TRACTATUS III

IN QUO EST COSMOGRAPHIA.

CAPUT I.

De descriptione quartæ Orientalis nostrae habitabilis.

Aristoteles ubi tractat de natura longitudinis et latitudinis locorum et locatorum qui ad nos non pervenit integer, ponit orbis quamdam descriptionem, in qua nominat flumina et maria et regiones et quasdam (licet paucas) civitates : quod licet artificiosum non multum sit, tamen ne in aliquo deesse his qui nostra dicta legere cupiunt, videamur, nos brevem orbis mappam huic operi adjunge-

mus, in qua primo nostram describemus Intenio prohabitabilem, ostendentes maria ejus, et pria in hoc terio tracmontes nominatos, et flumina famosiotatu. ra, et distinctiones et limitationes nostrae habitabilis : deinde etiam tangemus terminos latitudinum septem lineis notabilibus, quae climata discernant, ut ex illis natura et proprietas loci cujuslibet ostendatur. Nec tangemus nomina civitaQuae ut in pluribus tum nisi paucarum : quia nomina illa omittit nomunda civitamutata sunt, et civitates antiquitus notum ? minatae sunt destructae in magna parte, et nova civitates in aliis partibus sunt aedificatae.

Volumus autem in hac descriptione Quam velit praecipue imitari descriptionem quae faorbis descriptionem cta est ab Augusto Caesare, qui primus imitari ? mandavit ut totus orbis describeretur, licet aliqui ante ipsum Imperatores hoc attentaverint, tamen ipse descriptionem perfici fecit per quatuor partes habitabiles mittens legatos, qui orbem metirentur et describerent, cujus Orientales partes descripsit Nerodosus quidam PhiloQui descrisophus, Septentrionales autem Theodopserint partes orbis mandato res aliis Philosophus, Policletus autem Augusti Caesaris. sapiens Meridionales descripti partes, Occidentales autem per itineraria sua

<--- Page Split --->

Romani sciverunt : eo quod in Occidente præcipue erant dominia et viæ eorum. Facta est autem totius orbis descriptio in annis triginta tribus : et omnis mundi continentia, quæ tunc erat, perlata est ad Senatum. Posterius autem aucta est multum et crevit habitatio : et ideo multæ sunt civitates magnæ, quæ tunc non erant.

Incipientes igitur breviter describere orbem, repetimus ea quæ dieta sunt, quod errant omnes illi qui habitationem orbis rotundam esse contendunt. Et licet Aristoteles formaverit eam in circulo, non fecit hoc ideo quod velit habitationem rotundam, sed ut in ea signet quatuor puncta Orientis, et Occidentis, et Aquilonis, et Meridiei. Et ideo quando nos describimus partem Meridianam, non intelligimus illam quæ continetur ad polum Meridianum, sed illam quæ incipit ab æquinoctiali contra circulum Meridianum, qui est medium nostræ habitationis, quasi dividat omnia clinata per medium inter Orientem et Occidentem. Per occidentem autem intelligimus continuatam ad mare Oceanum Occidentale. Per Orientem autem partem illi oppositam quæ in Orientalem Oceanum est porrecta. Per Aquilonem autem non intelligimus terram quæ ad polum arcticum continuatur, sed potius terram versus Aquilonem, quæ habitabilis est et tolerabilis frigoris : et hæc habitatio quadrangula est inter quatuor arcus, ut diximus supra, descripta et per medium divisa per arcum circuli Meridiani : et hujus quidem hæc est figura. Descriptionem autem quam inducimus, et figuram non ponemus, sed continue narrabimus situm orbis, ostendentes quidem in qua parte et quo ordine situm est : et tunc quilibet etiam per se figuram habitationis potest imaginari.

Dicamus igitur primam esse habitationis divisionem in tres partes, Asiam, Africam, et Europam, quamvis Africa hominibus malam præstet habitationem propter eremos et venenatas bestias et

accensa loca quæ sunt in ea, propter quod etiam eam quidam Europæ conjunxerunt, et in duas tantum partes mundum debere dividi contendunt. Hæ tamen tres partes simul junctæ in quatuor quartas nostram habitationem dividunt, scilicet in quartam Orientalem, et Occidentalem, et duas reliquas, quæ sunt Aquilonaris, et Meridionalis : et harum quartarum nos scribemus habitationem.

Tradunt autem prædicti viri, quod omnis orbis nostræ habitationis habet mediterranea maria triginta, et montana quinquaginta et flumina famosa septem. Provincias autem et gentes infra in loco suo nominabimus.

Ex maribus autem his Orientalis quarta ab Oceano usque ad medium nostræ habitationis habet maria octo, et montes septem, et flumina magna viginti duo. Mare autem primum ab Oriente, est quod dicitur Caspium, deinde Persicum. Tertio autem mare quod vocatur Tyberiadis vel Tybericum, quarto mare Aspulthenos, quinto mare Rubrum, sexto mare Arabicum quod dicunt sinum Arabicum, septimo mare Caphartium, et octavo Mare mortuum, quod est in Pentapoli regione.

Famosi autem montes regionis ejusdem sunt primus Caucasus, secundus Aquilonem, tertius Camestres, quartus Sina, quintus mons Hediam, sextus Libanus, qui est in Phcenice regione, septimus Caspius vocatur.

Flumina autem sua quæ fluunt in ipsa, licet non oriantur in ipsa, Thetidis, Exoas, Sigoco, Enges, Camestres, Sigodus, Itaspes, Euphrates, Armodius, Carmanta, Carchatiæ, Fura, Crisorchos, Tigris, Alibrata, Adropagiter, Alimalius, Pactolus, Crises, Eleucri, Adonis, Jordanis. Horum autem fluviorum ortus et fluxus, et ubi merguntur, infra descripserunt cosmographi supra memorari.

Fluvius igitur Thetides nascitur ex tribus fontibus in campis Sireicis : et cum illi tres omnes in unum conveniunt, unus efficitur fluvius Terriodus dictus, et fluit

Quidam conjunxerunt Africam Europæ.

Orbis divisio in quatuor quartas.

Quot maria montes et flumina habrast nostræ habitationis?

Quartæ Orientalis quot sint maria et quæ?

Montes famosi ejusdem quartæ quot sint

Flumina ejusdem quartæ.

<--- Page Split --->

per milliaria octingenta quadraginta duo, et tunc cadit in mare Caspium.

Fluvius autem Exos nascitur de monte Taroeste, et non longe ab ipso in quin- que alveos dividitur : et omnes trans- eunt per Caucasus montem, qui locus Solicantus vocatur : et postea fundunt se omnes isti alvei in flumen quod vo- catur Ganges : hic vero eos accipiens fluit in milliaria sexcenta viginti sex, et postea mergitur in Oceanum Orientalem in loco ubi est insula, quae vocatur insu- la solis.

