DISTINCTIO III.

De Christi conceptione.

A. De carne quam Verbum assumpsit, qualis ante fuerit, et qualis assumpta sit ?

Quæritur etiam de carne Verbi, An priusquam conciperetur, obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo ? Sane dici potest, et credi oportet, juxta Sanctorum attestationes, convenientiam ipsam prius peccato fuisse obnoxiam sicut reliqua Virginis caro : sed Spiritus sancti operatione ita mundatam, ut ab omni peccati contagione immunis uniretur Verbo, poena tantum, non necessitate, sed voluntate assumentis remanente.

Mariam quoque totam Spiritus sanctus in eam præveniens, a peccato prorsus purgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando (ut quibusdam placet) vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus exstiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini præparavit. Ita enim verba Evangelii docent, ubi Angelus Virginem alloquens ait : Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nasectur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei 1. Cui sacra Virgo respondit : Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum 2. Quod exponens Joannes Damascenus ait : Post consensum autem sanctæ Virginis Spiritus sanctus supervenit in eam, secundum verbum Domini quod dixit Angelus, purgans ipsam, et potentiam deitatis Verbis receptivam præparans, simul autem et generativam. Et tunc obumbravit ipsam Dei Altissimi per se sapientia et virtus existens, id est, Filius Dei Patris 3 ύμωσύσος, id est,

<--- Page Split --->

consubstantialis, sicut divinum semen. Et copulavit sibiipsi ex sanctissimis et purissimis ipsius Virginis sanguinibus, nostrae antiquae conspersionis carnem animalam anima rationali et intellectiva : non seminans, sed per Spiritum sanctum creans : quare simul caro, simul Dei caro, simul caro animata rationalique et intellectu, simul Dei Verbi caro animata rationalis et intellectiva '. Ex his perspicuum fit quod ante diximus, carnem scilicet Verbi simul conceptam et assumptam, eamdemque, imo totam Virginem, Spiritu sancto praeveniente, ab omni labe peccati castificatam. Cui collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non cœelestis, non aerea, non alterius cujusque putes esse nalurae, sed ejus, cujus est omnium hominum caro 2.

DIVISIO TEXTUS.

« Quærtur etiam de carne Christi, An priusquam conciperetur, etc. »

Hic incipit tertia pars quae est de conjunctione assumentis, et assumpti, et durat usque ad sextam distinctionem.

Continet ergo tres distinctiones, secundum quas distinguitur in tres partes, secundum quod tria exiguntur ad conjunctionem. Quorum primum est dispositio debita in assumpto : et de hoc agitur in ista distinctione tertia. Secundo, quod sit aliquid operans et conjungens conjungibilia : et hoc in distinctione IV, quae incipit ibi, A, « Cum vero incarnatio, etc. » Tertio, exigitur unio in hypostasi et persona : et de hoc agitur in quinta distinctione, ibi, A, « Praeterea inquiri oportet, etc. »

Prima harum partium quae tota in hac distinctione tertia terminatur, dividitur in tres partes : in quarum prima explanatur sanctificatio Beatae Virginis, et mo-

dus conceptionis, quia sanctificatio ejus disposuit ad conceptionem. In secunda vero, quia Beata Virgo secundum totam suam carnem obnoxia fuit peccato in parentibus, quaeritur, Utrum Christus vel caro Christi secundum obnoxietatem peccati et signum obnoxietatis quod est decimatio, fuit in lumbis Patrum, scut Abraha, et aliorum? ibi, C, « Cum autem illa caro, cujus excellentia, etc. » Quia vero dictum fuit in prima parte, quod Christus carnem factam univt sibi, ideo in tertia parte objicit contra, et solvit, ibi, E, « Illi autem sententiae qua supra diximus, etc. »

Prima harum adhuc in tres subdividitur : in quarum prima ostendit carnem assumptam antequam assumeretur, fuisse carnem Virginis, et peccato obnoxiam. In secunda, ostendit modum sanctificationis et conceptionis Christi in gloriosa Virgine, ibi, A, § 2 : « Mariam quoque totam Spiritus sanctus, etc. » In tertia, probat Beatam Virginem ex tunc omni peccato caruisse, ibi, B, « Quod autem sacra Virgo ex tunc, etc. »

Littera prima partis per se patet.

<--- Page Split --->

sibi, non determinavit ut obnoxiam, sicut fuit in decimis, et ratione medicinae, et hujusmodi quae promulgavit fides de carne Christi.

ARTICULUS I.

An caro Christi antequam assumeretur, fuerit obnoxia peccato ?

ARTICULUS II.

Oritur autem hic dubium de hoc quod concedit, carnem Christi antequam assumeretur, peccato obnoxiam.

Solutio. Dicendum, quod caro Christi dupliciter potest accipi, scilicet materialiter tantum secundum potentiam indispositam ad unionem : et sic ipsa fuit indistincta a reliqua Virginis carne in Virgine, et a reliqua Patrum carne in Patribus, et sic fuit obnoxia peccato : et ita intelligit hoc quod Magister dicit.

Potest etiam intelligi caro Christi in quantum Christi, vel cum relatione ad Christum : et sic non fuit umquam obnoxia peccato, sed semper medicina vulneris, nec umquam decimata, ut infra patebit.

Et per hoc patet solutio rationum quae ducuntur ad propositum : quia illae accipiunt carnem Christi sicut Christo de terminatam forma Christi, vel fide. Et quando fuit sub forma Christi, non fuit obnoxia. Fides autem determinans eam

An Christus non naturaliter, sed voluntarie passus sit ?

Deinde quæritur de hoc quod dicit, ibi, A, circa initium : « Pæna tantum, non necessitate, etc. »

Ex hoc enim videtur sequi, quod Christus non naturaliter, sed voluntarie passus sit : quod etiam voluerunt quidam habere ex illo verbo Isaïe, LII, 7 : Oblatus est, quia ipse voluit.

Sed quia infra proprius tractatus erit de hoc, dicendum quod pæna dicitur pænalitas in corpore passibili, quam Christus quidem primo voluntate et non necessitate assumpsit : quia poterat corporis naturam ita separasse a compassibilitate, sicut separavit a peccato, si voluisset : sed postquam primo voluntarie hanc pænalitatem assumpsit, postea naturaliter et necessitate naturae habuit, vel naturaliter secundum esse passus fuit incommoda : sicut accedens ad ignem, voluntarie quidem accedit : sed posteaquam accessit, non voluntarie, sed naturaliter igne calescit.

ARTICULUS III.

An Beata Virgo sanctificata sit in utero, vel ante uterum ?

« Mariam toiam quoque Spiritus sanctus, etc. »

<--- Page Split --->

In isto capitulo quatuor dicuntur. Primun est de sanctificatione gloriosae Virgnis. Secundum est de modo conceptionis ejus, ibi, « Potentiam quoque generandi, etc. » Tertium est, ex quo, ut videtur, corpus Christi formatum fuit, ibi, « Tunc obumbravit ipsam Dei, etc. » Quartum est, quid concepit, quia verum corpus et animam : et ideo error Manichæi convincitur, ibi, « Caro animata rationalique et intellectu, etc. »

CIRCA PRIMUM horum, includit quaestio de sanctificatione Beatae Virginis. Et quaeruntur breviter octo, scilicet, An sanctificata fuerit in utero, vel ante uterum ?

Secundo, An in utero ante animationem, vel post?

Tertio, An post animationem, vel ante nativitatem, vel post ?

Quarto, Quanta fuit sanctificatio ejus in utero ?

Quinto, Quid addidit, sanctificatio ex praeventu in eam Spiritus sancti, et ex inhabitatone Film ?

Sexto, de doctrina sanctificationis ejus, et Jeremiæ et Joannis, qui etiam sanctificati sunt in utero.

Septimo, Utrum gratia sanctificationis in utera confirmet sanctificatos, et praecipue utrum conlimaverit ipsam, ita quod postea peccare non potuerit ?

Octavo et ultimo, In quo differt gratia sanctificationis in utero a gratia sanctificationis quae est in sacramentis ? et, Utrum sanctificati in utero ad sacramenta teneantur ?

AD PRIMUM proceditur sic :

concedi potuit, concedebatur matri qua gratia plena fuit : ergo Christus ei hoc concessit.

SED CONTRA :

<--- Page Split --->

Soluto. Ad 1 et 3.

SOLUTIO. Dicimus, quod tribus de causis Beata Virgo, et quilibet alius non potest sanctificari in parentibus : quarum una est, quod gratia sanctificationis non habet ortum a parentibus, et ideo in eis transfundi non potest : sed peccatum habet ortum, et ideo transfunditur propagatione naturae.

Et per hoc patet solutio ad primum et ad tertum.

Secunda causa : Ut dicit Augustinus, ex libidine in propagatione tamquam filia peccati innascitur causa peccati in carne : et hoc idem dicit Augustinus. Libido autem haec non est separabilis a concupiscentia mixtionis seminum, et ideo innascitur peccatum : et ideo quia Virgo Beata per hanc legem concupiscentiae fuit in lumbis Patrum, quia futura erat venire in uterum matris suae, non habuit in illis possibilitatem ad gratiam.

