum alterationis, et non

<--- Page Split --->

per ministrum generantem, sicut fit generatio in spiritualibus sacramentis.

ARTICULUS II.

Quid sit spiritualis cognatio sive proximitas ?

Secundo quaeritur, Quid sit spiritualis proximitas ?

Et communiter dicitur, quod spiritualis proximitas sive cognatio spiritualis, est spiritualis propinquitas proveniens ex sacramenti datione, vel ad idem tentione.

Videtur autem non esse conveniens diffinitio : quia

tiae spiritus ad spiritum ad finem unum. Constat autem, quod non primo modo : quia spiritus unius non est vicinior uni secundum essentiam, quam alii. Nec etiam secundo modo : quia origo spiritus est Deus, qui uno modo se habet ad omnes spiritus. Nec etiam tertio : quia saepe discordant compatres, et unus vult unum, et alius vult aliud, et unus bonum, et alter malum. Ergo videtur, quod nulla sit propinquitas spiritualis inter eos.

Sæpe solet similis filius esse patri.

Sed constat, quod gratia spiritualis efficacior est, quam natura : ergo videtur, si spiritualis est propinquitas inter aliquos, quod ad minus ut frequenter in imitatione spirituali debet manifestari : sed nihil horum videtur : ergo nulla videtur esse propinquitas spiritualis ex sacramenti datione.

Et ulterius sequitur quod alia ratione dicitur cognatus pueri spiritualis baptizans, et aliter de baptismo suscipiens : sicut aliter dicitur sana urina, et aliter sanum animal.

Responsio . Dicendum , quodconve - nienterdiffiniturcognatiospiritualissu - perioridiffinitione : quiaponituribige - n u s , siveforma , etcausapropterquamcontrahitutdifferentia : estenimdiffini - tiodicensquid , etpropterquid , utfacilepatetconsiderantieam .

Ad id ergo quod primo objicitur, dicendum quod dupliciter contrahitur unio,

<--- Page Split --->

scilicet conformitate gratie, et operatione illius conformitatis. Et conformitate gratie suscipiens sacramentum contrahit unionem ad totam Ecclesiam : et hoc non facit propinquitatem, sed similitudinem. Operatione autem ad esse illius gratie habet propinquitatem ad dantem sibi sacramentum et tenentem cum in ipso quando percipit sacramentum : et haec propinquitas est quasi propagate gratie : sicut carnalis cognatio est carnis propagate, licet aliter, et aliter : et ideo hoc inducit propinquitatem spiritualem.

Ad ALIUD dicendum, quod Deus operatur solus ut efficiens, sed tamen operatur etiam homo ad gratiam : sicut etiam in generatione hominis homo non generat animam, sed generando operatur ad animam : et ideo efficitur natus propinquus naturaliter, et similiter ibi efficitur propinquus spiritualiter.

tia, aliquando non : quia possibile est principiatum alterari post separationem a principio : unde non semper tractus corporaliter similis est in carne traducenti : sed nisi essent alterationes, similis esset. Ita est hic : quia substantiam gratie sacramentalis habet ab ipsis operantibus in ministerio, et similis esset, nisi utrimque alterationes affectuum facerent dissimilitudinem : unde haec similitudo esset in habitu, si perficeretur et manifestaretur in voluntatum conformitate et fine uno.

Ad ALIUD dicendum, quod impedit conformitatem alteratio affectuum ex utraque parte, non in efficacia gratie.

Ad n quod ulterius objicitur, dicendum quod in uno communi conveniunt omnes operationes in sacramentorum perceptione, scilicet quod operantur in ministerio : et quoad hoc una est ratio spiritualis cognationis.

Ad ALIUD dicendum, quod supponitur falsum in prima propositione : quia operatio in sacramento numquam impeditur nisi per accidens, scilicet si est fictus qui suscipit sacramentum : et tunc etiam non frustratur a sacramenti susceptione : et ideo recedente fictione non redditur ei. Sed oratio pro alio ad gratiam impetrandam saepe impeditur. Si tamen in hoc non fiat vis, tunc dicendum, quod dissimilis est operatio in sacramento, et per orationem : quia operatio in sacramento est quasi propagando spiritualiter in ministerio, sed operatio orationis est ut inductiva alterius per preces : nulla autem operatio facit propinquitatem, nisi quae est propagatio, vel conjuncta propagationi.

Ad ALIUD dicendum, quod non sumitur hoc modo unio faciens propinquitatem, et non fit per modum talis convenientiae : sed potius sicut conveniunt principium et principiatum, quia principiatum esse suum habet a principio : et ita est hic, nisi quod non sunt principium effectivum, sed quasi instrumentale et ministerialiter operans : et talem modum traductionis consequitur aliquando convenien-

ARTICULUS III.

An spiritualis proximitas impedit matrimonium contrahendum ?

Tertio quaeritur, An impediat matrimonium contrahendum et dirimat contractum?

Videtur autem, quod non : quia

<--- Page Split --->

movet ad unionem spiritum : ergo promovet ad matrimonium : ergo non debet poni pro impedimento.

Sed contra. In contrarium hujus sunt omnia quae dicuntur in Littera.

ARTICULUS IV.

Quot sunt species cognitionis spiritualis ?

Responsio. Dicendum, quod impedit matrimonium contrahendum, et dirimit contractum, sicut Littera dicit : quia non placet Deo, quod unio spiritualis quae est inter tales, reputetur non unio : qui enim in matrimonio uniuntur, distantes reputantur : et hoc respiciens Ecclesia, statuit quod illud impedimentum vim habeat, præcipue cum etiam lex civilis propter adoptionem prohibeat matrimonialiter convenire.

Præterea, Hoc contra ordinem naturae est, quod surculus qui ex radice aliqua ascendit, iterum radici uniatur ad propagandum alium : non minus autem digna est propagatio spiritualis, quam corporalis : et ideo utramque cognationem impedimentum statuit Ecclesia esse.

Ad 1 et 2. Ad primum ergo dicendum, quod hoc argumentum non valet : quia si hoc attenderetur in matrimonio, tunc filius deberet accipere matrem, quod absurdum est : sed in matrimonio attenditur conjunctio distantium, ut iterum gradus fugiens reuniatur, et remaneat fedus humani generis, et civilis urbanitas in talibus ita conjunctis.

Et per hoc etiam patet solutio ad sequens.

Ad 3. Ad aliud dicendum, quod hoc sufficit, sed oportet esse personas legitimas ad contrahendum, ut sæpe supra habitum est.