Fluvius vero Sigocon nascitur de mon- te Caucaso, et geminatur, et facit coro- nam circa montem Neomatum, et occur- rit ei ex una parte ejusdem montis alius fluvius qui vocatur Neficasenes : et juxta quinque flumina quae dicta sunt, occurrit ei fluvius Sempates : et propter quinque flumina torret et rapide transit, ita ut nec illorum aqua, nec istius superve- nientis misceri videatur : et omnes iter suum urgentes ad dictam coronam rever- tuntur, unde sparsi videbantur : et tunc ad unum revertuntur : et ante eos non longe vadit Ganges, cui adjungitur ille qui quinque habet capita, et alius qui ea relinquit. Sigocon autem fluvius in alia parte Caucasi montis natus dividitur pri- mo in octo, et exinde unus collectus in octo divisionibus occurrit ei Ganges et suscipit ipsum : propter quod Ganges ex pluribus fluviis colligitur, qui in superio- ri parte Sigocon vocatur. Collecti autem omnes isti in Gangem fluvium, fluit Ganges longe in quartam Occidentalis habitationis per milliaria undecies qua- draginta tria, et ibi mergitur in Occiden- talem Oceanum juxta insulam Sylo- phantiam.

Fluvius vero Itaspes nascitur in cam- pis Indorum ex tribus fagibus parvis : et quando simul collectus est, inundat per totam Indorum regionem currens milliaria sexcenta et tredecim, et ibidem mergit se Oceano Orientali.

Fluvius Euphrates similiter in campis Indorum nascitur, et discurrens per om-

nem provinciam, currit etiam extra ver- sus Syriam milliaria sexcenta duodecim, et mergitur in Oceano Orientali sub In- sula quae Theron vocatur.

Fluvius Armodius in Æthiopia nasci- tur in campis Commagene : currit autem milliaria sexcenta quadraginta octo et recipitur in sinum Persicum.

Fluvius Susa in provincia media na- scitur, super quem erat Susis civitas : et primo dividitur in duo, et deinde colligi- tur in unum, et currit milliaria quingenta quatuor, et descendit idem in sinum Per- sicum.

Fluvius Crisortas nascitur in campis Assyriae de monte Caucaso, et vicinatur ei Tigris fluvius.

Tigris etiam ipse de monte Caucaso nascitur, et est quasi violenta ejus nati- vitas : natus enim æstivis temporibus sub humo de superioribus Æthiopiæ videtur currere : et hoc probat cespitis viriditas in loco cursus sui, cum alibi sint arida loca : et ideo latere videtur ibi, et subito oritur : propter quod ortus ejus non certe comprehenditur, eo quod de obscuritate terra proriat. Isti autem ambo fluvii in- cludunt oppidum quod Cordumena voca- tur : post ipsum in unum reducti faciunt coronam maximam, ita ut oppida plura intercludant, scilicet Ethiopian, et Seleu- ciam : evertunt autem simul millia octin- genta octoginta tria, et merguntur in sinum Persicum juxta oppidum quod vocatur Euge.

Fluvius Alibostra nascitur ex monte Lysto, currit autem milliaria septingenta viginti septem, et mergitur in Orientalem Oceanum.

Flumina tria quæ omnia dicuntur Hi- trophatae, ex campis Indiæ nascuntur, et currunt milliaria ducenta duo, et festi- nanter recipiuntur in Oceano Orientali.

Fluvius Angis nascitur de monte Ar- meno, transiensque per montem Cauca- sum ad Mesopotamiam pergit : et in illa provincia alius ei jungitur fluvius nomine Picrolus, qui dicitur ex ipso monte Cau- caso nasci : et unus fluvius Parthas trans-

<--- Page Split --->

cuntes eorum cursus multas congregat aquas: et ibi etiam hoc ipsum flumen Euphratis nomen accipit, et exinde se diffundens currit milliaria octingenta, et mergitur in sinum Persicum.

Fluvius Cases nascitur in campis Syriae, et peragrans omnes ejus civitates currit milliaria sexcenta et triginta, et recondit se in Egeo mari in insula Cypri.

Fluvius Adonis nascitur prope Tyberiadem, et currit milliaria octingenta octoginta tria et late diffusum ad mare Adapticum excipit contra insulam Cretam.

Fluvius Jordanis sub Libano nascitur monte, et circumpergit ad locum Tyberiadem, de quo exiens, suo cursu currit ad Sintopolim, quam secans mediam, et exiens diffunditur in Mare mortuum. Iste igitur est cursus fluminum Orientalium superius enumeratorum.

Habet autem haec quarta famosas insulas novem, quæ sunt istae, Hypopodes prima, Calbane secunda, Hylephane tertia, Theros quarta, Cypros quinta, Rhodes sexta (et in hac insula Ptolemaeus fecit observationes astrorum), Cytheas septima, Creta octava, Carpatus nona.

Hæc eadem quarta habet famosas provincias decem : quarum ista sunt nomina, Persis, India, Isauria, Adonis, quæ a fluvio sic vocatur, Phænice, Mesopotamia, Sina, Palestina, Media, Syria.

Civitates autem famosas habet sexaginta sex, quæ sic vocantur, Bizantium quæ est Constantinopolis, Babylonia Egypti, Jerusalem, Antiochia : et hæ quatuor sunt principales. Aliae autem Suthia, Seres magnum, Thesaboicha, Tiriddes Sagoton a fluvio sic vocata, Poliboca, Alexandripolis, Adlenice, Zolce, Place, Tarsis, Taloni, Cropites, Tarmeniae, Ofberachiae,

Ethergutae, Fasogadae, Ariduum tarti, Stinothei, Cumidease, Salphanie, Caldea, Erthiodomo, Ananathei, Sabei, Machæ, Persipolis, Anasauge, Susiani, Persis, Sirici, Aduopæ, Cacha, Nilibi, Arnei, Alexandria, Commagene, Palmita, Damason, Joramis, Cliopolis, Appamea, Dapon, Laodinae, Biblas, Binthos, Mopsi,

Napanion, Suvæ, Thea, Anamarithes, Sebastes, Amphipoli, Foreamum, Cosmum, Coptis, Mithylenæ, Lansachu, Lignido, Corinthus. Hæ autem civitates antiquitus sic vocabantur quando fuerunt Græcis primo, et post Romanis subjectæ. Postea autem quando a Sarracenis occupatæ sunt, plurimæ earum fractæ sunt, et aliæ ædificatæ aliorum nominum, et quibusdam etiam earum nomina sunt mutata.

Hæc autem quarta quinquaginta tres diversitates gentium dicitur habuisse antiquitus sic vocatas, Persas, Græcos, Scythos, Androphagorum, Isauros, Bessi, Sarraceni, Radii, Hisquicti, Cumi, Siciuschani, Dornicæ, Passitæ, Parosum, Anartacæ, Celemi, Carasini, Massagetæ, Paropaoson, Ani, Daciani, Thaumadæ, Spicentes, Vanea, Atogan, Atiani, Oretes, Androsi, Arabi, Sichei, Cæi, Armodiæ, Lichioparagi, Perci, Idumæi, Icomia, Cartiguici, Octissi, Usippi, Guadi, Accæi, Andæi, Pausiones, Anifates, Allabrages, Allaudes, Ruptenii, Tarchoni a quibus Teutonicos venisse putant, Cebii, Antequini, Cenomanni, Discensos, Nehorbi. Harum autem gentium nomina multa mutata sunt, aut ex bellis, aut depopulationibus terrarum, aut forte propter novas sectas, et religiones nomina mutaverunt.

Hæc igitur de descriptione quartæ Orientalis dicta sunt.