Tertia causa est, qua caro non est particeps gratiae gratum facientis nisi per animam distinctam : et ideo in lumbis Patrum nemo fuit secundum animam susceptibilis gratiae.

Ad 2. Ad 10 quod objicitur de Anselmo, dicendum, quod illa puritas non intelligitur per comparationem ad ante, sed ad post. Habetur enim originale per comparationem ad ante unde contrahtur, et per comparationem ad post, quia ad malum inclinat. Christus autem Deus homo non habuit secundum comparationem ad ante, nec ad post : unde sub illa est puritas quae ad ante habet originale, quia contraxit : sed non ad post, quia post legem concupiscentiae ad malum inclinare non potuit.

ARTICULUS IV.

An caro Beatae Virginis fuit sanctificata ante animationem, vel post ?

Secundo quaeritur, Utrum caro ejus sanctificata fuerit ante animationem, vel post ?

<--- Page Split --->

Deus ipsum corpus procurare debeat ne animam inficiat.

SED CONTRA :

Solutio. Dicimus, quod Beata Virgo non fuit sanctificata ante animationem : et qui dicunt oppositum, est hæresis condemnata a Beato Bernardo in epistola ad Lugdunenses, et a Magistris omnibus Parisiensibus.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod Spi-

ritus sanctus movetur quando per motiones in animas sanctas se transfert : non quidem in se, sed in donis gratiarum : et ideo primo venit in animam, et per ipsam sanctificat corpus. Unde hoc est falsum quod praecederet animam in corpus per inhabitantem gratiam gratum facientem.

Ad aliud dicendum, quod illa expositio allegorica est : et non est simile : quia quod erat in arca materialiter dicebatur, et aliter ordinabatur hoc in natura : et gratia non ita se habuit, quia gratia corporis non erat nisi ab anima : et est simile si aurum urnae esset anima, et aurum arcae procederet ab urna : sed hoc ars facere non potuit, et ideo operibus divisit.

Ad aliud dicendum, quod illa puritas secundum animam est accipienda : quia corpus poterat bene Christus sumere sine pœnalitate, et tamen non fecit : unde pœnalitas carnis impuritas non est : unde purum et impurum ad animam referuntur : et illam habuit majorem quæ potuit esse sub Filio, ut prius dictum est.

Ad aliud dicendum, quod multæ sunt causæ, quod Deus voluit eam prius animari : quarum una est, quod aliter gratiae susceptibilis non fuisset. Secunda est, quia aliter liberatione quantum ad animam non induguisset, et minores gratias egisset. Tertia causa fuit firmitas sententiae : quia dixit : Morte morieris 4. Quod de utraque morte in propagatione intelligitur. Et multæ aliae possunt assignari.

Ad aliud dicendum, quod diabolus ad 5. non ita præparat nutrimentum Antichristo, quod nutriat cum peccato, vel infundat amplius peccatum in eum quam originale : sed dicitur nutritive, quia incendit complexionem sanguinis matris, ut caro generata in prole amplius inclinabilis sit ad peccatum quam in alio. Et ex opposito nihil prohibet, imo pium est credere de Beata Virgine, quod caro ejus etiam

<--- Page Split --->

ex primis complexionantibus in matre, non ita fuit fervida ad libidinem sicut caro alterius : hoc tamen non potest probari aliter, nisi quia pium est credere. Sed ex majori concupiscibilitate (ut ita dicam) non habet caro ut amplius vel minus inficiat animam originali peccato : sed potus ex hoc quod tota corrupta est in primo parente peccante, in quo tota fuit : et ideo etiam non nisi unum peccatum transfudit : et ideo dicit Augustinus, quod omnis homo fuit Adam in natura praeter Christum.

Ad aliud dicendum, quod intelligitur de notitia prædestinationis : et ideo scquitur etiam : Antequam exures de vulva, sanctificavi te 1 : ut notificaret etiam gratiam prædestinationis cum gratia sancitificationis quae post formationem puerperii datur in utero.

Ad aliud dicendum, quod spiritus vitæ dicitur ibi non anima, sed attractio spiritus vitalis ab utero libera, id est, antequam caperes libere spiritum vitalem, separatus es a matre.

In contrarium sunt auctoritates supra inductae de Joanne et Jeremia.

Solutio. Dicendum, quod ante nativitatem ex utero sanctificata fuit : sed quo die, vel qua hora nescire quemquam hominem, nisi per revelationem : nisi quod probabilius est, quod cito post animatonem conferatur, quam longe exspectatur.

Ad objecta ergo dicendum, quod Augustinus loquitur de gratia sacramentorum quae conferuntur per ministrum : quia in illis confertur gratia Unde cum operatio ministri non sit nisi super distnclas personas, non potest haec gratia dari nisi distincts extra uterum. Vel dicendum, quod nativitas duplex est : in utero cum annatur puerperum, et ex utero cum puer prodit ad lucem : et quod Augustinus dicit, intelligitur de prima nativitate si generaliter accipiatur.

ARTICULUS VI.

ARTICULUS V.

Quanta fuit sanctificatio Virginis in utero ?

Utrum post animationem, et ante nativitatem ex utero sanctificata fuerit ?

Tertio quaeritur, An post animationem, et ante nativitatem data sit ei gratia ?

Et videtur, quod non.

Quarto quaeritur, Quanta fuerit jus sanctificatio in utero ?

Et videtur, quod deleverit reatum originalis, et actum qui est fomes, sic :

<--- Page Split --->

Solutio. Dicendum sine praejudicio, quod habitus fomitis dupliciter consideratur : in vigore suo, scilicet inclinans quantum est de se ad mortale peccatum et veniale : et in habitu tantum, et in dispositione tantum. Est enim habitus expeditus ad actum, et est habitus non

expeditus ad actum propter habitus contrarios impedientes, licet non sint in eodem subjecto proximo, tamen in eodem subjecto communi. Et est dispositio quædam remanens post habitum, quæ debilis est et de facili purgabilis : tamen quandoque non cito purgatur propter cohærentiam ejus cum subjecto : quia scilicet profunde inficit, licet parum inficiat.

Unde dicimus sine praejudicio, quod sanctificatio Beatae Virginis abstulit vim inclinandi ad veniale et mortale quantum est de se, habitum originalis peccati et reatum : et secundum dicta Magistri hic, et Damasceni, mansit adhuc in habitu et dispositione non inclinantibus. In Jeremia autem et Joanne mansit inclinans ad veniale, non autem quantum est de se ad peccatum mortale.

Ad dictum Augustini dicendum, quod ipsa hoc dicere potuit, quia etiamsi habitum habuit, non tamen inclinavit ad malum, nec retraxit a bono.

Ad id quod contra hanc solutionem objicitur, dicendum quod invenit subjectum dispositum, imo cum contraria dispositione, sicut liberum arbitrium et rationem : et ille contrarius habitus reprimit actum fomitis ne in aliquo manifestari possit.

De aliis solutionibus videtur dicenAd 4 et 5. dum, ut procedunt objectiones : quia illae fundamentum dicti sui a senioribus non habent.

ARTICULUS VII.

Quid addiderit sanctificatio ex præventu Spiritus sancti in Beatae Virginem ?

Quinto quaeritur, Quid addiderit sanctificatio ex præventu in eam Spiritus saneti ?

<--- Page Split --->

Si enim decebat ut illa puritate niteret, quae major est sub Deo, tunc videtur etiam habitus fomitis non remansisse in ea : et nihil addere potuit. Si dicatur, quod addidit quoad statum puritatis majoris, non quod ante impura fuit : contra hoc est Littera quæ dicit, quod fomitem extenuavit.

Solutio. Solutio. Hoc jam facile est determinare, quia addidit, habitum fomitis extinguendo.

Et si quæritur, Quid adhuc addit mhabitatio deitatis Filii ?

Dicendum, quod dispositionem auferendo : sicut enim ante habitum est disposito, ita etiam post habitum est aliqua dispositio frequenter remanens : sed tunc remanere non potuit, quia totum corpus resplenduit lumine inhabitantis in se deitatis : et hoc significatur, Ezechiel. xl.ii, 2, ubi dicitur, quod ingressa est gloria Domini in templum per viam portæ Orientalis, et resplenduit terra a majestate ejus 1.

ARTICULUS VIII.

Quomodo differt sanctificatio Beata Mariæ Virginis a sanctificatione Joannis et Jeremiae ?

Sexto, Quæritur de differentia sanctificationis ejus ad sanctificationem Joannis et Jeremiæ? Et, Quare hi magis aliis sancificati leguntur ?

Et videtur, quod non sit differentia : qua

Præterea quæritur, Quare hæc gratia nulli Patriarcharum est data, sed uni Prophetæ ? et Joanni qui est terminus Legis et Prophetarum, et Beatae Virginii ?