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, A, in fine : « Est etiam inter filios ejusdem hominis carnales et spirituales. »

Et quaeritur hic, Quot sunt species cognationis spiritualis ?

Videtur autem, quod non sunt nisi due : quia

<--- Page Split --->

Sulutio.

SOLUTIO. Dicendum, quod non est nisi triplex species cognationis spiritualis, scilicet palernitas, compaternitas, et confraternitas.

Paternitas contrahitur dupliciter, scilicet directe, et indirecte. Directe per actum proprium, qui fit in sacramentum dando, vel suscipientem tenendo. Indirecte autem, quando non per actum proprium, sed per actum illius cum quo est una caro contrahitur, sicut viro aliquem suscipiente, susceptio haec facit ipsum patrem spiritualem directe : et quia vir et uxor postquam effecti sunt una caro, sibi communicant suas actiones, ideo quod facit vir directe, indirecte transit ad uxorem, et efficitur etiam ipsa mater spiritualis. Dico autem, postquam effecti sunt una caro : quia si vir prius quam esset maritus uxoris, scilicet ante contractum matrimonii, vel post contractum ante copulam carnalem, susciperet aliquem in sacramento, non transiret ad

uxorem : et ideo non efficeretur mater spiritualis. Sicut autem dixi, quia vir directe et uxor indirecte efficiuntur parentes spirituales, ita est e converso quando mulier directe, et vir indirecte.

Compaternitas autem contrahitur inter carnalem patrem et spiritualem, et inter carnalem matrem et spiritualem : unde versus :

Unus semper erit compatrum spiritualis, Alter carnalis : nec fallit regula talis.

Et contrahitur dupliciter, scilicet directe et indirecte, sicut etiam paternitas spiritualis : quia postquam vir et mulier efficiuntur una caro, communicant sibi suos filios.

Confraternitas autem non contrahitur, nisi inter puerum et puellam, quae suscipitur vel tenetur in sacramento, et filios carnales suscipientis, sive ante, sive post sint nati : et non transit ad fratres vel sorores ejus qui suscipit sacramentum, sive ante sint nati, sive post nascantur : omnes enim illi si aliud non obstat impedimentum, licite possunt conjungi fratribus et sororibus ejus cui sacramentum datur, vel qui in sacramento tenetur, ut infra dicetur in Littera.

HIS HABITIS, ad objecta respondendum, dicendo ad primum, quod ad contrahendum cognationem non est necessarium communicare in actu mediante quo contrahitur. Et est instantia : quia filius primus non communicat patri in generatione secundi : et tamen quia secundus traducitur ab eodem a quo primus sumpsit originem, ideo secundus efficitur super primum. Similiter ego non communico fratri meo in actu generationis : et tamen filius suus efficitur mihi in secundo gradu per respectum mei et fratris mei ad truncum unde descendimus. Similiter etiam est hic in proposito : quia per respectum ab eodem a quo illi descendunt carnaliter, et illi spiritualiter efficiuntur spirituales fratres.

<--- Page Split --->

Ad 3. Ad aliud dicendum, quod ideo gradus in hac cognatione non distinguuntur, quia numquam distat nisi in gradu primo, qui est inter fratres: inter truncum enim et gradum primum non est gradus distantia. Compater autem et ad patrem et ad puerum susceptum in sacramento non habet distantiam gradus: quia ad patrem carnalem habet se sicut truncus, et ad puerum sicut ad id quod emanat immediate a trunco: sed puer ad filios carnales patris sive spirituales habet se ut fratres qui sunt in primo gradu, nec umquam ultra derivatur.

Ad duo sequentia concedendum est de plano.

Ad in quod ulterius concluditur, quod sunt quatuor species, dicendum ad primum, quod bene conceditur, quod major quoad dignitatem est cognatio spiri-

tualis, quam carnalis, sed quoad dependentiam ad unum non est ita: unde in propagata ad alterum cognatione, senuper oportet adesse carnalem cognationem, sicut patet quando spiritualis propagatur ad filios carnales suscipientis in sacramento, et ad parentes suscepti: et hoc ideo est, quia non potest spiritus ex spiritu, sed potius caro ex carne propagari. Unde cum inter filios spirituales dantis sacramentum vel tenentis in eo, et inter tentum in sacramento, nulla sit conjunctio propagationis carnis, nulla erit inter eos cognatio spiritualis. Directa enim constat, quod non est: et indirecta sine dependentia carnali esse non potest: et ita non transit ad spirituales filios ista cognatio.

Ad aliud dicendum, quod per idem patet solutio.

B. Qui sint filii spirituales ?

Spirituales filii sunt, quos de sacro fonte levamus, vel in catechizatione seu confirmatione tenemus 1. Filii etiam et filiae spirituales eorum sunt, qui trinae mersionis vocabulo eos sacro baptismate tingunt. Dicitur etiam spiritualis filia sacerdotis, quae ei peccata sua confitetur. Unde Synmachus Papa: Omnes quos in poenitentia suscipimus, ita nostri spirituales sunt filii, ut et ipsi quos vel nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda baptismi regeneravit 2. Sylvester etiam admonet, ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in baptismo suscepti: quorum omnium flagitiosa est conmixtio. Quod autem compater et commater sibi jungi nequeant, nec pater spiritualis: nec mater filiae, vel filio spirituali, ex concilio Maguntinensi 3 docetur: De eo quod interrogasti, si aliquis filiolam suam duxerit uxorem, et de eo qui concubuit cum matre

<--- Page Split --->

spirituali, et de eo qui filium suum baptizavit, et uxor ejus eum de fonte suscepit, hac causa ut dissidium fieret conjugii, si post in tali copula possunt permanere : sic respondendum est : Si filiolam vel commatrem suam aliquis in conjugium duxerit, separandos esse judicamus, et gravi pœenitentia plectendos. Si vero conjuges : legitimi, vel unus, vel ambo ex industria hoc fecerint, ut 4 filium suum de fonte susceperint : si innupti manere voluerint, bonum est : sin autem, gravis pœenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant : et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima pœenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex his apparet, quod aliquis filiolam suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter : et si præsumplum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidiose filium de fonte levavit. Quod etiam Nicolaus confirmat dicens : Nosse desideras, utrum mulier quæ viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi posse decernimus, quia secundum canones sacros, nisi amborum consensu nullius religionis obtentu debet conjunx dimittere conjugem, cum Apostolus præcipiat : Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, etc. 3. Ideo dictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter, ut a viris suis separarentur, proprios filios coram Episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia, aut aliqua fraude coram Episcopo tenuerit ad confirmandum, propter fallaciam vel fraudem, quamdiu vivat, pœenitentiam agat : tamen a viro suo non separetur 4. Item, Joannes Papa : Ad limina sancti Petri homo nomine Stephanus veniens, nostro præsulatu innotuit, quod filium suum in extremo vitæ positum, necdum baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua præfatum hominem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nullatenus debet, dicente Scriptura : Quod Deus conjunxit, homo non separet 5. Et Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet 6. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo

<--- Page Split --->

filium morientem adspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, undi baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudati Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit ju dicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere 1. His aliisqui pluribus auctoritatibus edocetur, conjuges non esse separandos, si post ligitimam copulam alter alterius filium de fonte levaverit, vel in confirmatione tenuerit.