<--- Page Split --->

tes habitantur et nominantur quae vicinae sunt eis.

Hæc autem quarta habet provincias sic Prcvicnci hujus quæ dictas, Italiam quæ includit provincias te Occiden talis quæ Calabriam, Apuleiam, Romanam, Emiet quod sin liam sive Tusciam, Lombardiam. Habet etiam Hispaniam quæ habet plura regna et provincias : habet etiam Beticam, Lusitaniam, Galathiam, Aquitaniam, Germaniam, Britanniam, Galliam Belgicam, bracatam, Galliam togatam, Galliam cisalpinam ubi nunc Burgundia, Suevi, et Bavari : Galliam transalpinam, Pannonica cum Hungaria simul attinentibus Ciatros, Cerunam, Ombriam, Picenum, Liburniam, Dalmatiam, Illyricum, Noricum, Venetias ubi nunc civitas Venetiarum cum adjacente provincia est. Emilia autem quæ pars Italie est etiam ejus provincia quæ a Venetibus dicitur : habet etiam Sanagallias cum linonibus omnibus Sabinis, Campaniam, Bruchies, Lucaniam, Apuliam quæ non est pars Italie, Calabriam, et Adriam.

Quarta autem quæ continuatur Oceano ex parte Occidentali, continet maria undecim, insulas sedecim, provincias viginti duas, oppida centum et viginti octo, flumina quatuordecim, gentes quadraginta quatuor.

Maria autem sunt hæc, Tyrrhenum, Adriaticum, Orchadum, Gaditanum: item et huic pertinent maria Ionium et Egeum, mare Laddates, Tyles, Erani, mare ad columnas Herculis, et mare quod dicitur Fretum.

Nomina autem insularum sunt ista, Hyrceo, Menenia, Britannia minor, Ebisso in Balearis minor, Corsica, Orchades, Illyricum, Loxicum in geonici constricti, Aristonæ, Eoria, Marthianæ, Julia, Sinum gaulo. Forte autem istorum nomen mutatum est propter causas supra dictas.

Montes autem ejus famosi sic vocantur, Menus, Alpes quæ plurimæ sunt inter Lombardiam et Teutoniam, Apenninus, Balearis, Cirthimi montes, Albanus, Pyrenæus qui Italiam 4 ab Hispanis dividit, Marsos, Tiburnes, Cimmus, Soracte, Olympus, Octavus, 1 tantaus, Fida. Præter hos autem sunt alii multi qui apud gen-

Famosæ autem civitates in Augusti deFamosæ civitales hisscriptione habent Faventiam, Aquilegiam, jus quarre OccidentaArelatum, Mediolanum, Taurinum, Arlis. motum, Galpani, Calpis, Spalis sive Expalis, secunda Calpis, Cordubam, Berones, Toletum, Bracharum, Lucasam Augustam Hispaniæ civitatem vocatam Collibriam, Cæsaream Augustam, Terrachonam, Imbianis, Tutigiam, Octaviam quæ nunc deleta est et redacta ad parvam villam juxta quam est civitas quæ Leodiam vocatur, Agripiam quæ nunc Colonia volociæ comlaniæ compatatus fuit ab Alberto. tum est, Treverim, Smirnum, Sterones, Augustudunum, Augustanomectum, Augusta Taverinorum, Lugdunum, Mangetia, Viennai, Massiliam, Allenium, Veronam, Taurinum, Vincentiam, Doronam loco cujus Mondusium exstat, Enemomona modo videtur Feltrum et Beiboria, PataPatavii meltum tempovi quæ nunc Padua vocatur, in qua mulre viguit studium lit-

<--- Page Split --->

terarum. to tempore viguit studium litterarum, Vercellis, Laude, Mutina, Jador, Salona, Britansium, Hycaysas, Vicacomum forte Signidunum, Narsia, Sisia quae nunc Arsisia vocatur, Armetum, Bogutione, Argentoratum, Carmacum, Sabana, Patamonem, Bonantum, Argentinam, Saromacum, Nemausum, Corocordores, Amamberes, Santonas, Angonis, Menapum, Metas, Betos, Nepe, Sucricolleto, Florencassi, Foroscen, Sermi, Foro orbium populi, Foro Cornelii, Foro Flaminii, Foro novo, Foro subverte, Spoletinum, Narnia, Interaminia, Ruphinis, Aretium, Preneste, Cumulo, Canum, Corobellitas, Terracina, Anoum, Hostia, Fundis, Fornas, Veturnas, Capua, Neapolis, Ardea, Cumas, Acrepas, Nola Claudi, Beneventum, Etas, Erdonas, Ausidena, Salmona, Venast, Lucesia, Futona, Arphos, Cropinos, Lipros, Tarentum, Odusium, Canisium, Marcellianum.

Civitates que post descriptionem Augusti faciae sunt vel saltem mutarunt nomina ex earum immutatio ne. Sunt autem de his civitatibus multae deletae meo tempore : aut quia nobiliores in locum earum constructae sicut Brun- dusium et Salernum in Apulia, Bononia, Fagentia, Bergomum, Janua, Papia, Alexandria, Regium, Tridentum, Brixia in Lombardia, Pisa, Luca, Pistorium, Florentia, Sene, Perusium, Parisius, Tu- dertum in Tuscia, quae vel postea factae sunt, vel nomina earum sunt mutata. Parisius ci- altisiodorum, Parisius quae est civitas vitas Philo- philosophorum, Rotomagum, Senone, Taceremis, Turonis, et alia multa in Gal- lia, Constantia, Basilea, Argentina, Vor- matia, Moguntia, Herbipolis, Augusta, Radispona, Vienna, Salaunga, Patavia, Ephordia, Alvetast, Madebung, Berna- munda, Monasterium Assuenich, Padem- bruna, Lubeche, Tragetum, et multae aliae in Alamania et Germania, et aliae innu- mere civitates terrarum, quae non magna habent aedificia, et in descriptione Augu- sti ideo non ponuntur, quia tunc non fue- runt : et multae quas ponit, modo vel non exstant omnino, vel ad parvas villas reductae sunt : et ideo in diligenti civita-

tum positione et ordine non est magna vis facienda.

Flumina vero quartae istius sunt sic vocata, Bethis, Tagus super quod est Taletum et rota artificum Arsacellis Philosophi, ubi etiam idem Philosophus astrorum fecit observationes et tabulas in imo, Hyberas, Arar, Rhodanus, Garona, Piadmin, Danubius, Drans, Suavis, Thrimon, Tiberis. Haec sunt flumina, quae Antiqui reputabant in hac quarta famosiora : eo quod tunc forte melioribus aedificiis decorata videbantur.

Nascitur autem fluvius Bethis in campis Hispaniae curnens quadringenta quinque milliaria, et recipitur in Oceano Occidentali.

Fluvius Tagi item nascitur in campis Hispaniae, currens trecenta et duo milliaria, et mergitur in Oceano Occidentali.

Fluvius Minius nascitur juxta Pirichum, et vertitur curvo fluxu quasi in rotunditatem, ut Brigantium oppidum metricinum includat : currit autem milliaria trecenta decem, et mergitur in Oceanum Occidentalem.

