CAPUT III.
De accessu ad Praefationem.
Audiens autem sacerdos hanc confessionem, procedit ad Praefationem, quae prafocutio interpretatur: quia sacerdos sentiens jam populum ad altiora paratum, preloquitur eis publice de sacramuli altitudine et reverentia, et ab hac prafocutione id quod cantatur, nomen prafationis accepit. Beatus autem Gregarius hoc ordinans, et Gelasius Papa hoc componens, fundaverunt statutum illud in verbo Domini quod dixit, Exod. xiv, 21, ubi dixit ad Moysen: Descende, et contestare populum, ne forte velit transcendere terminos ad videndum Dominum, et pereat ex eis plurima multitudo. Et ideo sicut Moyses, ita sacerdos nostrae sanctitatis perfector intonat Praefationis modo magnitudinem et altitudinem sacrauenti angelicae perfectioni tremendam, ut non curiositate discutiatur, sed humilitate cordis a populo suscipiatur et vmeretur.
Haec autem Praefatio duas habet partes, scilicet excitationem populi ad altentionem, et ipsam instructoriam Praefationem.
Excitatio intentionis populi est in tribus : in eulogio salutationis, et in commulatione profectionis, et in exhortatione gratiarum actionis.
Eulogium salutationis est in duobus, scilicet in salutatione presbyteri, et in devota responsione populi.
Salutatio est : Dominus vobiscum : quod quamvis in praecedenti jam expositum sit, tamen ad istud eulogium est adoptatio adjutorii Domini adjuvantis ad altissima : quia sine Domino ad ista ascendere non valemus : Dominus enim superpositionis nomen est, eo quod sicut dicit Dionysius : « Dominus superpositionis et dominationis incessanter est appetitivus. » Hoc enim impletur quod dicitur, Proverb. ix, 3 : Misit ancillas suas, ut vocarent ad acrem, et ad mania civitatis. Ad acrem enim altitudinis vocat perfector sanctitatis, ut Dominus nobiscum sit, ita quod nihil cordibus nostris superpositum deprimendo in servitutem redigat. Sed dominationis sua incessanter appetitivi continue ad mania civitatis qua domina gentium est, ascendamus, sicut dicit Psalmista, Psal. xx, 14: Exsultare, Domine,in virtute tua, cantabimus et psallemus virtutes tuas. Exsultat enim in nobis, quando servitutis jugo excusso, ad superpositionis suae nos erigit altitudinem, et tunc jucunditate spiritus cantamus, et opere in decacochordo decem chordarum psal-
<--- Page Split --->
terio observatione psallimus madatorum. Sic mirabilis in altis Dominus1. Sic vere dicimus in hoc dominium translati illud Joannis, viii, 33 : Nemini servivimus umquam. Sic impletur in nobis quod est pro dignitate nobis concessum, Genes. 1, 26 : Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, et præsit piscibus maris, et volatilibus cæli, et bestiis, universæque terræ. In hoc portamus imaginem Dei, quod superponimur concupiscentiæ dulcedini quæ in humore natat libidinoso, et ambitioni et superbiæ quæ ad alta volant hujus sæculi, et bestialibus motibus qui ratione sunt privati: et ideo nobiscum se esse ostendit.
Huic jucunde respondemus : Et cum spiritu tuo, nostro perfectori sanctitatis optantes, quod Dominus subvehat eum cum spiritu in eadem alta, quæ nobis optavit, ut scilicet ea quæ nisi in Spiritu sancto agi possunt, ipse spiritui inspiret, ut spiritus sacerdotis sit cum spiritu perfciente sanctitatem. Joan. iv, 24 : Spiritus est Deus : et eos, qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. Et hoc maxime necessarium est in sacramento, in quo caro nihil prodest, sed spiritus perficit omnia. Joan. vi, 64 : Spiritus est qui vivificat : caro non prodest quidquam, Hoc enim verbum dixit Dominus de hujus sacramenti perfectione.
2
Hoc modo noster perfector sanctitatis accipiens idiotarum et chori responsum, nititur ad altiora provocare populum, quem jam in signo obtulit in sacrificium, expresse clamans : Sursum corda, supple, elevate. Sursum, inquam, intellectu veritatis, sursum affectu charitatis, sursum virtute conversationis, et sursum rectitudine intentionis.
De prima ad superna elevatione dicit Psalmista, Psal. lxxii, 7 : Accedet homo ad cor altum, et exaltabitur Deus. Ad cor altum autem in intellectum veritatis ac-
cedit, qui in sacramento nihil carnale cogitat, sed omnia alta esse intelligit, scilicet quod in cibo sumptus Christus dentibus non discerpitur, nec dividitur divisione sacramenti, sed manet integer, et sumptus nos sibi incorporat, et non digeritur ut pereat. In altare descendens manet in dextera Patris, ut incorporatos sibi ad sedem Patris exaltet, et hujusmodi.