C. Quid praemissis obviat ?

Ilis autem obviare videtur, quod Deusdedit idem Papa ait : Pervenit ad nos diaconus sanctitatis vestrae epistolam deferens, quod quidam viri cl mulieres praeterito sabbato paschali, pro magno populi incursu, nescientiss filios suos susceptissent de lavacro. Cupis ergo scire, an propter hoc debeant viri ac mulieres ad proprium usum redire, vel non ? Nos vero hac re mnesli, priorum inquisivimus dicta, et invenimus in archivis, id est, in armariis apostolicae sedis, jam talia contigisse in pluribus Ecclesiis : quarum Episcopis ab hac apostolica sede volentibus scire, utrum viri ac mulieres redirent ad proprium thorum, beatae memoriae sancti patres Julius Papa, Innocentius, et Coelestinus cum Episcoporum plurimorum consensu in Apostolorum principis Ecclesia praesidentes, talia rescripserunt et confirmaverunt, ut nullo modo se in conjugio reciperent viri ac mulieres, quicumque hac ratione susceperunt natos, sed separarent se, ne suadente diabolo talvitiium invalescat 2. Item, Si quis filiastrum vel filiastram suam ante Episcopum tenuerit ad confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam numquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem dicta sunt, non quod ita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum, vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt, quam fierent conjuges 3. Praemissis autem auctoritatibus omnino consentiendum est : ut sive proprium, sive tantum viri filium mulier de fonte susceperit, non ideo a viro separetur : quod et de viro similiter oportet intelligi.

<--- Page Split --->

ARTICULUS V

Quibus sacramentis mediantibus contrahitur ista cognatio spiritualis ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, B, « Spirituales filii, etc. »

Et quaeritur hic, Mediantibus quibus sacramentis contrahatur ista cognatio spiritualis ?

Videtur autem, quod

Item, In littera Sylvestri Papæ scriptum est : « Omnes quos in pœnitentia suscipimus, etc. »

Item, 30, quæst. 1, habentur plura de hoc.

Item, Catechismus instruendo generat ad fidem : ergo facit contrahi cognationem spiritualem.

Responsio. Dicendum, quod de hoc fuerunt variae apud diversos opiniones. Quidam enim dixerunt, quod in omnibus sacramentalibus baptismi contrahitur talis cognatio, scilicet catechizatione, exorcizatione, immissione salis, et hujusmodi. Sed quia nulli nititur rationi, cum baptismus sit primum sacramentum et janua sacramentorum, et nihil antecedentium regeneret hominem, dicunt alii aliter, scilicet quod tria sacramenta faciunt tantum spiritualem cognationem, scilicet catechismus, baptismus, et confirmatio : sed hi sunt Decretiste, quia catechismum sacramentum vocant, quod nullo modo verum est, quia ante baptismum nullum est sacramentum : et si Sanctus vocat sacramentum, ponitur sacramentum pro sacramentali.

Ideo dicendum, quod tantum duo sacramenta faciunt cognationem spiritualem, scilicet baptismus et confirmatio. Et ratio hujus potest elici ex notatis supra de sacramentis illis : quia unum imprimit characterem distinguentem ad fidem in sortem Domini : secundum autem robur ejusdem characteris : et ideo faciunt generationem et complementum generati spiritualiter, et ideo faciunt cognationem spiritualem.

Si autem quaeratur de Ordine cum imprimat characterem, quare ipse non facit ? Dicendum, quod due sunt rationes quare ipse non facit. Una est, quia non imprimit characterem fidei, sed potius excellentiae et prælationis : et ille non regenerat. Alia est, quia non datur nisi viris : et ideo nullum potest procreare matrimonio impedimentum, cum nullus alium suscipiat in sacramento ipso.

De Eucharistia autem et extrema unctione per se patet, quod nullum imprimunt characterem, nec matrimonio ex suae susceptionis modo ullum possunt procreare impedimentum.

Ad PRIMUM autem dicendum, quod verbum, ut vult Aristoteles, non habet nisi virtutem persuasivam ; et ideo non re-

<--- Page Split --->

generat, sed tantum disponit ad hoc : sed in operatione sacramentali est gratia ex ipso opere operato.

Per hoc etiam patet solutio ad sequens.

Ad aliud dicendum, quod pœnitentia magis trahit robur ex devotione pœnitentis, quam sacerdotis : et propterea non imprimit characterem. Et quod dicitur in Littera, dicendum quod non debent contrahere : sed tamen si contraxerint, stabit matrimonium.

Ad aliud dicendum, quod catechismus non completur, nisi in baptismo, et ideo non impedit nisi cum baptismo existens. Et per hoc patet solutio Litteræ.

Aliter tamen dicunt Decretistæ sic, quod baptismus et confirmatio impediunt et dirimunt, sed cognatio quæ est ex catechismo adeo est exilis et debilis, quod vix impedit contrahendum, et non dirimit contractum. Sed prima solutio verior est : quia rationem habet, et salvat Litteram.

ARTICULUS VI.

Quæ commatres et qui compatres possunt contrahere ?

compater et commater sibi jungi nequeant, etc. »

Videtur enim falsum :

Responsio. Dicendum, quod jura bene solutio et rationabiliter determinant : quia non communicant sibi actus suos conjugati nisi in eo in quo sunt una caro, et postquam sunt, sicut dictum est de indirecta compaternitate. Et veritas hujus quaestionis est in his versibus :

Qui milii vel cujus mea natum fonte levavit, Haec mea commater fieri mea non valet uxor. Si qua mea natum non ex me fonte levavit, Hanc post facta mea non mihi vetabor habere.