Fluvius Hyberus sub radicibus nascitur montis Pyrenei, currens milliaria ducenta quatuor infundit se in Oceanum Occidentalem.

Fluvius Arar nascitur apud Aviten, fluit orus Araautem post se cauda quaedam juxta ortum suum, quae cum ipso postea unum effecta, currit in mare, et egreditur versus Arelatum. Sed hic fluvius quem Pichoricum diximus in superiora ortus sui aliud accipit nomen praeter Pichoricum : nam in provincia Germania fluvius Remin dicitur, alibi autem Bicornius, alibi autem fluvius Arar vocatur. Iste fluvius itaque tribus nominibus vocatur cum sit unus et dimidius : ducitur autem a mari Pictavensi idemque ad mare Tyrrhenum contra insulas Baleares : ejus autem medietas habet aculeum per tortuosum Lictuno ubi nascitur. Videtur autem currere ab aqua in aquam octingenta quinquaginta duo milliaria usque ad mare Tyrrhenum.

Flumina quartae Occidentale.

Rote artificum Arsacellis Philosophi.

Ortus Bethis fluvii.

Ortus Tagi.

<--- Page Split --->

Et hæc dicta sunt secundum Augusti descriptionem quam in parte oculata fide videmus veram non esse : quia Rhenus qui per Germaniam vadit, ab Alpibus nascitur, et currens per Germaniam porrigit se ad aquas multorum fluviorum, Necthari scilicet, et Nich, Motile, et Mosi, et aliorum plurimorum, et mergitur in mare Anglicum versus Aquilonem. Dicit Augustus, quod fluvius Rhodanus nascitur in medio campo Gallorum, et occurrit ei Bicornius supra dictus cursu et incessu qui dicti sunt. Fluvius autem nascitur in campis Galliarum, et influit Oceano Occidentali, et videtur iste fluvius esse Sentana.

Fluvius Garona nascitur in campis Aquitaniae, et currens milliaria ducenta septem mergitur in Oceano Occidentali. Fluvius Bicornius nascitur in campis Germaniae, qui est Rhenus, de cujus ortu et mensura dictum est.

Fluvius Danubius nascitur ex Alpibus Suaviae provinciae, et procedens colligit aquas multas, quarum maximae sunt, Nides, et Littus, et H enus : geminatur et ipse et Dyaus includunt intra se Pannoniorum civitates plurimas, hoc est, Attinetum Petroennem, Tarmontum, et Stuarin, et reddunt ad unum qui fuerant duo, et per longum adunati currunt et faciunt rotunditatem in qua est oppidum Peuce : et ex ipso fluviali circulo septem crines fluminum procedunt infundentes se in pontum juxta Constantinopolim. Constat igitur Danubium exeuntem ex Alpibus edere Dicaram : sed cum effunditur per crines supra scriptos, currit milliaria sexcenta. Fluvius Suavis nascitur in Orichode monte Alpium : currens autem in campis in modicam rotunditatem concludit se in unum, et in suo circuitu vadit per Aviten oppidum et sigidinium Coloniam, et mergit se in Danubium ad Lechumune oppidum : et omnes simul in pontum merguntur : et tunc vocatur fluvius iste Suavis : videtur autem quod Danubius et Dyaus et Mangus et Suavis simul in pontum mergantur.

Fluvius autem Trimum in campis DarOrtu s Trl. daniae nascitur, et diff luit Egaem mare. mi, Fluvio Tiberis principatum dat non maortu s Tibe. gnitudo fluminis, sed procul dubio urbis ris, Romanae. Nascitur autem ex monte Apennino, currit milliaria quadraginta, venit Romam, et facit insulam in loco ubi duo pontes appellantur : post unus effectus vadit per pontem Lipidi qui abusive Lipitheus vocatur, transiens juxta Boaticem quem causatum dicunt grandibus undis, naves et mediterraneas fert de Utria vel Sabinis, venit ad urbem Romanam, quae nunc dicitur beati Petri Apostoli. Inter Ostiensem autem portam, quae vocatur porta beati Pauli, et viam Portuensem, quae nunc dicitur sancti Felicis martyris, urbem egreditur. Hic igitur tunc forum Philippi quod praedium Misa vocatur, geminatur, et facit insulam inter portam Urbis et Ostiensem civitatem, in qua populus Romanus cum urbis praefecto vel consule ad castra celebranda egrediebatur celebritate jucunda. Insula vero quam facit inter urbis portum et civitatem Ostiam, tanta viriditatis amenitatisque est, ut neque aestivis mensibus, neque hycmalibus pasturae mirabiles herbas germinare desinat : ita autem vernali tempore rosa et caeteris floribus adimpletur, ut prae nimietate sui odoris et floris insula ipsa almae Veneris insula nuncupatur.

Hæc sunt flumina quæ in Occidentali quarta esse dixit Augustus : tacuit autem non flumenmagna fluvios, Padum, Atexim, et Breticam in Lombardia fluentes, quorum quidem Padus venit ab Oriente versus Occidentem, et similiter Bretica, Atexis autem ab Aquilone versus Meridiem. Tacuit autem Albiam Saxoniae fluvium, et Viseran, quæ ambo veniunt a Meridie Aquilonis Oceanum, sicut tacuit multos alios fluvios aliarum terrarum.

Habet etiam hæc quarta gentos quæ gentes hugentes huantiquitus sic vocatæ sunt : continet enim antiquitus sic vocatæ sunt : continet enim occidentalis. occidentalis. Gottos, Cratos, Herculos, Sarmatas, Mathomanos, Longobardos, Succaoas, Allemanos, qui Alemano maximo stagno quod ante radices Alpium effundi-

<--- Page Split --->

tur, per cujus medium Rhenus transit, a quo etiam multitudinem suae aquae accipit, sic vocantur, sed modo Suevorum nomen censetur : Francos Orientales, in quorum terra Herbigolis est principalis civitas, Allanos Tesaluntas gentes novem, populum Narbonensem, quem similiter gentes novem, Miletum Armariarum, Romanum populum, Motatos, Amisibarios, Lagionos, Brugundiones Gipidai, Armoloas, Marianos, Ordimastas, Serapadolos, Otornos, Giptos, Hirmos, qui nunc Ungari vocantur, Satariolos, Reges Asiades, quorum terra Estivia vocatur, Varcos, Turchos, Bastornes, Capithimos, Senatum populum Romanum, gentem graeceram.

Gentibus autem his posteris temporibus aliae gentes supervenerunt, et eis nomen et terram a favore impudenti : sic enim Saxones supervenerunt Noringis et Sclavis : Sclavos quidem ab Oriente Tiringes ad Occidentem expulerunt et in medio se extenderunt. Ex eisdem Saxonibus quidam Britanniae majoris supervenientes, illis expulsis ibi residerunt, et insulam Angliam vocaverunt a villis, quae Engolæ adhuc hodie vocantur, a quibus primi pratcs eorum fuerunt exorti. Similiter postea quidam Pigami cum Alamanis eruperunt et occupaverunt partes Galliæ ultra Rhenum, et sedent in eis, et sunt Flamingi et Barbantini : civitates exstruxerunt et oppida multa quae nominare est longum et inutile ad philosophiam.

CAPUT III.