1 Ezechiol. xl.ii, 2 : Et ecce gloria Dei Israel ingrediebatur per viam orientalem :... et terra splendebat a majestate ejus. 2 Jerem. 1, 9 . Et misit Dominus manum suam, et tetigit os meum, et divit Dominus ad me : Eceditiverba mea in ore tuo, etc. Cf. Isa vi, 6 et 7 . Et volavit ad me unus de Seraphim, et in manu ejus

conclusus, quem forcipe tuterat de altari : et tetigit os meum, et duxit Eccce tetigit hoc labia tua, etc

3 Job, xxxi, 18.

4 Cf ad Roman. ix, 13

5 Jerem. 1, 9.

6 Luc 1, 15.

<--- Page Split --->

fuit : ergo videtur, quod omnis sanctificatio in utero facta, ad sanctitatem in utero de qua dictum est : Quod nascetur ex te sanctum 1, non sanctificatum, ordinari debuit. Cum ergo Isaias hoc lucidissime prædixit 2, etiam sanctificatus in utero fuisse debuit.

Solutio. Solutio. Dicendum, quod Beata Virgo numquam peccavit : et hoc hic expresse habetur in Littera.

Ad 4. Ad objectum contra, dicendum quod in carne vivere sine peccato contracto et facto solius Filii Dei est : sed Beata Virgo contraxit peccatum prius, et postea sanctificata fuit.

Ad 2. Ad aliud dicendum, quod bene concedo Jeremiam et Joannem venialter peccasse, sed non Virginem gloriosam propter honorem Domini.

Ad 1D quod ulterius quaeritur, sine præjudicio dico, quod hæc gratia 'ordinatur ad opera perfectionis, præcipue in continentia : et cum coitus sine libidine esse non possit, eis non conveniebat dari hanc gratiam : quia propter semen promissum generationi operam dabant quæ cum concupiscentia erat permixta. Quod autem Jeremiæ dabatur, fuit, quia ordinem habuit ad sanctitatem in utero in apertissima expressione plus omnibus Prophetis : quod sic probatur : Inter omnes expressius prophetaverunt de modo nativitatis Domini Isaias, vii, 14 et seq, et Jeremias, xxx, 22. Isaias autem dicit sic : Ecce virgo concipiet et pariet filium : ubi non exprimit nisi dispositionem matris, scilicet quod conciperet et pareret. Sed Jeremias sic dicit : Creavit Dominus novum super terram : Femina circumadabit virum. Et ante hoc, ibidem : Usquequo deliciis dissolveris, filia vaga ? Novum autem non esset si mulier conciperet : ergo in hoc solo intelligitur quod dixerat Isaias.

Praeterea, Novum non esset purum

hominem de uno solo homine fieri : quia hoc factum fuit quando Heva sumpta est de Adam : ergo in hoc vult conjunctionem humanitatis cum deitate. Cum autem dicit, circumdabit, dicit contractionem infiniti ad arcitudinem uteri. Cum autem dicitur, virum, intelligitur perfecto ejus in anima et habitibus animæ, qui sunt sapientia, et gratia. Per hoc autem quod præcesserat : Usquequo deliciis dissolveris, filia vaga ? notat prædicationem castitatis deinceps in omne tempus, quo filiæ non quærunt resolvi deliciosis amplexibus, sed castis amplexibus Deo adhærere. Joannes autem hanc sanctitatem in utero exsultando in suæ matris utero demonstravit, et postea etiam digito mundo ostendit : et ideo ille propinquius ordinabatur et sanctus vixit. Sed præ omnibus illa recipit sanctitatem quæ sic ad sanctitatem accessit, ut de ipsa sumeretur quod Deo uniretur.

Ad aliud dicendum, quod Job non fuit in utero sanctificatus : sed tangi gratiam gratis datam sibi in complexione corporis, ex quo habuit quod facilius inclinabatur ad misericordiam quam alius homo : sicut quilibet homo uni virtuti magis est vicinus secundum complexionem suam quam alius.

Ad aliud dicendum, quod de dilectione Ad 4, 5 et 6. prædestinationis intelligitur.

ARTICULUS IX.

An sanctificatio confirmet sanctificatos, et præcipue Beatum Virginem ?

Septimo quaeritur, Utrum hæc gratia quæ dicitur sanctificatio in utero, confirmet sanctificatos, et præcipue Beatam Virginem, quæ postea peccare non potuerit ?

<--- Page Split --->

Solutio. Solutio. Dicendum, quod haec gratia non confirmat eos quibus datur : sed verum est quidem, quod in Beata Virgine removet habitum ad malum, ut scilicet ex parte habitus non habuerit inclinans.

Ad 1. Quod autem dicit Ambrosius, intelligitur de impossibilitate quae est ex incongruitate : quia incongruum fuisset, ut uterum qui fuerat templum Filii Dei, viro corrumpendum praeberet : et haec impossibilitas est immobilitas honestatis ex libera voluntate.

Ad 2. Et per hunc modum procedit objectio sequens, quae probat hoc per modum indecentiae.

ARTICULUS X.

An haec gratia abundet vel deficiat a gratia quae est in sacramentis ?

Octavo et ultimo quaeritur, Utrum haec gratia abundet vel deficiat a gratia quae est in sacramentis ?

Et videtur, quod deficiat : quia

Contra :

1 Baptismus non ita debilitat fomitem quin instiget ad mortale, vel veniale peccatum : gratia sanctificationis in utero adeo debilitat, quod non instigat quantum est de se : ergo videtur, quod abundet.

JUXTA HOC ulterius quaeritur, Utrum teneantur recipere sacramenta ?

Et videtur, quod non : quia Deus supplevit in eis vicem sacramenti abundantius : ergo cum major sit operatio Dei quam ministri, non oportet suscipere sacramenta.

Sed contra :

Jeremias et Joannes circumcisi fuerunt : ergo tenentur ad sacramentorum susceptionem.

Solutio. Dicendum, quod in quibusdam magis abundat gratia sacramentalis, et in quibusdam deficit ad gratiam vel sanctificationem in utero. Quantum ad ea quae sunt substantialia saluti et gratie, ut ordo in bonum, et remotio a malo, magis abundat gratia sanctificationis in utero quam sacramentalis : quantum ad alia vero minus abundat, sicut est impressio characteris, et apertio januae quae fit in sacramentis, in quantum in eis operatur Passio quae solvit pretium.

Ad m quod ulterius quaeritur, dicendum, quod tenentur recipere sacramenta propter praeceptum : non enim circumcisio tantum est data in remedium, sed etiam in signum : et ideo propter opus operans oportebat suscipere, et non propter opus operatum, nisi forte Beata Virgo et Joannes baptizati fuerint propter impressionem characteris.

<--- Page Split --->

ARTICULUS XI.

An gloriosa Virgo per suam potentiam generativam aliquid egerit in conceptione Filii ?

Deinde incidit dubium de secunda parte hujus capituli, ubi dicit, ibi, A, circa initium : « Potentiam quoque generandi absque viri semine Virginì præparavit. »

Ubi quæruntur duo, Utrum Beata Virgo per potentiam generativam suam aliquid active egerit in conceptione Filii ?

Secundo, Quid sit quod dicit, quod Spiritus sanctus præparavt potentiam generativam ?

CIRCA PRIMUM PROCEDITUR SIC :

animationem triplici calore conjuncto sibi operatur : calore enim ignis convertit, et calore cœli format, et calore animæ præparat ad vitam : nihil autem tale est in matre : ergo non operatur in his.

SED CONTRA :

<--- Page Split --->

vis, et nutrimentum in venis, et vitam et vitalem spiritum in arteriis : ergo videtur, quod operatio matris sit plus quam dare materiam.

Solutio. Solutio. Sine praejudicio dicendum, quod totum quod est simplex operatio ad formam, et ad speciem hominis, et unionem, fecit Spiritus sanctus : sed quoad materiam, et fomentum loci convenientis foventis caloris extrinsecus, operabatur potentia generativa Beatae Virginis, sicut et in aliis feminis fit : unde prima rationes licet indecentes sint tanta sanctitati, ideo autem adducta sunt, quia quidam dicere praesumpserunt, quod potentia generativa Virginis Christus sit formatus, et alia plura abominabilia de hoc scripserunt et dixerunt.

Ad object. 1. Ad illud autem quod in contrarium dicitur, objiciendum quod non est sola materia in matre accepta, sed etiam opera per modum fomentu adjuvantis extrinsecus : sicut operatur natura matricis, scilicet frigida, et sicca : et figuram coagulando per frigidum, et retinendo per siccum figuram. Et sicut operatur calor naturalis ad esse per fomentum, et ad qualitates meliores complexioni inducendas : sed ista non operantur sicut natura intrinseca conversionem, formatonem, et figurationem.

