CAPUT IV.

Dies Domini inflammabit omnes facientes impietatem, evulsa ipsorum radice : orietur sol justitiae Deum timentibus, qui calcabunt impios : jubet reminisci legis Moysi : Elias antequam veniat dies Domini mittendus prædicitur, qui convertat cor patrum ad filios.

relinquet eis radicem et germen. 2. Et orietur vobis timentibus nomen meum Sol justitiæ 1, et sanitas in pennis ejus : et egrediemini, et salietis sicut vituli de armento.

<--- Page Split --->

IN CAPUT IV MALACHIÆ

ENARRATIO.

portandum. Deuteronom. xxxii, 22 : Ignis succensus est in furore meo. Caminus autem dicitur qui in se revolutum habet ignem et conculcatum, per quem infernus significatur, in quo mali sicut stipula concremantur.

« Ecce enim dies veniet. » Quia autem hoc fit in extremo judicio, ideo ostendit, qualiter in judicio discernuntur boni a malis, et dividitur in duo. In primo ostendit hoc quod dictum est. In secundo, ex hoc movet ad observantiam legis, cujus observantia tanto est remunerationis, ibi, y. 4 : « Mementote legis Moysi. »

1

In primo duo facit. Primo enim ostendit condemnationem malorum : secundo, gloriam bonorum.

« Ecce enim dies veniet, » hoc est, semper in accedendo est, et veniendo. Dicitur autem dies propter claritatem justitiae quae tunc apparebit. Matth. xxiv, 27 : Sicut fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem : ita erit et adventus Filii hominis. I ad Corinthios, iv, 5 : Veniet Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. Si aliquando dicitur dies tenebrarum et caliginis (Sophoniae, 1, 15), hoc dicitur propter malos, qui tunc projicientur in tenebras exteriores 4. « Succensa quasi caminus, » propter iram furoris in peccatores. Isaiæ, xxx, 27 : Ardens furor ejus, et gravis ad

. Et hoc est quod sequitur :

« Et erunt omnes superbi, » arrogantes scilicet, et blasphemi, « et omnes facientes impietatem, » in peccatis mortalibus, « stipula, » hoc est, æstu ignis facile cremabilis. Isa. i, 31 : Erit fortitudo vestra ut favilla stuppæ, et opus vestrum quasi scintilla : et succendetur utrumque simul, et non erit qui exstinguat. Job, xx, 26 : Devorabit eum ignis qui non succenditur. « Et inflammabit eos dies veniens, » hoc est, judicium, « dicit Dominus exercituum. » Confirmatio est. Psal. xxvi, 3 : Ignis ante ipsum præcedet, et inflammabit in circuitu inimicos ejus. « Quæ, » scilicet dies, « non derelinquet eis radicem. » Radix dicitur cogitatio. « Et germen. » Germen est opus, vel prosperitas terrena, in qua germinant. Isaie, v, 24 : Radix eorum quasi favilla erit. Isa. xiv, 22 : Perdam Babylonis nomen, et reliquias, et germen, et progeniem.

Et subdit de bonis :

« Et orietur vobis timentibus nomen meum, » timore scilicet filiali et reverentiæ, « Sol justitiæ,» hoc est, claritas vincens solem propter justitiæ meritum.

<--- Page Split --->

Et in hoc notatur claritas quae est dos corporis gloriosi, et lumen veritatis lucens in dote mentis. Matth. xm, 43: Tunc fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum. « Et sanitas in pennis ejus. » Pennae solis, radii et splendores sunt, quibus advolat in ea quae illuminat. Sanitas vero dicitur impassibilitas, et aeterna immortalitas. Sapient. xv, 3: Scire justitiam et virtutem tuam, radiz est immortalitatis. Apocal. xxi, 4: Et mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor, neque dolor erit ultra. « Et egrediemini, » passibus scilicet contemplationis. Isa. lxvi, 24: Et egredientur, et videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. « Et salietis, » saltibus scilicet gaudiorum, in quo (sicut dicunt quidam) notatur agilitas, « sicut vituli de armento, » a vinculis scilicet relaxatis, et de clausura stabuli emissi: tunc enim saltare consueverunt. Sic Sancti a vinculis et carcere carnis absoluti, saltabunt in gaudiis. Glossa inducit illud Apostoli, ad Philip. i, 23: Desiderium habens dissolvi, et esse cum Christo. Et hoc propter translationem Septuaginta, quae sic habet, « Salietis sicut vi- « tuli vinculis relaxati. » Tunc enim cantantes, dicent illud Psal. cxxm, 7: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium: laqueus contritus est, et nos liberati sumus.

furore meo, et conculcavi eos in ira mea. « Cum fuerint cinis, » id est, reliquia ignis. Isa. ix, 5: Erit in combustionem, et cibus ignis. « Sub planta pedum vestrorum, » id est, subjecti et ad ima depressi. Psal. cx, 1: Ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Victos enim tunc conculcabit, et suppedaneos ponet inimicos. Psal. vn, 8: Omnia subjecisti sub pedibus ejus. « In die, » judicii scilicet, « qua ego facio, » talem scilicet inter bonos et malos - discretionem. Matth. xiv, 32: Separabit bonos a malis, sicut pastor segregat oves ab hadis. « Dicit Dominus exercituum. » Confirmatio est dictorum.