De descriptione quarta Septentrionalis nostra habitabilis.

Quarta item Septentrionalis habet maria novem, insulas viginti duas, montes novem, provincias duodecim, oppida sive civitates quinquaginta, flumina decem et novem, gentes viginti novem.

Maria autem ejus sunt haec, Hicilium, Maria quartae septenPontum, mare Meotis, Bosphores, mare trionalis quae et quot Feres, Cimortum, mare Tertium, Proinsulae ejusdem quartà? pontidis, Jusfolati. Nomina autem insularum sunt haec : habet enim Ciclades cum aliis duabus adjacentibus, Hebeboga, Delos, Hyppopades, Rhodos, Cypros, idem Cypros partios : aliae autem non nominantur. Nec inconveniens reputetur si eisdem nominibus insulae superius sunt nominatae : quia æquivocatio est in causa in nominibus istis.

Habet autem montes, Hyperboreum, Montes ejusRaptheum, Ilfanum, Caucasum, Henium, dequarTaurum pro quadam parte, Germaniam montuosam minorem, Euodii, Ethna, Caumastes, Grichus.

Provinciae autem magis nominatae inter illas sunt, Macedonia, Achaia, Asia minor, Ithia, Galatia, Pastiglonia, Bythinia, Lydia, Pamphylia, Cappadocia, Tranam, Armenia minor : hae enim omnes directe sunt ad Aquilonem non ad Occidentem vel Orientem. Dacia enim et Gotia et Sclavia et Livonia et hujusmodi terrae ad Aquilonem sunt versus Occiden-

<--- Page Split --->

tem. Similiter autem et Hibernia et Scotia et Gualia et Illaudia et finitimæ ejus regiones, quæ nuper inhabitari cæperunt.

Oppida ejustæ. tæ. tæ. tæ. tæ. tæ. tæ. t æ. tæ. tæ. tæ. tæ. tæ. tæ.

Flumina ejusdem quarta. quarta. quarta. quarta. quarta. quarta. quarta. quartæ. quarta. quarta. quarta. quarta. quarta. quarta.

Or tus Tanais fluvi, nis fluvi, nis fluvi, nis fluvi, nis fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluv i, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fl uvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi, fluvi.

Achaia, et fluit in mare Tyrrhenum. Fluvius Curotas nascitur in campis Phrygia, et fluit in mare Hellespontum. Idem creditur facere Rudacus. Fluvius Heriminas nascitur in campis Asiaticis, et divisus currit quasi duo, et recollectus in unum influit in mare Cicladum. Fluvius Sirrus nascitur in campis Pamphilia, et per anfractus tortuosos influit in mare Podos insula. Fluvius Asdrubela nascitur de monte Bodica, et influit in mare Capsum irrumpens in mare Caucasusm. Flumina autem alia sunt innumera, pertranseo brevitatis causa.

Huius autem gentes antiquitus sunt Gentes ejusvocatae sic Scitha, Naboba, Staostena : habet Madeos et Sargomathes, Euthicas, Euthecos, Colcos, Fasis, Barbaros albos, Ignoes, Rosmores, Rodores, Gansibos, Sinicos, Leuforicos, Manes, Sufulgentas, Ticeicum, Denicas, Fasicas, Seres, item Medos, Anarticos, Tenavigi, Massagetas : et harum gentium plurima deleta sunt hoc tempore, et alia loco earum intraverunt.

CAPUT IV.

De descriptione quarta Meridionalis nostra habitabilis.

Quarta autem meridiana non satis nota et nobis in toto propter causam quam super diximus, quaetamen sicut ad notitiam Augusti et Senatus Romani pervenire potuerunt, erant maria duo, insula decem et septem, montes sex, provinciae

<--- Page Split --->

duodecim, civitates quadraginta septem, flumina duo, gentes autem plurimae.

Maria autem sunt mare Cafortium, et mare Tyrrhenum.

Insulae vero sunt Sicilia, Pontia, Carpatos, Pantatorsa, Sardinia, Corsica, Ganor, Cichoberinon, Girbe.

Montes autem sunt Piramos, Peronice, Pareus, Ferærus, Atlas, Cornosia.

Provincias vero habet has, Ægyptum, Æthiopiam, Africam minorem, Zetaliam Zeugi, Numidiam, Libyam, Pentapolim, Tripolim, Mauritaniam, Cæsaream secundam, Sintefossen.

Habet autem oppida et civitates, Arabiam, Suciolios, terram Thebas, Thebais, Beronice, Arnocon, Tolemaudis, Cirene, Sibeneli, Narneae, Sabrata, Leptis magna, Talepas, Dispresum, Tenis, Tapsas, Lepsis minor, Hadeunctum, Meapolis meridiana, Dippeis, Carthaginem, Uticam, Hipponem, Zaritum, Tubarchachia, Hippone, Regum, Nisitadem, Callisoldis, Quinquagentiani, Ruslitora, Timpora, Cæsarea, Tartenas, Portus magnus, Experides, Ballos, Lambus, Picens Obba, Sullis, Assulis, Samoregiam, Susibet, Suffecula, Cilio, Cebeptis Capsea medea, Cenellis, Maduros, Tirbur, Sieuvium, Cuidia, Calamia, Constantina, Militum, Rannigode, Lirbese, Sitisi, Maga, Sabi Tabusucia, Bida.

Hæc eadem quarta duos habet fluvios, Nilum scilicet, et Bragandam. Nilus autem qui et Hion appellatur, de secretionibus promit de terra, quæ est sub æquinoctiali, sed in Ceordia et in Æthiopia videtur et facit locum magnum, qui in circulo stagnat centum quinquagenta tria millaria. Et exiens de lacu provenit ad cataractas interiores consumens millia quadringenta septuaginta quatuor. Fluvius Gabrada est provinciae fluvius magnus et nobilis et unicus, qui a quibusdam cosmographis sine causa inter fluvios mundi principales non ponitur.

Hæc etiam quarta habet gentes innumerabiles, quæ numero vix colligi possent : quia perscrutari non possunt pro-

pter vastos eremos interjacentes : sed a provinciis supra nominatis quædam vocantur circa Aquilonem existentes, aliae multo plures ignorantur. Hæc igitur ut in pluribus est orbis descriptio facta a Senatu Romano et Augusto Cæsare.

CAPUT V.

De limitationibus trium principalium terrae partium nostra habitabilis.

Orbis autem descriptio quoad provinciarum antiquarum limitationem (prout supra memoratis Philosophis placuit) talis erat. Dicebant enim orbem nostra habitabilis in tria dividi, Asiam scilicet, Africam, et Europam : quamvis quibusdam placuerit tantum duas orbis partes esse, quia Africam Europæ censuerunt esse adjacendam, eo quod nec latitudinem debitam habeat, nec delectabilem habitationem propter eremos multos, et venenosa, et montruosa animalia quibus est plena, quæ aerem inficientia non permittunt homines habitare in ea. Absque tamen illorum præjudicio dividemus orbem in tria, ostendentes uniuscujusque partis limitationes et partes.

Asia igitur tribus partibus circumdata per totam Cicani plagam Orientis extenditur. Hæc occasus versus Africam dimittit sub Ægypto, et finit mare nostrum quod generaliter magnum dicimus.

