CAPUT XII.

Non timebit domui suæ a frigoribus nivis : omnes enim domestici ejus vestiti sunt duplicibus.

§ 1

LAMED (2)

Primo in hoc versu consideranda est vis superscriptionis. LAMED enim interpretatur doctrina disciplinae, et alltudit sententiae versus : quia disciplina praeteritorum docuit mulierem hanc cavere de futuris.

Docet autem disciplina notabiliter sex. Primum autem accipienda est disciplinae definitio quam dat Basilius in originali super principium Proverliorum dicens, quod « disciplina est eruditio per diffi- « cilia : » sicut dicit Propheta, Jerem. vi, 6 : Erudire, Jerusalem, ne forte... ponam te desertam, terram inhabitabilem.

Primum ergo quod docet est experientia infirmitatis propriæ. Credit enim aliquis se quandoque fortem : et cum tangit eum tribulatio et disciplina, tunc experitur quid sit humana fragilitas :

<--- Page Split --->

unde, Job, iv, 3-7 : Ecce docuisti multos, et manus lassas roborasti : vacillantes confirmaverunt sermones tui, et genua trementia confortasti : nunc autem venit super te plaga, et defecisti : tetigit te, et conturbatus es. Ubi est timor tuus, fortitutudo tua, patientia tua, et perfectio viarum tuarum ? Hoc spiritu etiam illud in Psal. xxix, 7, dictum est : Ego autem dixi in abundantia mea : Non movebor in aeternum. Et sequitur cum sentiret infirmitatem, y. 8 : Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Avertisli faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Cum enim non esset infirmus, tunc dixit se esse in abundantia, et oblitus conditionis humanae, quae secundum Job,xiv, 2 : Numquam in eodem statu permanet : dixit se non moveri in aeternum. Sed per tribulationem mox ad cor rediit, recognoscens quia decor fortitudinis ejus in voluntate Domini situs fuit : et cum avertit ille faciem disciplinæ exponendo, tunc remanet conturbatus.

Sic ad suum infortunium et condemnationem eruditus per disciplinam est Antiochus, de quo legitur quod cum res sibi prospere succederet, quod superbe locutus est se venturum Jerosolymam, et congeriem sepulcri Judæorum eam facturum. Sed qui universa conspicit Dominus Deus Israel percussit eum insanabili et invisibili plaga. Ut enim finivit hunc ipsum sermonem, apprehendit eum dolor dirus viscerum, et amara internorum tormenta. Hæc leguntur, II Machab. ix, 4 et seq. Et sequitur infra, y. 8 et seq., quod cum agitaret currum, ignem spirans animo in Judæos, contigit illum impetu euntem de curru cadere, et gravi collisione membra vexari : ita quod postea in gestatorio portabatur,... et vermes de corpore impii scaturirent : quod cum nullus nec ipse etiam suum fetorem sustinere posset, ex gravi superbia deductus ad agnitionem sui venit, divina admonitus plaga, per momenta singula doloribus suis augmenta capientibus : et

cum nec ipse jam fætorem suum ferre posset, ita ait : Justum est subditum esse Deo, et mortalem non paria Deo sentire. Sic etiam ad infelicitatem extremam eruditus Herodes, de quo legitur, Act. xii, 21 et seq., quod statuto die Herodes vestitus veste regia,sedit pro tribunali, et concionabatur ad eos, scilicet ad populum. Populus autem acclamabat : Dei voces, et non hominis. Confestim autem percussit eum Angelus Domini, eo quod non dedisset honorem Deo : et consumptus a vermibus, exspiravit.

Secundum quod docet disciplina, orationis clamor est : qui enim nihil scit orare dum fauste et ad nutum omnia suppetunt, tempore disciplinæ et tribulationis decoratissimas profert orationes : unde, Psal. cxix, 1 : Ad Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me. Sic eruditus est rex Josaphat, II Paralip. xx, 12, quod conveniente adversus eum gravi multitudine Idumæorum, et Moabitarum, et Ammonitarum : contulit se totum ad rogandum Dominum, et dixit : Domine, tu scis quod in nobis non est tanta fortitudo, ut possimus huic multitudini resistere quæ irruit super nos. Sed cum ignoremus quid agere debeamus, hoc solum habemus residui, ut oculos nostros dirigamus ad te. Sic etiam eruditus est Judas Machabæus et exercitus qui cum ipso erat, I Machab. iii, 52 et seq., quando congregati in Maspha oraverunt Dominum, dicentes : Tu scis, Domine, quæ cogitant in nos. Quomodo poterimus subsistere ante faciem eorum, nisi tu Deus adjuves nos? Et tubis, hoc est, planctu et oratione, exclamaverunt voce magna. Nec mirum quod homo infirmus in disciplina devotius orat et prolixius : quia ipse mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, factus in agonia, prolixius orabat, ut habetur, Luc. xxii, 43.