Ad object. 2. Ad aliud dicendum, quod hoc non fit nisi ac fomentum, quod patet : sensus enim et motus non derivantur a matre, sed a cerebro quod formatur in puero : et nutrimentum ab hepate, non matris, sed quod formatur in puero : et vitalis spiritus a corde formato in puero : et ideo talia foventia sunt, et non operantia. Praecipue autem hoc verum est in Virgine gloriosa, in qua haec omnia simul perfecta sunt.

Dicent tamen quidam, quod aliquid operata fuit ad conceptum per consen-

sum fidei, quando dixit : Fiat mihi secundum verbum tuum 1 : sed hoc non est dicendum : quia iste consensus non operatur ad hoc, sed removet obicem ne conceptus in ea fieret. Obex enim ad hoc fuit dissensus ejus, et quando consensit, obex remotus fuit.

ARTICULUS XII.

Quid sit dare Beatae Vergini potentiam generativam Verbi Dei ? et, An haec sit a Spiritu sancto ?

Secundo quaeritur, Quid sit dare ei generativam potentiam Dei Verbi ?

<--- Page Split --->

tur generatio Christi de Virgine esse miraculosa : quia si caecus illuminetur, postea non est miraculum ipsum videre : ergo similiter si Virginis potentia generativa ad actum excitetur, non erit miraculum postea ipsam generare.

ARTICULUS XIII.

Solutio. Solutio. Dicendum sine praejudicio, quod dare potentiam generativam nihil aliud est quam præparare generativam Virginis ad actum qui debetur matri secundum naturam matris : hic autem actus, ut habitum est, non est formare, et convertere, et figurare, nisi sicut coadjuvando extrinsecus, et ministrare materiam in qua fiant conversio, et formatio, et alia hujusmodi : ministrare, inquam, materiam, et locum convenientem. Præparare autem ad suscipiendum, est sanctificare ipsam ut uterus ejus deitati congruat suscipiendæ : et ideo dicit, quod dedit ei potentiam receptivam Dei Verbi, et simul cum illa generativam : quia prius secundum rationem fuit recipere, et postea generare.

Ad 2. Ad aliud dicendum, quod Virgo verissime genuit Christum, ut mater : sed mater non habet principalem actum formationis, sed potius id quod in generatione est per modum efficientis.

Ad 3. Ad aliud dicendum, quod non videtur vere recipiendum hoc verbum quod excatvit virtutem ejus generativam : sed potius dedit ei eam, non in se quidem, quia ex natura habuit, sed ut esset expedita ad actum talem qui competit matri.

Ad 4. Ad aliud dicendum, quod conceptus filii fuit miraculum omnium miraculorum : et non est simile de caeco illuminato : sed simile esset, si caecus videret : tunc enim et potentia, et actus essent miraculosa : sicut hic ipsa Virgo manens concepit, et peperit.

An conveniebat annuntiationem fieri Beatae Virginis de conceptione Filii ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, A, versus medium : « Angelus virginem alloquens ait, etc. »

Et gratia hujus quaeritur de annuntiatione facta per Angelum ad Beatam Virginem : et quaeruntur quinque : quorum primum est, Utrum conveniebat annuntiationem fieri ?

Secundum, Utrum conveniebat eam fieri per Angelum ?

Tertium, De quo ordine fuit Angelus annuntians ?

Quartum, de modo annuntiationis.

Quintum et ultimum, de fine annuntiationis.

CIRCA PRIMUM obijicitur sic :

<--- Page Split --->

sanctus superveniet, etc., 1 : et, Non erit impossibile apud Deum omne verbum 2. Et ex hoc quod dixit Elisabeth : Beata quae credidisti 3.

SOLUTIO. Dicendum, quod conveniebat fieri annuntiationem per Angelum ad habendum Virginis consensum.

Ad primum autem quod contra est, diceendum quod prophetia prædestinationis non impletur sine nobis consentientibus, sed sine nobis operantibus.

Ad ALIUD dicendum, quod fidei virtutem Angelus non intendit aedificare per annuntiationem in Virgine, quia illa fide plenissima fuit : sed quia illa humillima fuit, alta de se non præsumens ; et cum altissimum sit esse Matrem Dei, hoc de se ex sua reputatione non debuit præsumere, nisi instructa per Angelum : et ideo fides quam construxit annuntiatio, est fides scientiae et opinionis : ut hoc scilicet opinari et scire et credere posset, ut de ipsa hoc fieret. Quod autem fieret per aliam, quæcumque ad hoc eligeretur, futu um esse credebat. Et talis fides bene æuerit rationem et revelationem laudabiliter, et sine his de se tam magna credere esset vituperabile.

Ad ALIUD dicendum, quod incarnatio

aliquid magis est quam gratia, sed non annuntiatio : et ideo licet incarnationem Deus per se fecerit, non tamen annuntiationem.

Ad ALIUD dicendum, quod illæ apparitiones ordinabantur ad apparitionem Filii in carnem, sed non ad annuntiationem : et ideo non procedit objectio.

ARTICULUS XIV.

An conveniebet annuntiationem hanc fieri per Angelum ?

Secundo quæritur, Utrum conveniebat fieri per Angelum ?

Et videtur, quod non.

SED CONTRA :

1 Luc. 1, 38. 2 Ibidem, 1, 37.

3 Ibidem, 1, 43. 4 Cf. Officium Assumptionis B. M. V. ad j.

<--- Page Split --->

illuminations ab hierarchia coelesti : sed Beata Virgo fuit de Ecclesiastica hierarchia : ergo ad ipsam ab Angelis debuerunt descendere illuminationes.

Solutio. Dicendum, quod sicut probant ultimae rationes, annuntiationem per Angelum conveniebat fieri.

Ad 1. Ad PRIMUM ergo dicendum, quod Beata Virgo excellentior fuit ex vitae merito, sed inferior erat quoad statum : et descensus illuminationum praecipue est sccundum statum sacri ordinis et hierarchiarum.

Ad 2. Ad ALIUD dicendum, quod vicinior erat cordi Virginis per inhabitantem gratiam, sed non per contemplationis modum : quia Angeli videbant facie ad faciem, Beata Virgo autem in speculo et ænigmate : et ideo secundum ordinem revelationis Angelus fuit vicinior : et ideo ab ipso ad Virginem descendit illuminato.

ARTICULUS XV.

SED CONTRA :

Si autem dicatur, ut quidam dicunt, quod incarnationis mysterium fuit praeter ordinem naturae, et ideo praeter legem ordinis annuntiari debuit. Hoc nihil est : quia incarnatio etsi sit praeter ordinem naturae, non tamen est praeter ordinem gratiae, et Angelorum ordines secundum dona gratuarum distinguuntur.

De quo ordine fuit Angelus nuntians incarnationem Christi ?

Tertio quaeritur, De quo ordine fuit Angelus nuntians ?

Videtur, quod de superioribus.

Solutio. Sine præjudicio dicendum, quod Angelus ille fuit de ordine Archangelorum, sicut canit Ecclesia, dicens : « Gabrielem Archangelum scimus divinitus te esse affatum : » et ita dicunt Sancti.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod Gregorius intelligit non de summo simpliciter, sed de summo ordine Archangelorum. Unde dicit haec verba : « Angeli quippe nuntii, Archangeli summi sunt nuntii dicti. » Et sequitur : « Quippe nuntium summum, etc., » sicut supra inductum est.

Ad ALIUD dicendum, quod Angeli, ut dicit Augustinus, sciverunt incarnationis mysterium : sed profunditatem divini consilii super incarnatione non ad plenum sciverunt : et ideo de hoc instrui voluerunt : nec quaerunt, Quis est iste, ex eo quod ignorent personam : quod

<--- Page Split --->

patet : quia non respondetur eis de persona, sed de tempore : Ego, inquit, qui loquor justitiam 1. Unde altitudinem consilii circa hoc volebant discere. Et haec solutio concordat verbis Augustini et Dionysii.

Ad alud dicendum, quod nomen sortius est Angelus ab officio : quia scilicet fortem, qui aeras potestates debellare venerat nuntiavit, ut dicit Gregorius.

luminatio in intellectu convincit rationem de consensu. Et ideo licet modus illuminationis intellectualis nobilior sit in genere suo, quam per visum vel imaginationem, tamen non adeo utilis esset ad annuntiationem quae inclinat ad liberum consensum.

Et per hoc patet solutio ad totum.

ARTICUCUS XVII.

ARTICULUS XVI.

Quis sit finis annuntiationis ?

Quis sit modus annuntiationis, an intellectualis, an alius aliquis ducens in assensum ?

Quarto, Quæritur de modo annuntiationis.

Videtur enim, quod visione intellectuali fieri debuit : quia

Quinto quæritur, Quis sit finis annuntationis ?

Et videtur, quod fides : quia

Si forte dicatur, quod Angeli non possunt illuminare nostrum intellectum, eo quod secundum intellectum sumus aequales eis : et par in parem non habet potestatem. Hoc est contra Augustinum in libro XII super Genesis, ubi dicit hoc fieri miris modis, quod Angeli species intelligibiles nostro intellectui imprimunt.

