CAPUT III.

Rursum missus Jonas ad Ninivitas prædicit civitatis subversionem : illis autem ad Deum conversis, et magna pænitentiae signa ostendentibus, parcit Domi nus civitati.

Ninive erat civitas magna itinere trium dierum.

<--- Page Split --->

Deum 4 : et prædicaverunt jejunium, et vestiti sunt saccis, a majore usque ad minorem.

jumenta et clament ad Dominum in fortitudine : et convertatur vir a via sua mala, et ab iniquitate, quae est in manibus eorum.

IN CAPUT III JONÆ

ENARRATIO.

« Et factum est. » Tangitur hic secundum præceptum cum sibi adjunctis, et ideo habet partes duas, in quarum prima agitur de pænitentiae prædicatione : in secunda de Jonæ constitutione, infra, iv, 1, ibi, « Et afflictus est Jonas. »

Prima in duas. Primo enim ponitur prædicatione, secundo, prædicationis fructus, ibi, 3. 5 : « Et crediderunt. »

In prima duo sunt, præceptum scilicet, et exsecutio.

tatem magnam, » quae (sicut diximus) mundum significat. Cant. III, 2 : Surgam, et circuibo civitatem. Matth. IX, 35 : Circuibat Jesus omnes civitates, et castella, docens in synagogis eorum, et prædicans Evangelium regni.

Et hoc est quod sequitur : « Et prædica in ea, » ut scilicet Prædication in eam tendat, et non tantum auditum exteriorem pulset. Isa. xl, 2 : Loquimini ad cor Jerusalem. « Prædicationem quam ego loquor ad te. » Joan. xiv, 10 : Verba, quæ ego loquor vobis, a meipso non loquor. Jerem. 1, 7 : Quæcumque mandavero tibi, loqueris.

« Et factum est verbum Domini. » Quod verbum veritatis et auctoritatis est. Psal. XXXII, 6 : Verbo Domini cæli firmati sunt. « Ad Jonam secundo, » scilicet mandato, « dicens : » Simile, I Regum, III, 6 : Adjecit Dominus rursum vocare Samuelem.

Et subdit de mandati exsecutione tria dicens, scilicet obedientiam, obediendi velocitatem, et obedientis devotionem. « Et surrexit Jonas. » Ad Philip. III, 20 : Nostra conversatio in cælis est. « Et abiit, » a seipso, scilicet voluntatem propriam relinquens, « in Niniven juxta verbum Domini. » Cant. I, 7 : Egrede re, et abi post vestigia gregum.

« Surge, » per mentis intentionem et obedientiam sursum te age, « et vade » profectu virtutis, « in Ninivuen civi-

Et subdit de velocitate obediendi : « Et Ninive erat civitas magna, » hoc est, ampla, « itinere trium dierum. »

<--- Page Split --->

Glossa dicit, « ad circuendum : » et hoc potuit esse, si talis adiñcatio erat, ut quilibet in suo prædio habitaret.

ego pænitetiam super malo quod cogitavi ut facerem ei. Alibi tamen distinctum est inter prophetiam prædestinationis et præscientiæ.

« Et cæpit Jonas, » velocitatem scilicet a præterita pæna concipiens, « introire in civitatem, » supple, ad prædicandum, « itinere diei unius. » Hieronymus: « Jonas memor præcepti et naufragii, « iter trium dierum festinatione unius « diei complevit. » Proverb. xxii, 29 : Vidisti virum velocem in opere suo ? coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles. Quidam tamen dicunt, quod in tertiam partem civitatis intravit, et ad alias prædication sua per famam pervenit.

Moraliter, tres dietæ civitatis mundi sunt, avaritia divitiarum, concupiscentia deliciarum, et ambitio honorum. I Joan. n, 16 : Omne, quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitæ. Dieta una quam facit Jonas, confessio est simplicis veritatis, et instructio. I ad Corinth. i, 10 : Idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata. Luc. ii, 44 : Venerunt iter diei, et requirebant eum, scilicet Jesum, inter cognatos, et notos.