Tertium quod docet, est confessio peccatorum : unde in Cantico Ezechie, Isa. xxxvii, 13 : Recognitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animæ meæ. Et

<--- Page Split --->

hoc modo emendatus est Manasses, peccatorum maximus, et maximus pœenitens : quando dixit cum disciplinaretur, in oratione sua, Orat. Manasse, sub finem : Peccavi super numerum arene maris : multiplicata sunt iniquitates mea... Incurvatus sum multo vinculo ferreo,... et non est respiratio mihi : quia excitavi iracundiam tuam, et malum coram te feci... Statui abominationes, et multiplicavi offensiones. Et nunc flecto genu cordis mei, precans a te bonitatem. Peccavi, Domine, peccavi, et iniquitates meas agnosco. Quare peto rogans te, remitte mihi, Domine, remitte mihi, et ne simul perdas me cum iniquitatibus meis, neque in aeternum iratus, reserves mala mihi..., quia indignum salvabis me secundum magnam misericordiam tuam, et laudabo te semper omnibus diebus vita mea : quoniam te laudat omnis virtus cœelorum, et tibi est gloria in saecula saeculorum. Amen. Istam orationem quilibet homo peccator scire deberet, et dicere in doctrina disciplinae.

Quarto docet odium hujus vitae et mundi : quia, ut dicit Gregorius, « si « haec vita deliciis afflueret, fugienda « adhuc erat. Cum vero tot nobis cala- « mitates ingerat, quid aliud quam ne « diligatur clamat? » Et sic Dominus ejiciens Adam de paradiso docuit non amare vitam istam, quando dixit : Maledicta terra in opere tuo : in laboribus comedes ex ea cunctis diebus vitae tua. Spinas et tribulos germinabit tibi, et comedes herbam terrae. In sudore vultus tui vesceris pane, donec revertaris in terram de qua sumptus es : quia pulvis es, et in pulverem reverteris 1. Maledictio nihil nisi pœenalitatem dicit hujus vitae : spinae et tribuli angustias majores et minores : sudor autem angustias interiores. Et per haec voluit Dominus quod vita ista non ametur.

Quinto docet desiderare cœelestia : un-

de Baruch, ni, 14, loquitur his qui disciplinam captivitatis acceperant, dicens : Disce ubi sit prudentia, ubi sit virtus, ubi sit intellectus : ut scias simul ubi sit longiturnitas vita et victus, ubi sit lumen oculorum, et pax. Prudentiam ut scias, virtutem qua recte vivas, intellectum quo divina æterna cognoscas, longiturnitatem dierum propter aternitatem, victum propter jucunditatem, lumen oculorum in visione Dei, pacem in concordia fruendi Deo et invicem in Deo. Dicit enim Augustinus in libro de Civitate Dei quod « pax cœelestis civitatis est concor- « dia suavissima fruendi Deo, et invi- « cem in Deo : unusquisque enim alio « sancto in Deo fruetur. »

Sexto et ultimo docet cessationem a delicto : et hoc modo docti sunt filii Israel cum murmurarent contra Dominum,ut quando mortui sunt in sepulcris concepuscentiae, Numer. xi, 32 et seq., et xiv, 29 et seq. : et quando perierunt morsibus ignitorum serpentium, Numer. xxi, 1 et seq. : et quando extremitas castrorum incensa est etiam igne divino. Et de hoc dicitur, I ad Corinth. x, 6-12. Et loquitur ibi Apostolus de his quae acciderunt Judaeis in deserto, et subjungit : Hæc in figura facta sunt nostri, ut non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt : neque idololatræ efficiamini,sicut quidam ex ipsis : quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere 2. Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, et ceciderunt una die viginti tria millia, ut patet, Numer. xxv, 1. Neque tenemus Christum, sicut quidam eorum tntaverunt, et a serpentibus perierunt 3. Neque murmuraveritis, sicut quidam ex eis murmú- raverunt, et perierunt ab exterminatore 4. Hæc autem omnia in figura contingebant illis : scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fines saeculo-

<--- Page Split --->

rum devenerunt. Et de hoc eodem loquitur, Psal. xciv, 8 et 9, ubi dicit : Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra: sicut in irritatione secundum diem tentationis in deserto, ubi tenlaverunt me patres vestri, probaverunt me, et viderunt opera mea. Opera, inquam, disciplinae quam dedi eis, ut recederent a peccato. Sic disciplinam accepit Maria soror Moysi, quae pro murmure percussa est lepra : et cum emendaret delictum, curata est ad preces Moysi fratris sui. (Numer. xii, 1 et seq.)

Sequitur sententia versus :

Dicit ergo : « Non timebit domui suae, etc. » In quo duo notanda occurrunt. Primum, quid sit non timere domui suae a frigoribus nivis. Secundum redditur pro causa hujus : quia scilicet « omnes domestici ejus vestiti sunt duplicibus. »

Circa primum consideranda sunt duo, scilicet cui non timeat, quia domui suae : et a quo non timeat, quia a frigoribus nivis.

Circa primum notandum est, quod quatuor domos habet haec mulier quibus non timet, scilicet interiorem, exteriorem, inferiorem, et superiorem. Interior est domus cordis, exterior est sancta Ecclesia, inferior est caro sua, superior autem cœelestis patria, in qua habitat vir ejus Dominus Jesus Christus. Non enim habet domum infernum : quia ibi non habitat, sed est locus carceris æmulorum ejus.

De domo cordis scribitur, Sapient. viii, 16 : Intrans in domum meam, conquescam cum illa, scilicet, sapientia : non enim habet amaritudinem conversatio illius, nec taedium convictus ejus.