Initium Europæ incipit sub plaga septentrionali, a flumine Tanai qua Riphea montis ardua Sarmatico adverso Oceano

Quibusdam placuit duas tantum esse orbis partes: quia Africam Europæ adjunxerunt.

Limites Asie.

Limites Europæ.

<--- Page Split --->

Tanai fluvium fundunt, qui præteriens Aras attitias Alexandi magni Macedonis in Cobastorum finibus positis Meotidas auget paludes, quarum immensa inundatio juxta Theodosiam urbem Euxinum pontum late ingreditur. Huic juxta Constantinopolim longo mittuntur angustiae donec eas mare nostrum accipiat : cujus Europæ in Hispalis finis est Occidentalis Oceanus apud Gades insulam, ubi Herculis sunt columnæ, et Tyrrheni maris faucibus Oceani æstus immittitur.

Africæ autem principium est a finibus Ægypti urbisque Alexandriæ, ubi Parethomo civitas sita est, super hoc mare Magnum quod omnes plagas terrasque medias influit. Unde per loca quæ rabobo Aonos vocant jam procul a castris Alexandri magni super locum Thale arci : deinde juxta superiores fines avascicam missam in transversum per Æthiopiam desertam meridiänum contingit Oceanum ceronius : qui Africæ ipse est qui Europæ, hoc est, Fauces gaditani : ultimus autem finis est mons Atlas, et insulæ quas fortunatas vocant. Sic igitur breviter limites trium principalium terræ partium diximus : sed ut sufficiens sit doctrina, limites partium earumdem et provinciarum referemus breviter ut possumus.

CAPUT VI.

De limitationibus partium Asiae.

Asia a media fronte in Oceano habet ostia fluminis Gangis, a sinistra promontorium Taliganum, cui subjacet ad cupum insula Theprobatiæ, ex quo Oceanus Indicus incipit vocari. A dextra vero habet Cumini montis jugum, ubi Caucasi fecit. Ad promontorium autem ejus est Samaria et Judæa quæ Aquiloni subjacet ad ostia fluminis Cicogardis, ex quo Oceanus Stricus appellatur. In his finibus provincia Indiæ est, quæ habet ab oriente flumen Indum, quod a quibusdam mare Rubrum dicitur. A Septentrione vero montem Caucasum. Reliqua autem ejus (ut dictum est) Indico terminantur Oceano, quæ habet multas gentes. Habitatur autem plus aliis insula Theprobatiæ. A flumine enim modo quod est ab oriente usque ad flumen Tigrim et Caucasum regiones sunt, Raratoa, Syria, Persida, et Media, et est terra montuosa et aspera.

Hæc autem a septentrione habet montem Caucasum, a Meridie mare Rubrum et sinum Persicum. In medio autem sui habet flumina principalia Idaspim et Arium. In his autem licet multæ gentes habitent, terra tamen generaliter Perchia vocatur, quæ tamen aliquando a quibusdam Media dicitur. A flumine Tigris usque ad Euphratem Mesopotamia est incipiens a Septentrione inter montem Taurum et Caucasum, cui a meridie succedit,

<--- Page Split --->

et ab aquilone quidem dictum est Chaldea, et tandem Arabia, et Eudomoni inter Syrum et Persicum et Syrum Arabicum angusto terræ tractu versus orientem extenditur sinum, et in his tractibus gentes habet plurimas.

Item a flumine Euphrate quod est ab oriente jam dicta usque ad mare nostrum quod est ab occasu quod Mare Magnum dicitur : deinde a Septentrione et Euphrate a civitate Dacus Euphrates qui in finibus Cappadociae situs est non procul a loco ubi Euphrates nascitur usque ad Ægyptum et extremum sinum Arabicum, qui est a Meridie longo et angusto sulco saxis inclusus usque ad Rubrum mare, id est, ab Oceano versus occasus ad Magnum Mare tota terra generali nomine Syria vocatur : cujus maxime provinciæ contra Togena et Phœnices et Palestina absque Saracenis et Nanaceis, quorum gentes sunt duodecim vel amplius.

In capite autem Syriæ Cappadocia est quæ habet ab Oriente Armeniam, ab Aquilone vero Tymistaqos campos et mare Cumuentum, ab occasu autem Asiam minorem, a Meridie autem Taurum montem cui subjacet Cilicia et Isauria usque ad sinum Cilicum, qui spectat ad insulam Cyprum. Alia vero quæ minor dicitur, absque Orientali parte usque ad Cappadociam Syriamque protenditur undique circumdata mari.

A Septentrione quidem ponto Cassuno : ab occasu autem Propontide et Hellesponto, a meridie vero mari nostro ibi est mons Olympus. In hoc Ægyptus superius est, in qua est Nilus, qui de littore incipientis maris Rubri videtur erumpere in loco qui dicitur mons Soliportum : deinde diu ad occasum perfluens facit insulam Tudem nomine in medio sui novissime a septentrione tempestuosus actus crementis plagam Ægypti rigat. Hunc aliquando cosmographi non longe ab Atlante monte dicunt surgere et statim terræ immergi : et inde interjecto brevi spatio latissimo lacu inundans in Ocea-

num orientalem per Æthiopiæ deserta prolabitur. Rursus autem reflexus a sinistra ad Ægyptum descendit, quod quidem verum esse hujusmodi fluvium manifestum et magnum qui tali ortu tali cursu sit ut Nilus intelligitur : nam et monstra gignit, cujus prope fontem Barbari dominantur, et vocant eum Talum. Hic autem fluvius in regione gentium illarum quæ dicuntur Lybia Ægyptia, non longe ab illo fluvio qui a littore maris Rubri prorumpere diximus, assumitur ab immenso lacu, nisi forte dicatur eructare in eis meatu occulto in alveo ejus qui ab Oriente descendit. Ægyptus autem inferior habet Syriam ab Occidente et Palestinam, sed ab occasu habet Lybiam, a Septentrione autem habet mare Tyrrhenum, a Meridie vero montem qui Clamay vocatur. Ægyptus vero superior in orientem per longum extenditur, qui est a septentrione sinus Arabicus, et a Meridie Oceanus : ab occasu enim ex inferiore incepit Ægypto, et ab oriente mari Rubro terminatur, ubi morantur diversarum gentium nationes. Sic ergo Asia describitur in parte Meridiana.

Ab oriente vero et septentrione sic dimensa est ab Antiquis. Mons Caucasus inter Colchos, qui sunt super Thimericum mare et inter Albanos, qui sunt ad mare Caspium, prius attollitur, cujus quidem usque ad ultimum orientem invenitur jugum : sed multa sunt nomina ejusdem. Sunt enim qui hoc jugum Tauri montem credi volunt : quia revera Parchoatas mons Armeniæ inter Taurum et Caucasum medius continuare Caucasum cum Tauro æstimatur : sed hoc ita non esse ostendit fluvius Euphrates qui a radice montis Parchoatas recte montis effusus et in Meridiem tendens ipse ad sinistram Taurum excludit ad extrema. Item ipse Caucasus inter Colchos et Albanos ubi et portas habet, mons dicitur a portis Caspii usque ad fontem Tigridis fluminis inter Armeniam et Hiberiam montes Aratriauri dicuntur. A fonte autem Tigridis usque ad civitatem inter

<--- Page Split --->

Massagetas et Parthos mons est Anorbagmos. Acharis autem civitatem usque ad oppidum Kripi, inter Siceades et Bactrianos mons est Melanius, ubi Armonium nascitur in quo proximum jugum parrago dicitur ab oppido inter Krispi usque ad vicum Fassi inter Classa et Carachas et Parthenas et Ispensos et Stoannos, ubi Ganges fluvius oritur, quem quidam Padum vocant ad Caupos et Caucasi partes quae sunt a meridie, gentes plurimae inhabitant : sed generaliter in regione proxima Libani in ulteriore nominatur circa mare et montem Caspium Asiae partis Orientalis.

CAPUT VII.

De limitationibus partium Europæ.

Nunc ad limitationem Europæ deducentes stilum, primum nostram Italiam inducamus quæ nobilior est cæteris partibus Europæ.

Incipit enim Europa a montibus Kyphæis a flumine Canai meatisque paludibus quæ sunt ad orientem per littus septentrionalis oceani usque in Galliam Belgicam et flumen Rhenum quod est ab occasu. Deinde usque ad Danubium quem et Histrum vocant, qui est a meridie in orientem directus, sicut Ponto suscipitur: huic ab oriente Alovia, Rhutenia, Prurenia, Livonia est: deinde Kria et Gothia, deinde versus meridiem Germania et Allemania, in qua licet multæ gentes sint, tamen plurimam partem Suevi te-

nent. Residua autem quæ sunt a Danubio usque ad Mare Magnum, Messia ab Oriente habet ostia, flumen Danubium : et ab Euro etiam a meridie mare Dapiam, ab austro Dalmatiam, ab occasu Bistriam, a septentrione item primum Danubium fluxum qui de Bavaria et Austria illuc transit : a critio autem habet Pannoniam. Messia igitur antiquitus fuit, quæ nunc Ungaria dicitur. Tertia autem habet ab oriente Portidis sinum et civitatem Constantini, quæ prius Bizantium dicta est, quæ et Zanchus, a septentrione habet Dalmatiam, et ibi habet sinum extremum Ponti, ab occasu Africo Macedoniam, a borea tertiam, ab euro Europam et Macedonicum sinum, a meridie Achaiam et Egeum mare, et favonio montes, qui in angustiis Adriaticus sinus est, qui montes sunt contra Apuliam atque Brundusium : habet autem ab occasu Dalmatiam, a cirtio Dardaniam, a septentrione Ethosiam. Achaia undique prope modum cincta est mare : nam ab oriente habet Mortuum mare, ab Europa mare Creticum, a meridie Ionium, aù austro et occasu habet Cephaliam et Casiopiam insulas, a septentrione sinum Corinthum, ab aquilone angustum terræ dorsum qui Macedoniæ conjungitur, vel potius Arcticum, qui locus Isthmos vocatur, ubi est Corinthus. Hic sunt in arctico non longe Athenarum civitas, et aliae quædam civitates Græcorum. Dalmatia autem habet ab oriente Macedoniam, ab aquilone Dardaniam, a septentrione Astam, ab occasu Hystriam et sinum Lubernicum et Insulas Lubernicas. Pannonia autem Noritus et Rena habent ab oriente Messiam, a meridie Histriam, ab africo Alpes aspentinas, ab occasu Galliam Belgicam, a cirtio fontem Danubii, et limites qui inter Galliam et Germaniam, dirimit, a septentrione habet Danubium et Germaniam. Italie situs tenditur a critio in Eurum, et habet ab africo Tyrrhenum mare, a borea Adriaticum sinum maris. Continentia terræ contigua est ubi Alpium obicibus angitur, qui a Gallico mari su-

<--- Page Split --->

per Liguricum exsurgunt. Hic incipiunt Narbonensium fines, deinde Gallia Retia : sed se dividunt in sinum Hibernicum.

Gallia Belgica ab oriente habet limitem fluminis Rheni, et Germaniam, ab euro Alpes Appenitias, a meridie provinciam Narbonensem, ab occasu Oceanum Britannicum et insulam, quae nunc Anglia vocatur. Gallia Lugdunensis ducta est per longum et angustum inflexa. Aquitaneam enim provinciam semicingit : ab oriente aut habet Galliam Belgicam, et a meridie provinciam Narbonensem in parte ubi Arelas civitas sita est, ubi mari Gallico Rhodanus fluvius influit. Narbonensis provincia pars est Galliarum, habet ab oriente Alpes Captias, ab occidente Hispaniam, a critio Aquitaniam, a septentrione Lugdunensem Galliam, a meridie mare Gallicum, quod est inter Sardiniam et insulas Baleares : habet etiam in fronte qua Rhodanus in mare exit in suas decadas. Aquitania provincia obliquo cursu Liguris fluminis, qui ex plurima parte terminus ejus in orbem agit tur. Hæc actio Oceanum habet qui sinus Aquitanicus vocatur, ab occasu Hispanias, a septentrione et oriente Lugdunensem, a septentrione et meridie Narbonensem provinciam contingit.

Tota autem terra quam nunc describenmus, est figurae trigonae, circumfusa Oceano mari quantum ad nostram habitabilem, qui conus ex arcubus et non ex rectis lineis componitur, licet areae angulorum non tendant omnino in conum. Hujus autem figurae trigonae areae angulus prior respicit orientem habens a dextris provinciam Aquitaniam, et ingreditur a dextris Baleari critio mari Narbonensium sinibus coarctatus. Secundus autem angulus incedit ubi Regitentia civitas sita est, et altissimam terram Galatia, et inter villas, quae memoria non sunt dignae, dirigitur ad insulam Britanniae. Tertius angulus est quo Gades insula in Africam tendit, et Atlantem montem interjecto simul prospicit.

oriente ex Pyraeneis Alpibus a parte septentrionali usque ad Catados ad Turchos atque per varticos directa, et Orientanos quos habet in occasu. Post in occasu Magni Maris littore Carthago terminatur. Hispania minor habet ab oriente Barutos Celliores et Orientanos, a Septentrione autem Oceanum, a meridie Gaditanum Oceanum fretum : inde in mare quod Tyrrhenum vocatur, emittitur.

Et quoniam Oceanus habet insulas plures quarum principaliores sunt Britannia, sive Hibernia, Anglia, bonum est de situ earum aliquid dicere breviter. Britannia igitur sive Anglia Oceani insula per boream in longum extenditur, habetque a meridie Gallos : cujus proximum littus meantibus civitas apparet quae ab aliquibus Euparticus vocabatur : unde has partium anterius quae in Flandria sunt, prospectant in austro, ubi sunt Vapri Bachobi. Hæc insula longe fluit per millaria octingenta, et in lato ducenta : unde autem in oriente quod patet, Ortodas insulas habet, ut dicitur, triginta duas, quarum plures desertæ sunt, et plures inhabitantur : et est ibi frigus et tenebræ sunt, in quibus dicitur quod una est inhabitabilior omnibus aliis, quæ dicitur insula Thule, quæ multum distat ab aliis, et vix ab hominibus est visa.

Hibernia autem insula inter Britanniam et Hispaniam longiorem ab Africo inde per situs porrigitur, cujus partes priores intentæ tam Tabrico Oceano, Britanniam Galliæ civitatem ab africo sunt in terminum occurrentem spatioso intervallo procul exspectat ab eo præcipue promontorio ubi stellæ fluminis ostium est, ubi Aburri et Lucca consistunt : et etiam prior Britanniae spatio angustior cœli solis tempore magis utilis Astororum gentibus colitur : huic et Monamia insula proxima eidem, et ipsa spatio non parvo solum habet commodum, et communiter Astororum gentibus habitatur, et in his Europæ fines terminantur.

<--- Page Split --->

dium Oceanum Tripolim provincia quae subitanea vel regia Ogorum, ubi Leptis civitas magna est, quae Zeuges per Africæ limitem vocantur : habent ab Oriente aras Philenorum inter Stroas majores et Tracoditas, a septentrione habent mare Siculum vel potius Adriaticum et Syrtes minores, ab occasu autem Bichantium usque ad locum Salinarum, a meridie vero Barbaros et Gentiles, Vamutas et Garamantos usque ad Oceanum Æthiopicum pertingentes. Zeuges autem prius non minus loci cognomentum, sed potius provincia fuit, sicut in hodiernum diem a prudentibus cosmographis accipitur. Bichantius autem est ubi ejus Metropolis civitas Erametus nomine sita est. Zeuges autem ubi Carthago civitas sita est, Numidia autem vocatur ubi Hippos regio, et Ruffigadæ sunt civitates, et habent ab Oriente silices minores et locum Salinarum, a septentrione autem mare nostrum quod spectat ad occasum Sardiniam et Siciliam, et ab occasu habet Maontamiam, Simphosem a meridie montem fugacem, et post eos Æthiopum gentes pertingentes usque ad Oceanum. Simphosis autem et Cadinensis Maontamiae sunt, quæ habent ab oriente Numidiam, et a septentrione Mare Magnum quod nostrum vocatur : quia et Italiam contingit ab occasu aiunt flumen Maula, et a Meridie montem Afrisim, qui dividit inter unam terram et arenas eremi jacentes usque ad Oceanum in quibus aberrant grandes Æthiopi. Tini Mauritaniae Africæ ultima est totius : hæc habet ab oriente flumen Malveam, et a septentrione mare nostrum usque ad sinum Gaditantium, quod inter Habene et Cappis duobus promontoriis coarctatur, ab occidente autem habet Atlantem montem et Oceanum Atlanticum, sub Africo autem Espium montem, a meride vero gentes Aulolum, quas nunc Glandes nominant, usque ad Espium contingentes Oceanum. Hæc autem dicta sunt de situ Africæ et terminis ejus.

CAPUT VIII.

De limitationibus partium Africæ.

Africa est quam in tertia parte quidam auctores consueverunt accipere, non quidem spatio mensuræ, sed circulationis ratione. Ab Oceano enim in Oceanum porrigitur in meridie veniens magis præfocatur Africæ limite, et angustiorem claudit partem. Hinc est quod etiam aliqui, quamvis eam longitudinem habere existiment, tamen multo angustiorem intellexerunt, ut verecundum dicerent tantæ angustiae etiam partem mundi dare, sed in Europam eam judicaverunt reputandam, hoc est, ut non eam similem duabus dicerent, sed de duabus uni subjectam. Hæc etiam pars ardorem solis venenoque deformis plus habet eremi quam montes.

Africa igitur per omnia situ et populis aliis duobus esse certissimum est : quia et quantitate sui minus habet spatii, et cœli inclementia populi deserti : cujus descriptio per provincias et gentes hæc est. Libia Comaica, quæ post Ægyptum in parte Africæ prima est a civitate Parthenio et Catabi : Tiron in secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur usque ad Oceanum meridianum. Hæc habet gentes, Lybiam, Æthiopiam, et Garamantum, ubi est ab oriente Ægyptus, a septentrione Libicum, ab occasu Syrtes majores et trogodiæ quæ habent contra insulam Calipso a meridie Eucupi-

<--- Page Split --->

ad meridiem milliaria quingenta et nonaginta.

Insula vero Siciliae tria habet promontoria : unum quod dicitur Polurum et Aspicum ad anglonem Messana civitas proxima est. Secundum promontorium est Pachinum sub quo civitas Syracusana sita est, et dirigitur in occasum : haec habet a Poluro in Pachinum milliaria centum quadraginta novem, a Pachino in Lilybeum habet milliaria centum septuaginta quatuor : haec ab oriente cingitur mari Adriatico, a meridie vero Africo, quod est contra Subcurtaneos et Surcos minores, ab occidente et septentrione habet mare Tyrrhenum, et a borea usque in subsolanum fretum habet Adriaticum, quod dividit inter aurimentationes Syria et Italie braichios. His igitur finibus Sicilia continetur.

Deinceps autem insularum quae in mare sunt loca et spatia et nomina exponentur.

Insula Cyprus habet ab oriente mare Syricum, quod constrictum sinum vocatur, ab occidente autem mare Pamphilicum Auloem Cilicia, et a meridie sine fine pelago cingitur, cujus spatium in longo tenet milliaria centum triginta quinque, in lato vero milliaria centum viginti quinque.

Insula Creta finitur ab Oriente Campano mari, ab occasu autem et septentrione mare Cretico, a meridie autem mari Ligurico, quod et Adriaticum vocatur : habet autem in longo centum viginti septem, in latitudine autem sexaginta.

Insulae autem Circiades quarum ab oriente, prima est Rhodes, a septentrione Renades, a meridie Carpathos, ab occasu Cathera, ab occidente finiuntur littoribus Asia, ab oriente mari Icano, a septentrione vero mari Egeo, a Meridie mari Carpathio. Sunt autem omnes insula Ciclades numero quinquaginta tres. Tenent autem ha insula a septentrione

Insula vero Sardinia habet contra meridiem Numidiam Kralicanosi. Sardia etiam suo freto spatio millium viginti a Corsica dividitur, quam Corsicam habet a septentrione versus Albinensos : nam spatio in longum tenet millia ducent a et triginta.

Haec habet ab oriente et a borea Tyrrhenum mare, quod spectat ad portum urbis Romae, ab occasu habet mare Sardum, et ab africo insulas Baleares longe positas, a meridie vero Numidicum sinum, a septentrione autem Corsicam insulam.

Insula Corsica multis promontoriis angustata est : haec habet ab oriente Tyrrhenum mare et portum Romanum, a meridie Sardiniam, et ab occasu insulas Baleares, a critio vero et septentrione Ligustium : tenet autem in longo milliaria centum quadraginta, in lato vero millaria sex et viginti.

Insulae Baleares sunt duae : major et minor, quibus insunt bina oppida, minus quidem 1, majus Trasacona, versus sep-

<--- Page Split --->

tentrionem quidem habet contra se majores insulas Boses, ab oriente vero Sardiniam, ab aquilone vero mare Gallicum, a meridie vero Africae Mauritaniam, cui pelagus ab occasu Hibernicum spectat.

Hæ sunt insulæ ab Hellesponto usque ad Oceanum per totum altum pelagus famosæ, quæ intellectu et magnitudine celebres habentur.

<--- Page Split --->