Prologus Divi Hieronymi in Jonam prophetam 1.

Jonam sanctum Hebræi affirmant filium fuisse mulieris viduæ Sareptanæ, quem Elias propheta mortuum suscitavit: matre postea dicente ad eum : Nunc in isto cognovi, quia vir Dei es tu, et verbum Dei in ore tuo veritas est 2 . Ob hanc etiam causam ipsum puerum sic vocavit, Amathi. Amathi enim in nostra lingua veritatem sonat. Et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur veritatis. Ideo de veritate columba nascitur, quia Jonas, columbam 3 sonat. In condemnationem autem Israel Jonas ad gentes mittitur : quod Ninive agente pœnitentiam, illi in malitia perseverant.

Temporibus quippe Jeroboam regis Israel, qui, Deo vero derelicto cum populo suc, in Samaria idolis sacrificabat, Jonam prophetam fuisse, quartus liber Regum indicat 4. Is, cum prophetia illuminante, peccatores civitatis Ninive Dei misericordiam consecuturos videret, ne falsa prædicare videretur, ad denuntiandum interitum ejusdem civitatis ire nolebat. Nam sicut Deus ad Abraham de impietate Sodomorum et Gomorrhaeorùm locutus est : Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum pervenit ad me 5, ita et de Ninive dicitur : Eo quod ascenderit clamor malitia ejus ad Deum 6. Et quia sententia Dei

<--- Page Split --->

de Sodoma, minime revocata est, ita et Jonas adversum Niniven prolatam sententiam revocari nolebat, divinae dispensationis ignarus, qui salutem hominum ad se convertentium magis vult quam interitum. Hoc illi acciderat quod et sancto Eliseo, qui filium Sunamitidis mulieris mortuum ignoravit. Ideo u conspectu Dei fugere se Jonas putabat, humanum aliquid passus, dicendo David: Quo ibo a spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam 1 ?

PROLOGI DIVI HIERONYMI IN JONAM PROPHETAM EXPLICATIO.

« Sanctum Jonam. » In hoc Prologo ostendit Hieronymus, quis sit iste Propheta, cui, quando, et qualiter prophetavit. Et secundum hoc dividitur prologus.

« Sanctum Jonam. » Sanctum dicit, ne propter fugam qua Dominum fugit, peccator videatur : « Hebræi affirmant, » sive asserunt, cum tamen sit opinio poJonasfiliustiusquamassertio , « filiumfuissemulie - fuitviduerisviduæSareptanæ , » dequaIIIReg . x v n , 1 7 etseq . , ubidicitur , quodfiliumilliusviduæEliassuscitavit 2 : sednondi - citur , quodfiliusilleJonasfuerit , « quemEliasProphetamortuumsuscitavit , » sicutibidemlegitur , « matreposteadi - centeadeum , » hocest , adEliam : « Nuncinisto , » factoscilicetsuscitatio - n i s , « cognovi , quoniamvirDeiestu , » strenuescilicettehabensinobsequiisdivinis . J o b , 1 , 3 : Eratvirillemagnusinteromnesorientales . « EtverbumDeiinoretuoestveritas . » LitteraVulgatæ , IIIReg . x v n , 2 4 , sichabet : EtverbumDomi - niinoretuoverumest . « Obhancetiam - causamipsumpuerum , » supple , suscita - t u m , « vocavit , » materscilicet , « A m a - t h i , » hocest , filiumAmathi . Etsecun - dumhocintelligiturdesecundanativi - t a t e , quasuscitatusestamortuis , quodfueritfiliusAmathi : etnonintelligiturdeprima , quanatusestexmatre .

Et hoc est quod sequitur : « Amatli

enim in nostra lingua veritatem sonat. » Et nominis subjungit rationem: « Et ex eo quod verum locutus est Elias. » Joan. xvni, 17: Sermo tuus veritas est, « ille qui suscitatus est, » et sic quodammodo secundam nativitatem habuit, « filius dicitur esse veritatis, » formam veritatis habens in spiritu prophetico. sicut filius formam habet patris. « Ideo de veritate, » divina scilicet, « columba nascitur, » donum scilicet Spiritus sancti : quia Spiritus sanctus de Verbo quod veritas est procedit. Act. x, 44: Adhuc loquente Petro verba hæc, cecidit Spivitus sanctus super omnes qui audiebant verbum. « Quia Jonas columbam sonat : » et ideo Jonas fuit nomen proprium, sed Amatli cognomen. Et cum dicitur Jonas Amatli, Amatli genitivi casus est, et intelligitur filius Amatli sccundum consuetudinem quarumdam gentium, qui filios ex patribus cognominant, ut Petrus Eliæ. Hæc ergo de nomine et genere dicta sunt.