De domo autem exteriori, hoc est, Ecclesia, habetur in Psal. lxxxm, 11 : Elegi abjectus esse in domo Dei mei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. In domo enim Dei nihil est iniquum : et sic omnes intus existentes sunt ibi numero et merito : et in signum ejus in primitiva Ecclesia excludebantur ab Ecclesia peccatores, et qui non commu-

nicabant, hoc est, excommunicati : ut scilicet significaretur sic eos excludi a consortio fidelium, nisi per pœnitentiam et devotionem redirent.

De domo inferiori scribitur, Job, iv, 18 et seq. : Ecce qui serviunt ei non sunt stabiles, et in Angelis suis reperit pravitatem : quanto magis hi qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut a tinea ? De mare usque ad vesperam succidentur, et quia nullus intelligit, in æternum peribunt. Servientes Deo sancti sunt Angeli et homines, in quibus inventa est instabilitas : quia Angeli pravitas fuit ejus casus, et hominis peccatum ejecit eum de paradiso : cum tamen uterque istorum fundatus esset in gratia gratum faciente secundum dicta Sanctorum, licet quidam Magistri dicant Angelum creatum fuisse in gratia gratis data tantum. Qui autem habitant domos luteas, sunt homines nihil in conditione mortalitatis super lutum habentes, qui confringuntur per necessitatem mortis ut vasa figuli. Sicut enim dicit Jeremias, Threnorum, iv, 2 : Filii Sion inclyti, scilicet, Adam et Eva, et amicti auro primo, hoc est, gratia innocentia in primo statu, et gratia immortalitatis si vellent : quomodo reputati sunt, per peccatum, in vasa testea, opus manuum figuli ? Et isti consumuntur a tinea fomitis et originalis peccati : quia sicut tinea nascitur in vestimento, et consumit ipsum, ita peccatum originale nascitur in nobis, et consumit corpus nostrum per diversos motus illicitos. Et succiduntur a mane, hoc est, ab ortu nativitatis et juventutis, neque ad vesperum, hoc est, ad senectutem : quia continuo mutatur et deperditur : calor enim naturalis continuo consumit aliquid de substantia, et ingerit aliquid de alieno. Et haec quae dicta sunt, sunt in omnibus. Quod autem sequitur, hoc non convenit mulieri, scilicet, quia nullus intelligit, in æternum peribunt. Mulier enim intelligit ruinam hujus domus : et ideo cavet ne ruens super eam opprimat eam : sed

<--- Page Split --->

peccatores, quia decepti credunt in carne habere palatium securitatis et jucunditatis, opprimuntur a carne, sicut dicit Apostolus, ad Galatas, v1, 8 : Qui seminat in carne, de carne et metet corruptionem.

De domo superiori habetur, Joan. xiv, 2 : In domo Patris mei mansiones multæ sunt.

Item, domus interior est domus sancitatis et munditiæ. Unde, Psal. xcu, 5 : Domum tuam decet sanctitudo, Domine, in longitudinem dierum. In illa enim familiarius Dominus requiescit, et ideo sanctius debet præbere Domino habitaculum in illa.

Domus autem inferior est domus viduitatis ejus et luctus : sicut legitur de Judith, vn, 5 et 6, quod induta vestibus viduitatis habitabat in domo sua, in superioribus domus suæ cubiculum secretum sibi fecerat, in quo cum puellis suis

clausa morabatur, et habens super lumbos suos cilicium, jejunabat omnibus diebus vitæ suæ præter sabbata et neomenias et festa domus Israel. Hæc est mulier fortis quæ non inferior in domo carnis habitat in sentina luxuriæ : sed trahit se ad superiora honoris et castitatis, habens cilicium super lumbos, hoc est, castigationem carnis in loco delectationis et in abstinentia continua a deliciis carnalibus; exceptis festis Dei, in quibus non carnalibus sed spiritualibus dapibus repletur, cum Dominus festum in carnis domo quandoque sed raro suscitare dignabitur, quando scilicet dicere potest cum Psalmista, Psal. lxxxiii, 3 : Cor meum, et caro mea exsultaverunt in Deum vivum.

Domus autem superior est domus gaudii, et jubilationis, et securitatis, et omnis boni. Unde dicit Psalmista, Psal. lxxxiii, 11 : Melior est dies una in atriis tuis super millia. Et ideo exclamat, ibidem, y y. 2 et 3 : Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! concupiscit et deficit anima mea in atria Domini. Concupiscit, inquam, hic, sed hic deficit: sed erit quando non deficiet, sed habitabit, et ascendet in montem Domini, et habitabit in loco sancto ejus 1.

Iste quatuor domus significatæ sunt per quatuor domus quas ædificavit Salomon, III Reg. vi et vii, ubi legitur, quod ædificavit domum Domino, et hæc est domus superior : et ædificavit domum sibi, et hæc est domus cordis, in qua, ut legitur, ibidem, vii, 8, sedebatur ad judicandum. Ædificavit etiam domum saltus Libani. Hæc est domus inferior : quia corpus de saltu materiæ mundanæ acceptum est, quam Plato silvam vel saltum appellat. De Libano autem dicitur propter candorem castitatis, quia Libanus candor interpretatur. Ædificavit etiam domum reginæ. Hæc est exterior domus, quia regina est Ecclesia : sicut dicit pater

1 Psal. xxii, 3 et 4 : Quis ascendet in montem Domini ? aut quis stabit in loco sancto ejus? In-

<--- Page Split --->

Salomonis, David, Psal. xlix, 10 : Adstitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate. Aurum quod est in vestitu, est fulgor divinæ gratiae. Varietas autem quæ circumdat eam, est diversitas omnium virtutum.

