D. ALBERTI MAGNI, EPISCOPI RATISBONENSIS, DOCTRINA TOTO ORBE CELEBERRIMI,

ORDINIS PRÆDICATORUM ,

IN AGGEMU PROPHEM EM ENARRATIO.

Prologus divi Hieronymi in Aggæum prophetam.

Jeremias propheta ob causam perjuri Sedecie^ (ut historia secundi libri Paralipomenon 1 indicat) qui fidem promissam Nabuchodonosor, regi Chaldæorum, non servaverat, populum Israel refert cum memorato rege Jerusalem, expugnata Jerusalem, captivum in Babylonem fuisse perductum. Sed cum memoratus populus multis temporibus idolis serviendo, et effusione sanguinis innocentum se graviter impiasset, volens Deus generationem universam ejusdem populi ob causas memoratas penitus deperire, septuaginta annorum captivitatem eumdem populum in regno Chaldæorum statuit sustinere : hac ratione, ut completo numero annorum, novus populus a memoratis peccatis immunis ad renovationem Jerusalem perveniret. Sexagesimo itaque secundo anno, regno Chaldæorum subverso, cui adhuc octo anni restabant ad regnandum, quod etiam sexta visio Danielis ostendit 2, cum propter causam sacrilegii, quod in eadem visione continetur, fuisset exstinctum, Darius qui Medis imperabat, ut septima visio Danielis ostendit 3, memoratorum regno successit. Cujus primo anno regni, ut decima visio Danielis manifestat 4, Daniel supputatis annis videns appropinquare tempus reversionis, quae per Jeremiam 5 fuerat promissa, orans tam pro se quam pro populo, eamdem promissionem a Deo postulabat impleri. Cui per Gabrielem archangelum in eadem visione juxta preces ejusdem, universa completa esse Deus dixit 6. Nam moriente supradicto Dario, rege Medorum, et succedente in regno Cyro, rege Persarum, promissione Dei completa, per eumdem regem populum Israel in Jerusalem re-

<--- Page Split --->

ductum, historia secundi libri Paralipomenon 1, et initium Esdræ prophetu 1, confirmant. Cumque a populo Israel et senioribus templum Dei ædificanri coepisset, mortuo Cyro rege, ac regnante Dario, rege Persarum, qui m morato Cyro successerat, vicinæ gentes civitatis Jerusalem (ut idem Esdras refert 2) restaurationem templi et civitatis resistendo impedire cuperunt. Qua ratione deterritus populus Israel, reparationem supradicti templi Domini necdum juxta promissionem concessam esse credubat.

Propter quod in secundo anno regni memorati Darii, regis Persarum, Aggæus propheta a Deo missus, Zorobabel qui de tribu erat Juda, qui potestatem regni suscepturus erat, et Jesum, filium Josedec, summum sacerdotem admonet, ut credant completo numero annorum tempus restaurationis Jerusalem advenisse : hoc etiam addito, ne incredulitatem populi vellent imitari, de quo Deus per eum dicit : Populus hic dicit : Nondum venit tempus ut ædificetur domus Dei 4.

Omnia autem quae textu hujus prophetiae continentur, reversionem pupuli, ædificationem templi, renovationem civitatis, observantiam sacerdottalem, et interitum regnorum gentium exterarum significant.

PROLOGI DIVI HIERONYMI IN AGGÆUM PROPHETAM EXPLICATIO.

cet captivitatis ex parte regis, causa prolongatæ captivitatis ex parte populi, et ratio causæ.

« Jeremias Propheta. » Prologus iste dividitur in partes duas. In prima determinat causam suscepti operis. In secunda materiam per partes exsequitur, ibi, « Omnia autem quae in textu. »

Prima in duas, scilicet, causam suscepti operis, et operis susceptionem, ibi, « Propter quod in secundo anno. »

In prima tria dicuntur, ex quibus causa colligitur, scilicet populi captivitas, populi captivati a rege captivante libertas, ibi, « Sexagesimo itaque anno : » et instans a finitimis gentibus ædificationem templi impedientibus necessitas, ibi, « Cumque a populo Israel. »

In prima harum tria sunt : causa scili-

« Jeremias Propheta 5 ob causam perjurii Sedeciae regis. » Juravit enim regi Nabuchodonosor, qui eum regem instituit, ut sub ipso regnaret, et tributa solveret : et hoc juramentum violavit, et ab eo recessit, « ut historia libri Paralipomenon secundi indicat 6. » « Qui, » scilicet Sedecias, « fidem promissam, » et supple, juramento firmatam, « Nahuchodonosor, regi Chaldæorum, non servaverat. » Contra hoc quod dicitur, Isaiu, xxiv, 5 et 6 : Transgressi sunt leges, mutaverunt jus, dissipaverunt fœdus sempiternum. Propter hoc maledictivorabit terram. « Populum Israel refert, » scilicet Jeremias, « cum memorato rege Israel, » hoc est, Sedecia, « expu-

4 Cf. II Paralip. xxxvi, 22 et 23.

5 Cf. I Esdræ, 1, 2 et 3.

2 Cf. I Esdræ, iv et v.

4 Vulg. habet, Aggæi, 1, 2 : Populus iste dicit :

Nondum venit tempus domus Domini ædificandæ.