SED CONTRA :

Fidem habuit Beata Virgo ante annuntiationem : ergo non fuit finis annuntiationis : quia non acquirebatur ei.

SOLUTIO. Dicendum, quod duplex fuit finis : unus in Virgine, et hic est consensus, vel fides verborum Angeli, non simplex fides qua creditur in Deum, quia illam ante habuit : et per hoc patet solutio ad primum.

Alius finis fuit consequens, scilicet Ad 2 6 conceptio et incarnatio Christi, non per annuntiationem operantem, sed ad hoc disponentem Virginem, ut in ea Spiritus sancti operatione fieret : et per hoc patet solutio ad totum.

SOLUTIO. Dicendum, quod annuntiatio est per modum inducentis in consensum, ut consentire sit ex libera electione : quia aliter non esset laudabile : quia il-

<--- Page Split --->

ARTICULUS XVIII.

ARTICULUS XIX.

Quid intelligitur per Altissimum, quando dicitur, virtus Altissimi ?

An caro Christi fuerit ex purissimis sanguinibus ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, A, versus medium : « Virtus Altissimi obumbrabit tibi, etc. » Quare vocat eum Altissimum, et quid sit obumbrare Spiritum sanctum ?

Deinde, quaeritur de hoc quod dicit ibi, A, versus medium, quod «copulavit sibiipsi ex sanctissimis et purissimis sanguinibus, etc. »

Ex hoc enim videtur, quod ut de materia Christus sit ex sanguine.

Et ad hoc dicendum, quod secundum Cassianum in libro contra Nestorium et Eutychetem, per Altissimum intelligitur Pater, et per appropriationem in Patre est auctoritas : per sapientiam autem et virtutem intelligitur Filius, et Spiritus sanctus exprimitur suo proprio nomine : ut sic tres magni fabri mundi fabricatores intelligantur in indivisibili opere incarnationis mundum etiam in fabrica uteri virginalis reparasse.

Alia etiam ratione dicit, Altissimi, quia altissimum fecit : ad alta enim humilia elevavit, uniendo nostram naturam Verbo, et alta imis sociavit. Sapientia autem apparuit in modo conjunctionis, ut distincta sint naturae et unitae hypostatice : virtus autem in conjunctione tam distantium, ut deitas, et humanitas. Umbra autem refrigerat, visum adunat et umbrat sive obtenebrat. Refrigerare convenit sanctificationi Virginis, et extinctioni fomitis, visum coadunare ad contuitum Verbi incarnati : obtenebrari vero Verbo quod exinanivit semetipsum formam servi accipiens.

Damascenus autem dicit nasci ex eo non sanctificatum : quia non fuit umquam non sanctum.

CONTRA : Contra. 1. Augustinus infra dicit, quod ex carne.

SOLUTIO. Dicendum, quod ex purissimis sanguinibus accepit : quia sanguis est potentia totum corpus, non autem caro.

Ad DICTUM Augustini dicendum, quod Ad quæst. 1. intelligit carnem pro eo quod est materia carnis : et hoc est sanguis.

Ad ALIUD dicendum, quod caro carni Ad quæst. 2. vicinior est in forma speciei : sed non in via generationis : quia non ex carne fit caro, nisi corrumpatur in cibis, et per digestionem in sanguinem convertatur, et tunc tandem generetur inde caro. Ex sanguine autem statim fit caro per conversionem et formationem generativæ virtutis, vel etiam nutritivæ in quibusdam.

<--- Page Split --->

ARTICULUS XX.

ARTICULUS XXII.

Quid dicatur, Antiqua conspersio ?

Deinde, Quæritur de hoc quod dicit, ibi, A, versus finem: « Antiquæ conspersionis, etc. »

Hoc enim non videtur verum: quia antiqua conspersio est antiqua ab intectioue vitii, sicut innuit Apostolus, I ad Corinth. v, 7, ubi dicit: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio.

RESPONSIO . Dicendum , quoddiciturantiquapropterrugostatempenarum , etnonculpæ : quiaculpamnonaccepitdeantiquitatenostra , sedpenam , u t i n - fradicetMagister .

ARTICULUS XXI.

Quomodo intelligitur quod dicitur, Non seminans, sed per Spiritum sanctum creans ?

An Beata Virgo habuit potentiam generandi Filium ?

Deinde, Quæritur de verbo Magistri quod dicit, ibi, A, sub finem : « Cui collata est potentia novo modo generandi, etc. »

Ex hoc enim videtur haberi, quod Virgo Christum non genuit active aliquo modo : quia ita exponit, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis.

ErADhocdicendum , utsupradictumSolutest , quodnonegtnusidsponendo , e t a d - juvandoextrinsecus , etministrandoma - teriamadsubstantiammembrorumetadincrementum . Sedvirtusconvertens , formans , etfigurans , etcomponensmembra , etuniensanimamcumdeitate , totafuitinopereSpiritussancti .

ARTICULUS XXIII.

Deinde quæritur de hoc quod dicit, ibi, A, versus finem: « Non seminans, sed per Spiritum sanctum creans, etc. »

Cum enim creare sit de nihilo aliquid facere, non videtur Christo convenire, qui non de nihilo, sed de aliquo materialiter factus est, quia de sanguine gloriose Virginis.

Solutio . Dicendum , quodcreareduoimportat , scilicetquodsitimmediatumopusDei , etideodicitcreans : sedal - terumnonhabet , etideoaliaLitterainoriginalihabet . « SedperSpiritumsan - ctumconditive . »

Cur dicatur, Hanc carnem non cœlestis, non aereæ, non alterius cujusque putes esse naturae ?

Deinde quæritur de hoc quod dicit, ibi, A, in fine : « Hanc carnem non cœlestis, non aereæ, etc. »

CONTRAhocestquodhabetur , J o a n . 111, 31 : Quiestdeterra , deterraest , etdeterraloquitur . Quidecœlovenit , s u - peromnesest . EtdicithocJoannesdese , comparandoseChristosecunduminfe - rioritatem . Constatautem , quoddeani -

<--- Page Split --->

ma non loquitur, sed de corpore : ergo corpus Christi venit de cœlo : ergo colestis naturae est.

solutio. Solutio. Dicendum est, quod Joannes dicit hoc de persona Christi, non de na-

tura hominis : Christus enim in persona de cœlo venit : Joannes autem terrena nativitatis habuit personam : sicut etiam dicit Christus alibi de se : Nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo, Filius hominis, qui est in cœlo 1.

B. Auctoritate firmat ex tunc fuisse Virginem immunem a peccato.

Quod autem sacra Virgo ex tunc ab omni peccato immunis exstiterit, Augustinus evidenter ostendit in libro de Natura et gratia, inquiens : Excepta sancta Virgine Maria, de qua propter honorem Domini, nullam prorsus cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem 2. Inde enim scimus, quod ei plus sit gratiae collatum ad vincendum ex omni parte peccatum quod concipere ac parere meruit, quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo Virgine excepta, si omnes sancti et sanctae congregari possent, et quaereretur ab eis an peccatum haberent, quid responderetur nisi quod Joannes ait : Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus 3 ? Illa autem Virgo singulari gratia praeventa est atque repleta, ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ex initio habuit universitas Dominum : ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo generis, non criminis originem duceret.

ARTICULUS XXIV.

Si enim ex omni parte vicit peccatum, tunc videtur quod etiam vicit ex parte potentiae peccandi, et ita non poluit peccare.

An gloriosa Virgo potuit peccare ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, B, circa initium, « Inde enim scimus, quod eiplus gratiae sit collatum, etc. »

SED CONTRA :

Quatuor sunt status liberi arbitrii, ut habetur in libro II Sententiarum 4 : Posse peccare et non peccare, qui est innocentiae : et non posse non peccare mortaliter, qui est condemnati hominis : non posse non peccare venialiter, qui est hominis

1 Joan. II, 13. 2 S. AUGUSTINUS, Lib de Natura et Gratia, cap 36.

3 I Joan. I, 8. 4 Cf II Sententiarum, Dist XXV.

<--- Page Split --->

redempti : non posse peccare, qui est glorificatorum : ergo videtur, quod Beata Virgo tunc fuit in statu glorificatorum, et ultra statum innocentiae per se, quod falsum est.

ARTICULUS XXV.

Quomodo debet intelligi, Peccatum non habemus?

Solutio. Solutio. Dicendum, quod est posse ex habitu inclinante, et est posse ex libertate arbitrii : et posse ex habitu inclinante ad peccandum vicerat Beata Virgo, sed habuit ex libertate arbitrii.

Sed contra objicitur, quod secundum hoc habuit statum Adae antequam peccaret.

Solutio. Dicendum, Quoad hoc habuit quod non habuit inclinans in malum ex parte corporis, sed quoad mortalitatem et molestias intrinsecus non habuit : non enim in ipsa non mori conjunctum erat ad posse non peccare, sicut fuit in Adam.