Sequitur, a quo non timet domui suæ. Et hoc notatur, cum dicitur : « A frigoribus nivis. » Ubi duo occurrunt notanda, scilicet quæ sit.nix, et quid frigus ejus.

Primo autem notanda est natura et generatio nivis : sicut probatur per philosophos naturales in libro secundo Meteororum. Nix igitur quantum ad materiam generatur ex vapore calido in media regione aeris vehementer elevato : cujus significatio est, quia cadit lata ad modum lanae carminatae : hoc enim contingit ei, quia calor nubis tantus test, quod frigus non vincit nisi partem et partem, et non totum per partes magnas, ita ut totum indurare possit. Similiter quantum ad qualitatem est frigida vehementer : quia regula est, quod quanto aliquid calidius fuerit, tanto efficitur frigidius cum calor expellitur. Calor enim qui ante infuit, aperit poros, ita ut abundanter et ubique frigus ingrediatur, et ita multum capit frigoris. Hujus signum est, quod calida aqua profundius constringitur et congelatur frigore quam in toto frigida. Quantum vero ad colorem est alba : eo quod sit ex humido puro disgregato primo per calorem nubis, et postea congelato per frigus. Albedo enim causatur a frigore ipsius, et humidi perspicuitate et luciditate. Quantum autem ad locum generatur in alto, et descendit ad ima. Quantum ad tempus generatur in hieme. Similiter quantum ad modum descendendi penetrat subtilia valde : unde etiam tecta satis efficacia contra pluvias, sunt minus efficacia contra nives.

Hæc sunt quæ secundum naturam communem nivis inveniuntur in nive, et quoad hoc significat impugnationem hostis. Excitat enim primo calore quodam

innaturalis concupiscentiae vaporem carnalis delectationis ascendentem in homine, et immittit desuper frigus indevotionis suæ : non permittens vaporem resolvi in guttas lacrymosæ pluviæ, sed in rara vanitate quadam hilaritatis cordis retinet ipsum, et sic efficitur homo frigidus : sicut dicitur, Eccli. xlun, 22 : Frigidus ventus aquilo flavit, et gelavit crystallus ab aqua. Ventus aquilo, a quo panditur omne malum, tentatio est dæmonis. Crystallus autem est duritia cordis ex frigore indevotionis causata : et hoc est periculum, quod quando est vapor concupiscentiæ calidior, tanto succedit majus frigus indevotionis. Similiter albedinem habet, ut magis decipiat : dealbat autem quandoque transfigurando se in Angelum lucis, quandoque etiam promittendo futuram pænitentiam, quandoque etiam præsumptionem misericordiæ et impunitatis. Tempus etiam concordat : quia in hieme refrigescente charitate generatur nix, non quando est vernalis. amcenitas, quando flores apparent in terra fortis mulieris, quando vocatur a sponso ad amcena contemplationis æternæ : ut habetur, Cantic. n, 11 et seq. Tecta etiam, hoc est, munera conjuncta meritorum et orationum contra impetum nivis, minus quandoque inveniuntur efficacia. Et hoc est ideo, quia sine bitumine et cæmento pietatis magis sunt congesta quam unita vel glutinata pietate.

Distinguamus ergo quadruplicem nivem quadruplici frigore quadruplicem domum impugnantem. Est igitur nix acediae, frigore indevotionis domum cordis impugnans. Et est nix mali exempli, frigore scandali conturbans domum exteriorem, hoc est, Ecclesiam. Et est nix illecebrosæ concupiscentiæ, immunditiæ frigore bellans contra domum inferiorem, hoc est, carnem. Et quarto et ultimo est nix superbiæ, ab alto tumoris veniens, et frigore contemptus infestans domum superiorem, hoc est, cælum.

De nive prima habes in Psal. cxlivn, 16 et 17 : Qui dat nivem sicut lanam, nebu-

<--- Page Split --->

lam sicut cinerem spargit. Mittit crystallum suam sicut bucellas : ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? Nix missa est pigritia a tentatione causata, quae dicitur mitti a Domino, quia juste ab ipso permittitur. Nebula autem et caligo quae statim in corde oritur, est cum torpescit ad devota. Crystallus autem est frigida consolatio, quam accipit pro buccella : quia homo piger interius unde consolari habeat non inveniens, exterius ad frigida gaudia mundi diffunditur : sed quis sustinebit a facie frigoris indevotionis, a nive venientis ? Tunc enim constringitur cor et rigescit affectus, et omnia membra, ut ita dicam, interiora animæ, stolida et quasi paralysi dissoluta efficiuntur. Sed tamen sequitur consolatio adjutorii contra nivem istam, quando dicit, ibidem, y. 18 : Emittit verbum suum, et liquefaciet ea : flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Verbum missum est verbum Christi per gratiam devotionis in cor veniens : statim enim tunc liquescit nix, et fluit affectus calore castitatis et desiderii, et flat Spiritus sanctus in bonitate et gratia consolationis interna in tantum ut exstet in nivibus abundantia aquarum, et in lacrymis fluat per oculos.