Et subdit quibus prædicavit:

« In condemnationem autem Isreel, » quæ fit judicio comparationis, « Jonas ad Gentes, » hoc est, ad Gentiles, « mittitur. » Jeremiæ, xlix, 14 : Legatus ad Gentes missus est. « Quod Ninive agente pœnitentiam, » quæ civitas est Gentilium, « illi, » hoc est, filii Israel, « in malitia perseverant. » Lucæ, xi, 32 : Viri Ninivitæ surgent in judicio cum generatione hac, et condemnabunt illam : quia pænitentiam egerunt ad prædicationem Jonæ, et ecce plusquam Jonas hic.

1 Psal. cxxxvii, 7. 2 III Reg. xvii, 22: Et exaudivit Dominus vocem

<--- Page Split --->

Et subdit quando prophetavit :

« Temporibus quippe Jeroboam 1, regis Israel » qui pronepos fuit Jehu, sub quo etiam Osee, Joel, et Amos prophetaverunt secundum regulam Hebræorum, qui dicunt quod Prophetae in quorum titulis tempora prophetiae non ponuntur, eorumdem regum temporibus prophetaverunt, sub quibus illi qui ante eos in titulis reges habent, prophetaverunt. « Qui, » scilicet Jeroboam, « Deo vero derelicto cum populo suo, » decem tribuum scilicet, « in Samaria idolis sacrificabat, » hoc est, vitulis aureis in Dan et in Bethel positis, « Jonam Prophetam fuisse, » hoc est, vixisse, « quartus liber Regum indicat, » octavo capitulo scilicet.

Et subdit qualiter se habuit in prophetando :

« Is, » scilicet Jonas, « cum prophetia illuminante, » hoc est, prophetica illuminatione illuminante ad scientiam scilicet futurorum, « peccatores civitatis Ninive, » qui tunc scilicet peccatores erant, « Dei misericordiam consecuturos videret, » per pœenitentiam, « ne falsa videretur praedicare, » sive praedicere de futura scilicet civitatis eversione, » ad denuntiandum interitum ejusdem civitatis ire nolebat, » hoc est, volebat non ire, ne scilicet derogatio fieret veritati. Et attende quod voluntas cadit super antecedens absque consequente, et super affirmationem et negationem simul, et cadit divisim super ea, quae secundum rem dividi non possunt : et ideo possibile est, quod volebat non ire cum praejudicio veritatis, et volebat ire cum medilicatione charitatis, tamen praelegit non

ire in actu ad ostensionem humilitatis, sperans quod per alium a Deo missum, essent convertendi.

Quare autem missus sit, subdit :

« Nam sicut Deus ad Abraham, de impietate Sodomorum et Gomorrhæorum locutus est, » hæc verba scilicet : « Clamor Sodomorum et Gomorrhæorum pervenit ad me , ita et de Ninive dicitur : Eo quod ascendit clamor malitiae ejus, » hoc est, Ninive, « ad eum, » hoc est, ad Deum 4. « Et quia sententia Dei, » quam scilicet « de » subvertenda dedit « Sodoma minime revocata est 5, » precibus Abrahæ scilicet, « ita et Jonas adversus Niniven prolatam sententiam, » de subversione scilicet, « revocari nolebat, » hoc est, volebat non revocari cum præjudicio veritatis. Et ideo factum fecit, hoc est, fugit, ne veritas in ore suo labem pateretur, sperans quod peccatores aliter converterentur, « divinae dispensationis ignarus. » Dispensationem vocat rigoris per misericordiam relaxationem, qua cedens severitati justitiæ misereri potius eligit quam condemnare.

Et hoc est quod sequitur : « Qui, » relatio simplex est ad intellectum, per hoc quod dicitur divinae, « salutem hominum ad se convertentium, » supple, se, « magis vult quam interitum, » Ezechielis, xviii, 23 : Numquid voluntatis meæ est mors impii, dicit Dominus Deus, et non ut convertatur a viis suis, et vivat ?

« Hoc illi acciderat, » eodem scilicet modo ignorantiae, « quod et sancto Eliseo, qui filium Sunamitidis mulieris, » cum esset in Carmelo, « mortuum, » supple, esse domi, « ignoravit ». » Unde

<--- Page Split --->

dicit, ibidem, IV Reg. iv, 27: Dimitte illam : anima enim ejus in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi.