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, B, post initium : « Quod autem

D. De copula spiritualium, vel adoptivorum, et 2 naturalium filiorum.

Quod autem spirituales vel adoptivi filii naturalibus copulari nequeant, Nicolaus Papa testatur ita inquiens : Ita diligere debet homo eum qui se suscepit de sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gra-

<--- Page Split --->

tuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitror non posse fieri legale conjugium, quia nec inter eos qui natura, et eos qui adoptione filii sunt, venerandae leges matrimonia contrahi permittunt 4. Item, Si inter eos non contrahitur matrimonium quos adoptio jungit, quanto potius a carnali oportet inter se contubernio cessare, quos per cœleste sacramentum regeneratio sancti Spiritus vincit.

ARTICULUS VII.

Videtur autem, quod non semper sit extraneæ personæ : quia

Quid sit adoptio ?

Deinde quæritur de hoc quod dicit, ibi, D, « Quod autem spirituales vel adoptivi filii, etc. »

Et ponitur hic quaestio de cognatione spirituali. Et quia in diffinitione ejus cadit adoptio, ideo quæramus de adoptione sex.

Primum est, Quid sit adoptio ?

Secundum, Quæ et quot sint species adoptionis ?

Tertium, Quis possit adoptare ?

Quartum, Quis possit adoptari ?

Quintum, Quis sit effectus adoptionis ?

Sextum, Quot et quæ sint species adoptatorum cognationem inter se habentium ?

Circa autem ipsam cognationem legalem quæremus duo, scilicet quid sit, et qualiter impediat matrimonium, et qualiter non ?

Et sic sunt octo in universo quæ circa hoc quæruntur.

ULTERIUS quæritur, Quare dicat, In filium, vel nepotem ?

Ad PRIMUM horum sic proceditur :

Dicitur communiter, quod adoptio est extraneæ personæ in filium vel nepotem, vel deinceps assumptio legitima.

RESPONSIO. Ad hoc dicendum, quod adoptio inducta est in solatium filiorum perditorum. Et quia contingit nepotes et pronepotes et sic deinceps etiam perdi,

1 Ad consulta Bulgarorum ; et habetur, 30,

quæst. 5, cap. Ita diligere (Nota edit. Lugd.)

<--- Page Split --->

ideo in solatium ipsorum etiam adoptio nepotum et deinceps est inducta.

Et per hoc patet solutio ad duo ultima inducta.

Ad 1. Ad primum autem dicendum, quod adoptio de non conjuncto ex jure succesoris facit successorem : et ideo oportet, quod sit persona extranea, quia aliter aliquod jus, scilicet consanguinitatis haberet in haereditate percipienda.

Ad 2. Ad aliud dicendum, quod non est simile : quia charitas perficit naturam, et ideo quemlibet gradum conducit ad proprium charitatis effectum : sed adoptio inducta est in solatium quasi naturae in illa parte qua perpetuari habet, ne nomen alicujus de sua posteritate delectur : et ideo non fundatur super successores, sed extraneos.

Ad 3. Ad aliud dicendum, quod vir quamdiu est in potestate bonorum suorum, cum uxoris consensu et principis, de suis bonis potest ordinare quod voluerit : et ideo propinqui adoptionem impedire non possunt.

ARTICULUS VIII.

Quot sunt species adoptionis ?

Secundo quaeritur, Quæ et quot sint species adoptionis ?

Et communiter dicitur, quod duæ, scilicet arrogatio, et simplex adoptio. Arrogatio autem est adoptio auctoritate principis facta de eo qui sui juris est, vel per patris naturalis mortem, vel per emancipationem qua transit in potestatem adoptantis. Simplex autem adoptio est adoptio auctoritate magistratus facta de eo qui non sui juris est, nec transit in potestatem adoptantis. Unde versus :

Sed contra hoc objicitur : quia

Ulterius quaeritur, Utrum univoce Qum et adoptio dicitur de illis duabus speciebus ? Et videtur, quod non : quia

In contrarium est, quod

Arrogo qui suus est, et habet meus esse necesse. Patris adopto suum, nec patris desinit esse.

Responsio. Dicendum, quod diffinitiosolutio.

<--- Page Split --->

juris, sed in potestate viri : ergo numquam potest adoptare.

ARTICULUS X.

Responso. Dicendum, quod illa tria quae posita sunt, exiguntur : unde servus qui non est suus, adoptare non potest, nec in potestate tutorum existens, nec filiusfamilias.

An quilibet potest adoptari ?

Quarto quaeritur, Quis possit adoptari ?

Ad 1. Ad primum ergo dicendum, quod extremum genus infelicitatis (ut vult Boetius) est aliquando fuisse felicem : et ideo impossibilis generare non destruitur sicut ille qui aliquo orbatus est filio, vel non habet eos : et ideo isti conceditur quod non illi, quia in illo ipsa impossibilitas minuit desiderium filiorum.

Ad 2. Ad aliud dicendum, quod licet utrumque privetur in eo qui generare non potest, tamen non est anxietas desiderii, quia anxium desiderium non est nisi de re possibili.

Ad 3. Ad aliud dicendum, quod licet in quartodecimo anno generatio est possibilis, non tamen est perfecta et stabilis, sed potius in vicesimo primo anno, ut dicunt Philosophi.

Et dicitur communiter, quod masculus et femina minor aetate quam adoptans, tantum quod filius ejus naturalis esse possit.

Videtur autem, quod hoc nihil sit : quia,

Ad aliud dicendum, quod plane concedi potest de prole perfecta et stabili, in qua stare potest successio haereditatis et naturae.

Ad quæst. Ad m quod ulterius quaeritur, dicendum quod mulier non potest adoptare, nisi in uno casu, scilicet, in rescripto principis et in solatium filiorum perditorum.

Ad object. Ad m quod contra objicitur, dicendum quod illae duae rationes satis probant, quod in se mulier non est sufficiens, sed supplementum est ex principis rescripto et dispensatione.

Responso. Dicendum, quod personæ prædictæ possunt prædicto modo adoptari.

Ad objectum autem primum dicendum, quod non nisi major aetate potest adoptare : unde qui est viginti et unius annorum non potest arrogare aliquem majorem aetate : et si arrogat aliquem, oportet quod puerum cujus pater defunctus jam secundum consuetudinem fecit eum esse suum, quando fuit annorum

<--- Page Split --->

tredecim vel quatuordecim : quia tunc de consuetudine sui juris esse dicuntur, quorum pater defunctus est.

