CAPUT III.

Jesus sacerdos exutus sordidis, induitur mutatoriis, qui judicaturus est domum Domini, si in viis ipsius ambulet : adducet Dominus servum suum orientem : et de lapide agit super quem septem oculi sunt.

IN CAPUT III ZACHARLE

ENARRATIO.

« Et ostendit mihi Dominus. » Hic agitur de restitutione sacerdotii et dig-

nitatis, et habet tres partes, scilicet statum indignitatis, signum restitutae diggnitatis, ibi, y. 4: « Qui respondit, et ait ad eos qui stabant coram se : » et modum conversationis adeptae dignitatis, ibi, y. 6: « Et contestabatur Angelus Domini. »

<--- Page Split --->

In prima ponitur Sacerdotis ostensio, resistentis et impedientis ablatio, et humiliationis pristina descriptio.

« Et ostendit mihi Dominus, » in visione scilicet. Psal. lxxxviii, 20: Tunc locutus es in visione sanctis tuis. « Jesum, sacerdotum magnum. » Eccli. 1, 4 : Sacerdos magnus, qui in vita sua suffulsit domum, et in diebus suis corroboravit templum. Ad Hebr. viii, 1 : Talem habemus pontificem, qui consedit in deztera sedis magnitudinis in caelis. « Stantem coram Angelo Domini, » orantem pro reditu populi. II Machab. xv, 14 : Hic est fratrum amator, et populi Israel : hic est, qui multum orat pro populo, et universa sancta civitate. Et propter hoc figura est Domini nostri Jesu Christi: ille enim proprium sanguinem offerens, oravit pro nobis. Ad Hebr. v, 9 : Filius Dei... factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae. Dicitur autem stare coram Angelo, quia et Angelus in persona Domini apparens, pro reditu populi laborabat: vel forte ut Angelum adjutorem haberet et intercessorem. Psal. cii, 20 : Benedicte Domino, omnes Angeli ejus.

Et subdit de ablatione impedimenti : « Et Satan » hoc est, adversarius diaboslus, « stabat. » Stare pertinaciam malitiae significat. « A dextris ejus, » ut scilicet bonis ejus quae per dexteram significantur, adversaretur, « ut adversaretur ei, » hoc est, precibus ejus. I Petr. v, 8 et 9 : Adversarius vester diabolus tamquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret : cui resistite fortes in fide. Ad Ephes. vi, 12 : Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, supple, tantum : sed adversus drinipes, et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae, in caelestibus. Psal. xc, 7 : Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris

t u i s : adteautemnonappropinquabit . « EtdixitDominusadSatan , » hocest : AngelusinpersonaDomini . M a r c . x v i , 1 7 : Innominemeodemoniaeji - cient . « IncrepetDominusinte , Satan ! » hocest , increpatioDomininocendiaufe - rattibipotestatem . IncrepatioenimDo - m i n i , restrictiopotestatisdiaboliest . P s a l . l x v n , 3 1 : Increpaferasarundinis . « EtincrepetDominusinte , » idest , restringatmalitiamtuaevoluntatis . D e u - t e r . xxxii , 2 7 : Ejicietafacietuaini - micum , dicetque : Conterere . A d R o - m a n . x v i , 2 0 : DeuspacisconteratSata - namsubpedibusvestrisvelociter . « QuielegitJerusalem , » spiritualemplusquamlitteralem . P s a l . cxxxi , 1 3 : Q u o - niamelegitDominusSion : elegiteaminhabitationemsibi .

Et subdit de statu pristinae humiliationis, et dicit duo : scilicet pristinae humiliationis utilitatem, et humiliationis significationem.

« Numquid non iste torris est ? » Torris est titio in quo pars consumpta est per ignem, et pars remansit. « Erutusdeigne, » captivitatis scilicet, et tribulationis. Et vult dicere quod jam purgatus sit, eo quod cremabile peccati per afflictionem captivitatis consumptum sit, reliquum vero reservandum sit ad aedificium spirituale. Sap. iii, 6 : Tamquamauruminfornaceprobavitillos , scilicet justos, etquasiholocaustihostiamaccepitillos . Etibidem , y . 5 : : Etinvenitillosdig - nosse . P s a l . x x v , 2 : Probame , D o - m i n e , ettentame : urerenesmeos , etcormeum . I t e m , cxxxviii , 2 4 : Etvide , siviainiquitatisinmeest 1 .

Et subdit de humiliationis significatione :

« EtJesuseratindutusvestibussordi - d i s . » Hæcvestimentasordidalitteraliter

<--- Page Split --->

significant, quod populus inquinatus erat alienigenis uxoribus, sicut dicitur, II Esdræ, xm, 24 : Et filii eorum ex media parte loquebantur Azotice, et nesciebant loqui Judaice. Isaie, lxmi, 3 : Omnia indumenta mea inquinavi. Isaie, lxiv, 6 : Facti sumus ut immundus omnes nos. Mystice autem significant humillimæ carnis assumptionem, peccatrici carni similem. Ad Philip. ii, 7 : Semetipsum exinavit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Hoc dicitur sordidum, quia pœnalitates in eo fuerunt peccatorum. II ad Corinth. v, 21 : Eum, qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos efficeremur justitia Dei in ipso. Unde etiam cum peccatoribus damnatus est. Isa. lmi, 12 : Cum sceleratis reputatus est. Psal. xvi, 4 : Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. « Et stabat ante faciem Angeli, » Jesus scilicet orans et supplicans pro commissis. Joan. xvi, 9 : Pro eis rogo : non pro mundo rogo.

