TRACTATUS II

DE INSPIRANTIBUS ET RESPIRANTIBUS.

motus similis pulsui spiritus et cordis, de quibus in praecedentibus habitum est.

Sed in quinque est differentia : quoruma primum est, quod inspiratio et exspiratio sunt ab exteriori spiritu : spiritus autem pulsans intus non est nisi ab interiori.

Secunda autem est, quod pulsus spiritus interioris est a motus cordis : sed inspiratio et exspiratio causantur a motu pulmonis in habentibus pulmonem et spirantibus, vel ab eo quod est loco pulmonis in non habentibus pulmonem, et tamen spirantibus, sicut multa genera avium esse videntur.

Tertia differentia est, quod in pulsu Spiritus interioris, quando in bona habitudine perseverat animal spiritum habens, tanta est attractio, quanta est expulsi o : et tanta quies est, quae est inter expulsionem et attractionem, quanta est illa quae est inter attractionem et expulsionem. Sed in respirationis motibus non est hoc necessarium : plus enim frequenter de spiritu attrahunt quam emittant, et etiam diutius, et quandoque faciunt e converso : si enim non plus aliquando attraheretur quam emittitur, non habe-

CAPUT I.

Quid sit inspiratio et respiratio ?

Quid respirazio ?

Dicamus nunc de respiratione et inspiratione quid sint, et cujus particulae corporis, et ad quid sint, et qua de causa. Est autem respiratio motus quidam acris compositus ex inspiratione quae est quasi tractus, et exspiratione quae est quasi expulsio. Sicut autem superius probatum est, procul dubio inter duos tales motus duae verae quietes intercipiuntur : una quidem intus, et altera extra per exspirationem : et ideo fere est

<--- Page Split --->

rent animalia spiritum in quo vocarentur et sonarent. Hæc autem non fiunt nisi in attracto vel retracto spiritu.

Adhuc autem sollicita natura providet quantum potest: et ideo trahit plus ut in aliquod tempus, licet parvum habeat, si submersione vel aliquo modo contingat impediri in attractu exterioris spiritus: tunc enim de illo quamdiu potest, satisfacit cordi et pectori. Quando autem plus expellit quam attraxerit, valde plus ex fumo malo pulmonis vel ex fumo humoris alicujus contractum est: et tunc propter angustiam unum cum altero nititur expellere ex inspiratione.

Quarta autem differentia est, quod quies extra impulsum spiritus interioris magis videtur esse simpliciter finis et naturalis illa quæ est intus: cum tamen utraque a natura intenta sit, sed una simpliciter, et alia ex suppositione. Hæc autem e converso est in exspiratione et respiratione: illa enim quæ est extra, est propter necessitatem motus a quo non contingit reflecti nisi quiete interposita: ea autem quæ est intus, est magis intenta a natura: quoniam tunc in pulmone retentus spiritus, contemperatur humore et potentii pulmonis, ut aptus sit ad hoc quod cor temperate refrigeret, et tamen non inducat frigiditatem excellentem: quia illam nullo modo cor posset sustinere.

Quinta adiuerentia. Quinta autem differentia est, quod iste spiritus purgat pulmonem et cor a fumis malis et refrigerat: sed spiritus interior pulso suo vivificat, et facit opera vitæ, sicut in Physicis dictum est. Habet tamen iste spiritus cum spiritu intus pulsante multam convenientiam, tum in modo motus, tum etiam in genere et natura: propter illud, quod utrumque refertur ad idem principium quod est cor.

Cujus particulae corporis sit inspiratio et exspiratio ?

Et hoc quod de isto spiritu aspirato recipitur a corde, in duas dividitur partes: una enim pars impurior et fumosior cum partibus in corpore intensis repercutitur a corde in pulmonem, qui motu suo expellit utrumque in exspiratione : et alia pars ipsius nutrit et restaurat spiritum vitalem, qui exoritur in ventriculis cordis : et ideo ex hoc patet cujus sit sicut principium primi : quoniam in veritate principium primum est, quod movet efficientem et moventem causam proximam istius motus.

Efficiens autem et movens proximum in hoc motu est pulmo, vel illud quod est loco pulmonis : sed non propter se principaliter hoc facit, sed propter cordis calorem, ut dictum est : et ideo quæcumque sunt calidi cordis, respirant, sicut sanguinem habentia omnia : et si intendatur calor cordis aliqua causa motus vel alicujus febris calida vel angustia, statim multiplicatur anhelitus exspirando et inspirando.

Primum igitur principium non quidem movens, sed desideratum a movente est refrigerium cordis et spiritualium quæ circa pectus sunt, quæ calore cordis et hepatis nimium læderentur et consummarentur si non eventarentur per hujusmodi inspirationem et respirationem ;

<--- Page Split --->

movens autem trahendo et expellendo est pulmo, vel illud quod est loco pulmonis : est enim pulmo magnus respectu aliorum membrorum et spongiose et mollis carnis : quae omnia non essent facta a natura, nisi ut in poris et spongiositate melius contineri possit spiritus, et in ipsis contemperari cordi et pectori, quibus mittitur pars ejus ad refrigerium et nutrimentum spiritus vitalis.