Deinde queritur de hoc quod dicit, ibi, B, circa medium : « Si omnes sancti et sanctae convenirent, etc. »

Infantes enim baptizati recenter, non videntur habere peccatum. Similiter, ponamus aliquem cum contritione de omnibus venialibus et mortalibus esse confessum, ille secundum fidem Ecclesiæ peccatum non habet.

Solutio. Si generaliter intelligatur etiam de infantibus, tunc puto esse glossandum, peccatum non habemus, id est, fomitem, et causam peccati, qualiter Apostolus sumit peccatum in epistola ad Roman. vii, 16 et 17: Si autem quod nolo, illud facio, consenlio legi, quoniam bona est. Nunc autem jam non ego operor illud : sed quod habitat in me peccatum. Si autem de adultis intelligatur, tunc vix contingit esse sine peccato : quia quadam sunt tanta adharentia, quod vix confitetur homo sine proposito omnia etiam venialia dimittendi.

C. Quare non fuit Christus decimatus in Abraham, sicut Levi, cum caro quam acceperit in eo, fuit peccato obnoxia ?

Cum autem illa caro, cujus excellentia singularis verbis explicari non valet, antequam esset Verbo unita, obnoxia fuerit peccato in Maria et in aliis a quibus propagatione traducta est : non inmerito videri potest in Abraham peccato subjacuisse, cujus universa caro peccato subjaceat.

<--- Page Split --->

Unde quæri solet, Quare Levi decimatus dicatur in Abraham et non Christus, cum in lumbis Abrahæ uterque fuerit secundum materialem rationem, quando Abraham decimatus est, et decimas dedit Melchisedech ? Tunc enim Apostolus Levi decimatum dicit in Abraham, tamquam in materiali causa : quia ea decimatione sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, cui personaliter decimas solvit 1 : ita et Leviticus ordo, qui in Abraham secundum rationem seminalem erat, et ex eo per concupiscentiam carnis descendit. Christus autem non est decimatus : quia licet ibi fuerit secundum carnem, non tamen inde descendit secundum legem communem, scilicet per carnis libidinem : sicut etiam in Adam omnes peccaverunt 2, sed non Christus.

Unde Augustinus super Genesim 3 : Sicut in Adam peccante, qui in lumbis ejus erant, peccaverunt : sic Abraham dante decimas, qui in lumbis ejus erant, decimati sunt. Sed hoc non sequitur in Christo, licet in lumbis Adæ et Abrahæ fuerit : quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Levi et Christus secundum carnem essent in lumbis Abrahæ, quando decimatus est, ideo pariter decimati non sunt, quia secundum aliquem modum non erat ibi Christus quo erat ibi Levi. Secundum rationem quippe illam seminalem ibi fuit Levi, qua ratione per concubitum venturus erat in matrem : secundum quam rationem non erat ibi Christi caro, quamvis secundum ipsam ibi fuerit Mariæ caro. Illa ergo decimatus est in Abraham, qui sic fuit in lumbis Abrahæ sicut ille fuit in lumbis patris sui, id est, qui sic est natus de patre Abraham, sicut ille de patre suo natus est, scilicet per legem carnis, et invisibilem concupiscentiam.

DIVISIO TEXTUS.

Sequitur de secunda parte distinctionis, in qua quaeritur, Utrum Christus decimatus sit ? Et oritur ex praecedente in qua quaeritur, Utrum caro Christi obnoxia fuerit peccato ? quia qui obnoxiam carnem habet peccato, ille decimatus est in Patribus : hæc autem pars incipit, ibi,

C, « Cum autem illa caro, cujus excellentia, etc. »

Et habet partes duas. In prima, ostenditur quare Christus in Abraham non est decimatus. Secundo autem ex illis concluditur, quod ipse primitas nostrae massae accepit, ibi, D, « Quocirca primitias nostrae masse, etc. »

In priori parte Magister tria facit : quaestionem movet, solutionem adhibet, et probationem solutionis ponit per Augustinum. Et hæc tria facile est distinguere in Littera.

<--- Page Split --->

Expositio Textus.

ARTICULUS XXVI.

An Christus secundum differentem modum ab aliis fuit in lumbis Adæ vel Abrahæ ?

His habitis, veniendum est ad Litteram hujus partis, et sumendum est illud quod dicit, ibi, C, « Quia ea decimatione sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, etc. : » et qua minoritate ?

Et dicitur, quod imperfectae benedictionis et indigentiae, quam imperfectionem oblatione decimae et retentione novem significavit : cum enim decimum Melchisedech accepti denarum, apud Abraham non remansit : et ideo perlecti o apud Melchisedech fuit et non apud Abraham, quod significavit decimam removendo : et ideo per sacerdotium Melchisedech, et non filiorum Abraham, perfectio benedictionis et redemptionis fuit significata. Cum autem Melchisedech typum sacerdotii Christi exhibuit in oblatione panis et vini, sacerdotum Christi est perfectum et liberans : et Abraham imperfectum et indigens liberatore.

Deinde accipe illud ante finem capituli : « Secundum rationem quippe illam seminalem, etc. » Ratio seminalis est ratio qua seminatur posteritas : et illa ratio est vis concupiscentiae, et commixtio sexuum, ut patet in omnibus.

Post hæc accipe illud, in fine capituli : « Invisibilem concupiscentiam. » Hæc concupiscentia dicitur invisibilis, quia in proprietatibus visibilis corporis seminati non apparet, sed per rationem carnis pugnae adversus spiritum apparet.

Hic incidunt tres quaestiones difficiles. Prima est, Utrum Christus secundum differentem modum ab aliis hominibus fuerit in lumbis Adæ, vel Abrahæ ?

Secunda, Quid sit decimari in lumbis Abrahæ, vel non decimari ?

Tertia est, Quid sit peccare in Adam, vel non peccare ?

CIRCA PRIMUM proceditur sie :

Sunt tamen et fuerunt ante nos, qui hoc dixerunt, sicut Magister qui fecit hunc librum, et solvit objectionem faetam, quod quidem de omnibus aliquid fuit in eo : et hoc operatione Domini multiplicatum est in tot, quot nascentur, sicut materia quinque panum in tot millia hominum qui inde satiati dicuntur.

<--- Page Split --->

Sed contra hoc est, quod opus naturae secundum totum esset miraculosum, et non naturaliter generarentur homines ex hominibus.

Propter hoc alii subtiliorem invenerunt phantasiam, et dixerunt quia materia est divisibilis in infinitum per actum naturae : et ita quod quilibet habeat aliquid de primo. SED CONTRA : Aut materia secundum quod est substantia ens in potentia tantum, divisibilis est : aut materia quanta. Si primo modo, hoc non capit intellectus, quod actu aliquid dividatur divisione materia et non forma, quod nullam habeat quantitatem : et hoc est contra Philosophum in I Physicorum, dicentem, quod si tantum unum est quod est substantia, quod illud est indivisibile, eo quod non dividitur materiae divisione nisi quantum. Formae autem divisione potest addi aliquid quod non est quantum, sicut ens, et substantia, et alia

hujusmodi genera quaesuis differentiis dividuntur: sed non habet locum hic hujusmodi divisio. Si autem dicunt materiam quantam esse. CONTRA : Philosophus in II de Anima dicit, quod omnium naturae constantium terminus est et ratio magnitudinis et augmenti: hic autem terminus et ratio sumitur a duobus: a quantitate humidia radicalis, quod est materia prima generationis, et a vigore virtutis formativae, et informatione, sicut innuit Galenus, qui dicit quorumdam defectum membrorum causari ex defectu materiae, quorumdam autem ex defectu virtutis: igitur illa materia proportionata est tanto corpori in tanta quantitate, quaes si minor sit, non erit tantum: ergo si dividatur, non dico jam, in infinitum, sed etiam ad modicum, sicut in duo, non generabitur inde tota quantitas corporis humani: et sic nihil est quod dicunt de divisione in infinitum.

Si forte dicatur, quod hoc verum est: et ideo modo nascuntur homines minoris quantitatis, quam antiquitus : quia divisa materia facta est minor.