Et subdit de causa fugae : « Ideo, » scilicet propter verecundiam si verum non diceret, « a conspectu Dei, » hoc est, a Judaea, in qua conspectus Dei fuerat, » Jonas fugere se putabat, » sperans quod in alia terra Dominus sibi non ap-

pareret, « humanum aliquid passus. » Augustinus : « Falsa pro veris approba- « re humana tentatio est. » « Dicente David, in Psal. cxxxviii, 7 : « Quo ibo a spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam? » et sic nullus potest effugere Deum. Augustinus : « Domine, ubique « es, et qui a te recedit quo it, nisi a te « placido ad te iratum? Unde et Jonas « fugiens ex ira Dei tempestatem invenit. »

Argumentum D. Hieronymi in Jonam prophetam.

Jonas columba et dolens, filius Amathi, qui fuit de Geth, quae est in Opher 1, ad Gentium praeconium mittitur. Missus contemnit, fugit, fugiens dormit, propter quem periclitatur navis, sed sors latentem reperit. Ejectus praedicavit subversionem. Sed contristatur in poenitentia urbis. et saluti Gentium invidet. Gaudet etiam in hederae virentis umbraculo, et dolet subito arescente.

Cujus sepulcrum in quadam urbium Geth in vìculo demonstratur, in secundo milìario Sephorìm, itinere quo pergitur Tiberìaden.

ARGUMENTI DIVI HIERONYMI IN JONAM PROPHETAM EXPLICATIO.

Jonas interpretatur columba et dolens.

« Jonas columba. » Istud videtur esse argumentum : De omnibus enim dictis in textu mentem aperit. « Jonas, » supple, interpretatur « columba et dolens. » Duas enim habet interpretationes. « Filius Amathi, » hoc est, veritatis, « qui, » scilicet Jonas, « fuit de Geth, » natus scilicet, « quae » scilicet Geth, « est in Opher » provincia. Et hoc dicitur ad differentiam illius Geth, quae est in terra Philisthiim. « Ad Gentium praeco-

nium mittitur, » hoc est, ad Niniven quae Gentium civitas est. Et sicut dictum est, temporibus Jeroboam pronepotis Jehu, IV Regum, xiv, 25 : Jeroboam restituit terminos Israel ab introitu Emath usque ad mare solitudinis, juxta sermonem Domini Dei Israel, quem locutus est per servum suum Jonam,filium Amathi, prophetam, qui erat de Geth, quae est in Opher. « Missus contemnit, » hoc est, negligit dissimulando, mandatum contemnens sive negligens, « fugit, » a Judaea scilicet, « fugiens dormit » in navi : « propter quem pericitatur navis » per tempestatem a Domino emissam, « sed sors, » hoc est, explora-

<--- Page Split --->

tio divini judicii, « latentem, » supple, in navi, « reperit » et hoc totum in primo capitulo continetur.

« Ejectus, » supple, a pisce in terram, « prædicavit subversionem, » supple, Ninive. Et hoc in secundo et tertio capitulo.

« Sed contristatur in pœnitentia urbis, » hoc est, contristatur de facto quod sequebatur ex pœnitentia urbis, quod fuit apparens lapsus veritatis, « et saluti Gentium invidet. » Invidia duo habet : unum ex genere, quod est contristatio : alterum ex specie, quod est non velle bonum proximo, et hoc Jonas non habuit, nisi quoad quid, scilicet quoad consequens ex pœnitentia urbis. Diximus enim quod voluntas cadit super antecedens absque consequente, et super affirmationem et negationem simul : quæ tamen simul esse non possunt : et propter hoc vera invidia non fuit, sed verecundia

quædam aliquid simile habens invidiæ. « Gaudet etiam in hederæ virentis umbraculo, » sub qua scilicet sedit, eversionem urbis exspectans, « et dolet subito arescente, » supple, hederæ umbraculo. Et hoc totum continetur in quarto capitulo.

« Cujus, » scilicet Jonæ, « sepulcrum Jonæ sepulcrum. in quadam urbium Geth, » hoc,est, pertintentium ad metropolim quæ dicitur Geth, « in vículo » quodam (vículos vocatur parva villa) « demonstratur, » his scilicet qui venerationis causa adveniunt, « in secundo milliario Sephorim, » hoc est, a civitate Sephorim, quæ, ut dicit Hieronymus, hodie appellatur Diocesaria, « itinere quo pergitur Tiberiaden, » quæ est super mare Tiberiadis in Galilæa, et ab eodem vico dicunt quidam beatam Annam matrem gloriose Virginis fuisse natam.

Anna. Marie virginis mater ubisit orta ?