5 Cf. Jerem. xxi, xiv et seq.

6 Cf. II Paralip. xxvi, 10 et seq., et IV liu. xxiv, 17.

<--- Page Split --->

gnata Jerusalem, » a rege scilicet Babyllonis, « captivum, » regem scilicet et populum, « in Babyloniam fuisse perductum 1. »

Et subdit de causa prolongatæ captivitatis :

« Sed cum memoratus populus, » Israel scilicet, « multis temporibus, » ante captivitatem et in captivitate. Isaie, lxv, 20 : Peccator centum annorum maledictus erit. « Idolis serviendo, » Jerem. n, 13 : Me dereliquerunt fontem aquæ vivæ, et foderunt sibi cisternas dissipatas. « Et effusione sanguinis innocentum, » ut scilicet peccatum peccato cumularent. IV Regum, xxiv, 4 : Et implevit (Manasses) Jerusalem cruore innocentium usque ad os. Osee, iv, 2 : Sanguis sanguinem tetigit. « Se graviter inquinasset, » hoc est, ad incrementum impietatis deduxisset. II ad Timoth. iii, 13 : Mali homines, et seductores proficient in pejus : errantes, et in errorem mittentes. « Volens ergo Deus, » supple, ne indigni promissiones suas haereditarent, « generationem universam ejusdem populi, » materialiter, hoc est. generatos universos, « ob causas memoratas, » supple, idololatriæ, et homicidii « penitus deperire. » Psal. liv, 24 : Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos. « Septuaginta annorum captivitatem * eumdem populum, » Israel scilicet cum rege, « in terra Chaldæorum, » qui feroces interpretantur, « statuit, » decreto scilicet immobili, « sustinere, » ut scilicet pænis peccatum vindicaretur. Genes. vi, 13 : Repleta est terra iniquitate a facie eorum, et ego disperdam eos cum terra.

Et subdit rationem causæ : « Hac ratione, » hoc est, dispositione justitiæ divinæ, « ut completo numero annorum, » septuaginta in quibus scilicet patres peccatores morerentur, « novus populus, » ex illis scilicet natus immunis a memo-

ratis peccatis, eo quod parentes non imitati sunt, « ad renovationem Jerusalem, » hoc est, ad novam reædificationem, « perveniret. » Simile, Numer. xiv, 31 et 32 : Parvulos vestros, de quibus dixistis quod prædæ hostibus forent, introducam : ut videant terram, quæ vobis displicuit : vestra autem cadavera jacebunt in solitudine.

Et subdit de liberatione a rege captivante :

« Sexagesimo itaque secundo anno, » supple, regis Chaldæorum, computando scilicet a Nabuchodonosor, ex quo monarchiam obtinuit, regno Chaldæorum subverso per Cyrum scilicet et Darium occiso Balthasar 3, « cui, » scilicet regno, « adhuc octo anni ad regnandum restabant, » de septuaginta scilicet promissis a Jeremia, « quod etiam sexta visio Danielis ostendit, » quæ Daniel. v, 1 et seq., describitur, « propter causam sacrilegii » quia scilicet idola laudabat et in vasis Domini bibebat, « quæ, » scilicet causa sacrilegii, « in eadem visione continetur, fuisset exstinctum,» hoc est, interfectum. Sicut enim, Genes. vii, 7, de datis ad pœnitentiam centum viginti annis diminuti sunt viginti anni, eo quod mundus originalis non pœnituit, sed in peccatis crevit : ita de septuaginta annis regni Chaldæorum octo diminuti sunt, propter incrementum malitiæ Chaldæorum. « Darius rex qui Medis imperabat, » cum Cyro scilicet avunculo suo, rege Persarum, « ut septima visio Danielis ostendit 4, memoratorum, » scilicet Chaldæorum, « regno successit. » Daniel. v, 30 et 31 : Eadem nocte interfectus est Balthasar rex Chaldæus. Et Darius Medus successit in regnum, annos natus sexaginta duos.