Ad alud dicendum, quod licet femina non intendatur a natura particulari, intenditur tamen a natura universali : et ideo adoptio potest fieri de ipsa.

ARTICULUS XI.

Quis sit effectus adoptionis ?

Quinto quaeritur, Quis sit effectus adoptionis ?

Et videtur, quod differens sit effectus in adoptione simplici, et arrogatione : quia simpliciter adoptatus non succedit patri adoptanti, nisi in quantum ille determinat, vel etiam in nullo : sed arrogatus ab intestato succedit per omnia, sicut filius naturalis : sed si emancipat eum pater adoptivus, tenetur ei assignare quartam omnium bonorum suorum. Similiter si moritur faciens testamentum, tenetur ei relinquere quartam : et hoc ideo, quia arrogatus cedit in potestatem arrogantis cum filiis suis et nepotibus non emancipatis, sed non adoptatus adoptione simplici.

Sed contra hoc objicitur pro prima parte : quia

Magna enim differentia est inter filium naturalem et legitimum, et adoptatum per arrogationem : sed filius naturalis et legitimus non habet plus, nisi quod per omnia succedit ab intestato : ergo adoptatus per arrogationem habet minus : ergo videtur, quod non per omnia debet succedere.

RESPONSO. Dicendum ad primum, quod simplex adoptio minimum quod esse potest habet de esse et de ratione adoptionis, et non contrahitur sub genere adoptionis in communi per differentiam specificam, sed per modum, ut prius dictum est : et ideo potius est dispositio ad adoptionem perfectam quam adoptio perfecta : et ideo non obligatur ei adoptans perfecte, quia numquam transivit in potestatem, ut faceret ei ut suo. Sed verum est, quod aequitas est et urbanitas, quod aliquid dimittat ei : et habet hoc ab effectu adoptionis.

Ad alud dicendum, quod non est adhuc pater perfecte, cum iste non sit suus : et ideo ex districto jure non tenetur ei thesaurizare.

Ad alud dicendum, quod adoptivus habet de beneplacito, quod ille ex natura : nihil enim prohibet, quin beneplacitum alicui confirmet hoc in successionis jure, quod alius habet ex hoc quod natus est ad illud : et ille fortiori jure quodammodo habet, quia naturali, quam iste : et haec est differentia filiationis naturalis et adoptivae in casu isto.

Ad ultimum dicendum, quod ei datur quarta in communi : quia una cedit sibi, et una uxori, et una consanguineis vel filio naturali, et tunc remanet quarta quae datur arrogato. Et quia haec communior et generalior est divisio bonorum, ideo in quarta jus collocat ea quae danda sunt arrogatis.

<--- Page Split --->

ptatum et uxorem adoptantis, vel e converso.

ARTICULUS XII.

Quot sunt species adoptatorum ?

Sexto quaeritur, Quae et quot sunt species adoptatorum ?

Et videtur, quod tres, scilicet descendentium, lateralium, et legaliter junctorum. Species descendentium attenditur inter adoptantem et adoptatum in filium vel nepotem, et sic deinceps. Lateraliter venientium attenditur inter filium naturalem et filiam adoptatam, vel econtra inter filiam naturalem et filium adoptatum. Legalis autem affinitas dicitur attendi inter uxorem adoptantis et adoptatum, vel econtra inter uxorem filii vel nepotis adoptati et patrem adoptantem.

Sed contra objiciur sic :

ULTERIUS quaeritur, Utrum ulterius transeat haec affinitas in patrem, et matrem, et fratres, et sorores, et sic deinceps adoptantis et adoptati? Si sic : tunc erunt in adoptione gradus sicut in generatione, quod videtur inconveniens, cum multo minor sit adoptio, quam consanguinitas carnalis. Si autem dicitur, quod non, illud videtur inconveniens, cum transeat ad uxorem per modum affinitatis, et non ad cognatos, quia cognatio major est quam affinitas.

RESPONSIO. Dicendum, quod tres sunt lincae adoptionis, ut dictum est, et satis explanatum in principio.

Ad id ergo quod primo objicitur, dicendum videtur, quod adoptio est propter successionem carnis, et ideo respicit ad carnis posteritatem, et ponit propinquitatem ad illam : sed si tantum esset in spiritu, tunc valere posset quod objicitur.

Ad aliud dicendum, quod adoptio non exit domum adoptantis et adoptati, ut infra dicetur : et ideo in illis qui constituunt domum, sicut uxor adoptantis vel adoptati, perpetuam contrahit propinquitatem. Sed lateraliter venientes, quia non sunt nisi ad tempus in domo, non habent nisi temporalem cognationem, scilicet quamdiu manent in domo adoptantis filius adoptatus et naturalis : et ideo non ascendit.

Ad aliud dicendum, quod cognatio est quamdiu sunt indistincti a patre adopatante : quia tunc quodammodo sunt unum, et communicant ei in actibus : quia proprios actus non habent, sed ad nutum ejus in domo sua existentes moventur.

Ad aliud dicendum, quod sicut est in cognatione spirituali, quod vir et mulier communicant sibi actus suos, postquam effecti sunt una caro, ita est in adoptione tam activa quam passiva. Unde fal-

<--- Page Split --->

sum est, quod non nisi in his quae sunt matrimonii, vir et mulier sibi suos actus communicent, sed communicant etiam sibi in aliis : tamen adoptio quodammodo respicit matrimonium, quia adoptio filiorum quodammodo pertinet ad bonum prolis.

Ad ultimum patet solutio per antedicta, quia non transit ulterius : et ratio illius jam ante dicta est.

ARTICULUS XIII.

descendentium fundatur in carnali, non quae est, sed in ejus solatium est inducta propter naturalium filiorum privationem vel paucitatem : et talis reductio sufficit in positivis.

Et per hoc patet solutio ad primum.

Ad aliud dicendum, quod non est Ad 2 et 3, diffinitio, sed descriptio : vel dicatur, quod ly quaedam non cogit terminum stare pro parte individuali, sed pro specie accepta sub hoc communi quod est propinquitas : et hoc quod additur, ex adoptione proveniens, dicit causam quae supponit quid, et dicit propter quid.

Et per hoc patet etiam solutio ad sequens.

Quid sit cognatio legalis ?

Septimo quaeritur, Quid sit cognatio legalis ?

ARTICULUS XIV.

Et dicunt, quod cognatio legalis est proximitas quaedam ex adoptione proveniens.