4

« Qui, » scilicet Angelus, « respondit, » adversationi scilicet Satane. Isa. xxxviii, 14 : Domine, vim patior, responde pro me. « Et ait ad eos, » alios scilicet Angelos, « qui stabant coram se, » ministerium scilicet reddentes ad redemptionem populi. Ad Hebr. i, 14 : Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui hæreditatem capiunt salutis ? « Dicens, » hoc est, de restituenda dignitate præcipiens : « Aufere vestimenta sordida ab eo, » vel scilicet squalorem carceris, vel inquinamenta uxorum alienigenarum, vel in Domino nostro Jesu Christo depositionem mortalitatis. Baruch, v, 1 : Exue te, Jerusalem, stola luctus, et vexationis tuæ. Ad Ephes. iv, 22 : Deponite vos secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris. « Et dixit ad eum, » Sacerdotem scilicet : « Ecce abs-

tuli a te iniquitatem tuam, » id est, signum iniquitatis populi tui, « et indui te mutatorii, » diversis scilicet ornamentis. Genes. xli, 14 : Eductum de carcere Joseph totonderunt, ac veste mutata obtulerunt regi. Baruch, v, 1 : Indue te decore, et honore ejus, quæ a Deo tibi est, sempiternæ glorie. Psal. xxix, 12 : Conscidisti saccum meum, et circumdedisti me lætitia.

« Et dixit, » Angelus scilicet in persona Domini : « Ponite cidarim numdam super caput ejus. » Glossa, id est, mitram per quam sacerdotii dignitas designatur, et litteraliter et spiritualiter. Eccli. xlv, 14 : Corona aurea super mitram ejus expressa signo sanctitatis, et gloria honoris : opus virtutis, et desideria oculorum ornata. Baruch, v, 2 : Imponet mitram capiti honoris æterni. Hæc significatio est mitra pontificis, « in circulo signifi- « cans pontificis maturitatem, quæ æter- « nitatis est similitudo (ut dicit Beatus « Bernardus), in auro regalis sacerdotii « auctoritatem, in lapidibus virtutum « radiationem, in cornibus verbum veri- « tatis et virtutis, in opere fortitudinem, « ad ventilandum omne peccatum et om- « nem errorem : in trescis dependentibus « cum fimbriis, populi cum capite colli- « gationem per vinculum gemine chari- « tatis. » « . Et posuerunt cidarim super caput ejus, et induerunt eum vestibus, » albis scilicet, candidationem luminis significantibus. Eccle. ix, 8 : Omni tempore sint vestimenta tua candida. Isaie, lxi, 10 : Induit me Dominus vestimentis salutis : et indumento justitie circumdedit me. Apocal. iii, 4 : Qui non inquinaverunt vestimenta sua : et ambulabunt mecum in albis, quia digni sunt.

Et subjungit de dignitatis confirmatione, in tribus, scilicet in custodia legis, in restitutione regni et regis, in securitate pacis.

« Et Angelus Domini » in persona

<--- Page Split --->

scilicet Domini, « stabat, » paratus scilicet juvare. Joan. 1, 26 : Medius vestrum stetit, quem vos nescitis.

« Et contestabatur Angelus Domini, » id est, per testimonia Patrum sanctorum protestabatur. Job, x, 17 : Instauras testes tuos contra me. « Jesum, » Sacerdotem magnum scilicet, « dicens : Hæc dicit Dominus exercituum, » potens scilicet, sciens, et volens : « Si in viis meis, » hoc est, in mandatis meis, « ambulaveris, » hoc est, profeceris. Isa. n, 3 : Docebit nos vias suas, et ambulabimus in semitis ejus. Psal. cxviii, 1 : Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. « Et custodiam meam custodieris, » templum scilicet, vel præcepta. Joan. xiv, 15 : Si diligitis me, mandata mea serva te. Proverb. iii, 1 : Fili mi, ne obliviscaris legis meæ, et præcepta mea cor tuum custodiat.

« Tu quoque judicabis domum meam, » hoc est, familiam. Glossa : « Tamquam « pontifex. » Isa. xxii, 22 : Dabo clavem domus David super humerum ejus : et aperiet, et non erit qui claudat : et claudet, et non erit qui aperiat. « Et custodies atria mea. » Atria significant receptacula fidelium in Ecclesia, secundum diversos vivendi modos. Psal. xcv, 9 : Adorate Dominum in atrio sancto ejus. Item, Psalm. cxxi, 2 : Stantes erant pedes nostri, in atriis tuis, Jerusalem.