Et subdit de devotione :

« Et clamavit. » Clamor intentionem notat devotionis. Isaie, lviii, 1 : Clama, ne cesses. « Et dixit : Adhuc quadraginta dies. » Qui numerus pænitetiæ est, quia partibus suis quinquaginta constituit, qui numerus est remissionis. Job, xxiv, 23 : Dedit ei Deus locum pænitentia. « Et Ninive subvertertur. » Glossa : « Non est prophetia descendens de præ- « scientia, hoc est, de prædestinatione, « ubi omnia sicut sunt præordinata, ita « permanent : sed est comminatio ad « correctionem. » Jerem. xvii, 7 et 8 : Repente loquar adversus gentem et adversus regnum, ut eradicem, et destruam, et disperdam illud. Si pænitentiam egerit gens illa a malo suo, quod locutus sum adversus eam, agam et

Et subdit de prædicationis fructu : « Et crediderunt viri Ninivita. » Et habet partes duas. Primo enim ponit pænitetiam populi, secundo, regis et principum.

« Et crediderunt viri Ninivita in Deum, » verbis scilicet Domini per Jonam propositis. Ad Roman. x, 10: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. « Et prædicaverunt jejunium, » hoc est, voce præconis indixerunt. Joel, i, 14: Sanctificate jejunium. Jejunium autem prædicaverunt ut fomenta libidinis subtraherent. Psal. xxxiv, 13: Humiliabam in jejunio animam meam. « Et vestiti sunt saccis, » ut scilicet delicias mutarent in asperitatem. Job, xvi, 16: Saccum consui super cutem meam. Hic habitus fuit Prophetarum et pænitetium. Unde, Isaie, xx, 2, dicitur : Solve saccum de lumbis tuis, et calceamenta tua tolle de pedibus tuis. Et fecit sic, et ambulabat nudus et discalceatus. Apocal. xi, 3: Dabo duobus testibus meis, et prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta, amiciti saccis. « A majore usque ad minorem, » ut sicut omnes peccaverunt, sic generaliter pæniterent. Ad Roman. ui, 23: Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei. Sapient. vi, 8: Pusillum, et magnum ipse fecit, et æqualiter cura est illi de omnibus.

Et subdit de pænitetia regis et principum :

« Et pervenit verbum ad regem Ninive. » Act. ix, 13 : Vas electionis est mihi iste, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus. Justum enim est, ut hi qui sunt causa peccati aliis, vel exemplo malo, vel dissimulatione, primi

<--- Page Split --->

sint in exemplo pœnitentiae. Sap. vi, 2: Audite ergo, reges, et intelligite, discite, judices finium terrae. Psal. ii, 10: Et nunc, reges, intelligite: erudimini, qui judicatis terram. « Et surrexit, » corde scilicet, et corpore (Cantic. v, 5: Surrexi, ut aperirem dilecto meo) supple, rex, ut regula esset pœnitendi. Ad Philip. iii, 17: Observea eos qui ita ambulant, sicut habetis formam nostram. « De solio suo. » Glossa: « Hu- « miliavit se deponens altitudinem. » Isa. xlvii, 1: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylon ! sede in terra: non est solium filiae Chaldæorum. « Et abjecit vestimentum suum a se, » decoris scilicet, et gloriae: quod significat pristinae conversationis depositionem. Ad Ephes. iv, 21 et 22: Est veritas in Jesu deponere vos secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris. « Et indutus est sacco, » humilitatis scilicet. Isa. lxi, 10: Induit me vestimentis salutis. « Et sedit in cinere, » suam scilicet recognoscens mortalitem. Job, x, 9: Memento, quaeso, quod sicut lutum feceris me, et in pulverem reduces me. De omnibus his simul, Esther, xiv, 2: Cumque deposuisset Esther vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis: omniaque loca in quibus antea lætari consueverat, crinium laceratione complevit.