De nive autem mali exempli impugnante domum exteriorem per frigus scandali, habetur, Job, xxxvni, 22 et 23 : Numquid ingressus es thesauros nivis, aut thesauros grandinis adspeczisti, quæ præparavi in tempus hostis, in diem pugnæ et belli ? Thesaurus nivis est abundantia mali exempli, quæ, heu ! abundat in mundo, per quem thesaurum per gressus præscientiæ et providentiæ suæ solus ingreditur Dominus permittens exempla mala ad majorem laudem virtutis bonorum, et ad majorem condemnationem impiorum. Grandinis autem thesauri sunt abundantiæ persecutionis Ecclesiæ, quæ etiam abun-

dant nostris temporibus. Unde etiam præparata sunt in tempus hostis, id est, hostiliter agentis contra Deum, et in diem pugnae, hoc est, impugnationis Ecclesiæ, et belli persecutionis ejus in scandalo : sicut conqueritur David, Psal. cxxxix, 6 : Juxta iter scandalum posuerunt mihi. Sed etiam in Job sequitur medicina frigoris hujus in sequenti verbo : Indica mihi per quam viam spargitur lux, dividitur æstus super terram ? Via hæc est indicium misericordiæ divinæ quod nemo scit nisi Deus. Et per illam viam spargitur lux boni exempli, et dividitur æstus dissipans scandalum in omnes exempla bonorum intuentes.

De nive autem illecebrosæ delectationis, quæ frigore immunditiæ carnalis impugnat domum inferiorem, scilicet carnis, habetur, Exod. iv, 6, scilicet quod Moyses posuit manum in sinum, et protulit eam leprosam instar nivis 2. Manus hæc significat opera carnalia, et sinus occultus est sub vestimento, et significat occultum luxuriæ, in quod intrusa manus operis profertur leprosa, hoc est, carnali fætore corrupta. Et medicina contra nivem istam, ibidem, y. 7, significatur, scilicet quod manus iterato mittatur in sinum, sed in sinum alium : impossibile enim est ut idem secundum quod idem sit causa oppositorum, scilicet munditiæ et immunditiæ. Inducit ergo in occultum conscientiæ, considerans quid fecit, et profert ea in apertum confessionis et satisfactionis : et tunc erit similis carni relique : quia pœnitentia restituit ad sanitatem quantum ad immunitatem peccati. Optime autem figuratur hoc, II Regum, xxni, 20, ubi legitur quod Banaias, filius Joiadæ, qui percussit duos leones Moab, descendit et percussit leonem in media cisterna in diebus nivis. Banaias enim interpretatur ædificans Domino, et significat mulierem fortem, quæ ædificat

1 Job, xxxviii, 24. 2 Rixod. v, 6 et 7 : Dixitque Dominus : Mitte manum tuam in sinum tuum. Quam cum misisset

<--- Page Split --->

Domino per castitatem domum carnis : quia secundum Apostolum, I ad Corinth. vi, 20 : Glorificate, et portate Deum in corpore vestro. Joiada autem, pater ejus, interpretatur cognitio Domini : quia a Domino cognitionem boni quam accepit, fortiter satagit adimplere. Hic interfecit duos leones Moab, qui interpretatur ex patre, hoc est, duo vitia per nativitatem nobis inducta, hoc est, gulam et luxuriam : quae oriuntur ex delectatione nobis innata. Et in diebus nivis, hoc est, tempore carnalis tentationis, cum jam refrigescit charitas, et fervet libido, et bruma rigens occupat affectum, descendit in cisternam, hoc est, in carnalem delectionem, sive concupiscentiam quae est fons delectationis : sed post haustum aliunde a pluviis ciborum et vanitatum hujus mundi retinet et inficit, et interficit ibi leonem homitis, quia debilitat per opera asperitatis carnis, « nec interficit, « secundum Augustinum, ita ut non sit, « sed ita ut nocere non possit. »

De nive autem superbiae quae impugnavit primum in diabolo, et impugnat in membris domum superiorem, eo quod superbia eorum qui Deum oderunt, ascendit semper : ut habetur in Psalmo 1. Et, Eccli. xlii, 18 et 19 : Tempestas aquilonis, et congregatio spiritus : et sicut avis deponens ad sedendum, aspergit nivem, et sicut locusta demergens descensus ejus. Aquilo hic est similitudo voluntatis diaboli in superbia, quae superbia semper est in tempestate facta diaboli ; et haec tempestas aspergit nivem, et frigus superbiae, quod est contemptus in Deum et mandata ejus. Dicitur autem aspergere sicut avis deponens ad sedendum : quia sicut avis ab alto veniens cum deponit,se ad sedendum, antequam sedeat alis volitat, retinens ne cadat, et tunc multiplicantur motus alarum plusquam cum directe volat : ita superbus volans in alto vanitatis cum in

aliqua dignitate pedem figit ad quiesecundum in ea, ex hoc ipso quod sedit in se multiplicat fastum et contemptum : et in descensu ejus, etiam quando aliquando in .mala fortuna sua humiliatur contra voluntatem, adhuc iniqua voluntas etiam depressa quantum potest se erigit : et si non potest aliud, breves saltus more locustarum dat in altum, in jactantiis verborum de fastu antiquo, et ostentationibus eorum in quibus quandoque est conversatus. Sed medicina etiam hujus nivis ibidem subjungitur cum infertur, y. 20 : Pulchritudinem candoris ejus admirabitur oculus, et super imbrem ejus expavesceet cor. Hoc est, Asperges me, Domine, hyssopo, et mundabor : lavabis me, et super nivem dealabor 2. Hyssopus enim valet peccatori, et significat humilitatem quae curat peccatum peccatoris, hoc est, tumorem cordis : et fit candidus in gratia, et effundet imbrem lacrymarum in pœenitentia, ita ut etiam expavescat cor videntis ad intuitum, ita ut candor interior virtutis vincat exteriorem candorem nivis in decore et pompa saeculi.