Videtur autem, quod haec diffinitio sit mala : quia

Alia autem quae de sequenti parte objici possent, jam sunt objecta in praecedenti problemate.

Qualiter cognatio legalis impediat matrimonium ?

Octavo quaeritur, Qualiter impedit matrimonium ?

Et communiter dicitur, quod in prima et tertia linea impedimentum est perpetuum : sed in media quae est ex latere venientium, non impedit nisi quamdiu sunt in potestate naturalis patris et adoptantis filius naturalis, et filia, vel neptis adoptata : hac enim soluta per mortem vel emancipationem, solvitur etiam impedimentum.

Similiter solus ille qui adoptatur et illi qui sunt sibi annexi, ut filius, et uxor, et neptis, et deinceps, cognati efficiuntur eorum qui sunt in potestate adoptatoris, et non aliorum.

Videtur autem·hoc jus esse irrationale : quia

Solutio. Ad 1.

Responsio. Dicendum, quod illa propinquitas radicatur in propinquitate per se, quae est naturalis in lateralibus, et affinitas in affinitate legali in linea etiam

<--- Page Split --->

si filius adoptivus filiam duceret naturalem, quam quod non liceat eam ducere : ergo videtur, quod hoc ob firmitatem amicitiæ statui deberet.

sonæ sunt prohibitæ, quando fides fuit confirmata, tam in consanguinitatis, quam affinitatis et cognationis spiritualis et legalis gradibus.

Sotutio.

SOLUTIO. Dicendum, quod leges volunt ita, sicut dictum est, et canones confirmant.

Ad PRIMUM ergo quod contra est, dicondum quod Deus multa Ecclesiae inspiratae concessit pro tempore promulganda, quae ipse non promulgavit : quia status primitivæ Ecclesiæ talia pati non potuit, eo quod tunc personæ erant sccundum diversos ritus conjunctæ, et voluit Deus omnes in unam Ecclesiam congregari, et nulli facere ad fidem accessum difficilem. Postea autem multæ per-

Ad ALIUD dicendum, quod foedus aliquod cum alio per aliquod proprium habet contrarietatem sicut esse filium et congruji filiæ : quia non conjungitur filiæ nisi extraneus : et ita est istud impedimentum. Et secundum ordinem naturæ videmus, quod procedentia ex uno procedunt se separando, sed distantia redeuntia ad unum se conjungendo procedunt : et hunc ordinem imitantur leges, quia filius naturalis et filia adoptata quasi ex uno procedunt : et ideo separando ire debent : et sic est etiam in aliis duabus lineis.

E. Si filii qui ante compaeternitatem vel post nati sunt, valent conjungi ?

Hoc autem quidam volunt intelligere de illis tantum filiis, quibus compatres facti sunt. De aliis vero qui ante compaeternitatem vel post geniti sunt, concedunt quod legitime et licite jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus secundus dicens : Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum, ut et baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trinitatis baptizaverit : et quod spiritualium parentum filii vel filiæ ante vel post compaeternitatem genitæ, possunt legitime conjungi, præter illam personam, qua compatres effecti sunt 4.

F. Paschalis papa.

Paschalis vero secundus, post compaeternitatem genitos copulari prohibet, scribens Regino Episcopo : Post susceptum filium de fonte vel filiam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, matrimonio

<--- Page Split --->

jungi non possunt 1. Illud etiam notandum est, quod in Tiburiensi concilio legitur : Si quis suae spiritualis commatris filiam fortuitu, et ita contingente rerum casu in conjugium duxerit, maturiori servato consilio habeat, atque legitimo connubio honeste operam det.

G. Si quis ducere possit duas commatres, unam post alteram?

Solet etiam quæri, Si commatrem uxoris post ejus obitum quis ducere valeat? De hoc Nicolaus Papa sic scribit : Sciscitatur a nobis sanctitas vestra, si quis duas commatres habere valeat unam post alteram ? In quo meminisse debes scriptum esse : Erunt duo in carne una 2. Cum ergo constet, quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat : et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quæ commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus 3. Huic autem illud contrarium videtur : Qui spiritualem habet compatrem cujus filium de lavacro susceperit, et uxor ejus commater non est, licet ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, quos nulla generatio spiritualis secernit 4. Item, Ex Epistola Paschalis Papæ : Post uxoris obitum cum commatre uxoris conjugio copulari, nulla ratio vel auctoritas videtur prohibere. Non enim per carnis unionem ad unionem spiritus transitur 5. Sed sciendum est, quod auctoritas Nicolai de illo agit, qui uxori suæ debitum reddidit, postquam commater illius exstitit. Aliae vero auctoritates de illo agunt, cujus uxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post copamternitatem a viro suo cognoscitur : vel de viro 6 potius agunt, cujus uxor ante defungitur, quam ab eo cognoscatur.

<--- Page Split --->

nati : quia ante illos pater non fuit conjunctus filiolo spirituali : ergo ad eos non potuit transire cognatio, sed tantum ad posteriores.

ARTICULUS XV.

An geniti ante compartimitatem vel post sunt illegitimi, vel solum in compaternitate ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, E, « Hoc autem quidam volunt intelligere, etc. »

Quaeritur enim, Quid verum sit de istis opinionibus ?

Videtur enim, quod omnes ante et post nati sint illegitimi ad contrahendum : quia

RESPONSIO. Dicendum, quod nullus est illegitimus, nisi ille mediante quo compaternitas est contracta : et illi est etiam praecedenter et consequenter natus illegitimus : et omnes aliae antiquorum opiniones quae super hoc fuerunt, sunt abrogate.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod verum est quantum ad eum cum quo contrahitur paternitas, et non quoad alium fratrem vel sororem suam.

Ad ALIUD dicendum, quod non potest transire confraternitas non fratris : ille autem qui non suscipitur in sacramento, non est filiolus : ergo non frater filiorum : ergo nec confrater : et sic impedimentum nullum præstare potest in matrimonio.

II. Si vir et uxor possint simul tenere puerum ?

Solet etiam quaeri, Si uxor cum viro simul debeat in baptismo suscipere puerum ? De hoc Urbanus ait : Quod uxor cum marito in baptismo simul non debeat suscipere puerum, nulla auctoritate videtur vel reperitur prohibitum : sed ut ipsa puritas spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conservetur immunis, decrevimus ut utrique simul ad hoc adspirare non præsumant. Quia vero piaculare flagitium commisit, qui duabus commutribus vel 1 sororibus nupsit, niagna pœnitentia debet ei injungi 2.