« Cujus, » scilicet Darii, « primo anno regni, » supple, Medorum et Persarum, « ut decima visio manifestat Danielis, » nono capitulo descripta a Daniel, « sup-

<--- Page Split --->

putatis annis, » captivitatis scilicet, « videns appropinquare tempus reversionis, » de captivitate scilicet, « quæ, » scilicet reversio, « per Jeremiam fuerat promissa. » Jerem. xxix, 10 : Cum cæperint impleri in Babylone septuaginta anni, visitabo vos : et suscitabo super vos verbum meum bonum, ut reducam vos ad locum istum. « Orans, » scilicet ipse Daniel, « tam pro se quam pro populo, » concaptivo scilicet, « eamdem promissionem, » liberat ionis scilicet, « a Deo postulabat impleri. » Unde Daniel. ix, 2 et 3 : Ego Daniel intellexi in libris numerum annorum, de quo factus est sermo Domini ad Jeremiam Prophetam, ut completerunt desolationis Jerusalem septuaginta anni. Et posui faciem meam ad Dominum Deum meum rogare et deprecari in jejuniis, sacco, et cinere. « Cui, » scilicet Danieli, « per Gabrielem Angelum, » ad se scilicet missum, « in eadem visione, » decima scilicet, « juxta preces ejusdem, » Danielis scilicet, « universa esse completa, » secundum suum desiderium scilicet, « Deus predixit, » loquendo scilicet per Angelum.

Et hoc est quod subdit :

« Nam moriente supradicto rege Medorum, » Dario scilicet, « et succedente in regno Cyro, rege Persarum, » qui tamen aliter non successit, nisi quia primo cum Dario patruo suo regnaret, mortuo autem patruo principatum solus obtinuit, « promissione Dei completa, » de destructione scilicet Chaldæorum, et liberatione Judæorum, « per eumdem regem, » scilicet Cyrum, « populum Israel in Jerusalem reductum, » supple, fuisse, « historia libri secundi Paralipomenon, » ultimo scilicet capitulo, « et initium Esdræ, » primo scilicet capitulo, « confirmant. » Unde, II Paralipomenon, xxxvi, 23 : Hæc dicit Cyrus, rex Persarum : Omnia regna terræ dedit mihi Dominus,

Deus cæli, et ipse præcepit mihi ut ædificarem ei domum in Jerusalem, quæ est in Judæa : quis ex vobis est in omni populo ejus ? sit Dominus Deus suns cum eo, et ascendat. Hoc idem est initium Esdræ 1.

Ad intellectum autem eorum quæ dicta sunt, oportet scire, quod decem sunt visiones Danielis, in quarum qualibet aliquid secreti revelatum est. Prima est de somnio, Daniel. n, 1 et seq. Secunda, de quarto in camino cum tribus pueris ostenso, qui Filio Dei similis erat, Daniel. n, 1 et seq. Tertia, de arbore succisa, Daniel. iv, 1 et seq. Quarta, de quatuor bestiis et judicio, Daniel vu, 1 et seq. Quinta, de ariete et hirca, Daniel. vn, 1 et seq. Sexta de morte Balthasar, et articulis scribentis in pariete, Daniel. v, 1 et seq. De hac hic mentio facta est. Septima, de eo quod factum est in lacu leonum, Daniel. vi, 7 et seq. Octava, de revelatione Gabrielis, Daniel. ix, 21 et seq. quam hic decimam vocat Hieronymus, non quod decima sit, secundum seriem Danielis, vel ordinem temporis : sed quia de regno Christi est, quod in decima describitur. Nona, de adventu Christi, Daniel. x, 4 et seq. Decima, de regno finali resurgentium, Daniel. xii, 1 et seq. Magister tamen in Historii s hanc quam dicit Hieronymus decimam, octavam appellat.

Et subdit de causa necessitatis :

« Cumque a populo Israel, » reverso scilicet de captivitate, « et a senioribus, » quorum scilicet consilio regebatur, « templum Dei ædificari cœpisset, » jactis scilicet fundamentis et altari constructo, « mortuo Cyro, rege Persarum, » qui licentiam redeundi dederat, « ac regnante Dario, » qui et Artaxerxes dicebatur, « rege Persarum, » qui primi Darii erat filius, « qui memorato, » scilicet Cyro patrueli suo, « successerat, » in utroque

<--- Page Split --->

scilicet regno, et Medorum, et Persarum, «vicinæ gentes,» habitantes scilicet circa Judæam, « civitatis Jerusalem, » supple, ædificationem, « ut idem Esdras in libro suo refert,» cap. iv et v, « restaurationem templi et civitatis, » Jerusalem scilicet, « resistendo, » supple, ædificantibus « impedire cæperunt. » Propter quod etiam Psalmus cxxvi : Nisi Dominus ædificaverit domum, factus est. « Qua ratione deterritus populus Israel, » supple, et deceptus, « restaurationem supra dicti templi Domini, » supple, faciendam, « necdum juxta promissionem, » supple, Jeremiæ, « concessam esse » a Deo « credebant : » putabant enim si Deus concessisset, quod impedimenta removisset. Judic. vi, 13 : Si Dominus nobiscum est, cur apprehenderunt nos hæc omnia, scilicet mala ? Hæc est igitur necessitas prophetiæ.