CONTRA :

<--- Page Split --->

nus, non potest ex illo fieri corpus alterius per successionem : contra rationem enim valde est, quod res sit in potentia ad formam quam jam habet. Si autem dicatur, quod non obviat dictum Augustini de resurrectione : quia nobilius esse habet in secundo, quam in primo. Contra : In primo est sicut radicale membrum hominis, et non sicut nutrimentale : quia hoc datum fuit, quod ipsum formatur totum in corpus hominis : ergo in primo habet nobilius esse. Si propter hoc detur alia pars, quod non totum formatur in corpus, sed reservetur pars, tunc sequitur, quod aut dividitur in partes numerantes totum, sicut medie, tertue, quarta, quinta, aut in partes numerantes, quarum unaquaeque minor est praecedente divisa. Si primo modo, tunc stabit de necessitate propagatio generis humani, tot natis in quot partes illud semen est divisum. Si secundo modo, tunc posterior semper minor est patre suo in aliqua quantitate, et hoc non est verum, quia visus probat per contrarium frequenter.

teria autem originalis est quae decisa est de corpore Adae, id est, de eo quod in potentia fuit corpus Adae, hoc enim fuit superfluum alimenti : decisa, inquam, per actum generativae virtutis, et accepit virtutem formativam in loco determinato ab anima Adae, ut ex illa formaret corpus filii, et tota converteretur in ipsum. Nec dicitur superfluum, quod ab substantiae individualis sustentationem non est deputatum per actum nutritivae potentiae : sed de hoc quod sibi superfluit, ministravit generativae ad speciei sustentationem et multiplicationem. Illud idem autem non convertitur in corpus filii Seth, nec pars ejus, ut probatum est, sed potius ipsum accipit humidum alimenti in corpore Seth : et iterum superfluum illius humidì mittit generativae, ut accipiat formativam virtutem ab illa quae originata est ab Adam : et sic fit successio per omnes. Et hoc voco materiam quae originaliter convertitur ad unum hominem Adam : sic enim fuimus in Adam omnes. Et hoc innuit Augustinus, quando dicit, quod si homo cibetur carnibus hominis alterius, et generet, quod resurget caro illa in quo fuit ex humido radicali, non in illo in quo fuit nutrimentum tantum.

Unde videtur mihi, quod superiores opiniones, aut falsae sint, aut non possunt intelligi qualiter sint verae. Et concedo rationes in contrarium adductas.

Et quantum ad hoc dico, quod cum dicitur, Christus fuit in lumbis Adae, fuit per materiam hoc modo originalem, sed non sicut alu homines. Corpulentum enim in quo facta est formatio, sic originaliter fuit ibi: sed virtus formans non est inde originata, sed potius a Spiritu sancto, ut supra dictum est. Et ideo cum dicitur, Christus sicut alii fuit in lumbis Abrahae, puto non esse concedendum: sed cum dicitur, Christus per hoc per quod alii fuit in lumbis Abrahae vel Adae, concedendum est: quia unum dicit substantiam materiae vel originem,

<--- Page Split --->

alterum autem dicit modum propagationis vel generationis.

ARTICULUS XXVII.

Quid sit decimari in lumbis Abrahæ ?

est per decimam, ut dicit Augustinus et Magister 1 : ergo videtur magis esse decimatus.

Secundo quaeritur, Quid sit decimari in lumbis Abrahæ ?

Si vero hoc est signum decimationis aliorum præostendere. CONTRA : Ipsi fuerunt tunc secundum materiam originis tantum : sed cum omni eodem modo fuit ibi Christus : ergo Christus fuit decimatus, sicut et ipsi.

ULTERIUS quaeritur, Quid est hoc quod dicit Augustinus pro causa quare Christus non fuit decimatus in lumbis Abrahæ : quia scilicet aliter fuit ibi quam alii ?

Hoc enim videtur esse falsum : lex enim concupiscentiæ non est in aliquo nisi quando est : sed tunc posteri non fuerunt : ergo per legem concupiscentiæ tunc non fuerunt : ergo per corpulentam substantiam tantum : et sic fuit ibi Chrisstus : ergo alii fuerunt ibi sicut Christus.

SOLUTIO. Dicendum, quod decimari solutio. aliud est quam decimare. Decimare enim est idem quod decimas dare : et hoc fit duabus de causis, quarum una est moralis : et quoad illam remanserunt decimæ in lege nova, scilicet ut sit cibus in domo Dei, ut dicit Malachias 2, ut scilicet ministri habeant unde sustententur in templo servientes. Alia causa est, ut ostendatur oblatio perfectionis esse pro se facta apud Deum : qui enim decimam dat, decimum quod occurrit ad numerum et se superiori porrigit, et retinet novem sibi. Denarius autem limes est primus, et perfectionem significat : unde significat pretium nostrae redemptionis quod a nobis removetur, ut pretium a redemptis : quia parte ex nostra pretium hoc habere non potuimus. Retentio autem novem, qui numerus imperfectionem significat, per hoc quod cadit et deficit a denario, signat nostram imperfectionem : et sic oblatio decimæ est significare se imperfectum et indigere redemptione. Decimum autem quod a

<--- Page Split --->

se porrigit, signat redemptionis illius pretium. Et ita exponit Magister Hugo de sancto Victore. Decimari autem est ista indigere liberatione significare.

DICENDUM ergo ad primum, quod Apostolus ad Hebr. vii, 4 et seq., unde istud totum trahitur, intendit probare Christi sacerdotium excellere sacerdotium Leviticum, in hoc quod Christi sacerdotium significatur per sacerdotium Melchsedech, qui ut major accepit decimas ab Abraham, in quo ministri sacerdotii veteris legis significati sunt indigere redemptione, et hoc significatur per decimas oblatas ab Abraham ipsi Melchisedech, qua redemptione non indignit Christus : imo significatur caro ejus per decimum quod accepit Melchisedech, ut benedicceret Abrahae : sicut Pater accepit immolationem corporis Christi, ut benediceret humano generi. Et sic patet quare Christus non est decimatus in lumbis Abrahae, scilicet libertatone indigens significatus. Alii autem in lumbis ejus decimati sunt, qui per novenarium retentum significati sunt indigere liberatione, quae per sacerdotium Melchisedech et benedictionem significatur. Dicatur igitur ad primum, quod decimatum esse est significare indigere liberatione per novenarium retentum in oblatione decimae partis ei qui benedicit et redimit : et ad hanc decimationem patet, quod omnes qui per novenarium significantur, per Abraham obligantur.

Ad iLLUD autem quod objicitur, quod non potest decimari res in potentia existens, solvendum quod non potest decimari per numerum actu ejicientem decimam : quia non est actu, sed potentia : sed potest decimari, id est, ad decimationem determinari et obligari hoc modo quo est. Et quod objicitur de grano, dicendum quod hoc granum duplex est, scilicet ut actu ens, et sic decimatum est : et ut potentia aliud ens in ipso, et sic quod in ipso est, non est decimatum, et debet decimari quando egreditur de ipso

Ad aliud dicendum, quod Levitæ ac-

ceperunt decimas, ut sunt ad sustentationem ministrorum, sed non ut significat decimatio liberationis indigentiam : quia sic decimati sunt, et non decimas acceperunt.

Ad aliud dicendum, quod esse in lumbis attribuitur omnibus quoad materiam originis : sed illa materia duplicem habet comparationem, scilicet ad originem, et ad originatum. Ad originem iterum duplicem habet comparationem : unam secundum substantiam corpulentam, aliam secundum legem qua discinditur et trajicitur in alium. Ad originatum autem iterum duplicem habet comparationem, scilicet ut ens possibilis substantia in ipso, et secundum modum quo est accipienda ad ipsum originatum constituendum.

Si autem accipiatur materia hic in respectu ad originem tantum materialiter : ad originatum autem ut ens materia ipsius tantum. Dicendum, quod Cliristus hoc modo fuit in lumbis, ut alii : et hoc vocat Augustinus in lumbis esse secundum corpulentam substantiam : ideo quia in utroque respectu, scilicet ad originem, et ad originatum, non altenditur nisi materialiter prout materia est substantia corpulenta in qua fit corporis forma Si autem accipiatur in duobus respectibus secundis, scilicet secundum legem concupiscentiae qua trajicitur ab origine, et secundum commixtionem sexuum quomodo accipitur in concepto, non fuit ibi Christus sicut alii. Et hoc innuit Augustinus, cum dicit, quod illi decimati sunt in lumbis Abrahae, qui sic fuerunt in lumbis ejus, sicut ipse Abraham fuit in lumbis patris sui : et qui per concubitum futuri fuerunt in matre.

Si autem adhuc objicitur, quod Christi caro antequam esset sub Christi forma, tota fuit Virginis caro : et illa tota fuit ibi secundum utrumque respectum : ergo et caro Christi. Sicut supra determinatum est, dicendum, quod non est verum : quia Virginis caro alterius rationis est, quam Christi caro. Dicitur enim caro

<--- Page Split --->

Christi duplex, scilicet quae actu caro Christi est, et illa numquam ut Christi fuit in alio quam in ipso. Alio modo dicitur Christi caro, quae per fidem de nostra massa Christo determinata est accipienda : et illa fuit in omnibus descendens, et semper per actum concubitus quidem secundum substantiam : sed ut fides conjungit eam cum respectu ad Christum, sic impossibilis erat ad legem concupiscentiae : et hoc est accipere carnem Christi secundum rationem : quia in hac ratione qua futura erat Christi, numquam legi concupiscentiae subjacuit, sicut supra diximus.

Ad 5. Ad aliud dicendum, quod in decima oblata Christus significatur : sed ipsum oblatum non decimatur sic, sicut supra diximus : sed potius ipse actus ejus qui novem retinet, obligat decimationi per hoc quod profitetur se tali decima redimenti indigere.