Motus autem quibus pulmo facit hujusmodi motus duos, sunt dilatatio et constrictio : et ideo sunt per modum diastolis et systolis cordis. Cum enim dilatatur, tunc procul dubio spiritum in interiora sui trahit, qui distare facit per situm partes ejus et poros : cum autem constringitur secundum quamdam systolem, tunc procul dubio expellit aerem qui in ipso jam fuit contentus, sicut follis quando comprimitur. Signum autem hujus est, quod in hyeme tempore frigoris magis visibilis est spiritus exspirationis, sicut fumus ollae cum aqua calida, et spiritus inspirationis non videtur. Causa autem profecto hujus est, quod spiritus inspiratus in pulmone humectatus et inspiratus et conversus ad naturam aquei vaporis, qui quando extra tangitur ab excellenti frigido aeris, ad aquae naturam incipit inspissari e converti : et ideo primo visibilis est, et postea resolvitur in guttas aquae super pannos quos tangit, vel super pilos animalium quos tangit egrediens, ita quod etiam ab ore quorumdam animalium tunc dependet glacies, ab humore spiritus talis generata. Inspiratio autem attrahit aerem simplum, qui propter tenuitatem suam non subjacet visui. In hyeme autem hoc magis evenit, eo quod in hyeme sunt magis humida interiora animalium quam in aestate. In hyeme enim clauduntur pori animalium per frigus aeris comprimens, ita quod non potest evaporare aliquid vel parum valde de humido interiori : et ideo ad exteriora corporis veniens, et poros oppilatos inveniens, reflectitur vapor in seipsum, et ad interiora sua spis-

situdine involutus in humore repluit, sicut fit in olla, in qua aqua bullit cum fortiter cooperta sit, quando scilicet exspirare potest humidum, sicut in aetate, et comprimit ipsum frigidum. Scias quod hoc magnum calorem in interiori significat, qui tantus est, quod elevat spissum fumum et commiscei eum cum exspirato spiritu, sicut est de his qui diu fuerunt in balneo calido, praecipue aereo, quod ad interiora per seipsum cum anhelitu attrahitur : tunc enim ex nimia combustione fumus emittitur visibilis, ita calidus, quod quasi adurere videatur ea quae tangit.

Pulmoni autem in hoc deservit arteria quae trachea vocatur, per quam trahitur et emittitur spiritus inspiratus et respiratus, praecipue in animalibus quae vociferantia sunt : et ideo est compositio ejus ex annulosis circulorum portionibus ex cartilagine dura creatis : non enim sunt circuli versus cesophagum integri, sed potius ibi sunt quasi abcessi, ne impedimentum generent in glutiendo : duri quidem ut offenders ab ea percussus spiritus sonet fortiter ad vocandum. Hujus igitur membri spiritus hic est sicut viae per quam est inspiratio, et in qua tenetur spiritus ad vocandum.

<--- Page Split --->

fundum pulsus, tunc secundum systolem movetur : et hoc est similis tractui per hoc quod est motus ad moventem : et ideo superius diximus pulsum spiritus ex pulsione et tractu componi : sed in anhelitu directe trahitur spiritus per motum diaphragmatis, et motum lacertorum pectoris : sed adhuc pulsus non intercipit in animali bone habitudinis et sono : anhelitus enim saepe intercipit unum tractum ad duos, quod inducit suspirium. Suspirium enim nihil aliud est nisi quidam magnus haustus attracti aeris propter aequalis anhelitus intercepti restaurum : anhelitus autem aequalis vocatur quando secundum proportionem aequalitatis inter superfluum et diminutum habuerit aerem, et intumescere facit pectus, et caecat membra anhelitus.

Contingit autem talis anhelitus interceptio propter tres causas praecipue, scilicet propter mentis in aliquo fortem fixionem : tunc enim extrahitur homo ab intentione aequaliter aerem hauriendi : et ideo postea oportet suspirare : et quia melancholici multum fixas habent cogitationes et fortes, ideo multa habent suspiria, et multum suspirare, signum est melancholie. Secundum autem est tristitia, quae dejicit et contrahit cor secundum systolem vehentem, et contrahit : et ideo calefacto pectore postea suspirando aerem haurire oportet. Tertium autem est nimia dilatatio pectoris et cordis ex laetitia : tunc enim cor plus quam oportet movetur secundum diastolem : et tunc quia ultra modum spiritum expellit, tunc defectum postea sentit, per suspiria restaurat deperdita.

Sunt autem multae differentiae anhelitus, sicut et pulsus, de quibus non per physica, sed per medicinalia particularia oportet expediri. Tanta igitur de inspiratione et de respiratione dicta sint a nobis : alia enim in libro de Animalibus dicentur.