Et promittit ministros in partem sollicitudinis assumendos :

« Et dabo tibi ambulantes, » in ministerio tuo scilicet Numer. xi, 17 : Auferam de spiritu tuo, tradamque septuaginta viris, ut sustentent tecum onus populi, et non tu solus graveris. Hoc impletum est, Lucæ, x et xi, ubi elegit Dominus et alios septuaginta duos Discipulos, et misit eos in omnem civitatem et locum, quo erat ipse venturus 1. « De his,

qui hic nunc assistunt. » Per quod innuitur, quod eligendus in Prælatum, et coram Domino assistere debet, et de collegio esse. Act. 1, 21 et 22 : Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum sunt congregati in omni tempore, quo intravit et exivit inter nos Dominus Jesus, incipiens a baptismate Joannis usque in diem qua assumptus est a nobis, testem resurrectionis ejus nobiscum fieri unum ex istis. Osee, ii, 15 : Dabo ei vinitores ex eodem loco.

Et subdit de restitutione regni : « Audi, Jesu, sacerdos magne.» Per te enim alii debent audire : propter hoc enim pontifex est, quasi medius inter populum et Deum, ut Deum audiat et populo nuntiet Dei voluntatem. Exod. xviii, 19 : Esto tu populo in his quæ ad Deum pertinent, ut referas quæ dicuntur ad eum. « Tu et amici tui, » subministri scilicet. Joan. xv, 15 : Vos dici amicos : quia omnia quæcumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. « Qui habitant coram te. » Innuit quod familia oculis Prælati sæpe visitanda est. Prov. xxxi, 27 : Consideravit semitas domus suæ. « Quia viri portendentes sunt, » id est, qui magna portendant et promittant in futurum. Ezech. xii, 11 : Ego portentum vestrum : quomodo feci, sic fiet illis. Isaie, viii, 18 : Ego et pueri mei, quos dedit mihi Dominus in signum, et in portentum Israel a Domino exercituum. « Ecce enim ego adducam, » coram te scilicet ungendum et sanctificandum, « servum meum Orientem. » Servum dicit ab actu serviendi. Psal. cxv, 16 : O Domine, quia ego servus tuus. Orientem dicit, quia subter eum (ut infra quarto dicitur) omne bonum orietur. Quod Judæi de Zorobabel exponunt : sed quia non legitur, melius exponitur de Christo, de quo Malach. iv, 2 : Orieante faciem suam, etc.

<--- Page Split --->

tur vobis timentibus nomen meum Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus. Isa. 1x, 2 : Super te orietur Dominus, et gloria ejus in te videbitur.

« Quia ecce lapis. » Eumdem vocat lapidem quem vocavit Orientem pro stabilitate virtutis et constantia mentis. Job, v, 23 : Cum lapidibus regionum erit pactum tuum. Matth. xvi, 18 : Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. « Quem dedi coram Jesu, » ut scilicet in doctrina sacerdotis, et præsit et prosit. Sic David fuit unctus a Samuele 1. « Super lapidem unum, » hoc est, unicum ex aliis electum, « septem oculi sunt, » hoc est, septem circumspectiones, sex ad proximum disponendum, et una ad Deum : adspecti enim ad superiores qualiter præessent, ad inferiores qualiter subessent, a dextris qualiter boni proficerent, a sinistris qualiter mali corrigerentur, ante quid in futurum provideretur, retro quid ex præterito memoria commendaretur. Septimo ad Deum adspexit, qualiter per orationem continuo populo placaretur. Iste sunt septem lucernæ in candelabro tabernaculi 2 : Et septem spiritus, qui in conspectu throni Dei sunt 3.

Et subdit de ornatu algamatis in lapide :

« Ecce ego cælabo, » hoc est, sculpam « sculpturam ejus, » scilicet lapi-

dis, « ait Dominus exercituum, » ut scilicet figura potestatis et virtutis meæ in ipso appareat. Isa. LIV, 12 : Ponam portas tuas in lapides sculptos, et omnes terminos tuos in lapides desiderabiles. « Et auferam iniquitatem terræ illius, » possessive, id 'est, suæ. Et loquitur de lapide per modum politionis : politione enim lapidis scabrositas aufertur, et splendor acquiritur.

« In die una : » quæ dies redemptionis nostræ fuit. Apoc. 1, 5 : Dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Michææ, vii, 18 : Quis Deus similis tui, qui aufers iniquitatem, et transis peccatum reliquiarum hæreditatis tuæ ?

Et subdit de securitate pacis :

« In die illa, » lucente scilicet clara gratia, " « dicit Dominus exercituum. » Psal. cxvii, 24 : Hæc est dies quam fecit Domnus. « Vocabit, » hoc est, advocabit, « vir amicum suum, » charitate scilicet conjunctum, « subter vitem, » id est, ad communicationem æternorum gaudiorum. Isaie, v, 7 : Vinea Domini exercituum domus Israel est: et vir Juda germen ejus delectabile. Cant. vii, 9 : Guttur tuum sicut vinum optimum, dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et dentibus illius ad ruminandum. « Et subter ficum, » hoc est, ad communicationem dulcedinis in fructu virtutis. Joan. 1, 48 : Cum esses sub ficu, vidi te.

<--- Page Split --->