Ad aliud dicendum, sicut patet ex prædictis, quod illa caro ut Christo per fidem determinata non fuit nisi per corpulentam substantiam in patrum lumbis: alii autem duobus modis.

ARTICULUS XXVIII.

Quid est peccare in Adam, vel non peccare ?

Tertio quaeritur, Quid sit peccare in Adam, vel non peccare ?

SOLUTIO. Prænotandum, quod de originali peccato et inflictione ipsius tractatus habetur in II libro Sententiarum 1. Sed hic breviter transiens dico, quod peccare in Adam est per modum accepitonis materiae ex Adam reatum originalis contrahere : et hoc modo Christus non peccavit in Adam : imo ut medicina vulneris fuit in ipso. Licet enim tota caro Adæ corrupta fuit corruptione passibilitatis et vitii, non tamen secundum quod determinatur fide ad Christum : quia sic decimata habet in se partem sui quae medicina vulneris est, ut dicit Augustinus, et hoc facile patet per ante dicta.

Ad PRIMUM ergo dicendum, quod omnes in Adam peccavimus, sicut in origine vitiata, qui sic fuimus in ipso quod nec carnis nostrae acceptio a sua propagatione repugnat corpulenta substantiae, nec legi concupiscentiae. Sic autem Christus non fuit ibi. Et sic peccare est peccare secundum quid, id est, secundum originem naturae : et hoc modo etiam fuimus in ipso, qui propagati sumus ex ipso.

Ad aliud patet solutio per ante dicta. Ad aliud dicendum, quod vitium dupliciter dicitur, scilicet pro habitu vitii, et pro causa vitii. Primo modo non est in semine : sed secundo modo est in semine : quia a sua fœditate quae in ipso pœna est, causatur fœditas in anima quae culpa est et pœna, et hujus ratio in secundo Sententiarum, Domino concedente, explanatum est.

<--- Page Split --->

D. Qua ratione caro Christi dicta est in Scriptura non fuisse peccatrix, sed similis : quo aperitur, quare obligata peccato non fuit in Christo.

Quocirca primitiam nostrae masse recte assumpsisse dicitur Christus : quia non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati accepit. Misit enim Deus Filium suum, ut ait Apostolus, in similitudinem carnis peccati 1. Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poena, et non in culpa, et ideo non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro peccati est. Sola illius non est caro peccati : quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit : habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriit, siliit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro sit ejus quae et nostra, non tamen ita facta est in utero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et nec ipse in illa umquam peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati : quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum : nec illud in se habuit vitium, quod in aliis est causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse in Christo obligata peccato.

Expositio textus.

« Quocirca primitiam nostra masse, etc. »

Haec est secunda pars, et est conclusio quaedam quae sequitur ex praecedente.

Et nota, quod primitia dicitur dupliciter, scilicet quod propter majorem vi-

gorem naturae citius ad maturitatem pertingit, hoc primitia dicitur : et hoc offerebatur Domino secundum legem. Primitia etiam dicitur primum nobilitate. Et utroque modo caro Christi dicitur primitia : quia illa primo mundtiam attingens, omnes ad maturitatem munditiae adduxit : et quia illa propter unionem deitatis dignissima fuit.

Deinde accipe illud : « Non eum mater concupiscentia, sed gratia, etc., » quia est in actu matris concupiscentis. Vel verius,

4 Ad Roman. viii, 3 : Nam quod impossibile erat legi in quo infirmabatur per carnem, Deus Filius suum mutens in smalitudinem carnis pec-

<--- Page Split --->

hæc est quæ semper fornicatur cum dæmone, ut filios peccatores ex adulterio statuat. Gratia autem dicitur Christi quæ est gratia unionis, non habitus, ut in nobis : sed concepit hominem Deum in hypostasi. Non hoc autem ideo dico, quod Christus gratiam habitus non habuerit, sed illum habuit in virtutibus et

donis : sed unionis gratia non fuit habitualis, ut quidam errantes dixerunt, quia secundum hoc ille non esset filius nisi acceptione gratiae illius : sed gratia unionis datur ad esse naturaliter Filium Dei in persona una utriusque naturae.

Alia omnia illius partis plana sunt per disputationem.

E. Quidam videntur adversari illi sententiae qua dictum est, carnem Christi non prius conceptam quam assumptam.

Illi autem sententiae qua supra diximus carnem Verbi non ante fuisse conceptam quam assumptam, videtur obviare quod Augustinus ait super Joannem, ubi legitur : Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Dixerunt ergo Judæi : Quadraginta et sex annis ædificatum est hoc templum, et tu in tribus diebus excitabis illud 1 ? Hic, inquit, numerus perfectioni Dominici corporis convent : quia ut dicunt Physici, tot diebus forma humani corporis perficitur 2. Horum occasione verborum quidam dicere præsumpserunt, Dominici corporis formam tot diebus ad modum aliorum corporum perfectam, et membrorum lineamentis distinctam : et mox Verbum dicitur sibi unisse carnem et animam : et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni Dominici corporis convenire.

Sed alia ratio illius dicti exstitit, ex qua sana oritur intelligentia verbi. Non enim ideo illud dixit Augustinus, quia mox ut caro illa opere Spiritus sancti sanctificata, et a reliqua separata fuit, Verbo Dei cum anima uniretur, ut perfectus et verus Deus esset, perfectus et verus homo. Sed quia membrorum illius Dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis et unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici : diebus autem illis quos Augustinus memorat perfecta est, et notabilis facta.

Incarnatum est ergo Verbum, ut ait Joannes Damascenus 3, et a propria incorporalitate non excessit : et totum incarnatum est, et totum est incir-

<--- Page Split --->

cumscriptum. Minoratur corporaliter et contrahitur : et divine est incircumscriptum, non coextensa carne ejus cum incircumscripta divinitate. In omnibus igitur qui super omnia erat, et in utero sanctae genitricis existebat, sed in ipsa per actum incarnationis.

« Illi autem sententæ qua supra diximus, etc. »

Hæc est tertia et ultima pars istius distinctionis, et habet tres partes : in quarum prima ponit objectionem contra supra determinata, quæ patet in Liltera. In secunda, ponit solutionem, ibi, § 2 : « Sed alia ratio illius dicti exstitit, etc. : » et illa etiam plana est per ante dicta. In tertia, ex omnibus præhabitis concludit quod per unionem Verbi et hominis non confunduntur proprietates utriusque naturæ : sed manent differentes et distinctæ : et hoc probat per auctoritatem Joannis Damasceni quæ incipit, ibi, § 3 : « Incarnatum est ergo Verbum, etc. »

ARTICULUS XXIX.

Quo sensu dicatur, Totum Verbum incarnatum est ?

Sed quæritur de hoc quod dicit, ibi, § 3 : « Totum incarnatum est, etc. »

Aut enim totum refertur ad naturam, aut ad personam, aut ad utrumque. Si ad naturam, falsum videtur : quia licet natura divina tota in una suarum hypostaseon sit incarnata, non tamen tota natura Verbi est incircumscripta, sed circumscripta.

Solutio. Dicendum, quod ly totum respicit utrumque, et naturam, et personam : sed natura hominis non est incarnata, sed potius deitati unita. Unde loquitur de Verbo secundum quod est incarnatum : et quia incarnari non convenit naturae humanæ, ideo distributio non respicit partes humanæ naturae.

ARTICULUS XXX.

Utrum Verbum est ubique homo ?

Deinde objicitur de hoc quod dicit, ibi, § 3 : « Non coextensa carne, etc. »

Aut enim Verbum ubique est incarnatum, aut non ubique. Si ubique, tunc Christus est ubique homo : et ita coextensa caro cum incircumscripta deitate. Si vero non ubique : ergo Verbum alicubi est, ubi non est homo, et alicubi homo, quod falsum est, cum sit simplex : et est vel totum incarnatum, vel nihil de eo incarnatum.

Solutio. Dicendum, quod Verbum est ubique homo, sed non est homo ubique : quia cum dicitur, Verbum est ubique homo, duplex est locutio, ex eo quod adverbium, ubique, potest determinare verbum est in comparatione ad suppositum, et sic vera est locutio : vel in comparatione ad appositum, et tunc est locutio falsa. Et primo modo sensus est : Verbum ens ubique, est homo : et hoc verum est. Secundo modo sensus est : Verbum est homo ubique, ita quod in humana forma sit ubique. Et sic cum

<--- Page Split --->

dicitur, Verbum ubique est in hoc altari : ergo Verbum est in hoc "altari ubique, non sequitur, et incidit fallacia dictionis. Dicit enim Innocentius Papa, quod Verbum in triplici consideratione tripliciter se habet ad locum : secundum deitatem enim est ubique essentialiter, presentia-

liter, et potentialiter : secundum humanam autem formam apertam et distinctam est in loco determinato ad dexteram Patris in cœlo empyreo, id est, in potioribus bonis : sed secundum species panis est in altari in quo consecratur.

<--- Page Split --->