Est autem adhuc nix quaedam quae omnes domos mulieris hujus aequaliter ab illa nive liberat. Nix omnes impugnans est pœena et gelicidium gehennae, de qua habetur, Job, vi, 16 : Qui timent pruinam, irruet super eos nix. Et accipitur, secundum Gregorium, hic pruina in bono, scilicet pro tribulatione pœenitentium in hac vita. Nix autem est pœena æterna quae irruit super illos qui timent in hac vita pœenitentiae duritiam. Item, Job, xxiv, 19 : Ad nimium calorem transibunt ab aquis niviun. Et loquitur de damnatis qui voluntatur de frigore ad calorem, de calore in frigus, ut nihil desit tormentis.

Nix autem aequaliter liberans est nix pœenitentiae, de qua habetur, Job, ix, 30 et 31 : Si lotus fuero quasi aquis nivis,

<--- Page Split --->

et fulserint velut mundissimæ manus meæ : tamen sordibus intinges me, et abominabuntur me vestimenta mea, hoc est : Si pœnitentiam egero de peccatis, et fuero lotus aquis lacrymarum, quæ resolvuntur ex nivibus peccatorum, et manus operum meorum fulserint velut mundissimæ virtutes : tamen si volueris districte judicare, sordibus intinges me, hoc est, intinctum ostendes : quia omnes justitiæ meæ sicut pannus menstruatæ 1. Et vestimenta conversationum mearum me abominabuntur, hoc est, abominabilem reddent coram tuo districto judicio. De hac nive etiam habetur, Isa. 1, 18 : Si fuerint peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur : et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt. Peccata rubra sunt peccata de sanguine ebullientia vel in sanguinem, ut peccatum luxuriæ de sanguine veniens, et peccatum gulaæ et immunditiæ carnalis. Peccatum autem iræ et invidiæ et avaritiae bulliunt in sanguinem : quædam ut effundant sanguinem, sicut ira et invidia : quædam etiam ut sustentationem sanguinis subtrahant, ut avaritia. Est ergo sensus : Si peccata vestra, scilicet iræ, invidiæ, avaritiae, fuerint rubra ut coccinum, tincta sanguine proximi : quasi nix dealbabuntur, quia per pœnitentiam dealbati eritis ut nix, hoc est, ad pristinam innocentiæ gratiam restituti. Et si fuerint rubra quasi vermiculus, de cujus sanguine tinctura accipitur purpureæ, et illa sunt peccata de sanguine venientia, ut gula et luxuria : erunt munda per temperantiam carnis, velut lana alba de vellere agni tollentis peccata mundi sumpta 2.

Sequitur de secunda parte hujus versiculi, in qua reddit causam ejus quod non timet domui : quia scilicet « omnes domestici ejus vestiti sunt duplicibus : » ubi duo notanda se offerunt, scilicet qui domestici, et quæ duplicia quibus vestiuntur.

Habet autem hæc mulier secundum quamlibet domum duplices domesticos. In domo enim interioris cordis habet rationem, et voluntatem : in domo vero exteriori activos, et contemplativos : et item, in domo inferiori habet castitatem, et abstinentiam : et in domo superiori Angelos, et homines beatos.

De domesticis primæ domus, hoc est, cordis, habetur, Eccli. iv, 35, ubi dicit : Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos, et opprimens subjectos tibi. Unde notandum, quod quidam in domo cordis sunt ut leones, qui scilicet semper sunt superbi, et iracundi : quod Ecclesiasticus interdicti mulieri forti : quia ex hoc ab omni bono et vero avertuntur domestici, scilicet ratio, et voluntas ad malum diligendum : et ex hoc opprimuntur subjecti famulantes, scilicet vires animæ, ut quinque sensus, et concupiscibilis, et irascibilis. Opprimuntur autem, quia peccatum incipit eis dominari.

De domesticis autem domus exterioris habetur, Matth. x, 24 et seq., ubi dicit Dominus omnibus fidelibus Ecclesiae activis, et contemplativis : Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum. Sufficit discipulo ut sit sicut magister ejus, et servo sicut dominus ejus. Si patremfamilias

<--- Page Split --->

Beelzebub vocaverunt, supple, membra diaboli et iniqui homines : quanto magis domesticos ejus, hoc est, activos et contemplativos in eadem domo Ecclesiae secum manentes ? Ne ergo timueritis eos. Et, ad Galat. vi, 10 : Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei : et illi sunt activi, et contemplativi.