quæ ad adjumentum laboris facta sunt, « et boves, » qui ad terræ culturam, « et pecora, » minuta scilicet jumenta, quæ ad esum et vestimentum habentur, « non gustent quidquam, » ut scilicet macerata et fœda facta per maciem, concupiscentiam carnis in se non provocent: « nec pascantur, » ne in pascendis animalibus occupati a luctu pœnitentia retrahantur: « et aquam non bibant, » ne scilicet etiam cibus jam sumptus melius influere possit, et sic magis fœda appareant. Glossa tamen vult, quod per homines intelligantur rationales rationabiliter viventes: per jumenta autem brutales sensibilibus inservientes, et inducit illud Psal. xxxv, 7: Homines, et jumenta salvabis, Domine. Et illud Psal. lxxii, 23: Ut jumentum factus sum apud te: et ego semper tecum. Per boves intelligit sæculi prudentes et maturos, per pecora simplices. Psal. vii, 8: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas: insuper et pecora campi. Omnibus his interdicitur gustus libidinis, et ne pascantur in peccati delectione. Job, vi, 6: Numquid potest gustare, aliquid quod gustatum affert mortem ? Prohibetur etiam ne aquam bibant, insipidam scilicet hujus mundi delectationem. Job, xxxiv, 1 et 8: Qui bibit subsannationem quasi aquam: qui graditur cum operantibus iniquitatem, et ambulat cum veris impiis.

7

Et ut aliis esset causa pœnitendi, sequitur: « Et clamavit, et dixit, » hoc est, clamari et dici fecit, « in Ninive, » in tota scilicet civitate, « ex ore regis et principum ejus, » ut firmius esset verbum. Joel, i, 14: Vocate cœtum, congregate senes, omnes habitatores terræ. Psal. ci, 23: In conveniendo populos in unum, et reges ut serviant Domino. « Dicens, » scilicet voce præconis: « Homines, et jumenta, » equi scilicet, muli, et asini,

« Et operiantur sæcis homines, et jumenta, » in signum scilicet humilitatis et asperitatis. Baruch, rv, 20: Exui me stola pacis, indui autem me sacco obsecrationis, et clamabo ad Altissimum in diebus meis. Et hoc est quod sequitur: Et clement ad Dominum in fortitudine, » ut scilicet clamor orationis opere virtutis confortetur. Psal. lxxvii, 4: Laboravi clamans, raucæ factæ fauces meæ. Ut labor sit fortitudinis et virtutis, clamor orationis, et raucedo afflictionis. « Et convertatur vir, » viri-

<--- Page Split --->

liter scilicet agens, « a via sua mala, » hoc est, a cogitationibus, quia cogitationes via sunt ad opera, « et ab iniquitute, » operis scilicet, « quae est in manibus eorum, » hoc est, in operibus, quae maxime fiunt per manus. Isa. lv, 7 : Derelinquat impius viam suam, et vir iniquus cogitationes suas, et revertatur ad Dominum, et miserebitur ejus.

Et subjungit de spe veniae : « Quis scit si convertatur ? » ad conversos scilicet. Dicunt autem : Quis scit quia quamvis sit liberum Deo facere vel non facere, tamen certum est de benignitate Dei, quod si fecerimus quod in nobis est, ipse faciet quod in se est. Simile, Joel, 11, 14 : Quis scit si convertatur, et ignoscat, scilicet Deus, et relinquat post se benedictionem ? « Et ignoscat Deus, et revertatur, » supple, Deus, « a furore ira sua, » hoc est, a piena comminata ? Exod. xxxii, 12 : Quiescat ira tua. Psal. vi, 2 et xxxvii, 2 : Domine, ne in furore tuo arguos me, neque in ira tua corripias me. « Et non peribi-

mus, » scilicet, propter peccata nostra. Joan. iii, 15 : Ut omnis, qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam æternam.

Et subjungit de acceptatione istius 10 penitentiae :

« Et vidit Deus, » oculo scilicet approbationis, « opera eorum, » pœnitentia scilicet, et satisfactionis, « quia conversi sunt de via sua mala. » Genes. i, 31 : Viditque Deus cuncta qua fecerat : et erant valde bona. Isaie, xxxviii, 5 : Audivi orationem tuam, et vidi lacrymas tuas. « Et misertus est Deus. » Psal. xxix, 11 : Audivit Dominus, et misertus est mei. « Super malitiam, » afflictionis scilicet, « quam locutus fuerat ut faceret eis, » supple, si permanerent in peccato. Osee, xiv, 5 : Diligam eos spontanee : quia aversus est furor meus ab eis. « Et non fecit, » hoc est, mala non induxit quae comminatus fuit. Mich. vii, 18 et 19 : Non immittet ultra furorem suum, quoniam volens misericordiam est. Revertetur, et miserebitur nostri.