De secunda dicitur, ad Coloss. iii, 2 : Quæ sursum sunt, sapite, non quæ super terram. Sapimus enim et quærimus cœlestia per charitatis nostrae fervidam exsultationem, et hoc in sacramento perficitur, quando nimiam Domini dilectionem pensantes advertimus, quod ipse nobis se dat in cibum, qui nos sibi incorporet. Et sic ad alta domus Patris ubi omnes abundant panibus æternæ vitæ nos elevando perducat.
De tertia elevatione dicitur, ad Philip. iii, 20 et 21 : Nostra conversatio in cælis est, unde etiam salvatorem, venientem ad nos in sacramento, exspectamus Dominum nostrum Jesum Christum, qui, incorporando nos sibi, reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suæ.
De quarta sursum elevatione dicitur, Job, xvi, 21 : Ad Deum stillat oculus meus, hoc est, oculus altae intentionis, qui devotione et memoria Dominicae passionis stillat lacrymando, et non nisi in altum ad Deum dirigitur tendendo et pergendo, et omnia in eo soli Deo altribuendo. Hoc autem quod sacerdos hic dicit, orlum habuit ab eo quod Dominus dixit per sanctum Job, xvi, 19 : Terra, ne operias sanguinem meum, neque inveniat in te locum latentic lamor meus. Et ideo terreno et depresso corde sanguis Christi non debet operiri, et clamor quo ad communionem Dei vocamur, latere non debet sub affectu terreno, sed potius corde elevato ad cœlum hæc omnia venerari.
<--- Page Split --->
Ad hanc autem allocutionem respondtur ex parte populi: Habemus ad Dominum : quia ad altius cor exaltari non potest, nec in aliquo tutius collocari poterit, ut spiritualia et altissima Dei dona percipiantur. Thren. III, 4 : Levemus cordu nostra cum manibus ad dominum in carlis : totum enim cor in cœelestibus habitare debet, quod tam cœelestia et sublimia dona exspectat a Domino. Isa. II, 3 : Venite, et ascendamus ad montem Domini, et ad donum Dei Jacob : et docebit nos vias suas, et ambulabimus in semitis ejus.
3. Hoc habito a populo, perfector sanctipatiatatis de tanto dono monet gratias agere, iundicens : Gratias agamus Domino Deo nostro, se connumerans populo : quia unius sunt doni participes, tam perfector sancitatis, quam populus sanctitate perfruens. Gratiae autem aguntur, quando dona Domini digne percipiuntur, et distincte cognoscuntur, et in magna devotione in ipsum referuntur.
De perceptione quidem digna dicitur, 1 Paralip. xxix, 13 et 14 : Nunc igitur, Deus noster, confitemur tibi, et laudamus nomen tuum inclytum. Quis ego, et quis populus meus, ut possimus tibi universa promittere? Tua sunt omnia : et quæ de manu tua accepimus, dedimus tibi. Sic enim digne percipitur a Deo donum, quod offertur Deo, et in ipso dono offertur offerens donum.
De discreta autem doni Dei cognitione dicitur, I ad Corinth. II, 12: Nos non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quæ u Deo donata sunt nobis. Omnia enim dona Deus dat in spiritu, et in spiritu data, cognoscuntur in eodem spiritu quæ
et qualia sunt et quanta et quantam in nobis efficiunt virtutem, præcipue quæ in sacramento altaris nobis a Deo donantur.
De relatione autem donorum in Deum dicitur, II ad Corinth. ix, 15 : Gratias Deo super inearrabili dono ejus. Non enim est nisi gratia, quod tantum nobis dat sacramentum. I ad Thessal. v, 18 : In omnibus gratias agite. II Machab. I, 11 : Magnifice gratias agimus.
Ad hanc autem communem invitationem respondet populus sive chorus loco populi : Dignum et justum est. Dignum quidem pro magnifica liberalitate qua dona confert. Justum autem pro debito receptionis donorum : quia sic obligamur ad gratias agendum.
De primo dicitur, Deuter. xxxn, 3 et 4: Date magnificentiam Deo nostro. Dei perfecta sunt opera. Magnificentia enim Deo datur, quando digne liberalitas ejus qua gratis dona dat, exprimitur. Sic enim dicitur, Esther, II, 18: Dona largitus est juxta magnificentiam principalem. Et hoc est perfectum opus donationis, quando nec manu retracta, sed liberalitate tota manu aperta magnum confertur et datur sine improperatione. Jacobi, I, 5: Dat omnibus affluenter, et non improperat. Ex hoc enim ipse est gratiarum actione dignissimus.
Justum autem fit ut gratias agamus ex ipsa receptione : quia ex illa obligamur ut gratias agamus manui quæ nobis largitur. Isa. I, 3: Cognovit bos possessorem suum, et asinus præsepe domini sui. Et ideo dicit Aristoteles, quod multas amicitas aprosigoria, hoc est, irresalutatio dissolvit, quando dat unus, et ab altero qui accipit, nec mereri potest amicitiæ verbum salutationis.
<--- Page Split --->