<--- Page Split --->

cilium Maguntincnse : « In baptismate vel chrismate non potest alium suscipere in filiolum qui non est baptizatus vel confirmatus. »

ARTICULUS XVI.

Quot debent esse in pueri susceptione ? et, An non baptizatus potest suscipere baptizatum, et non confirmatus confirmatum ?

Deinde agendum de hoc quod dicitur, ibi, H, « Solet etiam quæri, Si uxor cum viro, etc. »

Quæritur enim hic, Quot debent esse in pueri susceptione ?

Et videtur, quod unus solus : quia

IN CONTRARIUM autem hujus est

ITEM QUÆRITUR utterius, Utrum alium suscipere possit in baptismo non baptizatus, vel in confirmatione non confirmatus ?

Et videtur, quod sic : quia non haptizatus baptismo aquæ potest habere fidem et gratiam : ergo potest esse anodochus ad hoc quod alius suscipiat baptismum.

In CONTRARIUM hujus est, quod dicitur, de Consec. dist. 4, ubi sic præcipit con-

Sed esto, quod suscipiat, et quæratur, 'I'trum contrahatur cognatio spiritualis ?

Videtur, quod sic : quia

In CONTRARIUM hujus est, quod

Sed TUNC ulterius pono alterum conjugum esse baptizatum, et alterum non baptizatum, et baptizatum aliquem suscipere in filiolum. Et quæratur, Utrum cognatio spiritualis transit ad reliquum qui non est baptizatus ?

Et videtur, quod sic : quia factus est una caro cum illo : ergo sibi communicant suos actus : ergo compaternitas transit ad alterum.

In CONTRARIUM hujus est, quod non Sed contra habet fundamentum et januam sacramentorum : ergo nihil adhæret ei de sacræmentis vel sacramentalibus : sed cognatio spiritualis est aliquid sacramenta-

<--- Page Split --->

lium : ergo non transit ad eum cognatio spiritualis.

Querst. 4. ULTERIUS quaeritur, Utrum liceat omnibus indifferenter suscipere filiolos in sacramento?

Videtur autem, quod non : quia dicitur, de Consec. dist. 1, ex consilio Antisiodorensi : « Non licet abbati vel monacho de baptismo suscipere filiolos, nec commatres habere. »

Item, Ex libro capitulorum : « Monachi sibi compatres commutresve non faciant, nec feminas osculentur. »

nens, præcipue in confirmatione : sed etiam in baptismo hoc sufficit et tutum est : et si plures sunt, hoc potius est permissio, quam statutum quod debeat approbari : permittitur autem ratione amicitiae quae inter tales contrahi debet.

Ad ALIUD dicendum, quod vir et uxor simul non debent suscipere unum eumdem filiolum. Sed si fiat, tunc non sequitur, quod bis contrahatur commaternitas, sed potius cognatio spiritualis alia et alia ratione contrahitur, scilicet directe, et indirecte, et hoc non est inconveniens.

Sed contra. In contrarium hujus est, quod illorum est instruere in symbolo et Dominica oratione, qui maxime sunt instructi : sed tales sunt monachi et religiosi : ergo ipsorum est instruere alios : sed patrinorum est hoc officium : ergo monachi et religiosi possunt esse patrini. Quod autem patrinorum sit hoc officium, probatur per Augustinum in quodam sermone post pascha Domini, qui sic incipit, Hodiernus dies : in quo sic dicit : « Vos ante omnia tam viros quam mulieres, qui filios in baptismate susceptis, moneo ut vos cognoscatis fidejussores apud Deum exstitisse pro illis quos estis visi de sacro fonte suscipere. Ideoque semper eos admonele ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant : ante omnia symbolum et orationem Dominicam et vosispi tenete, et illis quos susceptis de sacro fonte, ostendite. »

Ad nq quod ulterius quaeritur, dicenA1 dum quod non potest suscipere qui non est baptizatus.

Ad hoc autem quod contra objicitur, dicendum quod licet habeat fidem et gratiam, tamen non habet eam ut Christianus, sed ut dispositus ad ipsum : et ideo jure Christianum docere non potest.

Ad nq quod quaeritur ulterius, dicenA1q1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1 dum quod nulla contrahitur cognatio, nec compartmentias.

Ad hoc autem quod objicitur, est dicendum, quod Deus approbat ordinate facta, et secundum regulam juris, cum ipse sit summus ordo omnia ordinans, ut dicit Augustinus. Nullus autem ordo permittit, quod in his quae sunt fidei non Christianus imbuat Christianum.

Ad ALIUD dicendum, quod baptismus non solvit bona inventa, sed mala : sed tamen fundat omnia bona : et ideo in non baptizato secundum quod hujusmodi est, nihil fundatur bonorum.

Sed ex hoc ulterius videtur, quod mulieribus non liceat aliquem de baptismo suscipere : quia, sicut dicit Apostolus, I ad Timoth. ii, 12, mulieri docere in Ecclesia non permittitur. Patrini autem officium est docere, sicut probatur ex verbo Augustini inducto, et ex theoria baptismi, et ultimo capitulo Ecclesiasticae hierarchia.

Ad nq quod ulterius quaeritur, dicenA1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1 dum quod non transit cognatio spiritualis.

Ad objectum contra, dicendum quod licet sint una caro, tamen communicatio actuum spiritualium non transit : quia non est in eo fundamentum : sed est etiam aliud quantum ad matrimonii fundamentum persona non satis legiti-

<--- Page Split --->

ma, nec satis est ratum matrimonium inter tales, ut patuit ex supra dictis.

Ad m quod ulterius quæritur, dicendum, quod non licet religiosis, meo judicio, suscipere filiolos, ne inter eos et fæminas eis nimia generetur familiaritas dissolvens eorum religionem, sicut dicunt decreta Patrum.

Ad objectum contra, dicendum quod aliud est instructum esse et posse instruere ex habitu scientiae, et aliud ex officio pastoralis curae. Primo modo

plus quandoque instructi sunt monachi : sed secundo modo non debent instruere, nisi clerici quibus est commissum.

Ad m quod objicitur de mulieribus, Ad quest. 5. dicendum quod possunt suscipere : quia instructio earum est per modum excitationis, et non ex officio, vel auctoritate : et hoc ipsum non conceditur religiosis, ne evagandi habeant occasionem.