Et subdit de observatione legis, duo dicens : legis observantiam, et dans monitorem ut observetur. Unde Hieronymus sic continuat : « In futuro juxta « merita erit retributio : ergo dum tem- « pus est merendi, observate legem. »

« Mementote legis, » ad spiritualem scilicet intelligentiam. Psal. i, 2: In lege ejus meditabitur die ac nocte. « Moysi, servi mei. » Ad Hebr. m, 5 : Moyses fidelis erat in tota domo ejus tamquam famulus, in testimonium eorum quae dicenda erant. Eccli. xxiv, 3 : Legem mandavit Moyses in praeceptis justitiarum. « Quam, » scilicet legem, « mandavi ei, » hoc est, Moysi, « in Horeb1. » Horeb mons est situs in montanis Sinai, ad quem ambulavit Elias, III Reg. xix, 8, et siccitas interpretatur, quia « per legem omnium vi- « tiorum humor excoquitur et exsicca- « tur, » ut dicit Hieronymus. Joan. i, 17 : Lex per Moysen data est, gratia et veritas per Jesum Christum facta est. « Ad omnem Israel, » supple, mandavi. Exod. xx, 18 : Cunctus autem populus videbat voces.

Et determinat principales partes legis, subdens :

Et subdit de fortitudine Sanctorum :

« Et calcabitis impios, » scilicet condemnantes cum Deo. Glossa inducit illud Psal. lvii, 11: Lætabitur justus cum viderit vindictam. Melius inducitur illud Deuter. xxxiii, 25: Quis similis tui, popule, qui salvaris in Domino? scutum auxilii tui, et gladius glorie tue, supple, est Deus tuus : negabunt te inimici tui, et tu eorum colla calcabis. Judic. v, 21: Conculca, anima mea, robustos. Isa. lxiii, 3: Calcavi eos in

<--- Page Split --->

« Præcepta et judicia, » scilicet moralia quæ sunt decem 1. Isa. xxvi, 8 : In semita judiciorum tuorum, Domine, sustinuimus te.

5

Et subdit de monitore ad observandum :

« Ecce ego mittam vobis Eliam Prophetam. » Sicut enim Joannem Baptistam misit ante primum adventum, sic mittet Eliam et Henoch ante secundum. Matth. xvii, 13. Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eo quæcumque voluerunt. Apocal. xi, 3 : Dabo duobus testibus meis (Eliae scilicet et Henoch), et prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta, amiciti sæcis. Elias tamen Deus meus interpretatur, quia ad Deum convertet : qui fuit de Thesbi oppido quod sonat conversio, et significat cuneum Prophetarum et Doctorum et Prædicatorum, qui tunc conversioni populi intendent. « Antequam veniat dies Domini magnus, » id est, in quo magna faciet Sanctis. Ad Roman. vni, 30 : Quos justificavit, illos et glorificavit. Sapient. xix, 20 : In omnibus magnificasti populum tuum, Domine, et honorasti. « Et horribilis, » malis scilicet. Sapient. vi, 6 : Horrende et cito apparebit vobis.

Et subdit de officio Eliae :

« Et convertet cor patrum ad filios, » hoc est, ut fides et devotio patrum resplendens appareat in fide et devotione aliorum. Deuter. xxxii, 7 : Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi : majores tuos, et dicent tibi. Psal. lxxvii, 3 : Quanta audivimus et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. « Et cor filiorum, » supple, convertet « ad patres eorum, » ut scilicet in præmiis filiorum promissa patrum verificentur. Luc. i, 17 : Ipse præcedet ante illum in spiritu et virtute Eliae, ut convertat corda patrum in filios, et incredulos ad prudentiam justorum. « Ne forte veniam » super improvisos, ad judicium scilicet : propter quod dicit esse vigilandum, Marc. xii, 33 : Videte, vigilate, et orate : nescitis enim quando tempus sit. « Et percutiam terram, » id est, terrenos impenitentes et improvisos, « anathemate, » æterna scilicet separatione. I ad Corinth. xvi, 22 : Si quis non amat Dominum nostrum Jesum Christum, sit anathema, Maran-Atha, hoc est, in adventu Domini ab omnibus bonis separatus, in ignem æternum projiciatur.

Omnia quæ dicta sunt ab illo loco, Ecce mittam Angelum meum, usque huc1, Judæi referunt ad adventum sui Messiæ in auream Jerusalem, sed nos tales fabulas non curamus.

1 Cf. Exod. xx et xxi. 2 Scilicet a capite III Malachiæ, y. 4 usque

ad finem prophetis.

<--- Page Split --->