De domesticis autem domus inferioris habetur, II Reg. xvi, 1 et 2, quod cum fugeret David Absalom, filium suum, quod apparuit Siba, puer Miphiboseth, in occursum ejus, cum duobus asinis, qui onerati erant ducentis panibus, et centum alligaturis uva passa, et centum massis palatharum, et utre vini. Et dixit rex Siba : Quid sibi volunt haec ? Responditque Siba : Asini, domestici regis ut sedeant : panes et palatha ad vescendum pueris tuis. Siba interpretatur indigens patre, et significat penitentem qui cognoscit se indigere patre cum filio prodigo 1. Miphiboseth autem interpretatur os ignominiæ, et significat concupiscentiam carnis cui ante servierat Siba : sed modo redit ad David, hoc est, ad Christum qui fugit filium infidelem, hoc est, Christianum ejicientem eum de regno proprio, hoc est, ab anima. Offert autem Siba David Christo in obsequium ducentos panes, hoc est, refectionem perfectam decalogi impletam in duobus praeceptis charitatis, et offert etiam sibi centum alligaturas uva passa. Uva autem passa est Christus passus, et homo qui perfectus est etiam in passionibus Christi, dicens quod sibi absit gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi : per quem sibi mundus crucifixus est, et ipse mundo 2. Et offert nihilominus duos utres vini, hoc est, duplex vinum spirituale, scilicet compunctionis et devotionis, et centum palatharum massas. Palatha sunt ficus qua inter

tabulas quasdam quaé palaé vocantur, sunt compressaé, et significant perfectam compressionem omnis dulcedinis peccatorum per opera pœnitentiae, quam offert etiam pœnitens Christo, quando jam abjecit a se omnia hujus mundi et peccatorum oblectamenta, et hoc etiam reficitur Christus in pœnitentibus suis : fert autem duos asinos, hoc est, nutritivam et generativam virtutes, quaé dicuntur asini : quia sicut asini sunt stolida et stulta animalia et prona ad gulam et luxuria, ita illaé duaé virtutes præ cæteris corruptæ sunt ad delectationes corporales in cibo et coitu : sed offeruntur domesticis regis, hoc est, Christi, ut sedeant : quia Christus habitat in corpore nostro, et domestici ejus sunt castitas et abstinentia quaé sedent super illas vires, ut milites regentes in bonum omnes animales motus. De hoc etiam potest intelligi quod dicitur, I ad Timothy. v, 8 : Si quis suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior. Servi hominis sunt virtutes et vires quas habet in seipso, et præcipue curam debet gerere abstinentiaé et castitatis ne pereant in se : quia aliter factis negat fidem, et est deterior infideli, quia sibi nequam est : ergo nulli bonus .

De domesticis autem domus superioris habetur, ad Ephes. ii, 19 : Jam non estis hospites et advena, sed estis cives Sanctorum et domestici Dei. Hoc est verissimum etiam de Sanctis per rem vel spem jam habitantibus in domo Dei. In cœlo sunt enim qui in mundo sunt hospit es in anima, quia hic non habent patriam : et advena e in corpore, quia illud de paradiso in mundum est ejectum. Sed spe quidam et re alii sunt cives Sanctorum in regno, et domestici Dei secum habitantes in domo in qua mansiones multa e sunt .

<--- Page Split --->

Sequitur de duplicibus vestibus quibus domestici ist vestiuntur. Assignemus igitur unicuique domestico duplicia. Et sic cum sint quatuor domus, et octo domestici, sedecim fient indumenta.

Sunt igitur duplicia quibus induuntur domestici domus interioris : et ratio quidem induitur lumine veritatis divinae, et scientia conversationis mundanae : habent scientiam contra nivem, et lumen divinae veritatis contra frigus nivis. Sic enim necessarium est : quia contingit quandoque aliquem laedi a frigore nivis, etiam cum ab ipsa nive non tangitur. De vestimento autem luminis habes in Psal. ciii, 1 et 2 : Confessionem, laudis sanctae, et decorem sanctae veritatis induisti : amictus lumine sicut vestimento. De veste autem scientiae conversationis mundanae dicitur, Sapient. xvii, 24, quod in veste poderis quam habebat, totus erat pictus orbis terrarum, et parentum magnalia, hoc est, Aaron. In omni enim virtute cordis nostri omnis terrarum orbis pictus est velut in scientia : quia oportet scire bona et mala et indifferentia, et oportet scire magnalia exempla parentum, ut secundum omnia rectificentur opera nostra. Hoc idem est quod habetur in Psal. cii, 6 : Abyssus, sicut vestimentum, amictus ejus : super montes stabunt aquae. Abyssus enim est profunditas intellectus in scientia. Montes autem sunt alti sensus Scripturae super quos stant aquae doctrinae.

Alius autem domesticus ejusdem domus etiam vestitur duplicibus, scilicet, voluntas, scilicet charitate contra frigus nivis, et obedientia contra. nivem. Charitas autem significatur per tunicam inconsultiem 1. Obedientia vero per discoloria quibus Dominus se dicit vestisse Synagogam 2, quia obedientia discolor est secundum omnia mandata, et omnes voluntates Domini. Et vestimenta quidem primi domestici, scilicet rationis,

significantur per vestimenta Domini transfigurati in monte Thabor 3, qui mons interpretatur lumen veniens : de quibus dicitur quod facta sunt alba sicut nix, qualia fullo super terram facere non potest : excedit enim ratio in lumine veritatis, et vestitur intellectus plenitudine et scientiae certitudine. Et fullo hic dicitur Philosophus, vel illi qui student in scientiis secularibus, qui nullo modo talem decoris amictum per studium facere possunt. Vestimenta autem secundi domestici significantur per vestimenta Jacob, Genes. xxvii, 27, de quibus dicit Isaac : Ut statim sensit vestimentorum ejus fragrantiam, benedicens illi, ait : Ecce, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus. Charitas enim habet omnem agrum virtutis plenum bonitatis fructibus. Et similiter obedientia omnem implet mandatorum agrum floribus et fructibus bonorum operum.