I. De secundis et tertiis nuptiis, et deinceps.

Sciendum est etiam, quod non solum primæ vel secundæ nuptiæ sunt licitæ, sed etiam tertiæ et quartæ non sunt damnandæ. Unde Augustinus : Secundas nuptias omnino licitas Apostolus concedit. De tertiis autem et quartis, et de ultra pluribus nuptiis, solent homines movere quæstionem. Sed quis audeat diffinire, quod nec Apostolum video diffinisse. Ait enim : Si dormierit vir ejus, liberata est. Cui vult nubat 1. Non dicit, primus, vel secundus, vel tertius, vel quotuslibet : nec a nobis diffiniendum est, quod non diffinit Apostolus. Unde ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre, nec contra humanæ verecundiæ sensum audeo dicere, ut quoties voluerint nubant, nec ex meo corde præter Scripturæ auctoritotem quotaslibet nuptias damnare 2. Idem testatur Hieronymus : Ego nunc libera voce exclamo, nec damnari in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam : et ita licere quinto et sexto, quemadmodum secundo marito nubere. Apostolus tamen bigamos a sacerdotali honore excludit 3. Sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici 4. Illud tamen Cæsariensis concilii videtur innuere bigamiam esse peccatum 5 : Presbyterum, inquit, in nuptiis bigami prandere

<--- Page Split --->

non convenit : quia cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum ? Sed hoc de illo intelligi potest, qui prima uxori insidiatus putatur desiderio secundae : vel pro signaculo sacramenti illud dicitur, quod in bigamo non servatur. Ambrosius etiam dicit, quod prima nuptiae tantum a Domino sunt institutae, secundae vero sunt permissae. Et prima nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae vero etiam in praesenti carent gloria.

ARTICULUS XVII.

An secundae nuptiae sint sacramentum ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, I, « Sciendum est etiam, quod non solum primae, vel secundae nuptiae, etc. »

Et quaeruntur duo.

Primum est, Utrum secundae nuptiae sint sacramentum ?

Secundum autem inducitur ratione omnium praecedentium impedimentorum, scilicet utrum separandum sit matrimonium quod contrahitur contra Ecclesiae interdictum ?

Ad primum sic obiicitur :

nedictione sacerdotum : sed, ut dicitur in Littera ex verbis Ambrosii, secundae nuptiae non fiunt benedictione sacerdotum : ergo secundae nuptiae non sunt sacramentum.

In contrarium hujus est totum quod dicitur in Littera. Et Apostolus, I ad Corinth. vii, 39 : Si dormierit vir ejus, liberata est. Cui vult nubat, tantum in Domino. Et, I ad Timoth. v, 14 : Volo juniores viduas nubere, filios procreare, matresfamilias esse. Ergo secundae nuptiae sunt bonum : et constat, quod non sunt nisi bonum sacramenti : ergo secundae nuptiae sunt sacramentum.

<--- Page Split --->

RESPONSIO . Dicendum , q u o d sacra - mentumsunt , s e d n o n a d e o perfectæ significationis .

Et per hoc patet solutio ad primum.

Adaliuddicendum , quodduplexestbenedictio , scilicetquæfitinfacieEc - clesiæ , etquæpertinetadsolemnita - t e m . Primamautemhabentsecundænuptiæ : quiainfacieEcclesiæappro - bantibussacerdotibuscontrahuntur . Secundamautemnonhabent : quiasignumsuntconcupiscentiæ , cuisignonondecetsacerdotesinteresse .

Adaliuddicendum , quodinstitutiodivinainsacramentisestdesubstantiasacramenti , etnondemodo : secundæautemnuptiæsuntquidammodussa - cramenti : etideonuptiænonsuntin - stitutæinquantumprimævelsecun - d æ , sedsimpliciter : ethocsufficitpri - misetsecundis , etdeincepsnuptiis .

Adaliuddicendum , quodhoccon - venitillisanimalibusrationespeciei , etnongeneris : etideonnonoportet , quodhominiconveniat : quiahomoetequuspluscæterisappetuntcoitum : etideoampliushominidaturmedicamentum : licetcenimcastitassitrationisbonum , tamencastitasnonabjiciturpermatri - monium , sedpotiussanctaetmundainipsoservatur .

Adaliuddicendum , quodmatrimo - niumsecundumnonpuniturdirectapcena : sedbigamiamsequituriregula - ritasexdefectusigni , utsuprainquæ - stionedebigamiasatisestexpeditum .

ARTICULUS XVIII.

AnmatrimoniumcontrainterdictumEcclesiæcontractum , sitseparan - d u m ?

SecundoquæriturdematrimoniocontrainterdictumEcclesiæcontracto , utrumsitseparandum ?

Videtur , quodsic : q u i a

INCONTRARIUMest , quodsolusconsen - Sadcontra . susfacitmatrimonium , utsuprahabi - tumest , etillepotestetiamesseinter - dictus : ergofacitmatrimonium : ergononestseparandum .

RESPONSIO . Sicutstatutumestincon - ciliogenerali , utdicitur , Extra , d e m a - trimonio , contraEcclesiæinterdictumcontrahentes , nonsuntseparandinisiforteadtempusutperagantpentientiamdeinobedientia , nisihabeantaliquodaliudimpedimentumlegitimum , p r o - pterquodnondebeantcommanere . Etideoinstitutumestutsacerdotesantecontractumpronuntienttalematrimo - n i u m : utsiquisaliquiddicerevelit , possit . Etquinonpronuntiat , sedaliterconjungitsacerdos , tribusannisdebetabofficiosuspendi . Pronuntiansautemmalitiosealiquidcontraconjungendos , propterpentientiampropeccato , c a n o - nicamdebetsubirevindictam .

ADPRIMUMergodicendum , quodpullinonsuntextranidum : quiasuntinformaEcclesiæetfide , licetaliquiciras

<--- Page Split --->

tales in moribus sit excessus, qui penitentia puniri et corrigi debet : præcipue cum dicat Augustinus, quod etiam ab hæreticis in forma Ecclesiæ data sacramenta, in nido Ecclesiæ sunt et tenent.

Ad 2. Ad ALUD dicendum, quod tales non spernunt formam sacramento substantialem, sed aliquid circa sacramentum, ut tempus, vel modum, quae sacramento

non sunt substantialia, sed accidunt.

Ad ALUD dicendum, ut supra ostensum est, quod istud sacramentum non consistit omnino in dispensatione ministrorum : et ideo præter eos potest effici, sed per eos debet populo publicari.

Et hæc de matrimonio dicta sufliciant.

<--- Page Split --->