Domestici etiam domus exterioris vestiuntur duplicibus, et illi sunt activi et contemplativi, et domus eorum est Ecclesia. Et vestiuntur quidem activi fervore spiritus contra frigus nivis : perseverantia autem contra nivem ipsam. Contemplativi autem vestimentum habent puritatis contra nives, et alte admirationis contra frigus nivis. De vestitu autem fervoris spiritus habetur, Job, xxvii, 17 : Nonne vestimenta tua calida sunt, cum perflata fuerit terra Austro ? Auster est ventus calidus, et significat calorem sancti Spiritus, qui calefacit vestimentum fervoris spiritus : ut fiat quod dicit Apostolus, ad Roman. xii, 14 : Spiritu ferventes, Domino servientes. De vestimento autem perseverantiae habetur, Isa. ix, 5 : Vestimentum mistum sanguine erit in combustionem, et cibus ignis. Vestimentum mistum sanguine est conversatio non conjuncta perseverantiae, quae miscetur sanguine peccati, et illa erit in

<--- Page Split --->

combustionem ignis æterni, et cibus ignis infernalis.

De veste autem puritatis contemplativorum habetur, Genes. xxxv, 2 et 3 : Mutate vestimenta vestra : surgite, et ascendamus Bethel. Mutare vestimenta est majorem puritatem induere, ut limpidior sit contemplatio. Surgere autem est oculos intentionis ad superna dirigere. Ascendere autem Bethel, quae interpretatur domusDei, est omnia superiora per considerationem penetrare. De veste autem secunda contemplationis habetur, Cantic. iv, 11 : Odor autem vestimentorum tuorum sicut odor thuris. Illa enim admiratio non est curiositatis, sed devotionis et jucunditatis. Et ideo odor ejus odori thuris comparatur, per quod devotionis jucunditas consuevit designari. Hæc omnia duplicia activorum et contemplativorum significantur per vestes reginæ, de qua legitur in Psal. xlvi, 10, quod adstitit regina in vestitu deaurato, circumdata varietate.

Domestici etiam domus inferioris vestiuntur duplicibus : castitas quidem vestitur verecundia, et sanctimonia munditia : abstinentia vero discretione, et austeritate : et castitas utitur verecundia contra nivem, et sanctimonia contra frigus nivis. Similiter et abstinentia austeritatem habet contra nivem, et discretionem contra frigus nivis. Et de vestimentis castitatis duplicibus simul habetur, Proverb. vi, 27 et seq. : Numquid potest homo abscondere ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant ? aut ambulare super prunas, ut non comburantur planta ejus? Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam. Ignis in sinu est luxuriae calor in corde, de quo dicit Job, xxxi, 12, quod ignis est usque ad perditionem devorans. Vestimenta autem qua comburuntur, sunt verecundia, et sanctimonia castitatis. Planta autem sun

affectus qui etiam immundantur igne luxuriae. Est autem quidam ignis ardens in castitatis vestibus non comburens, sed illuminans : non consumens, sed purificans et inflammans : et ille est ignis amoris Dei et divinitatis, ut vidit Moyses in rubo qui ardebat et non comburebatur 1. Et reputavit hanc visionem magnam, ad quam denique jussu Dei nisi nudis pedibus ob reverentiam erat accedendum, eo quod locus ille terra sancta est 2 : quia talis viror castitatis perfecte in corpore et anima perseverans, quando est cum amore Dei et humilitate, locum cordis sanctum Dei habet habitaculum, et inter corporis mortalis sanctitatem ducit angelicam.

De vestibus autem abstinentia intelligitur illud quod legitur de vestitu Joannis Baptista, Matth. III, 4, quod habebat vestimentum de pilis camelorum : per quod intelligitur austeritas : et zonam pelliceam circa lumbos suos : per quod intelligitur discretio : quia sicut zona restringit vestes defluentes, sic discretio ad modum et mensuram et decentiam reducit inepta et inordinata. Hoc idem potest intelligi per vestitum Elia.

Sequitur de duplicibus quibus vestiuntur illi qui sunt in domo superiori. Sunt autem illi Angeli, et homines : et homines quidem vestiuntur duplici stola, scilicet corporis, et animæ : et stola corporis contra nivem. Similiter Angeli duplicem habent virtutem, scilicet administrationem, et virtutem assistricem, ut dicunt Sancti. Et primam habent contra nivem, et secundam contra frigus nivis. Duplicia autem hominum significantur per vestitum Joseph de carcere eductum : et totonderunt eum ac veste mutata obtulerunt regi 3. Carcer enim est mundus. Tonsio autem significat abrasionem mortalitatis hujus per gloriam corporis. Mutatio autem vestis significat, quod fides mutatur in visio-

<--- Page Split --->

nem apertam, spes in comprehensionem æternam, et desiderium charitatis in dilectionem completam.

Vestis autem Angelorum significatur, Apocal. 1, 13, ubi Joannes vidit Angelum similem filio hominis, vestitum podere, et præcinctum ad mammillas zona aurea : ubi per auream zonam si-

gnificatur ligamen quo per virtutem assistricem colligantur Deo. Et per vestimentum poderis significatur ministerium quod exhibent circa nos. Et ideo Daniel dicit quod millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei .